Toon bijdragen

Deze sectie stelt je in staat om alle bijdragen van dit lid te bekijken. Je kunt alleen de bijdragen zien waar je op dit moment toegang toe hebt.


Topics - MaartenD

Pagina's: [1]
1
Varia / Maarten de Hongerige Geest
« Gepost op: 15-01-2019 08:20 »
Lieve mensen,

Op zoek naar een nieuw onderwerp kwam ik op mijn nog voortdurende worsteling met mijn eigen neiging tot emotie-eten. Ik heb er geen moeite mee dat te bekennen. Hoe ik het ook wend of keer, ik blijf grijpen naar eten bij spanning, onrust, mezelf-zielig-voelen en zo voort.

Voor mijn gezondheid.. hoef ik het eigenlijk niet op te geven. Er zijn mensen die serieus lijden aan bulimia of iets dergelijks en erg dik worden. Dat is niet mijn probleem. De 30+ kilometers fietsen die ik per dag voor woon-/werkverkeer doe zullen hier vast bij helpen. Ik voel me gezond, voor mijn 42 jaar is mijn kleine buikje niet eens gek.. dat zal wel.

Echter.. zelfs nu mijn dagelijkse meditatie echt een keer wat verdiept bij vlagen en ik zo mindfull ben als het gaat, lukt het me toch niet om te stoppen. Ik heb daarom besloten om er elke dag (geen harde belofte!) iets over te schrijven aan jullie. Vragen en tips zijn op zich best welkom maar lopende de dagen vertel ik denk ik toch wel het een en ander.

Met warme groet,

Maarten

2
Varia / tentoonstelling Nieuwe Kerk
« Gepost op: 17-12-2018 08:18 »
Is iemand al naar de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk geweest, Het leven van Boeddha, de weg naar nu?

Mijn man en ik zijn van plan om de laatste vrijdag van het jaar er naartoe te gaan. Wat kunnen we verwachten? Ik vind er weinig informatie over online.

Zijn er workshops of lezingen? Kun je nog mediteren daar, bijvoorbeeld?

Ik ben benieuwd. Anders zullen we het gewoon gaan beleven.

Met warme groet,

Maarten

3
Beste mensen,

Ik zet dit topic in Controverse en verandering, hoewel de controverse en veranderingen al heel oud zijn. Ik ben onlangs begonnen in de vuistdikke pil van Peter Frankopan, getiteld The Silk Roads - A New History of the World. Het beschrijft (een stuk van) de wereldgeschiedenis met de focus nadrukkelijk op Azië. De auteur is Amerikaan en vermeldt tijdens zijn schooljeugd een aardig eenzijdig beeld van 'de' geschiedenis voorgeschoteld te hebben gekregen. Feitelijk was het allemaal een opmaat voor het glorieuze verschijnen van de VS, de apotheose van alle landen. (Ik chargeer slechts licht.)

Het boeddhisme komt in het begin direct aan bod. Ik plaats hieronder stukken tekst die ik heb overgetypt zonder commentaar. Ik bedoel niks te betogen maar vind het belangrijk dat dit gedeeld wordt. Het kan allicht ons begrip van het vroege boeddhisme verrijken.

Met warme groet,

Maarten


Citaat
p6

The decades that followed Alexander's death saw a gradual and unmistakable programme of Hellenisation, as ideas, themes and symbols from ancient Greece were introduced to the east. The descendants of his generals remembered their Greek roots and actively empasised them, for example on coinage struck in the mints of the major towns that were located in strategically important points along the trade routes or in agriculturally vibrant centres.
Citaat
p7

Indeed, the language penetrated deep into the Indian cubcontinent. Some of the edicts issued by Maurayan ruler Ashoka, the greatest of the early Indian rulers, were made with parallel Greek translations, evidently for the benefit of the local population. The vibrancy of the cultural exchange as Europe and Asia collided are astonishing. Statues of the Buddha started to appear only after the cult of Apollo became established in the Gundhara valley and western India. Buddhists felt threatened by the success of new religious practices and began to create their own visual images. Indeed, there is a correlation not only in the date of the earliest statues of the Buddha, but also in their appearance and design: it seems that was Apollo that provided the template, such was the impact of Greek influences. Hitherto, Buddhists had actively refrained from visual representations; competition now forced them to react, to borrow and to innovate. Stone altars adorned with Greek inscriptions the images of Apollo and exquisite minitature ivories depicting Alexander from what is now southern Tajikistan reveal just how far incluences from the west penetrated.

4
Theravada Boeddhisme / precieze tekst karanīya mettā sutta
« Gepost op: 29-10-2018 14:50 »
Beste medeforummers,

Al een tijdje ben ik aan het proberen de mettā sutta uit m'n hoofd te leren. Dat gaat stroef, om eerlijk te zijn. Drie verzen heb ik nu in het hoofd.  :D

Afijn, dan ben je toch bezig met de letterlijke tekst, precies zoals die er staat. Ik loop nu tegen de eerste paar woorden aan.

Jayarava van visiblemantra.org doet het zo:

Karanīyam atthakusalena
yan taṃ santaṃ padaṃ abhisamecca:
Sakko ujū ca sūjū ca
suvaco c'assa mudu anatimānī,

De London Buddhist Vihara zegt:
Karanīya mattha kusalena
yan taṃ santaṃ padaṃ abhisamecca:
Sakko ujū ca sūjū ca
suvaco c'assa mudu anatimānī,

Het gaat me niet om de spaties hier. Maar moet het "Karanīya mattha" zijn of "Karanīyam atthakusalena"?! Die laatste komt meer voor op internet maar de eerste lijkt weer meer op hoe de sutta over het algemeen genoemd wordt.

Afijn, woorden eindigen vaak op de m om een grammaticale reden. Er zal toch wel één juiste versie zijn? Mijn Pāli is zeer slecht. Weet iemand raad?

Met warme groet en alvast bedankt,

Maarten



5
Theravada Boeddhisme / Pāsādikasuttaṃ
« Gepost op: 28-08-2018 11:29 »
Tijdens het doornemen van de Digha Nikaya - middels Nico's prachtige samenvattingen - kwam ik de pāsādika sutta tegen, de pāsādika sutta, de voordracht over bevrediging of misschien de bevredigende voordracht? Engelse vertalingen zeggen wel Delightful Discourse.

Heel in het kort komt het erop neer dat de heilige Ānanda en de novice Cunda naar de Verhevene gaan om te vertellen dat Nigantha Nātaputta - een Jain leraar - gestorven was. De 'Niganthanen' splitsten zich onmiddellijk op in twee ruziënde groepen - de Engelse vertaling zegt "And at his death..". Woordenstrijd ontstond: jullie pad is volkomen verkeerd, het mijne is juist! Het leek wel tot geweld te komen, zo hevig waren de ruzies.

De novice Cunda ging naar Ānanda en toen hij had verteld wat er gebeurde, zei Ānanda dat dit aan de Verhevene moest worden verteld. Aldus geschiedde.

De Boeddha wond er vervolgens geen enkel doekje om maar sprak meteen: "Cunda, hier is een doctrine en een discipline (dhamma-vinaya) die slecht verkondigd is, onstichtelijk verklaard en inefectief in het kalmeren van de hartstochten omdat de brenger ervan niet volledig verlicht was."

De Boeddha legt dan uit dat je onder zulke omstandigheden ook niet kan verwachten dat een discipel volgens zo'n doctrine kan leven en het juiste gedrag kan volhouden. Het is de schuld van de leraar, overigens, van de doctrine maar de leerling is te prijzen. Hij probeert het in elk geval, dunkt me.

Een leraar die wel volledig verlicht is, dat is andere koek. Als de leerling dan ook nog volhoudt en de doctrine volgt dan gaat het goed. In vers zeven gaat de Boeddha voort: "Hier nu is een leraar die volledig verlicht is: zijn doctrine is welgebracht, stichtelijk verklaard en effectief in het kalmeren van de hartstochten vanwege die verlichte leraar en de discipel, de doctrine opgepakt hebbende, volgt deze, oefent deze goed en houdt zich eraan. ... Alle betrokkenen doen grote verdienste op.

Maar stel nu dat er een Arahant verrijst in de wereld, een volledig-verlichte Boeddha en zijn discipelen hebben de ware Dhamma volledig onder de knie, dan wordt de puurheid van het heilige leven helder en duidelijk voor hen in al zijn ontwikkelende kenmerken. Afijn, zo gaat dit een eind voort. In vers 16 vertelt de Boeddha aan Cunda dat hij geen leraar kent in de hele wereld die zo'n geweldige positie van roem heeft bereikt als hij zelf, noch een die zulk een volgenlingenschare heeft. Dat is me nogal wat.

Er volgt flink wat uitleg over de Leer en hoe die moet worden verklaard aan vragenstellers. Als eenentwintigste-eeuwse lezer blijf ik echter achter met het beeld van een religie die diepgaand verdeeld is aangaande sommige dogmatische punten en waarin twistgesprekken niet aflatend voortkomen. Is de Leer dan niet juist uitgelegd, niet welgebracht, stichtelijk verklaard en effectief in het kalmeren van de hartstochten?

Het is te simpel om te zeggen dat de twisten alleen maar over bijzaken gaan en dat de kern fier overeind staat. Maar hoe kan dat als zels het leerstuk van anatta zoveel scholen en stromingen kopzorgen bezorgt? Dit is één van de tilakkhana! Kort gezegd heb ik er helemaal geen moeite mee dat miljoenen mensen worstelen met moeilijk te begrijpen, subtiele ideeën. Ik ben zelf één van hen. Deze voordracht, echter, stelt ronduit dat een welgebrachte Leer geen twisten of meningsverschillen oplevert als degene die hem brengt volledig verlicht is. Het helpt ook niet om kort op te merken dat alles afkalft want dit is geenszins aangetoond in algemene zin én zelf in de tijd van de Boeddha zelf kwamen meningsverschillen binnen de sangha voor.

Begrijp ik het verkeerd?

Met warme groet,


Maarten

6
Controverse en verandering / de juiste religie
« Gepost op: 27-08-2018 08:14 »
Is het boeddhisme de ware, juiste religie? Is het wel een religie?

Voor mij (nu) wel en dat hangt ervan af.

Meer kun je mensen eigenlijk niet geven maar ze willen zo graag. Ze willen met hun vragen heldere, behapbare antwoorden. Daarna willen ze het oneens zijn. Het kostte me veel tijd om erachter te komen dat je dit niet hoeft te voeden.

Wat is een religie? Dat is een definitiekwestie. Kijken we liever naar wat er daadwerkelijk gebeurt en het hele raadsel lost als vanzelf op. Mu.

Ik dacht dat het in Van Dis en de Dalai Lama was van de week dat ik hierover een mooie gedachtegang las. Het kan ook elders zijn geweest. Ik meen dat het Paul van der Velde was die sprak.

De Verheven Leraar stelde eisen aan een leer. In Noord-India, tweeëneenhalf duizend jaar geleden, waren er geen verschillende formele religies. Ik stel me voor dat ze een gedeelde set mythes hadden, een min of meer gedeelde serie goden in verschillende verschijningsvormen, zoals het hindoeïsme nog steeds heeft tot de dag van vandaag. Je had wel verschillende leraren en die wezen vaak het enige juiste pad, volgens zichzelf. In de suttas vinden we daar af en toe verhalen over terug.

Nu hebben we in onze tijd wel formele religies. Je kunt moslim zijn natuurlijk maar dan kun je niet ook christen zijn. Dat sluit elkaar uit. En andersom ook. Echter.. wat we wel eens vergeten is dat in elke religie stromingen zijn en leraren die paden aanwijzen op zo'n manier dat vaak genoeg mensen van verschillende religies meer met elkaar overeen komen in gedachte, woord en daad dan ze overeenkomen met hun eigen geloofsgenoten.

Het is het pad dat werkelijk uitmaakt, niet je religie. Een krachtig idee.

De Verhevene stelde eisen aan een leer. Welke eisen dan?
Citaat
Kālāmas, als jullie zelf weten dat: 'Deze dingen zijn heilzaam; deze dingen zijn onberispelijk; deze dingen worden geprezen door de wijzen; wanneer men deze dingen aanvaart en uitvoert, leidt het tot welzijn en geluk': dan moeten jullie, Kālāmas, die dingen ondernemen en ernaar leven. (AN 3:65)

Wil dat zeggen dat mensen die leven met hun geest doordrongen van liefdevolle vriendelijkheid, mededogen, medevreugde en gelijkmoedigheid eigenlijk boeddhisten zijn? Natuurlijk niet. Dat zou het claimen van gemoedstoestanten zijn, een boeddhistisch copyright. Die emoties zijn veel ouder. Wil dat zeggen dat je geen boeddhist bent als je dat (nog) niet kan. Natuurlijk niet. Het is een training, geen examen.

Wat dan wel? Oefenen, niet meer dan dat. 'Just zazen', zoals de zennies zo vaak zeggen. Gewoon het Nobele Achtvoudige Pad, in wat voor woorden of terminologie je het ook uitdrukt.

Dat is, in mijn niet zo nederige opinie, de ware religie.

7
Theravada Boeddhisme / de centrale rol van de brahmavihāra
« Gepost op: 22-08-2018 21:59 »
De laatste maanden hebben we op dit forum veel gepraat over kamma/karma en hoe dit dan exact zou werken. Nog steeds kan ik m'n gedachten niet gevouwen krijgen rond de leer rond hergeboorte maar ik zie natuurlijk het nut van die leer! In een recent gesprek met Dorje kwamen we op de idee dat er eigenlijk maar één citta is waar alle individuele cittā onderdeel van uitmaken; als tijdelijke en continu veranderende draaikolken in één grote machtige stroom.

Afijn, dat terzijde. Het blijft met woorden technisch uitwerken wat eigenlijk niet in woorden te vatten is. Ik heb de neiging om te hameren op blijven oefenen. In een geweldig werkje getiteld 'The Four Sublime States' van de eerwaarde Nyanaponika Thera vond ik een mooie uitleg die kamma verbindt met de Hemelse Verblijven. Dit helpt me sterk te blijven oefenen, in combinatie met de Leringen om vaak te overdenken - die ik vaak reciteer.

Het begint zo hard! Ik heb de eigenschap van veroudering, ik heb de eigenschap ziek te kunnen worden, ik heb de eigenschap te zullen sterven. Maar goed, je kunt het maar beter weten. De Verheven Leraar houdt ons voor wat we al lang weten maar vaak niet naar willen kijken. Kijk ik nu in de spiegel en ik zie de eerste witte baardharen en mijn oudere hoofd.. dan glimlach ik. Kijk.. anicca!

Van alles wat dierbaar is en prettig voor mij.. daarvan zal ik gescheiden worden. Dat werkt twee kanten uit. Spullen gaan verloren, gaan kapot of worden gestolen maar zelfs als ik ze perfect kon beschermen dan was ik er zelf niet meer na niet te lange tijd. Niet alleen spullen maar ook concepten als jeugd, uiterlijk, succes.. alles gaat voorbij. Moest je erop voorbereid zijn dan was het makkelijker om rustig te blijven.

In mijn eigen ervaring helpt de theorie maar ten dele. Het is aardig om plots zo'n zinnetje in het hoofd te hebben als er stevige emoties zijn. Het echt ervaren is veel diepgaander. Dat tref ik aan in constante oefening van de brahmavihāra. Brahmā is vanouds een hoge deva die - in tegenstelling tot de goden die we hier in het Westen kennen - geen woede kent, geen afgunst of naijver. Iemand die de vier verblijven - liefdevolle vriendelijkheid, medelijden, medevreugde en gelijkmoedigheid oefent wordt zo Brahmā's gelijke (brahma-samo). Er wordt gezegd dat iemand die deze kenmerken een dominante invloed laat zijn op de geest, hergeboren wordt in de sferen van Brahmā. In mijn ervaring kan deze wereld nu al een hemelse sfeer zijn voor de geest die zich zo opstelt. 

Suttas.net vertaalt vers 151 van de metta sutta zo:
Citaat
Staand of gaand, zittend of liggend:
Zolang men maar niet slaperig is,
Zou men die meditatie beoefenen:
Dit noemt men het Verheven Leven.

Deze gemoedstoestanden - de Vier Hartpraktijken, las ik ergens - worden vihāra genoemd ook omdat ze een permanente woonplaats voor het hart moeten worden, zonder enige begrenzing voor wat betreft voor welke wezens we ze voelen. Daarom heten ze ook de Grenzeloze Staten, appamaññā.

De Tevijja Sutta - Voordracht over de Drievuldige Kennis - kent een schitterende beschrijving van hoe intens de brahmavihāra uiteindelijk worden beleefd.

We ontmoeten Vasettha, een jonge brahmin die van mening is dat er maar één recht, juist pad is naar de vereniging met Brahmā en dat is de manier waarop hij door de Brahmin Pokkharasāti onderwezen wordt. Zijn metgezel Bharadvaja vindt dat het enige rechte, juiste pad dat is dat onderwezen wordt door Brahmin Tarukkha. Wat nu? Nou was de asceet Gotama in de buurt, zoals dat vaker gaat in de sutta's, en ze gaan hem hun nood klagen. Er worden zoveel paden onderwezen door zoveel brahmins.. het doet wel wat aan de veel bekendere Kālāma Sutta (AN 3:65) denken.

De Boeddha wijst hun vraag niet af. Net als met de jongeman Sigalaka in Advies aan Sigalaka (DN 31) drukt hij hun woorden als het ware opnieuw uit en geeft ze een nieuwe betekenis. Hij legt wel eerst streng uit waarom al die brahmin die met elkaar wedijveren en hun eigen pad als enige aanprijzen terwijl ze dat helemaal niet kunnen weten er echt naast zitten. Hebben zij Brahmā immers ooit gezien? Voldoen zij aan dezelfde eigenschappen als die van Brahmā?

Vasettha is overtuigd: de asceet Gotama weet de weg naar vereniging met Brahmā. In vers 39 vraagt hij: "Eerwaarde Gotama, ik heb gehoord dat zij zeggen: "De asceet Gotama onderwijst de weg naar de vereniging met Brahma." Het zou goed zijn als de eerwaarde Gotama ons de weg naar de vereniging met Brahmā zou onderwijzen, moge de eerwaarde Gotama het volk van Brahmā helpen!"

Een Tathagata komt op, onderwijst zijn wonderbare Dhamma die goed is aan het begin, goed in zijn voortgang en goed aan zijn einde. Een discipel oefent daarmee - we slaan nu een goeie dertig verzen over - en bereikt hoge staten.

76 Dan, met zijn hart vervuld met liefdevolle vriendelijkheid, verwijlt hij doordringende een kwartier, het tweede, het derde, het vierde. Zo verwijlt hij doordringende de hele wereld, omhoog, omlaag, overlangs, overal, immer met een hart vervuld met liefdevolle vriendelijkheid, overvloedig, onbegrensd, zonder haat of kwade wil.

77 Net alsof een machtige trompetter met maar weinig moeite een proclamatie schalde naar de vier kwartieren, net zo door deze meditatie, Vasettha, door deze bevrijding van het hart door liefdevolle vriendelijkheid laat hij niets onberoerd, niets onbeïnvloed in de zinnelijke sfeer. Dit, Vasettha, is de weg naar eenheid met Brahmā.

Dan, met zijn hart vervuld met compassie, verwijlt hij....
Dan, met zijn hart vervuld met medevreugde, verwijlt hij....
Dan, met zijn hart vervuld met gelijkmoedigheid, verwijlt hij....

De liefdevolle vriendelijkheid (mettā) die het eerste lid vormt van de Hemelse Verblijven is een liefde zonder wil te bezitten, wel wetend dat er geen 'ik' is dat kan bezitten. Het niet claimend, niet arresterend, alle wezens omarmend of ze nu groot zijn of klein, bruikbaar of onbruikbaar, aardig of onaardig. De goede, nobele wezens zijn geliefd eigenlijk omdat liefde vanzelf richting hen vloeit. De boze, kwaadaardige mensen zijn geliefd omdat zij die liefde juist het meeste nodig hebben. Wellicht is het zaad van goedheid in hen slechts tijdelijk gedood omdat het niet de warmte vond om in te groeien? Allen ondergaan we dezelfde natuurwetten van dukkha en de vele levens. Ooit waren wij net als zij en misschien zullen we dat ooit weer zijn. Er is niets essentieels beters aan ons dan enig ander. Liefdevolle vriendelijkheid is geen sensueel brandend vuur maar een koele hand die zacht maar stevig steunt alle wezens, zonder onderscheid, steeds klaar om te helpen.

Medelijden (karuṇā) is eigenlijk makkelijk. De wereld lijdt. Helaas hebben velen door de last van hun eigen lijden hun ogen gesloten en zien ze niet de onafzienbare stroom van ongemak, pijn, wrevel, woede, angst en afkeer die de wereld doorspoelt. Hoe zullen zij ooit ruim genoeg kunnen zien om te begrijpen dat juist afzien van hun vele begeertes de oplossing is voor hun lijden? Het is medelijden dat die ruimte biedt, dat ons open doet staan, door ons mede-lijden met andere wezens, voor de bevrijding van zelfloosheid. Door medelijden blijven we ons altijd bewust van lijden, ook als we er zelf toevallig vrij van zijn. Medelijden helpt ons om ons lot te accepteren door ons te wijzen op de levens van anderen, die vaak harder zijn. Daarom moet ons medelijden ook hen omvatten met wie het nu goed gaat maar die zich hatelijk of egoïstisch gedragen. Het is medelijden dat ons in staat stelt om onze eigen gevoelens in toom te houden, helder te blijven zien en juist te handelen, ten eigen bate en voor dat van anderen.

Medevreugde (muditā) is het plezier dat we beleven vanwege het succes of geluk van anderen. De hoogste vreugde hoort bij die ander die de Dhamma leert kennen en de ontsnapping aan het dolende ommegang door de levens al maar even kan zien. Op een veel prozaïscher niveau is medevreugde beleven aan een simpel succes of een meevaller voor een ander goed om te doen. Kun je de glimlach zien op het gezicht van een mens met succes na hard werken of een prachtig toeval? Wees blij dat er een zonnestraaltje is in het leven van deze andere. Wees blij dat je in staat bent dit open en dankbaar te zien, zonder jaloers te zijn of ontevreden over jezelf. Dat alleen al maakt nobeler en schept ruimte.

Gelijkmoedigheid (upekkhā) is in deze context een perfecte, onwrikbare balans van de geest, geworteld in inzicht. Dit inzicht is idealiter het inzicht dat voortkomt uit de jhāna's (vier zeer diepe stadia van meditatie) of zelfs dat van een een compleet verlichte maar weer kunnen we dit gelukkig stapje voor stapje opdoen. Gelijkmoedigheid is niet aan/uit maar kan groeien. In onze levens gebeurt elke keer wel weer wat, onze beleving gaat heen en weer tussen succes en falen, geluk en ongeluk, verlies en winst, eer en blaam. We voelen hoe onze geest hierop reageert, dan weer Himmelhoch jauchzend, dan weer zum Tode betrübt. Net vinden we rust en er is wel weer een nieuwe ruk weer een andere richting uit. Hoe kunnen we ooit vaste voet krijgen als we op golven staan?

Onze levens hebben gelijkmoedigheid nodig en dan geen gelijke vlakheid van geest die door dufheid komt maar een gelijkmoedigheid die voortkomt uit mindfulness, een helder, mild, niet-oordelend waarnemen dat niet geschokt kan worden of beschadigd door wat er gebeurt. Het helpt enorm om in te zien dat alle zaken geconditioneerd ontstaan, dat alles wat we ondergaan het gevolg zijn van (onze) wilsacties in gedachte, woord en daad: kamma.

Kamma is de bron waaruit wij ontspringen (kamma-yonī) en we zijn, of we het nou leuk vinden of niet, de ontegenzeggelijke eigenaren van onze wilsacties (kamma-sakā). Op het moment dat we een wilsactie gedaan hebben, zijn we de controle erover kwijt en ooit, wanneer dan ook, keert deze terug bij ons als rechtmatige erfgenamen (kamma-dayādā). Niets dat ons overkomt wordt vanuit een of ander vreemd universum als door magie over ons uitgestort. Alles is de uiteindelijke uitkomst van onze eigen geesten en daden. Aangezien kennis bevrijdt van angst, is dit besef de eerste basis van gelijkmoedigheid. Als we, in alles wat ons overkomt, slechts onszelf ontmoeten.. waarom zouden we dan bang of boos zijn?

Als angst of onzekerheid dan toch de kop opsteken, dan  kunnen we toevlucht zoeken in onze goede daden die ons beschermen (kamma-paṭisaraṇa). Goede daden helpen op twee manieren: doordat wie goed doet toch vaak goed ontmoet en doordat de herinnering eraan ons sterkt in goed gedrag. Door deze toevlucht nemen zelfvertrouwen en dapperheid toe: vertrouwen in de bescherming van onze goede dagen en vertrouwen dat we meer goede daden kunnen doen, ook als dat nu moeilijk is. Als je goed doet dan straal je dat ook uit. Alleen al dit is gedeeltelijk een bescherming.

Het is nooit te laat en altijd goed om nu nobele keuzes te maken. Door deze zekerheid wordt de geest sereen en onze daden zullen onze vrienden zijn (kamma-bandhū). Dat zullen ze zijn, zelfs als het leven ons pijn of verdriet brengt. We herkennen lang niet altijd op wat voor manier wilsacties terug komen en soms komen ze terug van verschrikkelijk lang geleden. Oneerlijk? Misschien. Ze tonen ons wel dat we de gevolgen van onze wilsacties bijna nooit echt overzien. Hoe vaak zijn de resultaten niet wat we eigenlijk bedoeld of gewild hadden? Het heeft geen zin om je hiervoor te verstoppen. Op deze manier bekeken is zelfs lijden onze vriend. Het is een harde, ongenaakbare maar ook een eerlijke vriend. Dit geheel zou ons op de idee moeten brengen om ons te ontdoen van alle kamma en de onafzienbare dolende ommegang door de levens.

Een tweede pijler waar gelijkmoedigheid op kan rusten is het inzicht in anattā, niet-zelf. Wie ook maar even beseft dat wilsacties ten diepste niet door een zelf worden uitgevoerd, noch dat enig zelf echt getroffen wordt, die is al gedeeltelijk bevrijd. Het is de waan van 'ik' die lijden oproept en gelijkmoedigheid onzeker maakt, die waan die zegt 'ik ben oneerlijk behandeld', 'ik wordt beschuldigd'. Het is deze waan die ons tijdens een meningsverschil laat denken 'zij wil mij niet begrijpen!' Het is deze waan die ons doet zuchten 'wat van mij is, is nu weg'.

Gelijkmoedigheid steunt de overige drie Hemelse Verblijven, wordt erdoor ondersteund is er één mee maar is van hen ook de uiteindelijke kroon en volbrenging. Nooit moet gelijkmoedigheid ontdaan zijn van liefdevolle vriendelijkheid, medelijden en medevreugde maar zij moet ze juist omvatten. 

Laat ons dan oefenen! Er zijn uitgebreide meditaties voor alle vier de brahmavihāra te vinden maar ik zie nu vooral de eindeloze mogelijkheden om ze elk moment weer toe te passen, gewoon in het dagelijkse leven. Bij een verkeerslicht, als dat busje geen richting aangaf, tijdens een vergadering, als je weer thuiskomt en je partner een kus geeft, bij een meningsverschil, als het een keer regent.. elk moment kunnen we oefenen. Zelfs even niets omhanden hebben en dan de onrust opmerken die je naar je telefoon doet grijpen of op zoek laat gaan naar wat te eten... daar kun je mee oefenen. Tenslotte is geen van de Hemelse Verblijven compleet als je er niet ook zelf mag wonen.

Met warme groet,


Maarten

(edits: spelfouten en pali-termen over kamma consequent in het meervoud)

Pagina's: [1]