Toon bijdragen

Deze sectie stelt je in staat om alle bijdragen van dit lid te bekijken. Je kunt alleen de bijdragen zien waar je op dit moment toegang toe hebt.


Topics - Sybe

Pagina's: [1] 2 3
1
Theravada Boeddhisme / Juiste visie (Samma Ditthi)
« Gepost op: 07-12-2018 11:03 »
Juiste visie (samma ditthi)

Inleiding

Deze serie posten vormt samen met de serie over verkeerde visie één geheel.
De serie posten over verkeerde visie is hier te vinden:
http://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=2778.0

In deze serie posten heb ik sutta fragmenten verzameld over juiste visie, samma ditthi. Ik zie dit ook wel vertaald worden als ‘juist inzicht’ of ‘juist begrip’. Ik hou juiste visie aan.

Ik heb de informatie een beetje geordend willen presenteren en daarom wat thema’s gemaakt.

Aan bod komen:

- algemene zaken betreffende juiste visie,
- wat is juiste visie?
- gevolgen van juiste visie in dit leven en na de dood,
- over het ontstaan van juiste visie.

Bronnen en gebruikte afkortingen

Bronnen

Digha Nikaya: The Long Discourses of the Buddha, A translation of the Digha Nikaya by Maurice Walshe, 1996.
Majjhima Nikaya: The Middle Length Discourses of the Buddha, A new translation of the Majjhima Nikaya, original translation by Bhikkhu Nanamoli, translation edited and revised by Bhikkhu Bodhi, 1995.
Samyutta Nikaya: The Connected Discourses of the Buddha, A New Translation of the Samyutta Nikaya, Bhikkhu Bodhi, Volume I+II, 2000.
Anguttara Nikaya: The Numerical Discourses of the Buddha, A Translation of the Anguttara Nikaya by Bhikkhu Bodhi, 2012.

Gebruikte afkortingen

DN: Digha Nikaya         
MN: Majjhima Nikaya
SN: Samyutta Nikaya
AN: Anguttara Nikaya 

2
Theravada Boeddhisme / Verkeerde Visie (Micca Ditthi)
« Gepost op: 30-11-2018 12:09 »
Verkeerde visie (micca) ditthi

Inleiding

In deze serie posten heb ik sutta fragmenten verzameld over verkeerde visie. Deze serie vormt samen met de posten over juiste visie één geheel. Voor juiste visie zie:
http://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=2779.0

Ik heb de informatie over verkeerde visie een beetje geordend willen presenteren en daarom wat thema’s gemaakt.

Aan bod komen:

- het belang van verkeerde visie,
- gevolgen van verkeerde visie in dit leven en na de dood,
- fragmenten over hoe verkeerde visie ontstaat,
- wat is verkeerde visie?
- fragmenten over afstand doen van verkeerde visie

Bronnen en gebruikte afkortingen

Bronnen

Digha Nikaya: The Long Discourses of the Buddha, A translation of the Digha Nikaya by Maurice Walshe, 1996.
Majjhima Nikaya: The Middle Length Discourses of the Buddha, A new translation of the Majjhima Nikaya, original translation by Bhikkhu Nanamoli, translation edited and revised by Bhikkhu Bodhi, 1995.
Samyutta Nikaya: The Connected Discourses of the Buddha, A New Translation of the Samyutta Nikaya, Bhikkhu Bodhi, Volume I+II, 2000.
Anguttara Nikaya: The Numerical Discourses of the Buddha, A Translation of the Anguttara Nikaya by Bhikkhu Bodhi, 2012.

Gebruikte afkortingen

DN: Digha Nikaya         
MN: Majjhima Nikaya
SN: Samyutta Nikaya
AN: Anguttara Nikaya 

3
Algemeen / walging
« Gepost op: 23-11-2018 13:04 »
In deze draad ging het op een gegeven moment over walging:
http://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=1635.msg22758#msg22758

Ik vind dit een mooi onderwerp en heb er een apart onderwerp van gemaakt.

Walging als bescherming?

Walging kan betrekking hebben op je manier van leven en voor positieve veranderingen zorgen. Ik ontmoette eens in therapie een jongen. Als ik bij hem op bezoek was, zopen we ons beide helemaal klem. Wat een lol hadden we toen. Echte drinkebroeders. Op een dag was ik het allemaal zo zat. Gewoon zonder drank voelde ik fysiek walging bij de hele situatie. Ik denk dat zulke walging prima is. Die walging is ook gewoon een goed signaal. Iets roept je van binnenuit dat je verkeerd bezig bent. Dat dit afgelopen moet zijn.

Als je lichaam iets er uit wil omdat het bedorven is, dan roept het onbewust walging op en gaat je kotsen.
Zoiets is er ook met de geest. Je kunt voedsel binnenkrijgen via de geest waarvan je ook gaat walgen.
Het moet er uitgewerkt worden. Het wil je aansporen om anders te gaan leven, bijvoorbeeld. Andere voeding graag, zegt het.

Verslaafdheid voelt denk ik ook voor niemand goed. De geest walgt er eigenlijk van maar het lichaam schreeuwt er om.

Ik heb dit zelf ook als ik veel eet. Dan begin ik me vies te voelen. Of als ik merk dat ik teveel neig naar comfort. Dan begin ik van mezelf te walgen. Luxe-paardje.
Als ik om me heen zie, hoe mensen in het godenrijk leven, kan ik me daarin niet echt verheugen. Ik walg daar soms ook van.

Waar deze wereld naartoe gaat, daar walg ik ook van.

Siebe






4
Levensvisies van Leraren die Tijdgenoten waren van de Boeddha

Inleiding

Het leek me interessant om eens te onderzoeken wat de levensvisies waren van enkele leraren die ook ten tijde van de Boeddha leefden. Ze hadden net als de Boeddha ook een aanhang. Ze waren de leider van de groep en werden als spirituele gids door velen als een heilige beschouwd (MN30§2, SN44.9). Deze leraren beschouwden hun leer als de vrucht van het thuisloze leven (DN2).

Ik heb me in het eerste deel van deze serie posten gericht op vier leraren en hun visies:

- Makkhali Gosala: niet-causaliteit, fatalisme, deze leer komt aan bod in deel 1A,
- Ajita Kesakambali: materialisme, deel 1B,
- Purana Kassapa: niet-doen, deel 1C,
- Pudhaka Kaccayana: atomisme, deel 1D.

Hun leer heb ik hier boven slechts met enkele geleende steekwoorden weergegeven. De komende posten hoop ik duidelijker te maken wat hun levensvisie was. 

Wat deze vier levensvisies in ieder geval met elkaar gemeen hebben, is dat ze volgens de Boeddha het heilige leven loochenen (MN76§6). Ik zal proberen duidelijk te maken waarom.
Omdat ze het heilige leven loochenen, was de Boeddha vermoedelijk ook niet mild in zijn kritiek, althans volgens de sutta’s. Bhikkhu Bodhi zegt hierover: “Waar de Pali sutta’s over het algemeen beleefd maar kritisch zijn jegens de Brahmanen, zijn ze scherp in hun afwijzing van de rivaliserende leerstellingen van de samana’s” (MN, Inleiding, blz.51). De samana’s zijn onder andere de vier bovengenoemde leraren die in deze serie posten worden behandeld.

De structuur in deze serie posten is dat per leraar:
- eerst zijn levensvisie wordt beschreven aan de hand van informatie uit de sutta’s,
- vervolgens wordt beschreven wat voor kritiek er op te vinden is in de sutta’s,
- daarna wordt door mij een vergelijking gemaakt van die specifieke leer met de leer van de Boeddha.

Naast deze vier levensvisies die volgens MN76 het heilige leven loochenen, zijn er nog twee leraren en hun visies die worden genoemd in de sutta’s. Deze worden in het tweede deel van deze serie posten belicht. Het betreft:

- Sanjaya Belatthiputta, scepticisme, deze komt aan bod in deel 2A,
- Nigantha Nataputta, jainisme, deel 2B.

De zes boven genoemde leraren worden in de sutta’s regelmatig bij elkaar genoemd. Deze laatste twee leraren en hun visies zijn apart gezet in deel 2 omdat hun visie niet voorkomt in het rijtje visies die het heilige leven loochenen, zoals de eerste vier. Toch was ook de Boeddha niet zo mild omdat in zijn ogen deze twee levensvisies vruchteloos zijn. Er zijn wellicht mensen die scepticisme zien als een intelligente visie of levenswijze maar van alle asceten en Brahmanen vond de Boeddha kennelijk Sanjaya Belatthiputta, de scepticus, juist de stompste en meest verwarde (DN2§33).

In deze serie posten staat vooral centraal wat de sutta’s vermelden over de visies van de leraren die tijdgenoten waren van de Boeddha. Ik heb me niet beziggehouden met de vraag of hun leer wel goed is overgedragen via de sutta’s. Een enkele keer, bij Purana Kassapa, heb ik van elders toch wat meer informatie ingewonnen om diens visie iets beter te leren begrijpen.

De in deze serie posten geraadpleegde sutta’s en gebruikte afkortingen worden vermeld in de volgende post.

Visie, ditthi, is een heel belangrijk gegeven in het leven, onderwijst de Boeddha. Visie is niet voor niets de eerste factor in het achtvoudige pad. Visie, of een bepaald begrip van zaken, gaat vooraf aan onze intenties, spreken en doen en laten.  Als de visie onjuist is, zo onderwijst de Boeddha, leidt dat ook tot onjuiste intenties of manieren van denken. Dat leidt weer tot onjuiste spraak en onjuist handelen etc. (AN4.205, AN10.103). Daar kan alleen maar ellende van komen. Qua visies was er wel wat te kiezen in de tijd van de Boeddha en ook nu nog bestaan verschillende levensvisies en is er wat te kiezen.

Hopelijk vinden jullie het ook interessant en leerzaam om je eens te verdiepen in de visies van de leraren die tijdgenoot waren van de Boeddha, en te onderzoeken in hoeverre ze afwijken van de leer van de Boeddha. Wellicht kan dit ook helpen (meer) begrip van de leer te ontwikkelen.

Siebe, november 2018

5
Het gewone leven / een gooi naar realisatie
« Gepost op: 07-10-2018 22:26 »
Een voorbeeld wat ik als een soort realisatie beschouw:

Vroeger werd je bijvoorbeeld gelukkig bij het idee dat je straks bijvoorbeeld dit of dat programma gaat zien.
Als een wortel voor je neus kon je je er in verheugen. Je zit vol plannen die veelal gaan over dit en dat ervaren. Dat kan je helemaal oppeppen, enthousiast maken. Je bent constant bezig met die plannetjes te vervullen. Misschien heb je in de tv gids al dingen aangevinkt die je wilt zien. Je bent heel erg wils-gericht.

Maar op een dag dan merk je dat dit verandert. Je jaagt niet constant meer die ervaringen na, dan weer eens hierin en dan weer eens daarin verheugenis zoekend. Omdat je ergens is komen aanwaaien dat het zinloos is.  Dan realiseer je je (soms), "wat een opluchting eigenlijk. Ik hoef niet meer zonodig dit en dat te zien of ervaren. Wat fijn eigenlijk dat ik dat die drang niet meer heb of veel minder heb". Het is alsof je een stukje verslaving of ketening hebt afgelegd en ook inziet hoe nutteloos of zinloos dat vastklampen aan iets ook eigenlijk is.

Je begint te zien en ervaren hoe zinloos het najagen van welke ervaring dan ook eigenlijk is. Wat is precies het voordeel? Wat is de winst? Dat wordt onderdeel van je dagelijkse contemplatie. Alles houdt toch weer op. Moet ik nou echt zonodig dit of dat nog zien, ruiken, proeven, voelen etc? Eigenlijk begint je manier van leven die vraag vanzelf te beantwoorden.

Je wordt minder en minder wils-gericht. Je voedt niet constant meer de begeerte om dan weer eens dit, dan weer eens dat mee te maken. Het is alsof je altijd rende en nu opeens meer en meer beseft dat je net zo goed rustig kan wandelen want er verandert toch niks voor je. Meer en meer komt het ge-ren je over als maniakaal gedrag. Niet dat je er vrij van bent al, maar je ziet het maniakale. Je ziet dat je altijd op een  onwetende of begoochelde manier bezig was om geluk te zoeken.

Vroeger ging je speciaal ergens langs om iets te zien, iets moois. Je vertrok al met die gerichtheid. Op een dag ga je gewoon wandelen. Je gaat niet meer met een plan op pad.

Niet meer bepaalde dingen perse willen ervaren is een zegening, geen kwaal.
Een verslaafde en begoochelde geest draait dit om.
Die denkt maar aan 1 ding, bevrediging.

De verslaafde geest zie ik als de gewone situatie.
Vrijwel elk mens of wezen is bezig met bevrediging.

Soms kan ik die afkoeling ervaren die komt bij een minder wils-gericht leven, en dat zijn voor mij inspirerende momenten. Op andere momenten sta ik in vuur en vlam. Het kamma haalt me in.

Persoonlijk denk ik dat de Boeddha ook zo gegaan is. Hij zag denk ik al heel vroeg de zinloos in van het najagen van welke ervaring dan ook. Het geconditioneerde eindigt toch weer. De Boeddha lijkt dit al ingezien te hebben toen hij nog leraren had.

Het kan best even wat opluchting geven, roes, geluk  als je iets najaagt en ervaart, maar het verdwijnt toch weer. En netto, wat gebeurt als je steeds zo wils-gericht leeft?
Die begeerte gaat je volledig beheersen. Op een dag heb je geen rust meer in je kont.  Er gist (asava) altijd wel wat. Je bent nooit meer eens zonder plan, zonder wil, zonder drijfveer, zonder drang, zonder dat er iets gist in je.

Mensen zijn soms gewend aan die staat, lijkt wel, dat ze niet eens beseffen hoe ellendig dit eigenlijk is. Tenminste zo zie ik dit. Zitmeditatie kan je heel erg confronteren met de werking van begeerte. Geen rust in je kont. Altijd gist er iets.

Een sotapanna schijnt op dit vlak echt een structurele verandering te hebben gerealiseerd. Die persoon ervaart een soort afkoeling omdat de drift verminderd is. Dat komt ook niet meer op het oude niveau terug.

Volgens mij geven de sutta's wel aan dat als er veel drift in je zit, zoals bij mij, sterke drift, dan gaat de beoefening niet makkelijk worden. Dat kan ik beamen. Maar goed, stapje bij stapje...


Siebe






6
Algemeen / Je ergens in verliezen
« Gepost op: 27-09-2018 21:00 »
Het volgen van de adem confronteert nogal met die neiging van de geest om zich maar constant te verliezen in de beeldenstroom. Die meditatie maakt de kracht van die neiging heel duidelijk vind ik. Soms merk ik ook, bij beladen dingen, dat het wel lijkt alsof er lijm aan zit. Het is nauwelijks los te laten.
Ook al weet ik dan dat het geen enkele zin heeft op dat moment dingen te gaan overdenken, die gewenning er is en sleurt me mee.

Ik heb mezelf dit ook al jong aangeleerd trouwens. Waarschijnlijk omdat ik niet alles wilde zien en horen wat ik zag en hoorde, wat anderen aangaat maar ook mezelf. Ik wende me aan me ergens in te verliezen. Ik zorgde eigenlijk vaak wel dat mijn geest met iets bezig was. Als ik op de wc zat, zat ik altijd wel iets te lezen, soms het etiket van de luchtverfrisser. Als kind was mijn bel mijn stuur en verloor ik mezelf in het idee dat ik al een auto bestuurde. Later verloor ik mezelf soms ook in drank en seks en snoepen en sport.

Waarom wil een mens zich ergens in verliezen? Kunnen we de realiteit niet aan? Is die zo gruwelijk? Is het onmacht?

Siebe


7
Het leek me goed hier een aparte draad van te maken.

De leer van de Boeddha zoals uitgedrukt in de Pali Canon geeft mijns inziens aan dat beide waar is. Er is wedergeboorte in het moment, een momentele bhava ontstaat dan. Bhava staat voor bestaan(svorm). Soms nemen we onder invloed van kilesa's de bestaansvorm aan van een dier, dan van een god, dan van een hongerige geest etc. Dit zijn als het ware tijdelijke gemoedtoestanden, tijdelijke bhava's, bestaansvormen. Dit is een wedergeboorte die elk moment plaatsvindt. De geest gaat door verschillende toestanden onder invloed van bezoedelingen. De belangrijkste emoties zijn, de trots, het dromerige en verbeelding van een god, het onbewuste of instinctmatige van het dier, het jaloerse van een jaloerse god, het begeertevolle en gehechte van een mens, het gretige en extreem hongerige van een hongerige geest, het vijnige giftige vuur van een hellewezen. Daar kun je natuurlijk wel wat anders over denken. Dat maakt voor dit betoog niet zoveel uit.
 
Naast deze wedergeboorte in het moment, gedurende het leven, is er volgens de sutta's ook een wedergeboorte na de dood wanneer de geest scheidt van het lichaam en een nieuwe bestaansvorm (bhava) aangrijpt.

Wat heeft de Boeddha gezien? Het verband tussen beide.

Als je in dit leven als mens vaak in een dierlijke bhava terecht komt, stel, dan is de kans groot dat op het moment van de dood de geest een bestaansvorm (bhava) als dier aangrijpt omdat dit de overheersende karmische energie is op het moment van de dood.  Zie je?

Zo zit de leer van de Boeddha volgens mij in elkaar. Dus leef je overwegend als dier als mens, dan is de kans erg groot dat je na de dood wordt wedergeboren als dier, fysiek, letterlijk. Leef je als hemels wezen dan is de kans groot...etc.

Dus er is een relatie tussen bhava's of bestaansvormen die we als mens meemaken in dit leven, die dierlijk kunnen zijn, goddelijk, hongerige geest achtige etc en de bhava (bestaansvorm) die na de dood wordt gegrepen. Dus, volgens mij, beide is aan de hand.

De Boeddha schijnt gezien te hebben dat we erg moeten oppassen om als mens in een bestaansvorm van een hellewezen, dier, hongerige geest terecht te komen want die tendens, die energie gaat niet verloren en kan op het moment van de dood er voor zorgen dat we een nieuwe bestaansvorm aannemen als dier, hellewezen of hongerige geest.

Je kunt dit principe ook hier nalezen: http://www.sleuteltotinzicht.nl/m057.htm

Deze asceten imiteerden het leven als hond en os. Ze waren dus bezig als mens een honden-bhava  te creeeren en een ossen-bhava. De Boeddha gaf aan dat als je hier succesvol in bent dan wordt je ook onder ossen of honden geboren. 

Een arahant komt als mens al niet meer in die rijken of bhava's terecht.  Anders gezegd, de geest neemt onder invloed van bepaalde bezoedelingen niet meer de vorm aan van een hellewezen, dier, hongerige geest, hemels wezen etc. Immers de bezoedelingen zijn verdwenen. Daarom,  ook na de dood ontstaat bij een arahant niet weer een nieuwe materiele bhava als mens of dier etc. voor een arahant. Er is geen impuls tot wedergeboorte meer in het moment, dan ook niet na de dood.

Het is juist deze samenhang tussen de rijken/bhava's die we als mens beleven EN de bestaansvorm die we na de dood aangrijpen die in de sutta's wordt uitgelegd en wordt gepresenteerd als iets wat de Boeddha heeft gezien.

Het is juist dit verband wat zo belangrijk is, lijkt me. Als je er een stuk afhakt, het deel van wedergeboorte na de dood, ontdoe je denk ik de leer van iets belangrijks. De leer wil juist laten zien dat er in het leven een verband is tussen (de soort) wedergeboorte in het moment nu levend als mens, en (de soort) wedergeboorte na de dood.

Dus Beide.

alle goeds,
Siebe




8
Media en Nieuws / prinsjesdag
« Gepost op: 18-09-2018 21:04 »
Je zit in een trein waarvan je weet dat ie maar door dendert naar een bestemming die steeds dreigender wordt en toch...de mensen blijven lachen, de economische cijfers zijn geweldig, de geluk cijfers hoog.

En toch...je zit in die trein waarvan je zeker weet dat ie op een ramkoers zit en ontspoort.

Siebe

9
Theravada Boeddhisme / Heeft offeren aan overledenen wel zin?
« Gepost op: 04-09-2018 20:45 »
Heeft offeren aan overledenen wel zin?

Hebben de doden daar echt iets aan of is dit meer een rouwverwerking, een ritueel, een troostende bezigheid voor de achterblijvers?

Kennelijk zijn er niet veel bestaansvormen waar de overledene daar echt voordeel van zal hebben, maar wel als de overledene wedergeboren is als peta, als een hongerige of gekwelde geest. Het offeren heeft geen voordeel voor de overledene als deze wedergeboren is als hellenwezen, als dier, als mens, en ook niet als deva. (Ik herinner me van het lezen van fragmenten van petavatthu dat hongerige geesten erg veel voordeel hebben van offers. De vaak erg kwellende omstandigheden waarin ze leven kunnen verbeteren.
Hun wensen kunnen uitkomen).

Als je offert aan een overledene maar die overledene is niet wedergeboren als hongerige geest, komt het offer ten goede aan andere familieleden die wedergeboren zijn als hongerige geest.
Er zijn kennelijk altijd wel overleden familieleden die wedergeboren zijn als hongerige geest.
Dit wat betreft de kant van de ontvanger.

Wat betreft de kant van de gever, degene die offert, het offeren aan de doden brengt voor degene die offert sowieso voordeel, hij/zij blijft niet zonder beloning. Het principe is, geven leidt tot ontvangen.

Een aantal voorbeelden worden gegeven.

bron: https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an10/an10.177.than.html

groet,
Siebe


10
Filosofie en Metafysica / Verdeeld leven
« Gepost op: 08-08-2018 20:11 »
Is het leven fundamenteel verdeeld of is verdeeldheid een soort waan der oppervlakte? Is alles ten diepste onverdeeld?

Zijn er echt biljarden geesten, net zovele geestsstromen, allemaal individuen, of is dit weer iets wat alleen oppervlakkig zo lijkt?

Wat onderwees de Boeddha eigenlijk? Zijn jullie er uit?

Siebe

11
“Maar het is omdat een Brahmaan deugdzaam is…omdat hij wijs is: op basis van deze twee punten kan hij naar waarheid verklaren: “Ik ben een Brahmaan.”

“Maar, Brahmaan, als iemand één van deze twee dingen zou missen, kan men dan naar waarheid verklaren: “Ik ben een Brahmaan”?

“Nee, Gotama. Want wijsheid wordt door moraliteit gezuiverd en moraliteit wordt gezuiverd door wijsheid: waar het ene is, is het andere, de morele mens heeft wijsheid en de wijze heeft moraliteit, en de combinatie van moraliteit en wijsheid wordt de hoogste zaak in de wereld genoemd. Net zoals de ene hand de andere wast, of de ene voet de ander, zo wordt wijsheid gezuiverd door moraliteit en deze combinatie wordt de hoogste zaak in de wereld genoemd."

“Zo is het, Brahmaan”…
[Fragment DN4 §21-22, vertaling Walshe, door mij vertaald]

Wat moraliteit en wijsheid is binnen de leer van de Boeddha wordt verder uitgelegd in de sutta.

Het scheiden van moraliteit en wijsheid is een gevaarlijk spiritueel pad. Ik zie daarvoor geen basis in de Pali sutta's.

Siebe




12
Prikbord + Agenda + Weblinks / donatie
« Gepost op: 12-07-2018 19:53 »
Het kwam in me op. We maken gebruik van deze site. Het onderhoud van deze site, het draaiende houden, misschien een update in de toekomst naar https kost denk ik ook wel iets. Is het een idee een donatie te doen? Stelt dat eigenaar, Katinka, dat op prijs, helpt dat, of...?

groet,
Siebe

13
Algemeen / zintuiglijke genoegens
« Gepost op: 30-06-2018 20:26 »
Hoe er mee om te gaan? Ik kwam een mooie sutta tegen, met wijze woorden vind ik, die dit bespreekt,

Majjhima nikaya 14. (vertaling Bodhi)

§4. "Even though a noble disciple has seen clearly as it actually is with proper wisdom how sensual pleasures provide little gratification, much suffering, and much despair, and how great is the danger in them, as long as he still does not attain to the rapture and pleasure that are apart from sensual pleasures, apart from unwholesome states, or to something more peaceful than that, he may still be attracted to sensual pleasures  But when a noble disciple has seen clearly as it actually is with proper wisdom how sensual pleasures provide little gratification, much suffering , and much despair, and how great is the danger in them, and he attains to the rapture and pleasure that are apart from sensual pleasures, apart from unwholesome states, or to something more peaceful than that, then he is no longer attracted
to sensual pleasures.

Dit maakt duidelijk dat de Boeddha eigenlijk zegt dat het normaal is dat je het geluk van zintuiglijk genot niet zult opgeven als je niet een ander soort geluk kent (niramisa sukha), zelfs al weet je dat het geluk van genot weinig voldoening schenkt, met wanhoop gepaard kan gaan, en gevaarlijk is.

Hoe verging het de Boeddha zelf?

§5. "Before my enlightenment, while I was still only an unenlightened Bodhisatta, I too clearly saw as it actually is with proper wisdom how sensual pleasures provide little gratification, much suffering, and much despair, and how great is the danger in them, but as long as I still did not attain to the rapture and pleasure that are apart from sensual pleasures, apart from unwholesome states, or to something more peaceful than that, I recognised that I still could be attracted to sensual pleasures. But when I clearly saw as it actually is with proper wisdom how sensual pleasures provide little gratification, much suffering, and much despair, and how great is the danger in them, and I attained to the rapture and pleasure that are apart from sensual
pleasures, apart from unwholesome states, or to something more peaceful than that, I recognised that I was no longer attracted to sensual pleasures".

Dus de begeerte naar zintuiglijk genot verdween vanzelf toen de Boeddha een hoger soort geluk vond. Het geluk van een bekoelde geest, vrij van hindernissen (ook de hindernis van zintuiglijke begeerte).

We hoeven ons dus niet in allerlei bochten te wringen om zintuiglijke genoegens op te geven. Dat zal ons waarschijnlijk alleen maar frustreren. De Boeddha wijst hier de weg.

groet,
Siebe









14
Prikbord + Agenda + Weblinks / Site weer online
« Gepost op: 29-06-2018 20:27 »
De site is weer bereikbaar! Heeft een muis de kabel doorgebeten, of is het de schuld van...de Russen

Siebe


15
Prikbord + Agenda + Weblinks / even tussenuit
« Gepost op: 21-06-2018 17:28 »
Ga er even tussenuit. Ben wat te overspannen aan het worden.

groet,
Siebe

16
Algemeen / 1 lang toneelstuk?
« Gepost op: 21-06-2018 14:11 »
Borobodur haalde dit citaat aan ter inspiratie

"Wanneer een verlicht persoon de dualiteit van het jij en ik overstijgt, ziet hij/zij het leven als 1 lang toneelstuk. Daarom blijft hij/zij vol humor en opgewekt. Hij/zij speelt zijn rol, maar vergeet nooit dat het een voorstelling is".

Mijn indruk is niet dat de Boeddha vol humor en opwekt was. Ook het idee dat voor de Boeddha het leven alleen maar een lang toneelstuk was, herken ik niet na lezen van de sutta's. De Boeddha onderschat, vind ik, geen moment de ernst van het leven. Niks is toneel noch spel noch onecht. De Boeddha zet volgens mij in de sutta's nibbana en samsara niet tegenover elkaar als echt en onecht of als waar en onwaar of tegenover elkaar als werkelijk en onwerkelijk. 

Boeddha was volgens mij een serieus mens. Dat hij het leven zag als 1 lang toneelspel. Ik geloof er niks van. Het idee dat een verlichte op Aarde rondloopt met een soort opgewektheid dankzij de wetenschap dat alles maar toneelspel is, is een interpretatie van verlichting die ik niet terugvind in de sutta's.

Siebe





17
Het gewone leven / schuldgevoel en gezond berouw
« Gepost op: 12-06-2018 17:35 »
Schuldgevoel kan volgens mij prima losstaan van immorele of wandaden. Volgens mij is dat toch niet onbelangrijk.

Neem bijvoorbeeld de werksituatie. Om voor je eigen welzijn op te komen heb je besloten om niet over te werken. Je wilt gewoon voldoende tijd hebben om rust te nemen. Werk is ook maar werk. Je bent je werk niet. En het werk is toch nooit af.  Je collega's zijn erg ambitieus en werken allemaal over. Je kunt je dan schuldig voelen dat je niet overwerkt. Maar is het een wandaad of immorele daad?
Lijkt me niet.

Schuldgevoelens gaan nooit over, denk ik. Want er is altijd wel iets of iemand die/dat aan je trekt en zuigt. Schuldgevoel heeft vaak veel meer te maken met andermans verwachtingen dan met je eigen. Als sociaal wezen willen we anderen niet teleurstellen, voldoen en eigenlijk kan dat vrijwel nooit. Je schiet altijd wel ergens tekort omdat de verwachtingen van anderen grenzeloos zijn. Dus schuldgevoel zal er ergens altijd wel zijn. Je doet nooit genoeg.

Een mede-jihadist kan zich wel erg schuldig voelen tegenover andere jihadisten als ie op het laatste moment toch afziet van het besluit om zichzelf en anderen op te blazen. Het heeft eigenlijk allemaal niks te maken met moraliteit. Moet je nagaan, dan ontstaat schuldgevoel door het afzien van moorden. Zo weinig heeft schuldgevoel te maken met moraliteit.

Andere mensen voelen zich totaal niet schuldig wanneer ze anderen vermoorden. Dus ja, wat zegt schuldgevoel dan?

Heeft schuldgevoel überhaupt wel iets met moraliteit te maken dan?

Het drukt erg op de geest maar is het dat eigenlijk wel waard?

Schuldgevoel lijkt me wat anders dan oprechte spijt of gezond berouw van wandaden.
Schuldgevoel is geen gezond berouw. Het is meer de psychologie van niet voldoen.

Schuldgevoel kan heel waarachtig lijken, verstikken en zwaar drukken op de geest, maar als we gewoon zien dat het niet het gevolg is van wandaden, kunnen we het wellicht wat lichter en beter hanteerbaar maken.

Siebe









18
Controverse en verandering / Tel de geesten
« Gepost op: 09-06-2018 13:36 »
Wat denken jullie, heeft de Boeddha onderwezen dat geest in wezen een soort grenzeloos iets is, niet-twee, niet lokaal, voorbij ruimte en tijd?

Onderkende de Boeddha een natuur van geest die onveranderlijk is?

Of heeft de Boeddha zoiets nooit onderwezen en verwijst het zelfstandige naamwoord geest naar iets wat eigenlijk een dynamisch kenproces is, iets individueels, nooit een moment hetzelfde, begrensd, lokaal, iets wat hoe dan ook niet het individuele overstijgt?

Of heeft de Boeddha onderwezen dat de absolute waarheid is dat geest ten diepste, naar diens essentie,  onverdeeld is maar dat de relatieve waarheid is dat er wezens bestaan met de indruk dat er talloze geesten bestaan?

Kunnen en willen jullie dit met sutta's ondersteunen?

groet,
Siebe



19
Theravada Boeddhisme / Thema Denken
« Gepost op: 25-05-2018 19:53 »
Thema Denken

Inleiding

Het leek me goed eens een Thema Denken te maken. Ik heb eerst relevante teksten uit (delen van) de Sutta-Pitaka verzameld en later geordend tot hoofdstukken. Dit wordt de komende dagen gepost. De geraadpleegde teksten worden vermeld in de volgende post.

Wat wordt in de Sutta-Pitaka over denken geschreven? Deze serie posten begint met wat inleidende beschouwingen over denken gebaseerd op de sutta’s. Vragen die behandeld worden zijn: Wat wordt er bedoeld met denken? Wat staat er in de sutta’s over de rol van denken? Is denken verkeerd?

Na deze inleidende beschouwen komt in het tweede deel het hoofdthema aan bod, namelijk, juist en onjuist denken. Dit wordt regelmatig besproken in de Sutta-Pitaka. Juist denken verwijst naar de tweede factor van het edele achtvoudige pad, samma sankappa, in Pali. In plaats van juist denken wordt dit ook wel vertaald als juiste intentie of juiste motivatie. Het komt neer op dat moment dat geest ergens doelbewust op gaat zinnen. Geest gaat bewust ergens aan denken, bijvoorbeeld om iemand pijn te gaan doen of iemand wat geld te geven o.i.d. Het kan iets moreels zijn, iets immoreels of iets neutraals. We kunnen dan zeggen dat er op dat moment een idee of gedachte opkomt. Onjuist denken verwijst naar onheilzame motivatie. Juist denken verwijst naar een heilzame motivatie. Dit juist denken en onjuist denken als tweede factor van het edele achtvoudige pad zit dus duidelijk in de sfeer van motivatie. Wat volgens de sutta’s juist en onjuist denken is, wordt besproken in het tweede deel van deze serie posten.

Om het edele achtvoudige pad tot ontwikkeling te brengen in onszelf, dit dagelijks te cultiveren, dienen we ook afstand te doen van onjuist denken en juist denken te ontwikkelen en cultiveren. Dit gaat niet vanzelf. Dit vergt bewuste inspanning. Belangrijk is natuurlijk eerst te weten wat juist en onjuist denken is (zie deel 2), en ook te weten wanneer dit aanwezig is. Dan kun je gepaste maatregelen nemen. Deze welbewuste inspanning om afstand te doen van onjuist denken en juist denken te ontwikkelen, is een aspect van de juiste ijver (samma vayama), de zesde factor van het edele achtvoudige pad. Er is dus een samenhang tussen (on)juist denken en juiste ijver. Dit wordt besproken in het derde deel.

Hoe doe je eigenlijk afstand van onjuist denken? Er worden in de sutta’s meerdere methoden besproken. Dit is onderwerp van deel 4.

In deel 5 zullen enkele tekstfragmenten worden gepresenteerd die de bron, oorzaak of ontstaansvoorwaarden van denken bespreken.

Ter afronding van dit Thema Denken wordt het besprokene nog eens kort samengevat.

Sutta’s en sutta fragmenten in deze serie zijn door mij vanuit het Engels vertaald.

Ik hoop dat jullie het leerzaam vinden. Commentaar is welkom uiteraard.

Alle goeds,
Siebe, mei 2018

20
Het gewone leven / acceptabel en onacceptabel lijden
« Gepost op: 23-04-2018 13:10 »
Gisteren fietste ik door de duinen naar huis, na een middag op pad te zijn geweest met een vriendin met MS. Ze zit al jaren in een rolstoel. Ze heeft geen kracht meer in de benen en nog een klein beetje in haar armen. Net voldoende om de joy-stick van haar elektrische rolstoel te kunnen bedienen. Haar cognitieve vermogens zijn met de jaren ook achteruit gegaan.

Maar, de mensen in die instelling zijn niet levensmoe. Zij ook niet. Kwaliteit van leven is een heel rekbaar begrip. Ook al kunnen mensen nog weinig, de kwaliteit van hun leven kunnen ze als best oke beschouwen.

Ik voelde me verdrietig op de terugweg, moe ook. Maar we hadden samen ook een leuke middag gehad bij een tuincentrum, wat ijs gegeten en op een terras koffie gedronken.

Er kwam toen al fietsend de gedachte bij me op, eigenlijk zou ik het lijden moeten verdelen in twee categorieën, acceptabel lijden en onacceptabel lijden.

Onacceptabel lijden

Onacceptabel lijden is het lijden wat komt met en door agressie, haat, vijandigheid, toorn. Dat bozige.
Onacceptabel lijden is lijden wat komt met en door overdreven hebberigheid en verlangens, obsessie, fanatisme, gretigheid. Onacceptabel lijden is lijden wat komt met en door verbeelding, teveel trots, opgeblazen neigingen vertonen. Onacceptabel lijden is stress, de impulsen voelen om te willen vechten of vluchten. Dit lijden is gewoon verkeerd. Punt. Het is goed deze neigingen bij jezelf te zien, maar ze zijn niet oke. Het is goed dat er het edele achtvoudige Pad is om dit lijden te beëindigen.

Acceptabel lijden

Acceptabel lijden is het lijden wat hoort en komt met zorgen voor anderen. Dat kan moeilijk zijn, psychologisch zwaar. Acceptabel lijden is lijden wat komt vanuit betrokkenheid bij het welzijn van andere wezens. Niet te overdreven. Bij verantwoordelijkheid nemen. Acceptabel lijden is verdriet. Het is niet zo erg om verdrietig te zijn, vind ik. Het is wel erg om nooit verdrietig te zijn. Acceptabel lijden is ook je geraakt voelen, open staan. Verslagen wellicht maar ook maar gewoon weer opstaan. Acceptabel lijden is je soms teleurgesteld voelen. Het kan wel vervelend zijn maar zo erg is het nou ook weer niet.

Acceptabel en onacceptabel lijden. Hoe denken jullie hierover?

groet,
Siebe










21
Varia / gedichtje
« Gepost op: 30-03-2018 17:53 »
Nu vijandigheid geen gehoor krijgt, hoor ik overal vijandige geluiden.
Nu het gevaar van vuur is gezien, ben ik dagelijks omsingeld door vlammen.
In de hitte, daar loop ik, op smeulende kolen.
Dansend van schaduw tot schaduw.

De tergende honger van aeonlang vastklampen,
Als een bliksemschicht doorsnijdt het de leegte en openheid van het moment.
De begeerte naar structuur is als een innerlijke drenkeling.

Nu ik gezonder ben, duiken overal mijn wonden op.
Nu ik niet meer vecht gaat strijdlust het gevecht met me aan.
Terwijl vertrouwen is verwelkomt klopt de gast van wantrouwen aan de deur.
Het drama ontvouwt zich nu verbeelding aan kracht inboet.
Nu zich iets begint te ontwikkelen van een rechte rug,
Sta ik elk moment op breken.

Siebe

22
De Boeddha en de Dhamma, Een Verkenning van een Diepere Betekenis in de Sutta-Pitaka

Gebruikelijk is om met ‘de Boeddha’ te verwijzen naar die bijzondere mens die werd geboren in Lumbini en stierf in Kushinagara. Het is niet precies bekend wanneer hij leefde, maar laten we zeggen dat hij grofweg zo’n 2500 jaar geleden leefde. Hij was een persoon vrij geworden van lobha, dosa en moha. Vrij van begeerten en daarmee van gehechtheid. Ontwaakt. De geestelijke vermogens volledig ontplooid. Volledig verlicht. Traditioneel wordt hij een samma sambuddha genoemd, een aanduiding voor iemand die op eigen kracht de vier edele waarheden herontdekt en helder kan onderwijzen.

‘De Dhamma’ verwijst in de regel naar diens leer of doctrine. Diens verzameling uitspraken en onderrichtingen, bedoeld om tot dezelfde realisatie te komen, bevrijding, Nibbana, het Doodloze.
De Boeddha en de Dhamma staan ook bekend als respectievelijk het eerste en tweede Juweel. De Sangha als het derde juweel. Deze laatste komt hier niet aan bod.

Behalve deze gebruikelijke betekenissen is er ook een andere, diepere, betekenis van de Boeddha en de Dhamma? Deze vraag heb ik eigenlijk voor mezelf eerder al positief beantwoord toen ik vooral mahayana teksten vertaalde en bestudeerde. Maar welke aanwijzingen bestaan er voor een diepere betekenis van ‘de Dhamma’ en ‘de Boeddha’ in de overgeleverde Pali  sutta’s?

In het eerste deel ligt de focus op de teksten die iets onthullen over de aard van  de Tathagata, de Arahant, de Boeddha. Hier gebruik ik ze als synoniemen. In het tweede deel ligt de focus op de aard van de Dhamma.
Teksten uit de Sutta-Pitaka zullen worden aangehaald. De geraadpleegde teksten en gebruikte afkortingen zijn terug te vinden in de volgende post. Indien niet anders vermeld, zijn de teksten door mij uit het Engels vertaald. De nummering van de sutta’s komt overeen met die van de geraadpleegde bronnen.

Ik vond het leerzaam om op deze manier met de teksten bezig te zijn en het heeft weer wat twijfels weggenomen. Misschien vinden jullie het ook leerzaam.


Alle goeds,
Siebe, maart 2018

23
Algemeen / De Leer, het Wapen in de Strijd
« Gepost op: 04-03-2018 23:30 »

De laatste tijd kom ik er steeds meer op uit dat je met boeddhisme je niet teveel moet focussen op de beëindiging van lijden in dit leven. Dat loopt uit op teleurstelling. Het is ook niet wat de Boeddha belooft. Het gaat veel meer om de beëindiging van toekomstig lijden, in levens hierna.

Misschien lokt het idee je wel dat boeddhisme over de beëindiging van lijden spreekt.
Misschien wil je graag van je lijden af. Ik wil dat wel graag. Wie niet?

Maar het gaat niet. Je kunt niet de dingen van dit leven; imperfectie, ziekte, ouderdom, verval van jezelf, anderen en spullen, gebrekkigheid, pijn, even weg mediteren.

Sommige teksten suggereren misschien wel dat je pijn en ziekten even weg kunt mediteren, maar daar staan tegenover verhalen over hoog gerealiseerde meesters die ook gewoon te maken hadden met pijn, ziekten, beperkingen door ouderdom, en dood gingen ze allemaal.

Beoefenen van de Boeddha-Dhamma kan wel leed helpen voorkomen in dit leven, geloof ik, maar  je moet ook weer niet gaan verwachten dat je door de Boeddha-Dhamma te beoefenen, je gevrijwaard zult worden van ziekte, ellende, verlies, verval, ouderdomskwalen etc.

Zelfs al doe je alleen goed in dit leven, dan nog. Doordat in vele levens negatief kamma is verzameld, krijg je heus wel je portie ellende te verwerken. Zelfs arahants en de Boeddha's krijgen en kregen nog te maken met pijnen, ziekten, nare gevolgen van ouderdom etc.

Het is misschien wel allemaal heel voor de hand liggend maar toch, wie heeft niet vaak een pesthekel aan lijden, aan verval, imperfectie, dat zaken niet gaan zoals je wilt. Denk je nooit eens wanneer je weer pijn voelt..."wat nou weer? Wanneer houdt het eens op?"

Het is moeilijk om niet te strijden en de Leer als een soort wapen te gebruiken in die strijd.  Maar als je de leer oppakt als een soort wapentuig, verwacht er dan maar niet heil van.

groet,
Siebe






24
Theravada Boeddhisme / Sutta Bespreking
« Gepost op: 22-02-2018 22:30 »
Misschien vinden jullie het leuk en leerzaam een sutta te bespreken. Ik liep zelf tegen een nogal, vind ik, mysterieuze, sutta aan, deze; https://suttacentral.net/en/an10.58

Ben wel benieuwd wat jullie daar van vinden? Misschien willen jullie weergeven hoe jullie dit sutta begrijpen.
Wat mij betreft wordt dit geen discussie over wie gelijk heeft maar gewoon een open uitwisseling van ideeen. 

groet,
Siebe


25
Theravada Boeddhisme / Dhamma in het Kort
« Gepost op: 20-02-2018 12:07 »
Dhamma in het Kort

Sommige mensen vroegen een bondig Dhamma onderricht of instructie aan de Boeddha om zich vervolgens in afzondering ijverig daarop te richten en bevrijding te realiseren. In deze serie posten heb ik een aantal van zulke teksten verzameld.  De mensen in de eerste verzameling teksten bereikten allemaal de volledige verlichting en bevrijding van de arahant.

Daarna zal ik een aantal teksten posten die bondig onderricht weergeven maar waarbij niet vermeld werd dat iemand een niveau van verlichting realiseerde.

De teksten zijn door mij allemaal volledig uitgeschreven. Dit wijkt af van de geraadpleegde bronnen. Het betekent wel dat er nogal wat herhaling in zit. Maar dit leek me niet zo verkeerd. De teksten lijken ook erg op elkaar.
Dat de teksten zoveel op elkaar lijken, maar wel vaak verschillende personen opvoeren, wijst er wel op, lijkt me, dat ze niet zozeer letterlijk weergeven wat ooit gezegd is door de Boeddha bij een bepaalde gelegenheid. Ze zijn duidelijk gecomponeerd en, denk ik, bedoeld om een belangrijk punt van onderricht over te dragen dat wellicht wel eens gezegd is bij een bepaalde gelegenheid.

Ik heb hieronder alvast de kernachtige instructies opgesomd die in de sutta’s zullen worden besproken:

-Heb geen enkele neiging tot de khandha’s,
-Hecht niet aan de khandha’s,
-Stel je je de khandha’s niet voor,
-Zoek geen verheugenis of genoegen in de khandha’s,
-Doe afstand van het verlangen naar wat dan ook vergankelijk is,
-Doe afstand van verlangen naar wat dan ook lijden is,
-Doe afstand van het verlangen naar wat dan ook niet-zelf is,
-Doe afstand van het verlangen naar wat dan ook niet tot een zelf behoort,
-Doe afstand van het verlangen naar wat tantaliserend lijkt,
-Zoek geen verheugenis in wat dan ook door de zintuigen gekend wordt,
-Perfectioneer deugdzaamheid en ontwikkel mindfulness,
-Doe afstand van al het wangedrag en ontwikkel goed gedrag en ontwikkel mindfulness,
-Doe afstand van de vier bronnen van begeerte,
-Alles wordt begrepen als men ziet dat niets waard is om aan te hechten.

Bij het vertalen heb ik gebruik gemaakt van de Nikaya vertalingen van bhikkhu Bodhi. De nummering verwijst ook naar zijn gebruikte nummering.

Alle goeds,

Siebe 

26
Theravada Boeddhisme / Hoe herken je wat de Dhamma is en niet?
« Gepost op: 17-02-2018 12:55 »
Hoe herken je wat de Dhamma is en niet?

Anguttara Nikaya 8.53. Bondig

De Gezegende verbleef eens te Vesali in de hal met het puntdak in het Grote Woud. Toen benaderde Mahapajapati Gotami de Gezegende, betoonde hem eerbied, ging terzijde zitten en zei tegen hem: “Eerwaarde heer, het zou goed zijn als de Gezegende mij de Dhamma in het kort zou onderwijzen, zodat ik, na de Dhamma van de Gezegende gehoord te hebben, alleen zou kunnen verblijven, teruggetrokken, ijverig, bevlogen en vastberaden.”

“Gotami, die dingen waarvan je zou kunnen weten: ‘Deze dingen leiden (1) tot hartstocht, niet tot passieloosheid; (2) tot ketening, niet tot onthechting; (3) tot opbouwen, niet tot ontmanteling; (4) tot sterke verlangens, niet tot weinig verlangens; (5) tot ontevredenheid, niet tot tevredenheid; (6) tot gezelschap, niet tot afzondering; (7) tot luiheid, niet tot het opwekken van energie; (8} tot moeilijk te ondersteunen, niet tot eenvoudig te ondersteunen,’ dien je beslist  te herkennen; ‘Dit is niet de Dhamma, dit is niet de discipline, dit is niet het onderricht van de Leraar’. Maar Gotami, deze dingen waarvan je zou kunnen weten: ‘Deze dingen leiden (1) tot passieloosheid, niet tot hartstocht; (2) tot onthechting, niet tot ketening; (3) tot ontmanteling en niet tot opbouwen; (4) tot weinig verlangens, niet tot sterke verlangens; (5) tot tevredenheid, niet tot ontevredenheid; (6) tot afzondering, niet tot gezelschap (7) tot het opwekken van energie, niet tot luiheid; (8} tot eenvoudig te ondersteunen, niet tot moeilijk te ondersteunen,’ dien je beslist te herkennen; ‘Dit is de Dhamma, dit is de discipline, dit is het onderricht van de Leraar.’”

groet,
Siebe


27
Algemeen / doel van boeddhisme
« Gepost op: 15-02-2018 18:27 »
Wat is volgens jullie het (uiteindelijk) doel van boeddhisme?

groet,
Siebe

28
Over de bezoedeling en zuivering van wezens
(bron: https://suttacentral.net/en/sn22.60, tekst door mij vertaald)

Samyutta Nikaya 22.60, Mahali

Aldus heb ik gehoord. De Gezegende verbleef op een dag te Vesali in het Grote Woud in de hal met het puntdak. Toen benaderde Mahali de Licchavi de Gezegende…en zei tegen hem:

“Eerwaarde heer, Purana Kassapa zegt dit: ‘Er is geen oorzaak en voorwaarde voor de bezoedeling van wezens; wezens worden zonder oorzaak en voorwaarde bezoedeld. Er is geen oorzaak en voorwaarde voor de zuivering van wezens; wezens worden zonder oorzaak en voorwaarde gezuiverd’. Wat zegt de Gezegende hierover?”

“Er is, Mahali, een oorzaak en voorwaarde voor de bezoedeling van wezens; wezens worden bezoedeld door een oorzaak en voorwaarde. Er is een oorzaak en voorwaarde voor de zuivering van wezens; wezens worden gezuiverd door een oorzaak en voorwaarde”.

“Maar eerwaarde heer, wat is de oorzaak en voorwaarde voor de bezoedeling van wezens? Hoe komt het dat wezens worden bezoedeld door een oorzaak en voorwaarde?”

“Als, Mahali, deze vorm alleen maar lijden zou zijn, ondergedompeld in lijden, doorspekt van lijden, en als het niet ook doorspekt zou zijn van plezier, dan zouden wezens er ook niet verkikkerd op worden. Maar omdat vorm plezierig is, ondergedompeld in plezier, doorspekt van plezier, en niet alleen maar doorspekt van lijden, worden wezens verkikkerd er op. Door er verkikkerd op te zijn, worden ze er door geboeid, en door er door geboeid te zijn, worden ze bezoedeld. Dit, Mahali, is een oorzaak en voorwaarde voor de bezoedeling van wezens; zo worden wezens bezoedeld door een oorzaak en voorwaarde.

“Als, Mahali, dit gevoel alleen maar lijden zou zijn…als deze waarneming…als deze wilsformaties… …dit bewustzijn (andere khandha’s, Siebe) alleen maar lijden zou zijn, ondergedompeld in lijden, doorspekt van lijden, en als het niet ook doorspekt zou zijn van plezier, dan zouden wezens er ook niet verkikkerd op worden. Maar omdat bewustzijn plezierig is, ondergedompeld in plezier, doorspekt van plezier, en niet alleen doorspekt van lijden, worden wezens verkikkerd er op. Door er verkikkerd op te zijn, worden ze er door geboeid, en door er door geboeid te zijn, worden ze bezoedeld. Dit, Mahali, is een oorzaak en voorwaarde voor de bezoedeling van wezens; zo worden wezens bezoedeld door een oorzaak en voorwaarde.

“Maar eerwaarde heer, wat is de oorzaak en voorwaarde voor de zuivering van wezens? Hoe komt het dat wezens worden gezuiverd door een oorzaak en voorwaarde?”

“Als, Mahali, deze vorm alleen maar plezierig zou zijn, ondergedompeld in plezier, doorspekt van plezier, en als het niet ook doorspekt zou zijn van lijden, dan zouden wezens er ook niet weerzin van krijgen. Maar omdat vorm lijden is, ondergedompeld in lijden, doorspekt van lijden, en niet alleen doorspekt van plezier, ervaren wezens een weerzin er van. Weerzin ervarend, worden ze passieloos, en door passieloosheid worden ze gezuiverd. Dit, Mahali, is een oorzaak en voorwaarde voor de zuivering van wezens; zo worden wezens gezuiverd door een oorzaak en voorwaarde.

“Als, Mahali, dit gevoel…deze waarneming…deze wilsformaties… … dit bewustzijn alleen maar plezierig zou zijn, ondergedompeld in plezier, doorspekt van plezier, en als het niet ook doorspekt zou zijn van lijden, dan zouden wezens er ook niet een weerzin van krijgen. Maar omdat bewustzijn lijden is, ondergedompeld in lijden, doorspekt van lijden, en niet alleen doorspekt van plezier, ervaren wezens een weerzin er van. Weerzin ervarend, worden ze passieloos, en door passieloosheid worden ze gezuiverd. Dit, Mahali, is een oorzaak en voorwaarde voor de zuivering van wezens; zo worden wezens gezuiverd door een oorzaak en voorwaarde”.

groetjes,
Siebe




29
Varia / gelukkig nieuwjaar
« Gepost op: 01-01-2018 14:03 »
Ik wens jullie allemaal een mooi en leerzaam 2018.

groetjes,
Siebe

30
Algemeen / sanna en vinnana
« Gepost op: 18-11-2017 12:27 »
Wat is volgens jullie precies het verschil tussen de derde khandha, sanna, en de vijfde khandha, vinnana?

Sanna wordt vaak vertaald in het Engels als 'perception' en dan vervolgens in het Nederlands vertaald als als 'waarneming', klopt dat wel?

groet

31
Het gewone leven / Zonder moeite bevrijd van begeerte
« Gepost op: 13-11-2017 20:22 »
Ik vind zelf dat er iets geks aan de hand is met begeerte. Ik heb van die dagen dan is begeerte of hunkering zo sterk aanwezig, en soms zijn er van die dagen, uitzonderingen, dan is dat gewoon helemaal afwezig.

Het heeft iets te maken met een gevoel van verbondenheid en onverbondenheid, denk ik. Soms is er volledig spontaan een gevoel van intimiteit, verbondenheid met alles en iedereen. Dan hunkert de geest ook niet. Het is dan alsof alles op zijn plaats valt. Je voelt je niet incompleet. Geen gemis. Er is dan geen onvrede of onbevredigdheid.
Op andere dagen voel je je erg onverbonden en dan kun je mediteren tot je een ons weegt, skeletten visualiseren, nadenken over anatta, maar je blijft maar hunkeren en je onvoldaan voelen.

Voel je je onverbonden, en mist die kwaliteit in de geest die je misschien 'intimiteit' kunt noemen, dan hunker je als een dolle. Je bent dan ook veel meer gericht op behoefte-bevrediging. Je geest functioneert dan echt als een verslavingsgeest en wil maar 1 ding, van dat klote gevoel af. Het zoekt als een dolle naar bevrediging.

Maar verslavingsgeest kan ook helemaal weg zijn, dat is het aparte. Het is niet zo dat je heel lang moet oefenen om totaal zonder begeerte te zijn. Je moet alleen in een bepaalde staat zijn, vind ik, verbonden.

Discipline beoefenen op zulke momenten dat de geest hunkert als een dolle, is dubbel kwelling. Hunkeren zelf is al kwellend en als je dan ook nog jezelf oplegt dat je niet even iets aangenaams mag ervaren, is dat dubbel kwelling.

Op zulke momenten dat geest als het ware in zijn modus van hunkeren of verslaving schiet, raak je heel erg gericht op bevrediging, vind ik. Dat kan obsessief zijn. Dat doe je niet zelf, anatta. Zulke zaken gebeuren voorwaardelijk.

Dit zie ik steeds weer terug, dit patroon. Het is alsof de werkelijkheid me wil vertellen dat begeerteloosheid niet een kwestie van eindeloos oefenen is en van prestatie, van methode, maar dat het een kwestie is van spontane verbondenheid ervaren. Meer niet, en vooral ook niet minder. In verbondenheid lost begeerte vanzelf op en onverbonden komt begeerte op gang, zoals wind op gang komt tussen hoge en lage druk.

Ik heb geen idee waarom bijvoorbeeld op een dag alles op zijn plaats lijkt te vallen, je totaal vrij bent van begeerte, zonder hunkering, intiem met alles, vrij, ongebonden, en alles lijkt spontaan verlicht. En op andere dagen, je kunt wel in de gordijnen klimmen van ellende, zo hunker je en zo onvoldaan voel je je, en zo niet in staat jezelf te bedaren, zo niet verbonden, dat je geen andere uitweg ziet dan maar iets lekkers te proeven, even genot ervarend tenminste. Tuurlijk weet je dat dit niet echt helpt, maar het klote gevoel is wel even weg.

Moge iedereen zich intens verbonden voelen en zonder enige moeite zich bevrijd weten van begeerte.

groet,


32
Filosofie en Metafysica / anatta
« Gepost op: 07-11-2017 21:30 »
Betekent het leerstuk van anatta echt dat er niks in of aan ons is wat onveranderlijk, onveranderbaar, stabiel, onder alle omstandigheden zichzelf is?

groet,

33
Het gewone leven / verdriet en gehechtheid
« Gepost op: 07-11-2017 11:53 »
Als kind zie je je ouder niet graag ziek, aftakelen, wanhopig, verdrietig. Is het betrokkenheid bij hun welzijn? Of is dit gehechtheid? Is er verschil? Komt verdriet altijd voort uit gehechtheid?

groet,

34
Theravada Boeddhisme / Thema: Onwetendheid
« Gepost op: 10-10-2017 14:37 »
Thema: Onwetendheid (avijja)

Onwetendheid is  iets om afstand van te doen (DN34§1.3(4). Wezens worden belemmerd door onwetendheid en ze worden geketend door begeerte  (MN43§16). Begeerte is de verheugenis (de voeding, de beloning) die we dan weer eens hierin  en dan weer eens daarin zoeken, d.w.z. de begeerte naar zintuiglijke genoegens, de begeerte naar bestaan en de begeerte naar niet-bestaan (MN9§16). Begeerte zorgt voor voorzetting van het proces van wedergeboorte en daarom ketent het aan samsara  maar…

- wat is eigenlijk onwetendheid? Dit wordt hier behandeld in deel 1.
- hoe ontstaat onwetendheid? deel 2
- wat is de tegenhanger van onwetendheid? Wetendheid?  deel 3
- hoe eindigt onwetendheid? deel 4
- wat is de rol van onwetendheid in afhankelijk ontstaan? deel 5
- is er een verschil tussen onwetendheid (avijja) en begoocheling (moha)? deel 6

Dit zal de komende tijd aan bod komen.

Ik heb ook her en der wat persoonlijk commentaar toegevoegd. Dit vind ik leuk om te doen. Dat commentaar van mij kan begrepen worden als een manier om met de leer bezig te zijn. Het is geen wijsheid, noch schrijft het voor hoe het zit. Het is een momentopname van hoe het bij me leeft. Het staat open voor kritiek.

Ik vond het leerzaam om met dit onderwerp bezig te zijn. Ik hoop dat jullie het ook leerzaam vinden en dat het mag bijdragen aan begrip, vrede en bevrijding.

Vrede en alle goeds,
Siebe, oktober 2017

Geraadpleegde bronnen:

-Digha Nikaya (DN): The Long Discourses of the Buddha, A translation of the Digha Nikaya by  Maurice Walshe, 1996.
-Majjhima Nikaya (MN): The Middle Length Discourses of the Buddha, A new translation of the Majjhima Nikaya, original translation by Bhikkhu Nanamoli, translation edited and revised by Bhikkhu Bodhi, 1995.
-Samyutta Nikaya (SN): The Connected Discourses of the Buddha, A New Translation of the Samyutta Nikaya, Bhikkhu Bodhi, Volume I+II, 2000.
-Anguttara Nikaya (AN): The Numerical Discourses of the Buddha, A Translation of the Anguttara Nikaya by Bhikkhu Bodhi, 2012.


35
Theravada Boeddhisme / De verbeelding "Ik ben"
« Gepost op: 21-09-2017 20:50 »
De Verbeelding “Ik ben” (asmimana)

De verbeelding “Ik ben” schijnt de meest persistente en overtuigende bijkomstige bezoedeling te zijn in de geest. Het schijnt zich niet voor te doen zonder gehechtheid aan (één van) de khandha’s (SN22.83). Het is niet constant aanwezig. Er wordt ook wel gesproken over de eigenwaan “Ik ben”, het verlangen “Ik ben” en de obsessie “Ik ben” (SN22.89) omdat er ook een honger naar en een obsessie is met de verbeelding “Ik ben of "Ik besta”.

De eigenwaan “Ik ben” verwijst volgens mij naar de belevingswijze dat er een soort wezentje is in ons dat iets ziet, iets ruikt, proeft, hoort, tactiele sensaties voelt, denkt, een wezentje dat bepaalde zaken wel wil ervaren en andere niet, dat leeft en straks zal sterven, dat pijn als een zware last ervaart, dat zich gekwetst voelt, wellicht minderwaardig, gelijk aan anderen of superieur etc.

Udana 2.1 geeft aan dat volgens de Boeddha de eliminatie van deze onpeilbare eigenwaan “Ik ben” de ultieme gelukzaligheid is. De eigenwaan of verbeelding “Ik ben” wordt dus gezien als een soort ultieme keten of last. Het schijnt dat alle levende wezens er mee belast zijn, niet altijd perse op een zo welbewuste, maar eerder op een soort onderbewuste instinctieve manier.

Het is niet voordat door deze verbeelding “Ik ben” heen gebroken is dat iemand vrij genoemd kan worden van alle ketens, vrij van lijden, vrij van begeerte. Van de vier soorten heiligen of edelen heeft kennelijk alleen de arahant dit gerealiseerd. Een stroom-intreder schijnt wel op een zo’n manier doorgedrongen te zijn in de kwestie identiteit dat er geen identificatie meer plaatsvindt met het lichaam, gevoelens, waarneming, mentale formaties en bewustzijn, en deze ook niet meer beleeft als van-mij, maar toch is ie t.a.v. deze khandha’s nog niet volledig vrij van de verbeelding “Ik ben”, het verlangen “Ik ben” en de obsessie “Ik ben” (SN22.89). Het wordt vergeleken met een geur die blijft hangen na wassen. Zo is er kennelijk ook na stroom-intrede t.a.v. de khandha's ook altijd nog een resterende subjectieve geur “Ik ben”.

Onaangename ervaringen zijn doorgaans een stimulus voor het actief worden van de onderliggende neiging tot afkeer/weerzin. Let er maar op. Ervaar pijn, of te koud water onder de douche en er is meteen iets van verkramping, terugtrekking, weerzin een afstootreactie (dosa). Het schijnt dat zo’n reactiepatroon over vele levens is opgebouwd. Het behoort als het ware tot onze bagage.
Aangename ervaringen zijn een stimulus voor het activeren van de latente neiging tot heb-zucht.
Let er maar op. Als je iets aangenaams ervaart, dan verwelkom je dat, dan nodig je dat uit, dan wil je dat hebben, aantrekken, heb-zucht.
Zo kun je denk ook zeggen dat vrijwel elke gewaarwording de onderliggende neiging tot verbeelding activeert. Dit uit zich concreet, lijkt me, als een dualistische belevingswijze van een subject, een soort wezentje, een entiteit-Ik dat iets ruikt, iets ziet, iets hoort, proeft, tactiele sensaties ervaart, die leeft, pijn ervaart, voornemens heeft, die zal sterven, die zich verbeeldt minderwaardig te zijn, gelijk aan anderen is of superieur etc. Op het moment dat deze verbeelding “Ik ben” zich manifesteert is er geen twijfel aan dat dit onze ware identiteit is.

Volgens mij heeft de Boeddha gezien dat dit niet onze ware identiteit is. Eigenlijk geven neurologen ook aan dat er geen Ik is.  Waar moet dat Ik ook zijn? In het brein? Het is toch niet zo gek dat het waarschijnlijk enkel maar een soort mentale constructie is, iets wat door omstandigheden ontstaat, net als een emotie, of neiging?

Hoe enorm sterk de notie van een ego of van “Ik ben” ook verstrengeld lijkt met geest, volgens mij geeft boeddhisme aan dat het mogelijk is in deze kwestie van identiteit door te dringen op een manier dat je echt ziet of realiseert dat deze verbeelding “Ik ben” iets is wat voorwaardelijk ontstaat en niet zelf is, niet wie/wat je echt bent.  Op dat moment ken je het voorwaardelijk ontstaan van “Ik ben”.

Gelijkenis

Eén van de mooiste gelijkenissen die ik ooit ben tegengekomen (weet niet meer waar) om gevoel  te krijgen voor de verhouding tussen de natuur van geest en geloof in ego is die van het heldere kristal. Geest is van nature als een helder kristal. Zet je een helder kristal op rood papier, of hou je het tegen een rode achtergrond, dan lijkt het kristal ook inherent rood. De rode kleur lijkt opeens eigen aan het kristal maar in wezen is dit een illusie, nietwaar? Zouden we oordelen: ‘het kristal is van zichzelf rood’,  dan is dat gewoon een vergissing, we zijn dan begoocheld over de echte kleur van het kristal, die helder is. Zo schijnt dit ook te zijn met geest. Hoewel de kleur “Ik ben”, dus de subjectieve kleur, zich heel indringend en overtuigend kan voordoen in de geest, is en blijft geest van nature helder. Ik ben” schijnt dus enkel een kleur te zijn die dus niet de natuur van geest is. Zoals dat kristal ook niet echt rood is, zo is "Ik ben" ook niet echt de kleur van geest. Dat besef is er doorgaans helemaal niet als de verbeelding “Ik ben” (de ego-waan) in de geest ontstaat. Het voelt op dat moment ultiem waar en werkelijk dat geest, als dat wat ervaart, een entiteit-Ik of ego is. Dit is volgens mij wat wordt bedoeld met de wortel moha. Moha is dat je je feitelijk vergist. Je kunt je vergissen in de ware kleur van het kristal. En zo kunnen wezens zich ook vergissen in hun ware identiteit en iets wat eigenlijk voorwaardelijk ontstaat "Ik ben" beleven als hun identiteit. Zoiets.

Er wordt gezegd dat men in het zich voorstellen of verbeelden wordt gebonden door Mara. Door niet te verbeelden wordt men bevrijd van de Kwaadaardige. Wat zijn de voorstellingen (beelden) rondom het Ik? “Ik ben” is een voorstelling, “Ik ben dit” is een voorstelling, “Ik zal zijn”, “Ik zal niet zijn”, “Ik zal uit vorm bestaan”, “Ik zal vormloos zijn”, “Ik zal waarnemend zijn”, “Ik zal niet-waarnemend zijn”,  “Ik zal noch waarnemend noch niet-waarnemend zijn”. Al de bovenstaande voorstellingen worden een verwikkeling in verbeelding genoemd. Verwikkeling in verbeelding wordt gezien als een ziekte, een gezwel, een pijl, daarom dient er zo getraind te worden: “we zullen met een geest verblijven waarin verbeelding neergeslagen is” (SN35.248).

De notie of eigenwaan of verbeelding “Ik ben” wordt ook gezien als een verstoring. Dit geeft denk ik aan dat het bijkomstig is, zoals men in jhana zaken (bijvoorbeeld gedachten en vreugde) ook ziet als een verstoring. “Ik ben” is een soort verstoring die niet gemakkelijk te negeren valt. Een ultiem soort ruis.
De verbeelding “Ik ben’ wordt ook gezien als een vermenigvuldiging/proliferatie (SN35.248).  Dat duidt er op, volgens mij, dat als die notie er eenmaal is, dan leidt dat vervolgens tot allerlei andere mentaal gebabbel, gedachten, ideeen. Mentaal vermeerderen zich zaken heel snel. Men spreekt van mentale proliferatie.
De notie of voorstelling van “Ik ben” wordt ook gezien als herkauwen (AN4.200). Ik begrijp dat zelf zo dat de eigenwaan “Ik ben” steeds weer opboert en je er mentaal steeds weer op blijft kauwen, gedurende dit leven en al talloze levens.


Eindigen van de Verbeelding “Ik ben”, het verlangen "Ik ben" en de obsessie "Ik ben"

De verbeelding “Ik ben”, het verlangen "Ik ben" en de obsessie "Ik ben" kan eindigen als het tegenovergestelde wordt beoefend van de in geest aanwezige tendenzen. Dus in plaats van wat wordt ervaren te zien en beleven als ‘Dit ben Ik’, dat te zien en beleven als ‘dit ben ik niet’. In plaats van wat wordt ervaren te beleven als ‘dit is van-mij’, dat te zien en beleven als ‘dit is niet van-mij’. In plaats van wat wordt ervaren te beleven als ‘dit is mijn zelf’ of ‘dit ben ik zelf’, dat te zien en beleven als ‘dit is niet mijn zelf’ of ‘dit ben ik niet zelf’.

Sutta’s geven die instructie mee om wat er dan ook ervaren wordt aan vorm/lichamelijkheid, gevoelens, waarnemingen, mentale formaties en bewustzijn, zo te bezien: “dit ben ik niet, dit is niet van-mij, dit is niet mijn-zelf’. Als men op deze manier langdurig traint hierin, dan kan dat kennelijk volledig afrekenen met de bestaande instinctieve neigingen tot identificatie (Ik-maken). Ook zal het afrekenen met de bestaande instinctieve neiging tot mijn-maken, d.w.z. de neiging om wat ervaren wordt aan lichamelijkheid, gevoelens, waarneming, mentale formaties en bewustzijn te beleven als van-mij, als iets wat je bezit, als iets wat je hebt. Het zal uiteindelijk ook de onderliggende neiging tot verbeelding “Ik ben” volledig ontmantelen (SN22.89).

“Hij heeft begeerte afgesneden, de keten gestript, en door volledig door verbeelding heen te breken, heeft hij een einde gemaakt aan lijden.” (bv. AN5.200, SN36.3 e.a.)

groet,





36
Theravada Boeddhisme / Thema: Boosheid
« Gepost op: 18-08-2017 19:42 »
Thema: Boosheid

Inleiding

De komende tijd zal ik een selectie posten van fragmenten uit een groot deel van de Sutta-Pitaka die handelen over boosheid. Soms heb ik de sutta in zijn geheel vertaald, soms fragmenten en soms in eigen woorden samengevat. Het is niet bedoeld als een compleet overzicht van alle teksten die handelen over boosheid maar het is wel een behoorlijk uitgebreide selectie geworden.

Wat me onder andere bezighield was dat (verstorende) emoties, zoals ook boosheid, best vaak ook worden verdedigd. Ik las bijvoorbeeld onlangs nog in een artikel in het Boeddhistisch Dagblad dat boos zijn als je kind gepest wordt, wordt gezien als  “uiterst adequaat”. Boosheid als een vorm van bescherming. Zo kun je toch best vaak horen of lezen dat er ook positieve kanten zitten aan emoties zoals boosheid, hebzucht (toenemende welvaart, geld moet stromen), trots (op prestaties) of zelfs aan geweld (vijanden met geweld verslaan is soms gewoon nodig en goed). Ik wilde ook eens onderzoeken of er in de overgeleverde Pali sutta’s  ook zulke positieve kanten van boosheid zijn terug te vinden. 

Om meteen maar te vertellen wat ik tegengekomen ben, nee, ik ben geen teksten tegengekomen die boosheid op een positieve manier belichten. Boosheid als een beschermende emotie dat is iets wat niet echt rijmt met wat ik gelezen heb. Boosheid wordt duidelijk afgekeurd, een bezoedeling, een emotie om afstand van te doen. Wat dit betreft lijkt er toch ook wel een duidelijk verschil tussen de wereldlijke moraal van het gewone leven en het heilige leven van de Boeddha en diens leerlingen.

Misschien kennen jullie wel Pali sutta’s die boosheid in een positief daglicht stellen. Hierbij uitgenodigd deze hier te posten. Ik zou het wel waarderen als jullie dan de reeks teksten eerst even afwachten. Deze worden na deze inleiding in 8 delen gepost.

Ik heb de volgende bronnen geraadpleegd:

-Digha Nikaya (DN): The Long Discourses of the Buddha, A translation of the Digha Nikaya by
 Maurice Walshe, 1996.
-Majjhima Nikaya (MN): The Middle Length Discourses of the Buddha, A new translation of the Majjhima Nikaya, original translation by Bhikkhu Nanamoli, translation edited and revised by Bhikkhu Bodhi, 1995.
-Samyutta Nikaya (SN): The Connected Discourses of the Buddha, A New Translation of the Samyutta Nikaya, Bhikkhu Bodhi, Volume I+II, 2000.
-Anguttara Nikaya (AN): The Numerical Discourses of the Buddha, A Translation of the Anguttara Nikaya by Bhikkhu Bodhi, 2012.
-Khuddakapatha (Kdp): The Supplementary Reading, edited and translated by Anandajoti Bhikkhu.
-Dhammapada (Dhp), A Translation, Ven. Thanissaro Bhikkhu, Buddha Dharma Education Association Inc, 1997.
-Udana (Ud): A Translation With an Introduction & Notes by Thanissaro Bhikkhu, 2012; Verses of uplift, in Minor Anthologies of the Pali Canon, volume II, F. L. Woodward, PTS, Bristol, 1935.
-Itivuttaka (Iti): This was said by the Buddha, A Translation by Thanissaro Bhikkhu, revised edition 2013; As it was said, in Minor Anthologies of the Pali Canon, volume II,  F. L. Woodward, PTS, Bristol, 1935.
-Sutta Nipata (Sn): The Sutta Nipata, A Collection of Discourses Being One of the Canonical Books of The Buddhist, Translated from Pali by V. Fausböll, Oxford, 1881.
-Cariyapitaka (Car): Chronicle of Buddhas, The Minor Anthologies of the Pali Canon, Part III, Chonicle of Buddhas (Buddhavamsa) en Basket of Conduct (Cariyapitaka) I.B. Horner, Oxford, 1975

Ik heb dit keer de teksten in eerste instantie niet in hoofdstukken ingedeeld zoals bij de serie posten onder de naam “Thema: Angst”. Dus de eerste acht posten zijn een grote selectie van teksten over boosheid in de Nikaya's.
Op verzoek van Nico heb ik echter later, na het posten van deze teksten over boosheid, toch wat meer structuur aangebracht.  In post 10 heb ik de teksten verzameld die dealen over de waardering van boosheid. In post 11 en 12 respectievelijk teksten die de oorzaken en beëindiging van boosheid behandelen.

Ik heb er vertrouwen in dat dit een goed beeld geeft van wat over boosheid is overgeleverd.


Alle goeds,
Siebe,  augustus 2017

37
Theravada Boeddhisme / Thema: Angst
« Gepost op: 13-07-2017 15:35 »
Thema: Angst (Bhaya)

“Wat is het dat een persoon voortbrengt?
Wat heeft hij dat ronddoolt?
Wat gaat samsara binnen?
Wat is zijn grootste angst?”

“Het is begeerte dat een persoon voortbrengt;
Zijn geest is wat ronddoolt,
Een wezen gaat samsara binnen,
Lijden is zijn grootste angst”.
SN1.55

In welk vorig leven ook, de Tathgata leefde voor het geluk van velen en als een verdrijver van vrees, verschrikking en panische angst. (DN30§1.7-1.9)

Omdat angst bij mij wel een grote rol speelt, leek het me goed me eens te verdiepen in wat via de sutta’s overgeleverd is over dit thema angst. Een aardig deel van de Sutta-Pitaka heb ik doorzocht op dit onderwerp. De gebruikte bronnen worden vermeld in de volgende post.

Na het verzamelen van fragmenten over angst ben ik hier wat ordening in gaan aanbrengen. Dit heeft geleid tot de volgende hoofdstukken die de komende dagen worden gepost:

-angst die bevorderlijk is voor het welzijn,
-angst die niet-bevorderlijk is voor het welzijn,
-oorzaken van angst,
-angst voor de dood,
-het overwinnen van angst,
-vrij van angst,
-tot besluit.

Ik heb bij nummering van de sutta´s de nummering aangehouden van de bronteksten.
Indien niet anders vermeld zijn de fragmenten door mij vertaald vanuit het Engels.

Moge we allemaal de ultieme veiligheid vinden, een eiland van onszelf maken en uit de benauwenis van angst en stress geraken.

Hartelijke groet,
Siebe
Juli 2017

38
Algemeen / Wie een kuil graaft...
« Gepost op: 01-06-2017 17:31 »
Wees wat je ook maar bent, totaal en zonder voorwaarden te scheppen.
Dat wil niet zeggen dat je de ander daardoor wat aan gaat doen omdat je meent dat dat eenmaal in je zit. Nee! In sociaal opzicht moet je je netjes en fatsoenlijk gedragen, maar in jezelf mag je gewoon zijn wie je bent.
Ben je boos, okee. Wees boos. Kijk er naar. Ben blij? Leef het! Okee, geen enkel probleem. Dat is wat het niet-probleem is. Wij zijn onafgebroken bezig om problemen te scheppen, voor onszelf of voor de ander.
Bhagwan zei ooit: “Eerst gaaf je een kuil, dan val je er in en vervolgens roep je om hulp. Graaf dus géén kuil, oftewel, schep geen problemen. Dan hoef je ze ook niet op te lossen.”
Dit is een innerlijk weten, een innerlijke houding. Dat betekent niet dat er geen situaties kunnen zijn die problemen kunnen oproepen. Maar jij schept bij voorkeur geen problemen (meer).
Vier het bestaan! Dan kun je liefhebben. ;)

citaat uit: http://www.boeddhaforum.nl/index.php/topic,2479.msg18864.html#msg18864

Wanneer graaf je precies de kuil? Wat is het probleem?

Als ik Dilgo Khyentse Rinpoche en de Boeddha mag geloven dan is de kuil graven eigenlijk het moment dat je gehecht raakt aan het denkbeeld of de indruk van ego in de geest. Ego-gehechtheid, de gehechtheid aan het idee "Ik ben". Er is een voorstelling en die zie je aan voor jezelf.  Ik weet niet precies hoe je dit het beste kan verwoorden maar ik zou het verwoorden als het moment dat je jezelf beleeft als een mentaal wezentje.

Zodra dat idee van ego zich voordoet in de geest krijg je ook gedachten als "ik krijg onvoldoende aandacht...eer...erkenning...respect...liefde...zorg...etc etc. Graaf je dan niet de kuil?
Opeens lijkt er een mentaal wezentje geboren, Franciscus, Siebe met behoeften, een Ik of zelf. Een mentale entiteit die een soort zelfstandig bestaan lijkt te leiden.

Ik vind het aannemelijk dat dit een illusie is. Hoe kan er nou in ons hoofd, of waar dan ook, ergens een soort mentaal wezentje bestaan? Het meest aannemelijk lijkt me dat dit gewoon een indruk is, een projectie door het brein-geest complex gecreeerd. Iets wat vanuit de kracht van deze gewoonte, opgepot in ontelbare vorige levens, steeds maar weer verschijnt in de geest. Geen hersenonderzoeker vindt zo'n wezentje, zo'n ego. Waar zit dat ego?

Het is best merkwaardig, vind ik, dat het brein-geest complex die indruk kan creeeren dat je een mentaal wezentje bent. Toch, kennelijk is (vrijwel) iedereen hiervan overtuigd. Instinctief geloven we er in. Een Ik die leeft, ruikt, voelt, proeft, denkt, wil, geniet, het leven viert, straks zal sterven etc.

Het kan toch niks anders zijn, eigenlijk, dan een projectie? Als dit ego enkel maar een projectie is, een mentale indruk, een voorstelling van jezelf ipv jezelf, veroorzaakt, en mensen, zoals ik, beleven dit als "dit ben Ik", dan is dat toch dwaling? 

Ik denk dat het toch niet moeilijk te bevatten is dat ego wel een soort hersenschim moet zijn, een construct, een voorstelling en niet echt wie/wat we zijn, maar existentieel is het nauwelijks te bevatten dat je ware aard geen mentaal wezentje is. Verstand, gevoel, intuitie, het valt allemaal maar moeilijk op zijn plaats.

Toch geloof ik wel dat de Boeddha hier iets heeft gezien, ontdekt over onszelf, over onze ware natuur, egoloosheid, wat waarachtig is. Het geloof in een ego alsof dat een soort zelfstandig levend mentaal wezentje is, dat moet zeker begoocheling zijn, maar ja, raak maar eens niet in de ban van die voorstelling.
Er lijkt zo'n enorm wereld van verschil te zitten tussen egoloosheid bevatten en realiseren.

De kuil die we graven is ego-gehechtheid?

groet,

39
Het gewone leven / De staat waarin je verkeert
« Gepost op: 28-05-2017 13:43 »
Ik zie het nu zo dat je als mens in verschillende staten kunt verkeren. De ene staat is vanzelf of uit zichzelf meer wijs, meer liefdevol, meer open dan de ander. Dat lijkt geen resultaat van bewuste beoefening en lijkt ook geen jarenlange aanloop van spirituele training te vergen.

Als je bijvoorbeeld losjes ontspannen bent, goed geaard, dan heb je een soort wijsheid bij je, vind ik, die mentale neigingen ook niet aanziet voor jezelf. Het is een soort wijsheid die er vanzelf meer gevoel voor heeft dat wat er in je hoofd omgaat, niet hetzelfde is als wat er in jezelf omgaat.
Als je losjes ontspannen bent, goed geaard, in een staat van eenvoud, dan ben je sowieso niet geneigd je te identificeren met wat er allemaal in je hoofd omgaat. Je hoeft je niet in te spannen om te weten dat mentale neigingen niet zelf zijn, niet van-mij, niet Ik. Het is alsof er een soort natuurlijke wijsheid-orde is ingetreden waarin dit nu eenmaal zo werkt.

Er gebeurt iets totaal anders wanneer je gespannen bent, overspannen, gestressed, niet goed geaard. Dan ben je eigenlijk niet jezelf. Dan raak je ook dat gevoel kwijt van jezelf zijn. De verhoudingen liggen dan heel anders. Wat er in je hoofd omgaat, wordt heel belangrijk maar wat echt in jezelf leeft, dat ben je dan uit het oog verloren. Alles komt op zijn kop te staan. Er is een soort orde die niet deugt, niet juist is.

Het kan zijn dat je eigenlijk als mens veel te veel nadruk legt op inspanning, waardoor je ipv meer wijsheid verkrijgt, dat juist inlevert. Ipv dat kwaliteiten toenemen bij jezelf, nemen ze eerder af. Hoe dan ook, er lijkt ook iets van verschillende orden te bestaan. Het verschil tussen spanning en ontspanning lijkt essentieel.

Iemand kan wel lui lijken maar als die zogenaamde luiheid eigenlijk betekent dat ie ontspant, dat openheid toeneemt, dat mededogen toeneemt, dat wijsheid toeneemt, nou dan kun je beter maar lui zijn.

Misschien werkt het bij andere mensen anders maar ik zie/merk zoiets.

Veel hangt af van de conditie waarin je verkeert, lijkt me.

Belangrijker dan rechtstreeks te werken aan het toenemen van wijsheid, mededogen, liefdevolle vriendelijkheid etc. lijkt me te werken aan de condities waarin deze kwaliteiten als vanzelf toenemen. Ontspanning lijkt me hierbij cruciaal.

groet,

40
Het gewone leven / De Kruidentuin
« Gepost op: 23-05-2017 11:30 »
Je kunt de geest zien als een soort kruidentuin met talrijke zaden. Bepaalde zaden kun je onkruidzaden noemen. Wanneer onkruid de tuin gaat overheersen wordt de tuin er niet mooier op. Die overheersing leidt tot onheil. Uit andere zaden komen heilzame planten. Ze zijn fraai en leiden tot voorspoed.

Als je aandacht krijgt voor wat er allemaal in de geest omgaat, dan kom je vast en zeker heel wat tegen dat niet-vaardig/immoreel/onheilzaam (akusala) is. Of, in andere woorden,  er schiet heel wat onkruid op elke dag weer in de geest. Er zijn vele, ontelbare, onkruidzaden bij je.

Boeddhisme geeft eigenlijk aan dat dit volledig normaal is. Je bent geen uitzondering. Je bent de regel. Zo is het voor vrijwel iedereen. Hier erg moeilijk over gaan doen, hierdoor een hekel aan jezelf krijgen, is niet zo handig. Als je hier last van hebt, bedenk, het is volledig normaal dat er zoveel onkruidzaden zijn. Die onkruidzaden zijn er nu eenmaal of je ze nu wilt of niet. Onkruidzaden haten is zelf onkruidzaad, namelijk het onkruid van afkeer.

Traditioneel wordt het zo uitgelegd dat over vele levens die onkruidzaden zijn verzameld. In vele levens kwamen onkruidzaden op en is onder invloed daarvan immoreel/onheilzaam/niet-vaardig gehandeld. De zaden waren er al bij de geboorte en gaan ook alsmaar mee, ook weer na de dood, wordt gezegd.

Het onderricht geeft ook aan dat deze bezoedelingen bijzonder hardnekkig zijn. Tot arahantschap houden mensen bezoedelingen. Ze kunnen niet ontworteld worden door goed te doen, dus door goede daden of gewoonten te ontwikkelen bijvoorbeeld. Wel kunnen ze zo worden onderdrukt.

Voorbeelden van bezoedelingen (onkruidzaden):
-onwetendheid
-schaamteloosheid
-morele roekeloosheid
-rusteloosheid
-gehechtheid
-verkeerde visie
-eigenwaan/verbeelding
-afkeer
-afgunst
-vrekkigheid
-berouw (het soort berouw dat je verhindert iets goeds te doen)
-luiheid/loomheid
-starheid
-twijfel

Het is vanuit de beoefening belangrijk het ontstaan en de aanwezigheid van zulke bezoedelingen in de geest bij jezelf op te merken (mindfulness) omdat dat eigenlijk de enige manier is om er op dat moment niet aan toe te geven. Laat je je wel weer in met bezoedelingen dan komt er weer meer onkruidzaad bij in de tuin.

Dus zo bezien is mindfulness essentieel bij het tuinieren, bij het op orde houden van de tuin.
Eigenlijk is mindfulness in boeddhisme ook gekoppeld aan de soort vaardigheid en ijver die weet hoe je moet omgaan met bezoedelingen als deze opkomen, zodat er bijvoorbeeld wel afkeer opkomt, maar je niet afkerig wordt.

Volgens van Gorkom kunnen bezoedelingen wel volledig ontworteld worden maar dat kan alleen wijsheid (panna) doen. Wijsheid is een al aanwezig vermogen en dit moet verder ontwikkeld worden, sterker gemaakt worden. De wijsheid die aanwezig is wanneer Nibbana wordt ervaren die kan bezoedelingen echt ontwortelen zodat ze niet meer opkomen. De wijsheid die bezoedelingen terwijl ze ontstaan kent als enkel lege verschijnselen, vergankelijk, niet-zelf, die kan er voor zorgen dat bezoedelingen de geest niet gaan overheersen. De eerste wordt boven-wereldlijke wijsheid genoemd en de andere wereldlijke.

Naast onkruidzaden zijn er gelukkig in iedere tuin ook heilzame/morele/vaardige zaden verzamelt. Voorbeelden hiervan zijn:
-vertrouwen
-mindfulness
-morele schaamte
-morele vrees
-zonder-gehechtheid
-zonder-afkeer of metta, liefdevolle vriendelijkheid
-zonder begoocheling/onwetendheid, wijsheid
-gelijkmoedigheid
-kalmte van de mentale groep en bewustzijn
-vlotheid van de mentale groep en bewustzijn
-flexibiliteit van de mentale groep en bewustzijn
-aanpassingsvermogen van de mentale groep en bewustzijn
-vaardigheid van de mentale groep en bewustzijn
-oprechtheid van de mentale groep en bewustzijn
-juist spreken
-juist handelen
-juiste wijze van levensonderhoud
-mededogen
-meelevende vreugde

In haar boek "cetasika's" bespreekt Nina van Gorkom de kenmerken etc. van al deze mentale factoren.
Dit boek is te vinden op het web.

groet,

 








41
Volgens Nina van Gorkom hebben mensen gedurende de dag veel meer akusala, dwz niet-vaardige/immorele/onheilzame staten van bewustzijn, dan kusala staten, dwz morele/vaardige/heilzame staten. De lezing is dat onze geest eigenlijk constant bloot staat aan immorele/onheilzame mentale factoren zoals afkeer, gehechtheid, eigenwaan, agressie, vechtlust, jaloezie, verkeerde visies, starheid, loomheid, gebrek aan mindfulness, gebrek aan schaamte etc.

Ik ben dit wel met haar eens. Ik kan dit ook zien bij mezelf. Momenten van kusala zijn zeldzaam en momenten dat geest onder invloed staat van immorele/onheilzame mentale factoren zijn talrijk. 

Het wordt zo verklaart dat vrijwel alle mensen in de loop van vele levens meer immoreel potentieel verzameld hebben dan moreel/heilzaam potentieel. Als een tuin waarin een paar mooi bloemen of planten met veel moeite moeten worden gecultiveerd maar waar onkruid moeiteloos opkomt.

De immorele zaden in de geest zijn bij vrijwel ieder gewoon mens overvloedig aanwezig. Ze rijpen wanneer de situatie daar naar is. Dit wordt niet bestuurt door een entiteit zelf ergens in het lijf of in de geest. Daar hamert van Gorkom voortdurend op. Dus je bepaalt niet zelf of afkeer opkomt of jaloezie of vriendelijkheid of mededogen. Het is een voorwaardelijk ontstaand gebeuren en hangt af van wat eerder verzameld is aan potentieel. Voorwaarden beslissen hierover. Als dit, dan dat. Niet een zelf beslist.

Dat er bij ons mensen zo'n groot potentieel aan immoraliteit zit, wil ook niet zeggen dat we een immoreel zelf hebben of zijn, of een zondig zelf zijn wat we overal mee naartoe nemen. Wat we wel meenemen is dat potentieel aan immoraliteit en een beperkt potentieel aan moraliteit. De tuin met zaden gaat overal met ons mee zeg maar.

Maar het is denk ook wel ieders ervaring dat er omgevingen, situaties, mensen zijn waardoor alsmaar bij jezelf het immorele/onheilzame potentieel wordt aangesproken. In die zin moedigde Boeddha ook aan zulke plaatsen, situaties en mensen te vermijden en situaties, omgevingen, mensen te ontmoeten die het goede in jezelf naar boven halen. Op die manier kun je de tuin wat schoner houden.

Tegelijkertijd wordt ook aangegeven dat het morele/goede/heilzame, het immorele/kwade/heilzame niet kan ontwortelen. Liefdevolle vriendelijkheid (metta), bijvoorbeeld, ontwortelt niet de neiging tot haat. Haat kan elk moment weer de kop opsteken. Mededogen ontwortelt niet de neiging tot wreedheid/vijandigheid. Het zijn dus niet echte antwoorden op zulke neigingen.

Ik denk ook dat dit goed de situatie weergeeft. Elk moment kunnen eerst liefdevolle mensen weer omslaan in meedogenloze monsters. Dit geeft ook aan, vind ik, hoe kwetsbaar moraliteit is als de zaden van immoraliteit nog altijd aanwezig zijn.

Van Gorkom geeft aan dat immorele neigingen alleen door wijsheid volledig kunnen worden ontworteld, of eigenlijk door het type en moment van bewustzijn dat Nibbana rechtstreeks ervaart (magga-ciita). Dit wordt gezien als een geleidelijk gebeuren. Het gebeurt meerdere keren en dat grijpt kennelijk steeds dieper in. In deze zin hamert boeddhisme meer op de bevrijdende kracht van wijsheid dan van liefdevolle vriendelijkheid (metta).

Zonder dat onderliggende neigingen worden ontmanteld, ben je eigenlijk constant aan het wieden in een tuin die echter vol blijft met onkruidzaden.

Zo schijnen er ook bestaansrijken te zijn waarin geen afkeer speelt maar als wezens weer terugvallen naar lagere rijken dan zal de nog altijd bestaande neiging tot afkeer weer aangesproken worden.

Het zien van immoraliteit bij onszelf of anderen hoeft ons niet droevig te maken of somber of te verlammen. Kennelijk is het de normale situatie van een mens, ook van onszelf. Dat betekent natuurlijk niet dat we er trots of tevreden mee moeten zijn maar het lijkt me belangrijk dat we niet meer dromerig zijn. Niet meer dromerig ten aanzien van ons eigen potentieel aan immoraliteit noch dat van anderen. Het is er gewoon en kennelijk kan alleen wijsheid dit afzwakken en volledig ontwortelen.

Het onderricht van de Boeddha gaat kennelijk zover dat in onszelf alle immorele/onheilzame neigingen met wortel en tak kunnen verdwijnen. Dit is dan dus niet een overwinning van het goede over het kwade, maar het is een overwinning van wijsheid over onwetendheid, van ware kennis over onjuiste kennis, van ontwaken over dromen.

groet,






42
Theravada Boeddhisme / Immorele Staten
« Gepost op: 12-05-2017 18:03 »
Met immorele staten worden die bewustzijnsmomenten bedoeld die onheilzaam zijn of onvaardig. Het Pali woord is akusala. Ze veroorzaken lijden, ellende. Bijvoorbeeld, vanuit afkeer of haat kwets je iemand, doodt je wellicht een wezen.

Als er akusala bewustzijnsmomenten zijn, zijn vier mentale factoren minimaal altijd aanwezig:
-ahirika
-anottappa
-moha
-uddhacca


In het onderricht wordt ahirika besproken als de mentale factor van schaamteloosheid. Je niet schamen om iets immoreels/onheilzaams te doen. Schaamte weerhoudt je dan niet.

Een andere mentale factor die altijd aanwezig is bij akusala staten is anottappa. Dit is een soort roekeloosheid. Een onbevreesdheid voor de gevolgen van immoreel gedrag. Gebrek aan vrees weerhoudt je niet.

Er wordt gezegd dat de eerste mentale factor van gebrek aan schaamte komt door een gebrek aan respect voor jezelf. Morele roekeloosheid, de tweede factor, komt door een gebrek aan respect voor anderen. Ik vind dat persoonlijk een voltreffer.

Naast deze twee mentale factoren zijn bij elke immorele staat (onheilzaam/onvaardig) ook altijd aanwezig de mentale factoren moha en uddhacca.

Moha kan worden gezien als de wortel van al het kwaad, van elke immorele/onheilzame/onvaardige staat. Zoals een wortel van een boom voedt het elk immoreel moment van bewustzijn. Moha wordt vertaald als onwetendheid en begoocheling. Er zijn ook immorele staten die wortelen in lobha (gehechtheid) en dosa (haat) afkeer. Die worden dus gevoed door gehechtheid en haat. Die staten hebben ook altijd moha als wortel. Dus er is ook altijd moha als er dosa en lobha is.

Uddhacca wordt beschreven als rusteloosheid, niet zomaar rusteloosheid die we allemaal kennen maar het is een rusteloosheid ten opzichte van het morele/heilzame/vaardige. Een soort mentale opwinding waardoor je niet in staat bent je te richten op het heilzame. In die zin is het ook één van de vijf hindernissen. Bij ieder immoreel/onheilzaam/onvaardig bewustzijnsmoment is uddhacca aanwezig.

Naast deze mentale factoren kunnen ook nog allerlei andere akusala mentale factoren aanwezig zijn, zoals:
verkeerde visie, eigendunk/waan, jaloezie etc.

tot zover,

[bron: Cetasika's, Nina van Gorkom]




43
Algemeen / De heilige?
« Gepost op: 10-05-2017 11:04 »

Het zijn toch verschillende werelden vind ik. De wereld van een wereldverzaker en iemand die in de stoffige wereld leeft. De Boeddha wist volgens mij ook dat de stoffige wereld je besmet, bevuilt en daarom geen ideale plaats is voor het leiden van het heilige leven. Binnen de stoffige wereld is het gewoon heel lastig een pure moraliteit te handhaven.

De boer die zijn oogst toch moet beschermen want o.a. zijn inkomen is er van afhankelijk,  zal waarschijnlijk toch gif gaan gebruiken, dieren doden, zodat ie vele monden kan voeden. Hij doet iets slechts en iets goeds. De monnik die ook kan eten dankzij deze immorele daden, die kan prediken om niet gif te gebruiken en niet dieren te doden.
De huishouder wiens dieren vol luizen en vlooien zitten en wiens tuin opgevreten wordt door slakken, of wiens huis vol zit met muizen zal toch wat moeten doen. Een mens die niks bezit, geen huisdieren, geen eens een huis, kan prediken om geen dier te benadelen of doden maar dit is vrijwel al niet te doen voor mensen die huizen bezitten. Wat als de boktor de balken van je huis opvreet?
Iemand die werkt zal zich wel eens partijdig moeten opstellen, bijvoorbeeld de belangen van zijn baas dienen, ook al is dat niet helemaal wat ie zelf wil en niet zuiver. Maar iemand die niet werkt kan zich totale onpartijdigheid permitteren en dat ook prediken.
Iemand die een gezin heeft zal vaak ook meer opkomen voor de belangen van eigen kinderen dan die van  anderen en dat kan wel eens botsen.

Hierbij komt bij mij wel eens de vraag op wat nou een heilige is he? Iemand die de wereld verlaat, daarmee kiest om niet besmet te worden met de mores van de wereld, en daarmee ook een hele pure moraliteit kan handhaven? Of is het iemand die in de wereld blijft, kiest voor onvermijdelijke besmetting door de wereld, onvermijdelijke morele imperfectie, en steeds maar weer, elke dag weer, binnen de bestaande imperfectie, toch zo gewetensvol mogelijk, kiest en handelt?

Ach ja, het is misschien ook maar wat je het meest beweegt. Als je echt diep van binnen niks liever wilt dan een pure moraliteit handhaven, onbesmet blijven, en dat echt als je roeping aanvoelt, zal je waarschijnlijk op een dag wel de wereld verzaken.

Ik weet niet of dat perse heilig is of de heilige kenmerkt. Misschien wel.

groet,


44
Het gewone leven / richtlijn 234
« Gepost op: 09-05-2017 13:09 »
Ik geloof dat de kwaliteiten van geest vanzelf meer uit de verf komen als je als mens het hoofd vol instructies, richtlijnen, adviezen eens werkelijk laat varen.  Misschien geldt dit niet voor iedereen maar ik denk wel voor heel wat mensen.

Ik geloof ook dat het maar al te vaak zo is dat instructies, adviezen, kortom allerlei opdrachten waarmee je rondloopt, in feite verhullen dat je doodsbang bent gewoon open en vanuit jezelf met alles en iedereen om te gaan. Je vindt het doodeng, eigenlijk, jezelf te zijn en zet je jezelf constant maar neer. Je neemt een houding aan. Je vindt het eigenlijk erg eng om jezelf te zijn. 

Boeddhisme beoefenen kan dit 'neerzetten van jezelf' denk ik versterken. Het kan prima aansluiten bij de neurose. Je bent toch al gewend iets/iemand neer te zetten dus waarom dan niet de vriendelijke mens, de begripvolle mens, de medelevende mens, de wijze mens, de Boeddha etc. Je kunt zelfs denken dat dit heel verdienstelijk is want je brengt toch liefdevolle vriendelijkheid, mededogen etc in de praktijk?

We moeten toch eens door de angst heen, lijkt me, voor werkelijk open contact. De angst die komt wanneer je de wapens van instructies, beoefening, raadgevingen, adviezen weglegt en open en leeg met jezelf en anderen en situaties omgaat. Dit is gewoon beangstigend.

Juist als leek, denk ik, is het van belang we al die instructies eens los laten en onszelf ontwapenen. Veel eerder dan een vroom en goed boeddhist te willen zijn gaat het er volgens mij om jezelf te willen zijn. Veel eerder dan 5 of 233 richtlijnen na te leven, gaat het om het naleven van authenticiteit in elke situatie, in elk contact,  jezelf zijn.

Dit is niet bedoeld als richtlijn 234.


groet,

45
Filosofie en Metafysica / (on)veranderlijkheid
« Gepost op: 18-04-2017 11:12 »
Als ik het goed begrijp dan is er aan datgene wat we 'een mens' genoemd hebben, een individu, of algemener, een individueel 'levend wezen', niks te vinden dat onveranderlijk steeds zichzelf is, steeds hetzelfde is en blijft. Alles is dynamisch. De naam 'mens' of 'levend wezen, is weliswaar steeds dezelfde naam, en lijkt dan te duiden op een gelijkblijvende entiteit maar in wezen duidt het iets aan wat constant verandert. Zoals ook de aanduiding rivier duidt op iets wat constant verandert.
Vooral theravadisten benadrukken deze veranderlijkheid, valt me op.

Alles wat een individu aangaat valt uiteen in vijf geledingen, oftewel de vijf geledingen samen vormen een individu. Zo ook een individueel mens. Het gaat dan om het lichaam, gevoelens, waarnemingen, mentale formaties en bewustzijn. Dat alles is dynamisch en niks blijft hetzelfde. Het lichaam verandert geleidelijk in de tijd maar het zou zelfs ook elk moment vergaan om weer razendsnel te verschijnen. Ook gevoelens wisselen elkaar af. Soms aangenaam, vaak neutraal en soms pijnlijk. Ook waarnemingen, wils/mentale formaties en bewustzijn, dat alles zou dynamisch van aard zijn, stromen, komen en gaan, voorwaardelijk ontstaan, even voorwaardelijk bestaan en weer voorwaardelijk verdwijnen. Alleen de naam "Siebe" blijft hetzelfde maar voor de rest zou nergens iets te vinden zijn aan Siebe wat gelijk blijft, hetzelfde is.

Alles wat een individueel mens is, is een stroom, als een rivier. Het lijkt dezelfde rivier maar er stroom telkens ander water. Er schijnt ook niet een soort overkoepelend zichzelf gelijkblijvend zelf te zijn, baas over die stroom of misschien product van het een of ander in die stroom.

Het blijft moeilijk te bevatten omdat het zo indruist tegen de ervaring, toch?

Hoe komt het dan dat ik iets onveranderlijks ervaar he? Ik verander niet, vind ik. Waar komt die perceptie nou vandaan? Waar berust dat op? Is dit dwaling? Mijn perceptie is dat los van al die veranderingen van het lichaam, gevoelens, waarnemingen, mentale formaties, en bewustzijn er iets is dat toch niet verandert. Dat wordt ook niet ouder. Ik zou dit leegte willen noemen, of stilte of vrede of roerloosheid.

Is dit nou een illusie of is dit nou wijs? Is dit nou verkeerde visie of een poort naar bevrijding?
Dat vraag ik me af. En ik ben benieuwd hoe jullie dit zien.

Is ook die stilte of roerloosheid ten diepste veranderlijk en een stroom? Is er niet een soort onveranderlijke basis van stilte of kalmte of vrede in jezelf.

Stel dat die basis ontbreekt. Stel dat een individu inderdaad alleen een veranderlijk dynamisch proces is.
Hoe kan een mens dan ooit gelijkmoedigheid bereiken of überhaupt evenwichtig zijn? Er moet toch een soort basis van roerloosheid zijn om evenwichtigheid mogelijk te maken?

Hoe kan de Boeddha zijn leerlingen instrueren het zo te zien 'dit lichaam, dit gevoel, deze waarnemingen, deze mentale constructies, deze momenten van bewustzijn, (dus deze khandha's) dat ben ik niet, dat is niet van mij, niet mijn zelf'...als dit alles is wat ik als individu ben?

Als alles aan een mens stroomt, dynamisch is, veranderlijk, hoe kun je dan vrede bereiken? Hoe kun je ooit een moment stabiel zijn? Er moet toch een soort basis van onveranderlijkheid zijn om dit mogelijk te maken?

Hoe kun je überhaupt komen- en-gaan signaleren als er geen niet-komen-en-gaan is?

Is onveranderlijkheid een illusie en behoort het echt niet tot het mens zijn?

Of kan het zo zijn dat de Boeddha het onveranderlijke niet tot het individuele rekende, omdat het onveranderlijke eigenlijk het individuele/persoonlijke domein overstijgt? Of zit het anders?


groet,





46
Filosofie en Metafysica / gewaarzijn en/of gewaarworden?
« Gepost op: 06-04-2017 17:32 »
Gewaarzijn en/of gewaarworden?

Herstel ajb als jullie fouten menen te zien. Kritiek/opmerkingen zeer welkom.


Zoals ik de leer begrepen heb, verrijst elk moment van bewustzijn-van-iets, dus elke gewaarwording, uit een beroering van het voor/onderbewust-zijn door een zintuiglijk object. Wanneer die impact groot genoeg is dan kan er een specifieke gewaarwording ontstaan, bijvoorbeeld van de geur van vers gemaaid gras.

Hoe gaat dit in zijn werk? Het leven van een individu bestaat uit een stroom van opeenvolgende citta momenten. Het bestaat niet alleen uit (bewuste) gewaarwordingen, dus iets ruiken, iets zien, horen etc. maar ook uit voor/onderbewuste momenten zoals tijdens diepe droomloze slaap, tijdens narcose of coma of tijdens bewusteloosheid. Dat niet alleen, ook tussen gewaarwordingen in valt de geest als het ware terug in diens toestand van voor/onderbewust zijn. Ik heb het zo begrepen dat bijvoorbeeld een moment van iets ruiken niet onmiddelijk over kan gaan in een moment iets horen of vice versa. Voordat er iets wordt gehoord valt geest eerst terug in diens toestand van voor/onderbewust zijn en daarna kan een geluid worden waargenomen. Gewaarwordingen gaan dus niet zomaar in elkaar over, hoewel dat misschien wel onze indruk is. Er spelen steeds voor/onderbewuste momenten tussendoor. Zo bezien is onze identificatie met bewustzijn wel duidelijk een fout.

Hoe gaat bewust-of gewaarwording in zijn werk? Dit schijnt zo te werken dat een bepaald zintuiglijk object diens betreffende zintuiglijke poort binnengaat en een trilling veroorzaakt in de stroom van voor/onderbewust zijn, een trilling van de bhavanga citta. Vervolgens stopt deze stroom heel kort. Hierna treedt een moment op waarin geest zich als het ware keert/uitgaat naar het zintuiglijk object, alsof het wil weten wat daar gebeurt. Vervolgens kan dan het zintuiglijk object waargenomen worden. Als het een geur was dan neemt olfactorisch-bewustzijn die geur waar, etc.

Je kunt volgens mij zeggen dat op dit niveau er nog geen enkele voorkeur of afkeer speelt. Er is nog geen geneigdheid ten opzichte van het waargenomen object. Geen houding, geen emotie. Het is zelfs nog zo dat het primaire bewustzijn wat de zintuiglijke objecten ervaart, ook nog niet vastgesteld heeft wat het ervaart. Dat bepalings-moment treedt later in het kenproces op maar is geen functie van primair bewustzijn. Omdat nog niet vastgesteld is wat wordt ervaren, kun je denk ik ook zeggen dat er nog geen conditioneringen mee gepaard gaan. Het opent nog niet de luiken naar het verleden, naar eerder ervaringen. Als je alleen een bepaald geluid hoort, maar je hebt nog niet vastgesteld dat het geweerschoten zijn, stel, dan reageer je ook anders. Dus het bepalingsmoment is heel beslissend voor wat voor geneigdheid of emotie er ontstaat (javana).

Als ik dit zo bezie dan denk ik dat de leer uitdrukt dat elk moment gewaarworden gebeurt door een ander bewustzijnsmoment. Het kan misschien lijken alsof er 1 continue gewaarzijn is, dat dan weer eens een geur, dan weer eens een geluid etc waarneemt, maar volgens mij is dit precies wat de leer ontkent. Het is  niet een continue gewaarzijn wat gewaar is, maar gewaarworden gebeurt door opeenvolgende en steeds andere momenten van primair bewustzijn. Het is denk ik vergelijkbaar met een film. Er lijkt 1 continue beeld maar dat komt alleen maar door de snelheid waarmee afzonderlijke beeldjes worden afgespeeld. Zo lijkt ook bewustzijn waarschijnlijk een continuiteit door het tempo van opeenvolgende bewustzijnsmomenten.

Het woord 'gewaarzijn' suggereert, anders dan 'gewaarworden' een continuiteit. De leer lijkt deze continuiteit niet te ondersteunen. Het is alsof de leer zegt, er lijkt continue gewaarzijn maar het zijn snel opeenvolgende gewaarwordingen.

Niet alleen bestaat ons leven uit diepe droomloze slaap, dus uit voor/onderbewuste momenten, maar dus ook uit talrijke momenten tussen gewaarwordingen in waarin geest verkeert in een soort  voor/onderbewuste staat. Is dat dan een staat van gewaarzijn? Ik heb begrepen dat ook deze staat niet gezien wordt als een continuïteit. Ook dit schijnt een stroom te zijn van bhavanga citta’s.

groet,

47
Algemeen / Wat is waken?
« Gepost op: 23-03-2017 22:48 »

Bij mij groeit het besef dat waken bestaat uit bewuste en onbewuste momenten afgewisseld. Jullie weten dat natuurlijk allang. Ik begin dat nu pas te zien.
Op bewuste momenten dan zijn er gewaarwordingen, dan ruik je iets, je hoort iets, etc. Op onbewuste momenten dan neemt de geest niks zintuiglijks waar maar ik zou niet durven zeggen dat ie er niet is.

Waken betekent volgens mij dus dat er vele, vele onbewuste momenten zijn. Het is een vergissing te denken, geloof ik nu te zien, dat waken hetzelfde is als constant bewustzijn-van-iets of dat waken het tegenovergestelde zou zijn van onbewust zijn.

Geest lijkt op een golf, zou je kunnen verbeelden. Op de piek is er een bewuste gewaarwording maar de golf keert ook weer terug naar de basis, onbewuste momenten om vervolgens weer...etc.

Op onbewuste momenten tijdens waken is er niet alleen geen zintuiglijke waarneming, er is ook geen enkel besef van ego of van "Ik ben", wat juist wel aanwezig is op momenten van bewuste gewaarwordingen, want dan is je indruk "Ik ruik, Ik voel, Ik proef, Ik wil'.

Maar dat er vele onbewuste momenten zijn tijdens waken betekent niet dat je op die momenten "niet-bestaat". Je bent toch niet dood tijdens (korte) momenten van onbewustheid? Waar je dan wel bent? Je bent niet in een vorm van "Ik ben" of zelf-bewust maar je moet er toch wel zijn, toch?

groet,
 







48
Theravada Boeddhisme / Mara, een verkennend onderzoek
« Gepost op: 05-02-2017 11:03 »
Mara, een verkennend onderzoek

Inleiding

“Zoals een vis die uit zijn waterrijke verblijf gehaald is en op het land geworpen is, net zo spartelt deze geest wanneer Mara's koninkrijk verlaten wordt”
(Dhp34).

Het vers geeft beeldend aan dat wie bezig is met beoefening en streeft naar bevrijding, die kan ook (innerlijk en uiterlijk) verzet verwachten. Wie of wat is die tegenstand(er) of zijn die tegenkrachten of is dat verzet?
Je zou dit alles onder één noemer kunnen brengen, namelijk, Mara. Er wordt wel over Mara gesproken als een soort boeddhistisch duivel. Dit verkennend onderzoek wil aan de hand van de teksten een antwoord proberen te geven op de vraag wie of wat Mara is.

Ik heb hiervoor een groot deel van de Sutta-Pitaka van de Pali Canon doorzocht. De geraadpleegde bronnen worden in de volgende post weergeven. Bij het verwijzen naar sutta’s is de nummering aangehouden zoals die ook gebruikt wordt in de bronnen.

Ik heb eerst teksten verzameld waarin Mara een rol speelt. Vervolgens heb ik dit ondergebracht in de volgende thema’s die ik de komende tijd zal posten:

-1. Mara als een apart wezen,
-2. De Troepen van Mara,
-3. Mara’s Activiteiten,
-4. Mara’s domein/bereik,
-5. Buiten Mara’s bereik,
-6. Hoe wordt Mara overwonnen?

Enkele bijnamen van Mara: Heer van het Rijk van de Hartstochten, De Duistere, de Kwaadaardige.

Ik hoop dat jullie het verkennend onderzoek leerzaam en inspirerend vinden.

Hartelijke groet,
Siebe
Februari 2017


49
Varia / mooie kerstdagen en 2017
« Gepost op: 24-12-2016 17:51 »
Ik hoop voor jullie, en voor mezelf ook, dat 2017 een jaar mag worden waarin mildheid, vriendelijkheid, mededogen en wijsheid in de geest overheerst. Moge we elk een einde maken aan hardheid, kou, wreedheid, meedogenloosheid, stugheid, onvriendelijkheid, begoocheling in de geest.

alle goeds,
Siebe

50
Theravada Boeddhisme / over zelfmoord
« Gepost op: 02-12-2016 17:46 »
Onderstaand dhamma gesprek gaat over zelfmoord. Er worden vanuit de teksten twee gevallen besproken van een zogenaamd onberispelijk soort zelfmoord van toegewijde volgingen van de Boeddha, hoog gerealiseerde mensen. En er wordt een persoon besproken die zo wanhopig was dat hij op het punt stond zelfmoord te plegen maar vlak daarvoor een doorbraak realiseerde, na 25 jaar wanhopig zwoegen. Die persoon pleegde uiteindelijk geen zelfmoord.

In de meeste gevallen is zelfmoord geen onberispelijk soort zelfmoord van een hoog gerealiseerd mens.
De meeste mensen plegen waarschijnlijk zelfmoord vanuit wanhoop en vanuit de wens dat het lijden stopt na de dood. Dat laatste kan beter niet op gerekend worden.

Bhikkhu Samahita maakt onderscheid tussen deze twee situaties.

https://www.youtube.com/watch?v=SEDJipQXMto&feature=youtu.be

hartelijke groet,
Siebe

Pagina's: [1] 2 3