Toon bijdragen

Deze sectie stelt je in staat om alle bijdragen van dit lid te bekijken. Je kunt alleen de bijdragen zien waar je op dit moment toegang toe hebt.


Berichten - MaartenD

Pagina's: [1] 2
1
Ik wil er, misschien tot vervelens toe, nog eens op wijzen dat in de teksten het realiseren van Nibbana verwijst naar de merkbare beeindiging bij jezelf van alle condities die in dit leven en na de dood tot wedergeboorte leiden. <knip>

Wat je ook meemaakt, wat je ook ziet, wat zich ook openbaart, uiteindelijk verwijst Nibbana volgens mij naar de op persoonlijke wijze te ervaren beeindiging van begeerte, de vernietiging bij jezelf van hebzucht, haat en begoocheling etc. Ik denk dat we dat nooit uit het ook moeten verliezen.
<knip>

Siebe

Goed gezegd, Siebe. Durf ik er een 'sadhu' tegenaan te gooien? Ja, hierbij. Sadhu!

Zijn de smetten inderdaad verdwenen? Zelfs in hun latente vorm? Dan is het zover. Eerder niet.

Met warme groet,

Maarten

2
Geweldige aanvulling, Borobudur.

Ik merk dat ik mogelijk me verkeerd uitgedrukt heb. Ik wil niet weer met de wetenschapvlag zwaaien. Integendeel. Echter, er zijn technieken daar te vinden die compleet los staan van wiens mening dan ook en een leidraad kunnen bieden voor hoe je praat over stellingen.

Het staat ons volkomen vrij om symbolisch of narratief te denken. Dat is allemaal best. We kunnen zeggen dat een bewijs te ja dan te nee onmogelijk is en dat dit ons de vrijheid geeft ons dan maar voor te stellen hoe het zou kunnen zijn. Ook dat is helemaal best. Willen we echter iemand overtuigen van onze mening dan komen we onherroepelijk in het veld van stellingen terecht.

Het is overigens niet zo dat wetenschap beperkt is tot natuurkunde. Bovennatuurlijke verschijnselen kunnen heel goed onderzocht worden zolang iemand dan maar precies aanwijst wat er dan gebeurt en hoe we dat kunnen merken.

De hongerige geesten als voorbeeld: als die aanwezig zijn maar totaal niet merkbaar, op geen enkele wijze naspeurbaar, dan is er wetenschappelijk gezien géén verschil met gewoon niet-bestaan. Mag je het dan toch geloven? Natuurlijk wel. Je moet echter accepteren dat een ander er niet in gelooft of gewoon nog niet overtuigd is.

Wat betekent 'gewaarzijn'? Wat betekent 'is'? Vragen waarop ik geen antwoord heb. Ik lees met aandacht en belangstelling jullie antwoorden en wil zelf geen stellige dingen zeggen omdat ik me niet voldoende geoefend acht.

Ik wil wel een andere techniek aanreiken. In plaats van een talige vraag te proberen te beantwoorden kunnen we ook proberen uit te vlassen waar daadwerkelijk het gebrek in ons begrip, in onze kennis zit. Wat voor vorm zou het antwoord moeten hebben dat ons tevreden stelt?

Met warme groet,

Maarten

3
Misschien mag ik even helpen; wat ieder's mening is, is hoegenaamd niet interessant. Er wordt een vraag verkend, dat is wel boeiend. Tenminste, zolang we dit opvatten als een feitelijke stelling die al of niet klopt. Als het beeldspraak is of symbooltaal dan gaat ieder z'n gang maar.

Hier is toch de wetenschappelijke methode nuttig omdat die manieren aanlevert voor vraagstelling en beantwoording, los van onze eigen voorkeuren of ideeën. (Althans, voor een heel eind.)

De stelling is: "Gewaarzijn zelf is niet gebonden aan de hersenen"

Tover dit eerst om in iets wat testbaar is, dan is een definitief antwoord misschien nog mogelijk. Op dit moment is een nee-antwoord onbewijsbaar, evenals een ja-antwoord. Een begin daarvan bestaat uit heel precies duidelijk maken wat je bedoelt met letterlijk elk woord. Misschien moeten we kleinere vragen stellen, deelvragen.

Kán gewaarzijn wel bestaan los van de hersenen? Zo ja, hoe dan?
Wat is gewaarzijn exact?

Ik stel oprecht voor dat er een nieuw citaat uit de retraite komt dat desgewenst besproken kan worden want een antwoord op de casus hierboven krijgen wij echt niet met zekerheid gevonden. Hooguit kunnen we ieders gevoel erbij bespreken. Dat kan heel leerzaam zijn maar het kan ook ego-voeden.

Met warme groet,

Maarten

4
Meditatie / Re: Inzichten van de afgelopen dagen
« Gepost op: 09-10-2018 08:21 »
Laat ons niet redetwisten, geliefden.  :)

Ik wil zeer wel aannemen dat wat Ujukarin beschreef een keer gebeurd is. Het wordt beschreven als een aanschouwelijke les door een abt die vond dat de monniken te kieskeurig waren geworden. Vooruit, dan het is het plausibel genoeg dat die les een keer gegeven is. Dat het geen gebruik is en dat ook niet is geworden, heeft weinig te maken met die ene les. Het was een goede les ook.

Met warme groet,

Maarten

5
Dorje en ik spraken op verschillende niveau's. Beide visies sluiten elkaar geenszins uit en vullen elkaar zelfs broodnodig aan, meen ik.

Als je alleen maar en echt alleen Dorje's stuk tekst hierboven neerzet dan kun je als boeddhist niks meer. Er is niet te oefenen met alleen een hoog einddoel en geen weg erheen. Als je alleen praat over bewijzen en wetenschap dan kom je spiritueel gezien geen stap verder. Beide zijn waar of toch in elk geval nuttig.

Met warme groet,

Maarten

6
Het is simpel en vrij populair om te beweren dat wetenschap beperkt is. Het is natuurlijk ook zo. Toch.. hoewel we niet kunnen concluderen dat de hersenen in hun materiële vorm afdoende zijn om alle bewustzijn te verklaren is het ook niet zo dat het omgekeerde kunnen beweren. 'Er is meer dan de hersenen alleen' is ook een sterke stelling die bewijs nodig zou hebben.

Maar wat voor soort bewijs?
Siebe

Ja, da's de vraag.. Dat weet ik ook niet. Mijn punt is dat het een hele sterke stelling is die zonder enige vorm van bewijs niet hoeft te worden geaccepteerd. Je mag het uiteraard wel geloven en niemand kan je een strobreed in de weg leggen maar zo als boude stelling staat hij niet sterk.

Met warme groet,

Maarten

7
Wijsheden / Re: Dagelijkse Gedachten
« Gepost op: 08-10-2018 08:36 »
Nieuwe lotgevallen in ouwe frakken?

8
Beste Borobudur,

Dat klopt als een zwerende vinger. Ik vind het mooi hoe je benoemt dat de Boeddha diens tijd zo ver vooruit was. Dat mag best eens gezegd.

Afijn, ik kan het niet laten om een speldenprikje te geven. Denk er de glimlach bij die nu op mijn gezicht staat. Het is een welwillende, licht humoristische.

Citaat
We kunnen niet concluderen dat onze hersenen voldoende zijn voor onze dagelijkse beleving, simpelweg omdat er geen apparatuur bestaat waarmee we kunnen bewust zijn van andermans bewustzijn.

Het is simpel en vrij populair om te beweren dat wetenschap beperkt is. Het is natuurlijk ook zo. Toch.. hoewel we niet kunnen concluderen dat de hersenen in hun materiële vorm afdoende zijn om alle bewustzijn te verklaren is het ook niet zo dat het omgekeerde kunnen beweren. 'Er is meer dan de hersenen alleen' is ook een sterke stelling die bewijs nodig zou hebben.

Voorlopig zal het wel een raadsel blijven.

Met warme groet,

Maarten

9
Meditatie / Re: Inzichten van de afgelopen dagen
« Gepost op: 08-10-2018 08:15 »
Een mooi inzicht inderdaad. Het doet mij - misschien wat prozaïsch - denken aan een meme die ik ergens een keer aantrof.

Het begon met de blije melding 'je bestaat letterlijk uit sterrenstof!' die je wel eens ziet als inspirerende kreet. Er was aan toegevoegd: 'Ja, en de vuilnisbelt ook.'

Mooi.

Het eten is natuurlijk niet alléén gerecyclede poep maar ook uit gerecycled eten, gerecyclede lichamen, bloemen, bomen, rotsen en zo voor. Gerecyclede waterstof met een snuf helium als je heel erg veel wil teruggaan.

Met warme groet,

Maarten

10
Dat zijn prachtige, inspirerende woorden die ik eens goed ga overdenken.

Kan ik het zo begrijpen dat er gewaar-zijn is, zonder meer, gezien dat we dit niet moeten identificeren met een persoon? Er is natuurlijk ook niets waarmee we kunnen identificeren. 'Dit ben ik niet, dit is niet van mij, dit is niet mijn zelf' en zo verder.

Zelf denk ik graag in termen van processen en processen-van-processen (ad nauseam) die functioneren in de geest. Eén van die processen is dat wat zich identificeert als 'ik'. Het is echter ook weer gewoon een proces. Gewaar-zijn kunnen we zo losweken van iets/iemand dat gewaar is. Is dat ongeveer wat je bedoelt?

Met warme groet,

Maarten

11
Mahayana Boeddhisme / Re: Stelling over dukkha
« Gepost op: 05-10-2018 08:15 »
Eens. Let op als je een vraag stelt die begint met 'wat is de reden voor..' of als je zegt 'de reden voor X is...'. Je vooronderstelt dan intentionaliteit.

Dukkha is overigens niet iets, vermoed ik, maar een eigenschap van alle sankhara. Het bestaat dus om te beginnen al niet als een ding. Kan het dan wel vergaan, heeft het zin om die termen over dukkha te denken? Wat is de reden dat anicca bestaat, dat anatta bestaat?

Het is een leuk topic! Je wordt echt even aan het twijfelen gebracht en ertoe aangezet te reflecteren op hoe je denkt.

Sadhu sadhu sadhu.

Met warme groet,


Maarten

12
Het gewone leven / Re: Na Nirvana
« Gepost op: 04-10-2018 11:49 »
Goed geschreven, Nico. Ik meen echter dat je het voornemen 'net niet arahant' te worden net anders opvat dan het waarschijnlijk bedoeld is. Je schrijft:
Citaat
Verder werd geschreven dat men liever 'net niet Arahant' wil worden, in plaats van [...] het hele multiversum voorgoed achter zich te laten. Men denkt dat men zich nuttiger kan maken als men onder de wezens in de 31 werelden verblijft, dan erbuiten.

     Ook hier is sprake van een verkeerd begrijpen van Nibbana.

In de klassieke teksten geldt dat na (pari)nibbana geen sprake meer is van geboorte. Vanuit het doodloze zal er geen leven meer komen, geen terugkeer in samsara. Afijn, dit houdt denk ik volgens de eerdere auteur in dat hij of zijn dan niet meer kan helpen. Dan liever vrijwillig in samsara blijven en helpen. Ik vind dat een sympathieke gedachte.

Binnen theravada wordt hier wat anders over gedacht. Persoonlijk vind ik het - voor mijzelf, nu - een akusala dhamma om al maar te speculeren over wat nibbana allemaal inhoudt. Ik denk dat de topic-vraag datzelfde euvel inderdaad een beetje heeft maar er heeft zich toch een aardig en informatief gesprek ontsponnen. Dat is weer winst.

Met warme groet,

Maarten

13
Het gewone leven / Re: Na Nirvana
« Gepost op: 03-10-2018 12:45 »
Beste Sybe,

Dat is een serieuze hartekreet. Bedankt dat je zoiets persoonlijks met ons wilt delen!

Veel troost heb ik natuurlijk niet. Maarten's woorden zijn ook maar geconditioneerde staten, niet?  ;) Ik mijmer wat over je term 'liefde voor dit leven'.. dat klinkt me wat tegemoet als 'plezier in het leven'. Dat is inderdaad enorm betrekkelijk.

Wat de Boeddha onderwees - volgens mij dan - is eerder liefde - tomeloos, ongebreideld, zonder voor- of afkeur - voor alle wezens. Zie gedeeltelijk mijn stuk over de brahmavihāra. Als we het lijden van de levende wezens zien dan welt in ons op medelijden en liefdevolle vriendelijkheid. Dat is misschien makkelijker te vatten voor je?

Het staat er niet maar ik denk dat je jezelf rustig onder 'alle wezens' mag rekenen. Medelijden met je eigen geest en liefdevolle vriendelijkheid en natuurlijk ook medevreugde zijn gewoon geëigend ook voor jezelf. Die geest die maar aangetrokken wordt door al die verleidingen (ik zelf ben net een hongerige geest regelmatig) die komt zo door oorzaken. Hoe heeft het anders kunnen zijn? Heb er medelijden mee, begrip voor.. al die verleidingen. Zie ze in hun broosheid, geconditioneerde staat, vergankelijkheid en merk hoe mildheid opwelt tegenover die zuigende gedachten en emoties.

Het kan zijn dat ik je woorden anders opvat dan dat je ze bedoelde. Hopelijk kun je toch iets met mijn berichtje.

In dit topic 'Na Nirvana' ben ik verder stil want ik heb niks te melden over het doodloze.

Met warme groet,

Maarten

[edit: link ingevoegd]

14
Het gewone leven / Re: Na Nirvana
« Gepost op: 01-10-2018 14:43 »
Siebe, dat heb je allemaal prachtig verwoord. Het is wellicht niet nieuw maar er weer eens op gewezen worden is altijd goed. Het sluit mooi aan bij mijn visie dat basis-begrippen zoals het Nobele Achtvoudige Pad in zicht moeten blijven en steeds weer opnieuw overdacht in tegenstelling tot deze zien als 'beginners-boeddhisme' en alleen kijken naar 'hogere' leer.

Met warme groet,

Maarten

15
Algemeen / Re: Je ergens in verliezen
« Gepost op: 28-09-2018 07:57 »
Als Vlaming kun je aan de andere kant wel woorden als 'vooraleer' of 'confituur' gebruiken zonder dat je raar aangekeken wordt.  :)

16
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 25-09-2018 16:18 »
Citaat
Je kunt mijns inziens niet zomaar stellen dat we met zijn allen hier dezelfde kant op dreigen te gaan in (wellicht) verkeerde veronderstellingen, omdat dit een generalisatie is.

Dat is een terecht punt en generaliseren is niet goed.

Citaat
Ik dwing niemand tot enige keuze Maarten. Ik duw jou niet door de strot dat je moet geloven in een andere wereld, maar ik hou je wel voor dat de sutta's aangeven dat niet geloven in een andere wereld een verkeerde visie is. Je weet, verkeerde visies moet je niet koesteren.

Ik snap dat je het goed bedoelt. Echter.. elke poging van mij om de valide manier van oefenen te beschrijven die ik tot nog toe heb gedaan op dit forum is direct beantwoord door jou (en ik dacht anderen) met de opmerking dat de sutta's toch anders beweren. Ik schrijf een doordacht stuk waarin ik argumenteer dat de sutta's weliswaar letterlijk spreken maar niet letterlijk hoeven te worden opgevat en haal er voorbeelden bij aan.. het resultaat: noppes.

Laat ik het zo zeggen: ik voel de ruimte niet waarvan je nu zegt die te geven.

Citaat
Ik zie daar het voordeel echt niet van in. Waarom zou je besluiten tot niet-geloven?

Er is geen besluit tot niet-geloven, er is alleen géén besluit wel te geloven namelijk hetzelfde als een afwachtende, respectvolle houding. Nou begon ik mijn stuk toch met een 'namo tassa' en dat is voor mij geen lege taal!

Voor mij betekent het opgeven nog te denken als ik nu een concept als het ware moet 'slikken' zonder te begrijpen wat het inhoudt of hoe het eruit ziet. Ja ja maar denken is de onderscheidende geest en die is niet te vertrouwen! Allemaal best maar als ik dat accepteer kan ik net zo goed elk willekeurig ander geloof accepteren. De christenen vinden ook dat je God maar binnen moet laten in je hart.

Ik beschuldig niemand ervan blind aan te nemen wat er in de sutta's staat. Dat is ook niet goed mogelijk want het zijn er veel te veel en ze spreken elkaar soms tegen. We kunnen wel gewoon-menselijke leraren te strak volgen; overigens een ander probleem en nu niet aan de orde.

Even Old Bhikku plagen nog:
Citaat
Klopt als een bus
Dat is verkeerde spreekwoord-visie.  ;) Het sluit als een bus. Het klopt als een zwerende vinger.

Afijn, het kladblok was bedoeld om mijn gedachten op uit te werken. Eigenlijk moet ik toegeven dat ik niet echt meer durf. Ik schrijf wel even thuis gewoon voort en zie wel wat er de komende tijd nog online kan of niet.

Met warme groet,


Maarten

17
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 25-09-2018 08:10 »
We blijven het rondje van verkeerde visie draaien met z'n allen. Dat is een uiterst gevaarlijk wapen om in stelling te brengen!

Wees ervan bewust dat ik je visies niet afwijs, Sybe. Ik beweer niet categorisch dat er geen zwarte zwanen zijn. Ik zeg wel - als het ware dan - dan ik nog nooit een zwarte zwaan heb gezien en me zelfs niet kan voorstellen hoe dat dan eruit zou zien. De hele kleur zwart ken ik niet, nog steeds als het ware. Ik laat daarom de mogelijkheid open dat die zwanen bestaan maar ik zeg niet dat ik er nu al in geloof. Omdat geloven goed zou zijn. Je gaat voorbij aan mijn eigen argumentatie; laat liggen dat ik ook sutta's heb aangehaald, dat ik ook een valide manier van oefenen heb gevonden. Neen, zeg je streng, dat is verkeerde visie.

Kierkegaard's 'sprong in het diepe' is hier relevant. Ik maak die sprong niet. Nu alvast maar 'kiezen te geloven' op een soort fake-it-till-you-make-it wijze in de hoop dat het dan gauw echt wordt.

Ik krijg nu serieus het gevoel dat ik niet anders kan op dit forum dan de dogmatische lijn lopen terwijl we met z'n allen dondersgoed weten dat er vele stromingen en scholen zijn met net weer verschillende zienswijzes. We weten ook dat theravada op veel plaatsen zo goed als dood is als het gaat om de praktizerende sangha. Ik volg de beeldentaal van de vajrayana persoonlijk helemaal niet maar ik weet wel dat het een flinke impuls was van levend geloof indertijd.

Ik constateer dat mijn bijdrages niet langer vaardig zijn. Daarom zal ik gedeeltelijk afstand nemen van dit forum. Zoals gewoonlijk wens ik jullie alle goeds, vrijheid van vijandelijkheid, onderdrukking en moeilijkheden. Mogen jullie je geluk beschermen!

Met warme groet,

Maarten

18
1. Hoe ben je in aanraking gekomen met het boeddhisme?
Via een meditatieklasje. GGZ heeft me indertijd, meer dan 12 jaar geleden, op meditatiecursus gestuurd als onderdeel van een behandeling van depressie. Het was het typische Jon Kabatt-Zin aanbod, toegespitst op depressie. Dat hielp heel behoorlijk hoewel de medicatie ook wel zal hebben meegeholpen. Bij vlagen ben ik blijven mediteren de jaren door. Ik weet niet meer waarom maar ongeveer twee jaar geleden ontdekte ik de toespraken van Ajahn Brahm op youtube. Zijn warmte, mededogen en vriendelijkheid zette me op het spoor van meer mediteren of in elk geval regelmatiger én het bracht me op gaan lezen naar de achtergronden van de (seculiere) meditatie.

2. Wat heb je tot nu toe geleerd van het boeddhisme?
Wat ik geleerd heb... dat is wel wat. Vooral - en dat komt meteen bij me op - een manier om te spreken over de overkoepelende wetten waaraan de mens onderworpen is. Met de natuurwetenschappelijke methode komt je niet verder dan constateren wat is. Dat is de beperking en tegelijk de grote kracht van die methode. Hoe nu verder, echter? De Boeddha geeft daar antwoord op. Dat doet een heel aantal andere systemen natuurlijk ook maar de boeddhadhamma sloot goed aan bij wat ik toch al gevonden had.

Ik heb geleerd hoe verschrikkelijk belangrijk je eigen (emotionele) houding is. De gemoedstoestanden waarj je geest in 'verwijlt' - mooi taalgebruik - bepalen hoe je omgaat met wat nu eenmaal is en welke keuzes je in het hier en nu maakt. De leer van kamma is zeer inzichtelijk op dit gebied.

Het taalgebruik van het boeddhisme houdt me bij de les, als het ware. Ik ben de gevaren van allerlei grillen, gedachten en verlangens meer helder gaan zien en kan me een stuk beter inhouden als er gedachtes en verlangen op komen. Ik weet nu ook dat elke gedachte, elk gevoel van nature op komt, een moment heeft van voortdurende verandering, om dan weer te verdwijnen. Kan dit met taalgebruik van een ander geloof? Vast wel.

Ik heb geleerd dat verschrikkelijk lang geleden mensen enorme hoogtes van inzicht bereikten die wij niet zonder meer na kunnen doen. Het toont weer eens aan wat ik vaker zeg: mensen vroeger wisten minder maar ze waren niet dom. Op het spirituele vlak had ik dat inzicht niet eerder toegepast.

Ik heb geleerd dat ons dagelijkse taalgebruik maar nauwelijks geschikt is om echt te praten over wat de werkelijkheid inhoudt.

Ik heb geleerd om emoties te lokaliseren in mijn lichaam om vervolgens juist die sensaties te ontspannen. Hoe dan ook ben ik me een stuk meer bewust van wat er (aan betrekkelijks) gebeurt in mijn geest.

3. Welke ervaring of welk besef heeft je dichter bij jezelf gebracht?
Welke zelf? Het boeddhisme heeft me juist geholpen af te zien van een al dan niet wanhopige zoektocht naar mijn 'ware' zelf.

Ik ben mezelf (deze namarupa) gaan zien als een continu veranderend proces als onderdeel van een veel groter proces (dat weer...) Dat is goed; het is zoals het is.

Met warme groet,

Maarten

19
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 24-09-2018 13:47 »
Dank voor de boeiende discussie. Ik voeg mijn eigen uitwerking van al dan niet letterlijk nemen erbij, naast jullie bijdrages.

In één van de meest iconische scènes uit The Lord of the Rings komen de helden van het verhaal een balrog tegen bij de brug van Khazad-dûm. Een balrog - voor zij die het verhaal niet kennen - is een enorm demonisch wezen dat in elk geval gedeeltelijk uit vuur bestaat. Laat ik die korte scène net zo serieus bespreken als ik dat met een sutta zou doen.

Gandalf spreekt tijdens een kort gevecht drie maal.

"You cannot pass!"
"I am the servant of the Secret Fire, wielder of the Flame of Anor… The dark fire will not avail you! Flame of Udûn!"
"You — shall not — pass!"

Gandalf maakt het monster uit voor 'vlam van Udûn'. Udûn was de naam van het grootste en belangrijkste fort van Morgoth. De demon is geen vlam; 'vlam' verwijst naar het wezen van de balrog als vuur-demon. Gandalf laat zo weten dat hij doorziet wie zijn tegenstander is. Dit fort werd ook Utumno genoemd en was van oudsher de thuishaven van de balrog. Er is een ronde vallei ten noordwesten van Mordor die ook Udûn heet. Er is geen relatie tussen de twee. Morgoth is de naam die Melkor kreeg na de vervloeking door Féanor na Melkor's diefstal van de Silmarillen. Morgoth betekent zoveel als de zwarte vijand der wereld.

Zichzelf beschrijft Gandalf als een aanwender van de Vlam van Anor. Hoewel zijn staf licht geeft zien we geen vlam. Wat is dit? Anor is het Sindarin (één van de twee grote Elfentalen) woord voor zon, de meest waarschijnlijke uitleg. In de achterliggende mythos komt de zon voort uit de vurige vrucht van Laurelin, één van de Twee Bomen van Valinor. Gandalf heeft hoogstwaarschijnlijk bedoeld dat hij de kracht die hij kreeg als dienaar (maia) van de Heren van het Westen aanwendt tegen de corrumperende duisternis van de balrog. Er wordt ook wel verwezen naar de ring van macht die Gandalf droeg. Het lijkt echter zeer onwaarschijnlijk dat Gandalf openlijk zou spreken over zijn bezit van zo'n unieke ring tegenover één van zijn belangrijkste vijanden.

Nog interessanter is de verwijzing naar het Geheime Vuur. Melkor heeft hier fanatiek naar gezocht maar het niet gevonden. Het is een verwijzing naar de scheppende macht van Eru Ilúvatar, de hoogste godheid van Arda. Arda werd indertijd gecreëerd, samen met de rest van Eä, uit wat de Muziek van de Ainur genoemd wordt. De Ainur waren Eru's eerste schepping en co-scheppers van Eä. (Midden Aarde is een continentale landmassa op Arda.) Het is deze muziek waarin de duidelijk later komende Melkor eigen melodieën aan wilde toevoegen maar hij had geen scheppende kracht. Hij ontdekte dat hij wel al geschapen zaken kon verdraaien, corrumperen. Dat is gebeurd. De balrog is nooit begonnen als balrog maar was wel één van de eerste wezens die Melkor ging dienen.

Er is geen Geheim Vuur dat je kunt vinden als een echte brandhaard, met vlammen. Dat is een uitermate belangrijke constatering. Het is ook iets dat je moet weten vanuit de Silmarillion of de brieven van De Professor. (J.J.R. Tolkien) De achtergrond maakt duidelijk wat bedoeld wordt met bepaalde bijzonder scherp cultureel bepaalde uitspraken. Het helpt ons niet te geloven dat er echt een Vlam van Udûn of van Anor bestaat of bestond. Het helpt ons niet om te constateren dat de tekst een term als 'het Geheime Vuur' letterlijk weergeeft en de indruk geeft dat dit echt bestaat.

Akkoord, terug naar de Leer van de Boeddha. Op dezelfde wijze maak ik me geen zorgen over of de vereniging met Brahmā alleen een term is die verwijst naar de eigenschappen van de oorspronkelijke Hindoe godheid, die onderdeel uitmaken van de vierde jhana of dat er daadwerkelijk een brahmaloka bestaat waarin wedergeboorte in kan plaatsvinden. Wat mij sterkt in die overtuiging is dat Mahābrahmā genoemd wordt als de allerhoogste godheid en de koning van de hemels maar ook dat Sakka (Sakra, de Vedische god Indra) nóg belangrijker is. De sutta's zijn inconsequent op dit punt. Ga ik me nu helemaal mal studeren om dit glad te strijken? Wel nee! Het is niet erg als de sutta's, die een duidelijke ontstaansgeschiedenis hebben, inconsequent zijn op bepaalde punten. Hoe had het ook anders kunnen zijn? Ze geven de indruk in de directe tekst niet-symbolisch te spreken maar dat doen gewone sprookjes ook. Dat wil niet zeggen dat elke feitelijk klinkende zin ook feitelijk moet worden opgevat. Het is zelfs mogelijk dat zinnen met een feitelijke constructie niet eens informatief zijn maar performatief.

Hetzelfde gaat op voor dood en hergeboorte. In de cultuur waaruit de Boeddha voortkwam was geboorte volgend op dood niet vanzelfsprekend (samaññaphala sutta, devadaha sutta). De Boeddha zei dus wel degelijk iets belangrijks. Tegelijkertijd verschilde zijn manier van hergeboorte behoorlijk van de andere zienswijzes en vermeed hij de vraag 'wat' er dan hergeboren wordt (phagguna sutta, avijjapaccaya sutta). Hij raad, in de sabbasava sutta, af te speculeren hierover, zoals 'Als ik hergeboorte neem, wat was ik in het verleden en wat zal ik zijn in de toekomst?' Al die vragen moesten aan de kant omdat ze niet leiden tot het doel, tot nibbāna. De Boeddha richtte zich op het proces van hoe geboorte ontstaat, met name gerelateerd aan het proces van inter-oorzakelijk ontstaan. In de klassieke uitleg wordt de elfde nidāna, jāti of geboorte, gezien als een vrouw die een kind baart. Die uitleg is geenszins fout! Dat zou ik niet willen beweren. We kunnen echter ook deze passages begrijpen als iets dat voortdurend, steeds weer opnieuw plaatsvindt van moment tot moment. Ook dat is een zinvolle, werkende uitleg die volkomen aansluit bij het soteriologische karakter van de Leer.

Het is niet erg als een boeddhist niet letterlijk gelooft in andere Sferen als onzichtbare rijken, zelfs niet als hoog aangeschreven monniken beweren dat zij die wel kunnen zien. Sterker nog, ik zal hier en nu stellen dat het beter is om nog niet te geloven als het niet van binnenuit gerealiseerd is dan om het maar voor zoete koek te slikken uit eerbied voor de Verheven Leraar. Het is ook niet erg als een boeddhist dit allemaal wel gelooft. Laat dit voor haar of voor hem echter niet bij uitsluiting het ware geloof wezen. We missen op die manier namelijk te direct toepasbare, waarneembare uitleg die op zichzelf grote waarde kent. We missen, naar ik nu aan het ontdekken ben, aardig wat context als we geen kennis nemen van de culturele achtergond waaruit de Boeddha voortkwam.

Kortom, ik blijf zelf gewoon doorgaan met oefenen en wacht het ontstaan van wijsheid af. 

Met warme groet,


Maarten

20
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 21-09-2018 16:51 »
Akkoord, dan kap ik direct met het boeddhisme want ik kan me niet voorstellen hoe dat is.

Diep ademhalen... Sybe, ik zoek naar vormen die me helpen om te oefenen. Dat is alles. Ik kan niet meer doen. Ik heb niet die gave om op puur geloof aan te nemen dat allerlei zaken die ik met de beste wil van de wereld niet kan bespeuren toch bestaan.

Ik wil best een mea culpa topic starten hier op het forum om mijn ongeloof te bekennen. Zou dat helpen? Ik kan op dit moment alleen maar doen wat ik wel kan. Ik heb een groot vertrouwen in de Dhamma en geloof dat wijsheid komt wanneer het proces zover is. Ik ga het niet naar me toe klauwen met (mentaal) geweld want dat zou maar tanha zijn. Ik doe wel degelijk aan devotie.

Ik wil toevoegen dat ik je kritieken en aanvullingen op mijn kladblokteksten waardeer. Je perspectief is een verrijking. Ik wilde alleen dat je niet straal voorbij ging aan het constructieve in mijn voorlopige houding. Ik sluit niet uit dat het allemaal waar is wat de eerwaarde acariya Mun Bhuridatta Thera allemaal zegt. Ik sta er open tegenover. Wil jij open staan tegenover mijn manier van oefenen?

Met warme groet,

Maarten

21
Media en Nieuws / Re: prinsjesdag
« Gepost op: 21-09-2018 16:41 »
Exact.

22
Media en Nieuws / Re: prinsjesdag
« Gepost op: 21-09-2018 09:01 »
Dorje,

Het is niet mijn bedoeling om een discussie te starten, zeker niet over 'standpunten'. Ik zal kort toelichten welke kleine wijziging in perspectief ik wilde zien.

Citaat
En ik vraag mij dan toch wel af waar in het boeddhisme je kan leren dat je iets moet zetten tussen jezelf en je beleving. Volgens wat ik uit het boeddhisme leer is dat je niet kiest wat je er tussen zet, dat je niet kiest om er iets goeds, iets slechts of iets neutraals tussen te zetten, maar dat je je er van bewust wordt wat er door vroegere oorzaken tussen is komen te staan. Je leert in het boedhisme geen roze bril op te zetten, ook geen donkere bril, maar je bewust te worden van de bril die op je neus staat.

Je leert dat natuurlijk nergens in een canonieke tekst. Je leert echter wel over kamma en dat je kamma op ieder moment zelf genereert. Zien wat er door vroegere oorzaken is ontstaan is heel goed. Er moet dan echter op gereageerd worden. Op dit punt, nét voor we reageren maar al wel doorzien hebben wat is gebeurd, ontstaat vrijheid. In overdrachtelijk taalgebruik - laat ik dat erbij zeggen - is er nu ruimte. Aangezien boeddhisten zich niet (horen te) vereenzelvigen met wat gebeurt is er symbolische ruimte tussen ons en wat plaatsvindt. Als we symbolisch welwillendheid plaatsen in die ruimte dan reageren we anders dan wanneer we woede of gekwetstheid in die ruimte plaatsen (eigenlijk: als grondhouding aannemen). 

Ik zie het als een troostend karakter van de leer van kamma dat we op ieder moment opnieuw een keuze kunnen maken over hoe te reageren of wat nu eenmaal gebeurt.

Ik zeg daarmee eigenlijk niks anders dan wat jullie zeiden. Echter.. constateren dat alles zo enorm dreigend is, strookt op zich wel met de ervaring maar is me net te smal. Er zijn zeker lichte kanten aan de huidige maatschappij en er vindt wel degelijk verbetering plaats op een aantal vlakken.

Met warme groet,

Maarten

23
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 21-09-2018 08:55 »
Sybe,

Natuurlijk geven de sutta's dat op die manier aan. Dan nog moeten we als modern mens een interpretatie ervan vinden die voor ons 'werkt'. Jij voelt je blijkbaar als een vis in het water met een letterlijke interpretatie. Ik niet. Ik vind dus een interpretatie waarmee ik in elk geval in dit leven effectief kan oefenen. Zoals je weet verwacht ik dat pañña verrijst in de geest bij voldoende en juiste oefening. Ik zie minder heil in die nu mentaal als geloofspunt aannemen. Jij ziet dat anders. Dat is best.

Ik zie ook wel duidelijk de achtergrond van de upanishaden waar de Boeddha, bijvoorbeeld, het taalgebruik over de brahmavihara aan heeft ontleent. In de karaniyametta sutta zelf zien we in de laatste verzen een plotselinge doctrinaire 'correctie' verschijnen, ogenschijnlijk omdat degene die het op schrift stelde niet meer begreep waar de term 'vereniging met Brahma' voor stond in de oorspronkelijke context. Vervolgens geloven mensen in een direct en letterlijke bestaande brahmaloka. Dat is niet nodig om de pointe van de sutta te begrijpen.

Met warme groet,

Maarten

24
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 21-09-2018 08:49 »

Daarom neem ik me voor om als volgt te oefenen:

Als ik loop, dan loop ik.
Als ik werk dan werk ik.

Je zegt hier in elke zin gewoon twee keer hetzelfde.
Dat lijkt me niet zinvol.

Als je loopt dan loop je.
Ja nogal wiedes.
Als je loopt dan zit je niet op de brommer.


Te zeggen dat je loopt als je loopt is
een overbodige constatering.
Je kunt volstaan me de
constatering:"ik loop."
Lijkt mij geen deugdelijke beoefening.

Is het niet zo:

"als ik loop, weet ik dat ik loop." enz.?

In je boeddhistisch citaat verderop
staat dat in mijn ogen wel correct.

Dat is een wereld van verschil.

Me dunkt dat we hier met een nuance-verschil te maken hebben. Ik zeg nooit letterlijk "Ik loop." als ik loop. Er is geen ik, mij of van mij om te beginnen! Neen, wat ik bedoel is dat als ik loop of werk, ik niet met hele andere dingen bezig ben maar slechts met lopen of werken.

Met warme groet,

Maarten

25
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 20-09-2018 13:14 »
Wat zegt het Boeddhisme?
Wat is het dat Gotama Boeddha onderwees? Dit is niet makkelijk kort te zeggen. Er zijn verschillende manieren van uitdrukken met elk een verschillend doel en met verschillende sterke en zwakke punten. Een hele korte samenvatting is die volgens de Dhammapada, in vers 183:

“Het vermijden van al het kwaad, altijd het goede doen en de eigen geest zuiveren; dit is de Leer van alle Boeddha's.”

Dit is wel erg algemeen. De oorspronkelijke Pāli tekst zou misschien wat uitdagender moeten worden vertaald: “Het uitrukken van alle kwaad, de staat van goedheid binnengaan en het zuiveren van de eigen geest door zichzelf; dit is de Leer van alle Boeddha's.” Dat staat er toch wat scherper. Toch is het goed om te beseffen dat wat er feitelijk gebeurt in al die rituelen, al die teksten, al die studie en meditatie eigenlijk niks anders is dan dit.

Boeddhisme is omschreven als erg pragmatisch: geen speculaties over een éérste oorzaak van het leven of van het universum, geen theologie, geen aanbidding van een god of goden en geen harde dogma’s. Dat klopt wel maar dat wil niet zeggen dat er geen bovennatuurlijke zaken in voorkomen. Het is niet terecht om het ‘atheïstisch’ te noemen. In het bestaan van goden – deva’s – wordt wel degelijk door velen geloofd, er wordt aan hen geofferd en sommige komen voor in de traditionele teksten. De oude hindoe-god Indra komt, met de naam Sakka, vaker voor en krijgt zelfs een hele samyutta – een verzameling – van vijfentwintig korte toespraken voor zichzelf. Er zijn tempels genoeg met een standbeeld van de Brahma. Er zijn ook boeddhisten de deva’s min of meer links laten liggen.

De Drie Kenmerken
Dat is echter franje, niet de kern. Waar gaat het om? De kern van de leer komt rechtstreeks voort uit de ervaring en is ook te controleren door iedereen die er de moeite voor wil doen [voetnoot: ehipassiko]. Als wij naar ons leven kijken en we zijn even stil en echt heel eerlijk dan zien we dat het gemarkeerd wordt door frustratie en pijn. Althans, frustratie en pijn komen uiteindelijk altijd wel langs, ook als we tijdelijk ons geweldig voelen en alles mee zit. Natuurlijk is er genot en plezier en liefde! De Boeddha heeft nooit gezegd: ‘alles is lijden’. Dat zou ook onzin wezen. Wat hij wel ongeveer zei is dat alles onderworpen is aan in elk geval de schaduw van lijden. Al was het maar omdat fijne dingen een keer ophouden.

We voelen hierover frustratie. Dit komt vooral omdat we zekerheid proberen te krijgen over de wereld daarbuiten door dingen vast te leggen op de een of andere manier. We hebben bijvoorbeeld een gesprek gevoerd met een zakenrelatie dat heel goed ging. Onderweg terug fantaseren we al vol enthousiasme over wat daaruit voort kan komen, nee.. zal komen! We zien het al helemaal voor ons. Het nadeel is dat de volgende keer dat we onze relatie spreken, die misschien hoofdpijn heeft en heel kortaf doet. Of er is een ander langs geweest met een nog beter bod dan het onze. De wereld om ons heen is constant aan het veranderen, is impermanent en niet vast te grijpen.

De Vijf Groepen van Bestaan
Als we heel goed kijken dan zien we dat deze eigenschappen van impermanent zijn, veranderlijkheid en onbestendigheid een constante is in ons leven: alles gedraagt zich zo, niks blijf gelijk en hetzelfde. We kunnen geloven in een hoger bewustzijn of een eeuwig zelf maar als we ons bewustzijn onderzoeken dan zien we weer dat dit opgebouwd is uit mentale processen en gebeurtenissen (die zelf weer processen zijn). Een hoger, eeuwig of op de een of andere manier vaststaand zelf is op z’n best speculatief. Wij hebben de idee van zelf uitgevonden en proberen er een relatie mee te smeden. Dit maakt onrustig, zelfs angstig af en toe. Het is pas als we elke vorm van begeerte, van vasthouden loslaten dat we verlost worden van die onrust. Deze drie ideeën: pijn, onbestendigheid-veranderlijkheid en zelfloosheid worden de Drie Kenmerken van het Bestaan genoemd.
De boeddhistische doctrine van zelfloosheid kan verwarrend werken. Het ego van Freud heeft er weinig mee van doen. Volgens de Leer is ego niks anders van een verzameling mentale gebeurtenissen die we kunnen onderscheiden in vijf khanda’s – hopen of bundels. De eerste khanda is de khanda van vorm, wat het hele fysieke aspect van de werkelijkheid omvat, niet alleen ons lichaam. Dit op zich is gewoon wat is maar er ontstaat identificatie mee, het gebeurt niet alleen maar het gebeurt ‘ons’. ‘Ik’ ontstaat. Dit ik begint te verkennen en reageert op wat het meemaakt. Als het prettig is wat we ervaren dan trekken we het naar ons toe of proberen het te behouden. Als het onprettig is dan proberen we het te beëindigen of duwen het van ons af. Als we het niet prettig én niet onprettig vinden dan laten we het maar zo. De tweede khanda is die van gewaarwording. Onze poging er wat mee te doen is de khanda van perceptie of voorstelling. In het volgende stadium plakken we een label op de ervaring. Als we het in een vakje kunnen stoppen dan kunnen we het beter manipuleren, althans zo lijkt het. We hebben een hele stapel trucs om ermee uit te halen. Dit is de khanda van intenties en gedachten. De laatste stap is de geboorte van een ego, de khanda van bewustzijn. Ego begint met gedachten en emoties steeds maar weer opnieuw in de rondte te draaien in één warrige kluwen. Dit warrige ronddraaien is saṃsāra, letterlijk ‘rondwervelen’. saṃsāra wordt het rad van wedergeboorte genoemd. De manier waarop het ego zich voelt over de situatie bepaalt in welke van de zes Sferen van Bestaan het zichzelf plaatst.

De Zes Sferen
Als een ego besluit dat een situatie fijn of prettig is dan begint het allerlei manieren te verzinnen om dat fijne in bezit te krijgen of in elk geval onder controle. Begeerte om die situatie te genieten ontstaat en we verlangen ernaar die begeerte te vervullen. Zodra dit gelukt is blijft er echter een soort afdruk achter van die begeerte en zoeken we naar iets anders om te genieten, of te consumeren. We komen zo in een patroon van gewoonte en een gerichtheid op het consumeren van steeds nieuwe dingen. We krijgen iets te pakken wat we wilden hebben – een nieuwe laptop, een kledingstuk, ons streefgewicht dat bereikt is, het avondeten – en we spelen er even mee maar de nieuwigheid is er al snel af en we zoeken alweer naar iets anders om ons bevredigd te voelen. Uit behoorlijk interessant onderzoek blijkt dat de concentratie geluksstofjes in ons brein het hoogst is als we weten dat we iets gaan krijgen maar het nog nét niet hebben. Zo kan zelfs het bereiken van de zo gewenste ervaring op zich al het begin van de teleurstelling zijn. We verblijven nu (als het ware) in de Sfeer van de Hongerige Geesten en vinden nooit echte voldoening.
Een andere sfeer is de Sfeer van de Dieren. De geest van een dier gaat gepaard met veiligheid zoeken door te proberen te zorgen voor volkomen voorspelbaarheid en controle. We nemen nooit het minste risico en zoeken niet naar nieuwe mogelijkheden. De gedachte aan vernieuwing maakt ons bang en we kunnen zelfs neerkijken of anderen die wel innoveren. Dit zijn mensen die leven met oogkleppen op.
De Helsfeer wordt gekarakteriseerd door directe agressie. We bouwen een muur van woede tussen onszelf en onze ervaringen; alles irriteert ons, zelfs de minste, meest onschuldige dingen en elke opmerkingen die ook maar enigszins verkeerd opgevat zou kunnen worden. De hitte van de woede en agressie straalt echter op ons terug en drijft ons tot steeds grotere razernij in een poging aan deze marteling te ontsnappen. We vechten hierdoor nog harder en raken nog sneller geïrriteerd. Op den duur, als het maar ver genoeg komt, kunnen we zelfs niet meer weten tegen wie we nou vechten, tegen anderen of tegen onszelf. We zijn zo druk met knokken dat we geen alternatief meer kunnen zien.
Die zijn de drie lagere Sferen. Ik druk ze nu uit als min of meer durende gemoedstoestanden. Veel boeddhisten geloven dat bepaald gedrag in dit leven zorgt voor hergeboorte in één van die Sferen. Dat laat ik  in het midden hier. Verderop in deze introductie ga ik in op Hergeboorte en Kamma. Voor nu is het genoeg dat we in elk geval in dit leven ieder moment weer kunnen kiezen hoe we ons gaan verhouden tot onze ervaringen. Je zou dus kunnen zeggen dat we continu hergeboren worden in één van de Sferen.
Eén van de drie hogere Sferen is die van de Jaloerse Goden. Dit bestaan wordt gekenmerkt door acute paranoia. De wezens in deze Sfeer zijn begaan met competitie: de beste zijn, slagen, punten scoren én voorkomen dat anderen een punt scoren tegen hen. Als een ander iets bereikt heeft of ergens in slaagt dan zal de Jaloerse God direct proberen nog beter te worden of iets nog groters te bereiken. Als je één van hen probeert te helpen dan zullen ze proberen uit te vissen wat er voor jou in zit, wat je strategie zal zijn. Ze vertrouwen niemand, zijn er zeker van dat anderen hen erin proberen te luizen. Als een ander hen niet probeert te helpen dan zullen ze daar nota van nemen en later terugslaan. “Don’t get mad, get even!” is het motto van deze Sfeer.
Op een bepaald moment merken we dat er iets is als spiritualiteit. We horen dat er zoiets bestaat als meditatie, geïmporteerd uit één of andere Oosterse religie of een mystieke Westerse religie, dat onze geest vredig zal maken en ons op zal laten gaan in universele harmonie. Dus we gaan mediteren en doen mee aan rituelen en voelen onszelf opgenomen in het oneindige universum. Alles glanst met liefde en licht; we voelen onszelf goddelijke wezens. We kunnen dan trots worden op onze goddelijke vermogens en meditatieve prestaties. We kunnen zelfs terecht komen in het Rijk van Oneindige Ruimte waar gedachten maar heel zelden opkomen en ons storen. We negeren alles dat hier niet mee strookt en onze goddelijke status niet bevestigt. Dit is de Goddelijke Sfeer, de hoogste van de Zes Sferen. Het probleem ermee is alleen dat wij deze zelf hebben opgeroepen, hebben gecreëerd op de een of andere manier. Zodra we beginnen te ontspannen en niet meer voortdurend moeite doen om die hoge staat vast te houden, slaat altijd een keer de twijfel toe: is dit alles, hebben we het echt gehaald? Eerst krijgen we die twijfels wel glad gestreken maar altijd komen ze terug en ons gigantische zelfvertrouwen loopt steeds meer deuken op. Dit zorgt ervoor dat we terugvallen in de lagere Sferen en dat kan elke Sfeer zijn.

Op een gegeven moment moet er eens nieuwsgierigheid ontstaan naar een manier om het eens anders aan te pakken dan we tot nu toe gewoon waren. “Tot nu toe” betekent in de boedhistische traditie overigens hetzelfde als ‘verschrikkelijk lang’. Deze dwaaltocht (saṃsāra) is zonder naspeurbaar begin, zoals de Boeddha het uitdrukte. Dit is de Menselijke Sfeer, die gekenmerkt wordt door twijfel, nieuwsgierigheid en het verlangen naar iets dat beter is. Alleen in de Menselijke Sfeer is daadwerkelijke verlossing mogelijk, alleen in deze Sfeer kunnen wezens effectief werken aan Verlichting, aan nibbāna. We worden niet zo in beslag genomen door agressie, zucht om te winnen, zekerheid of al die andere zaken die de kenmerken zijn van de andere Sferen. We vragen ons af of het niet mogelijk is ons te verhouden tot de wereld als waardige menselijke wezens.

Zo bezien bevinden we ons allemaal wel eens buiten de menselijke sfeer. Het is goed om hier opmerkzaam op te zijn en te werken aan een stabiel mogelijk verblijf als mens. Je zou zelfs kunnen zeggen dat de Leer je eigenlijk pas compleet en volwaardig mens noemt als je de valstrikken van de andere sferen weet te vermijden! Nogmaals, traditioneel boeddhisme ziet de sferen als werelden waarin een wezen geboren kan worden. De discussie daarover voert te ver voor dit korte stuk, vooral omdat we dan zouden moeten ingaan op het woord voor ‘geboorte’ en hoe dat omschreven wordt door de Boeddha met daarbij de vele commentaren. Vooralsnog houd ik het hier bij een praktische interpretatie die ons hier en nu, in dit leven, begrip geeft en de mogelijkheid om te oefenen.

26
Media en Nieuws / Re: prinsjesdag
« Gepost op: 20-09-2018 11:58 »
Lieve Dorje,

Er is een subtiel verschil in de twee citaten hierboven en dat is het uitgangspunt.

Eén van de waardevolle dingen die ik geleerd heb binnen het boeddhisme is dat je kunt kiezen wat je als het ware tussen je 'zelf' en een beleving zet. Duw je welwillendheid in die ruimte of afkeer? Vrees en zorg of waardering?

Het een sluit uiteraard het ander niet uit en zo simpel is het ook weer niet. Toch meen ik dat de grondhouding die we aannemen ten opzichte van de buitenwereld minstens zo belangrijk is als de daadwerkelijke handelingen die plaatsvinden.

Met warme groet,


Maarten

27
Media en Nieuws / Re: prinsjesdag
« Gepost op: 19-09-2018 13:22 »
Is het wel zo dat alles steeds dreigender wordt? Wij Gutmenchen zijn natuurlijk bevreesd voor het klimaat en niet onterecht maar ondanks alle doffe ellende in het nieuws gaan allerlei dingen in de maatschappij echt beter. De werkeloosheid is historisch laag en blijft nog even dalen. Dat geeft ruimte voor ontspanning en liefdvolle vriendelijkheid omdat minder mensen wanhopig zijn. Allerlei criminialiteitsstatistiek daalt.

Bekenden zijn net aangekomen weer in Nederland en hadden flinke pech met een taxichauffeur waardoor ze bijna hun vlucht misten. Bij doorvragen bleek dat dit weliswaar gebeurd is maar dat uiteindelijk iedereen op de luchthaven ze geholpen heeft tot en met de politie aan toe. Daarover praatten ze echter nauwelijks maar ze klaagden wel door en door over de chauffeur. Gedeeltelijk gaat het er ook om wat wij eruit lichten, wat we willen zien.

Jullie zorgen wil ik echt niet afkeuren. Ze zijn terecht. Zie echter ook wat wel goed gaat.

Met warme groet,

Maarten

28
Varia / Re: boeddhistisch kladblok
« Gepost op: 18-09-2018 11:53 »
In verband met het verloren gaan van mijn oude account kan ik hierboven niet meer wijzigen dus ik zet er maar tekst onder. Hier een begin van een introductie die ik aan het schrijven ben, gedeeltelijk voor mezelf en gedeeltelijk voor mogelijke geïnteresseerde familie of vrienden later.

Intro

Iemand die geïnteresseerd is in het boeddhisme kan verschrikkelijk veel lezen en horen. Het beste is om de meest belangrijke, centrale ideeën te leren kennen. Hoewel er vele verschillende stromingen, scholen en tradities zijn, delen wij allemaal de Vier Nobele Waarheden en het Nobele Achtvoudige Pad. In beide ligt feitelijk alles besloten wat een boeddhist moet weten en doen. De rest, oneerbiedig gezegd, is uitleg. Er is nog een klein aantal punten die in (vrijwel) elke stroming gelijk zijn. Verder komt het veel voor dat dezelfde ideeën op een andere manier worden uitgedrukt.

Deze gids is zoveel mogelijk in helder Nederlands geschreven. Soms is een los woord of een zinnetje ‘vaktaal’ blijven staan omdat er echt geen goede vertaling beschikbaar is. Zie voor meer uitleg het stuk over de verschillende types of scholen. Horizontale streepjes op klinkers betekenen dat die klinkers lang zijn. E en O zijn altijd lang. Alle ‘vaktaal’ in dit gidsje is in het Pāli uitgedrukt. Dit is de taal waarin de boeddhistische geschriften van de theravāda-traditie, die ik zelf volg, zijn geschreven. De grootste stroming, de mahāyāna, gebruikt Sanskriet. Nog weer andere tradities gebruiken Tibetaans, Chinees of Japans. De Boeddha heeft gezegd dat iedereen de leer in zijn eigen taal moet kunnen leren.

Tenslotte wil ik nog opmerken dat het boeddhisme van oudsher open is. Iedereen kan zonder meer een stukje wijsheid overnemen en er haar of zijn voordeel mee doen. Een bekering is op geen enkele manier noodzakelijk, noch tempelbezoek of lange recitaties in een onbekende taal.


Boeddhisme begint met de Boeddha
De Boeddha zelf spraak nooit over boeddhisme. Dat woord bestond niet. Hij sprak eerder over de ‘dhammavinaya’, de leer en de discpline. De historische Boeddha (een woord dat ‘ontwaakt(e)’ betekent, eerder een titel dan een naam) was een man die ongeveer 2600 jaar geleden leefde in het wat nu het noorden van India en Nepal is. Hij heette Siddhatta Gotama en hoorde tot de Sakya-stam. Hij wordt wel omschreven als kroonprins. Dat is hoogstwaarschijnlijk niet waar maar omdat zijn vader zeer vooraanstaand was, waarschijnlijk een hoge krijgsheer, was een hoge positie aan het hof voor hem te verwachten. Siddhatta verliet op een gegeven moment huis en haard – met achterlating van vrouw en kind – om een zwervende asceet te worden. Dit was indertijd overigens niet ongebruikelijk. Na enkele jaren aan omzwervingen, oefenen onder leraren en diepe contemplatie vond Siddhatta zijn Middenweg en bereikte hij de beroemde Verlichting. De traditionele teksten zeggen dat hij eerst twijfelde zijn leer te gaan onderwijzen omdat die te moeilijk en te subtiel zou zijn. Na een verzoek van Brahma Sahampati (een goddelijk wezen) besloot hij wel te gaan preken [voetnoot naar MN26, volgens sommige wetenschappers de alleroudste sutta – zie accesstoinsight] , wat hij vijfendertig jaar lang gedaan heeft. De Boeddha stierf op tachtigjarige leeftijd en liet een bloeiende orde en vele volgelingen na.

Het is niet zo dat de Boeddha met zijn leer compleet uit de lucht kwam vallen. Het is duidelijk dat het boeddhisme staat op een ondergrond van de toenmalige cultuur. Dat maakt het allemaal niet minder geldig maar het betekent wel dat we goed moeten uitkijken met interpreteren. Het betekent ook dat bepaalde zaken die toen algemeen geaccepteerd werden niet worden besproken of maar zijdelings. De moderne lezer moet zich een beeld vormen van die aannames en voor zichzelf besluiten of zij/hij die wil volgen.

29
Theravada Boeddhisme / Re: De zeven soorten personen
« Gepost op: 14-09-2018 09:53 »
Hè, er zijn toch acht personen? (attha purisa-puggala) was mijn eerste gedachte.  ;D

Mooie lijst, Sybe. En mooie aanvulling erbij, annaputta.

Ik kan niet onderdrukken me af te vragen waar 'ik' dan sta op de lijstje, hoe onkundig dat ook is. Oh, die geest, die geest. Laat maar.. het is goed. :)

Bedankt voor deze inspiratie.

Met warme groet,

Maarten

30
Het gewone leven / Re: Werkelijkheidsbeleving
« Gepost op: 13-09-2018 16:11 »
Citaat
Het cruciale aspect in deze reeks is wat mij betreft dat het heel duidelijk maakt wat eigenlijk de rol is van kennis en visie in de leer van de Boeddha. Als je de zaken echt kent en ziet zoals ze zijn, dan leidt dat automatisch tot een proces van ontnuchtering/ontgoocheling en afkeren van het geconditioneerde. Het vuur, de begeerte, de wellust, de liefde voor, de bekoring neemt af. DAT afzwakken van begeerte en passie dat leidt ( tot de kennis van) bevrijding.

Dat is mooi gezegd! Het heeft weinig zin om te proberen jezelf te dwingen tot mededogen, las ik ergens. We kunnen wel de geest richten erop. Hier zie ik een mooi kruispunt van visies waar jij en ik elkaar ontmoeten. Voor mij welt juiste visie/kennis op bij voldoende oefening, jij benadrukt de juistheid van bepaalde visies. Beide zijn goed.

Met warme groet,

Maarten

31
Het gewone leven / Re: Prachtig artikel over compassie
« Gepost op: 13-09-2018 08:08 »
Inderdaad prachtig. Bedankt voor het delen!

32
Het gewone leven / Re: Werkelijkheidsbeleving
« Gepost op: 12-09-2018 14:07 »
Ik laat jullie bij het fascinerende gesprek verder maar wil even zeggen dat ik niet wilde pleitten (hierboven) voor vrijblijvend woordgebruik. Woorden, echter, hebben wel elk hun beperkingen en toepasbaarheid. We kunnen ze dus juist niet naar believen kneden. We moeten aan de andere kant ook weer oppassen ze niet te gebruiken in een context die ze niet eigen is.

Leegte, in die zin, is voor mij een beschrijvende poging - bij Nagarjuna c.s. - iets te verhelderen en als voer voor leerstellige discussie niet of nauwelijks geëigend.

Met warme groet,

Maarten

33
Media en Nieuws / Re: De jongste broer van de dalai lama
« Gepost op: 12-09-2018 07:44 »
Kuch.. Myanmar.. kuch.  ::)

Dat respect lijkt er nog wel te zijn maar is tanende. Laten we hier blij om zijn. Hoeveel beter niet als boeddhisten gezien worden zoals we zijn en niet als een ideaal-waandenkbeeld.

De Geluk horen erbij, met al hun kleurrijke verhalen en riten. De jongste broer met zijn grotere pragmatisme hoort er ook bij. Wat denken jullie, zouden ze in Tibet afstappen van het model van gereïncarneerde leiders en een soort regering aanstellen?

Warme groet,

Maarten

34
Het gewone leven / Re: Werkelijkheidsbeleving
« Gepost op: 12-09-2018 07:40 »
In vervolg op bovenstaande.. het is niet het meest kundig om woorden te vereenzelvigen met 'dingen', zelfs als je gelooft dat woorden compleet arbitrair zijn. Ik heb zeer veel baat gehad van het besef dat elk woord een label is. Een label hoort aan een koffer maar sommige koffers hebben meer labels en niet alle labels zijn even goed of bruikbaar. Het is niet de schuld van de koffer natuurlijk als wij verbaast zijn als we het label niet begrijpen.

Leegte is - pace Sybe's harde werk en inzichtelijke woorden - een manier om te praten over iets wat wij ons voorstellen. Sybe noemt overigens terecht de canonieke keten van bestaan maar laten we die ook weer niet overal toepassen, zeker niet buiten de natuurlijke context. Vragen aan de Keten waar de leegte nu thuishoort komt op mij over als aan de relativiteitstheorie vragen of slagroom lekker is. Er komt geen antwoord maar dat is geen probleem met de theorie.

Met warme groet,

Maarten

35
Theravada Boeddhisme / Re: Saddhā (vertrouwen)
« Gepost op: 10-09-2018 08:53 »
Sybe, het lijkt me alsof je scherper dan ooit ziet hoe vergankelijk, onzeker, onbestendig en veranderlijk alle sankhara zijn. Dat is positief. Het doet je alleen wat, het veroorzaakt onrust. Dat is niet direct positief. Het is wel zo.

Die onrust komt door oorzaken, net als al het andere. Hoe had het ook anders kunnen zijn? Ik wil je oproepen om lief te zijn voor die onrust, en lief voor jezelf. Laat die onrust maar zijn, lokaliseer die, beschouw die, gun die het broze, tijdelijke bestaan ervan. Geef het maar in gedachten een makkelijke stoel en een kopje thee. En een tijdschrift om in te lezen zodat jij 'zelf' verder kan met andere zaken.

Gisteren liep ik (als mens met Asperger) door de IKEA met een vriend en diens twee jonge tienerkinderen. Je kunt je wellicht voorstellen wat een storm aan indrukken dit voor mij opleverde. (Ik was enorm moe toen ik thuis kwam.) Vriendelijkheid en beschouwen sleepte me eigenlijk probleemloos door de hele ervaring heen.

Ik gun jou van ganser harte hetzelfde.

Met warme groet,

Maarten

36
Het gewone leven / Re: Werkelijkheidsbeleving
« Gepost op: 07-09-2018 09:34 »
Je kunt perceptie hebben van iets dat niet bestaat, merkte ik vanochtend. Bij ons op het werk stond er een complete zithoek als je binnen kwam op de zesde verdieping. Die is nu weg.

Normaal 'percipieerde' ik die meubels eigenlijk nooit, nu valt het me elke ochtend op.

Typisch...

Met warme groet,

Maarten

37
Mijn eerste ingeving was 'natuurlijk niet' maar toen bedacht ik dat ik bij elke meditatie verdienste deel met alle wezens. Wat is daar de zin van?

Persoonlijk vind ik het mooi en het past bij mijn gevoel bij mijn leven als één tijdelijke werveling in het geheel van leven. Een korte blik op de sutta waaraan je refereert stelt dat Gotama Boeddha helder zegt dat het inderdaad zin heeft, mits aan voorwaarden wordt voldaan.

Hmm...

38
Het gewone leven / Re: Werkelijkheidsbeleving
« Gepost op: 04-09-2018 15:01 »
Gedeeltelijk heb ik dat al gezegd. De sutta geeft eigenlijk geen antwoorden op de vraag 'wat is, wat is' maar wel op 'wat doet het, wat doet het'. Je ziet dat heel goed in het stukje over bewustzijn.

In de vertaling van Thanissaro Bhikkhu:
Citaat
"'Consciousness, consciousness': Thus is it said. To what extent, friend, is it said to be 'consciousness'?"

"'It cognizes, it cognizes': Thus, friend, it is said to be 'consciousness.' And what does it cognize? It cognizes 'pleasant.' It cognizes 'painful.' It cognizes 'neither painful nor pleasant.' 'It cognizes, it cognizes': Thus it is said to be 'consciousness.'"

Wat _is_ bewustzijn? De sutta geeft geen klassiek academisch antwoord waarmee je zwaarwichtig kan doen of een filosofie-tentamen mee kan halen. In plaats daarvan is het wat cognizes. Google Translate geeft 'kennen' maar ik denk eerder dat je hier 'percipiëren' of zo moet zien, of 'verwerken als'. Bewustzijn wordt zo een label voor een functie, niet een ding. Dat haalt mijns inziens veel verwarring weg.

Ik vermoed er meer achter maar ik ben niet goed genoeg onderlegd in de suttapitaka en zeker niet in de abidhamma om hier maar grote uitspraken over te doen.

Met warme groet,

Maarten

39
Meditatie / Re: Meditatie uitleg van Mingyur Rinpoche
« Gepost op: 04-09-2018 07:54 »
Wat is wijsheid in iemand die (lokavidu) de wereld ziet? Het zal niet de wijsheid zijn zoals die wij ons normaal voorstellen. Zeker niet zoals moeilijke, academische filosofie kan zijn.

Gaarne wil ik verder Old Bhikkhu bijvallen. Blijft dit speels? Jullie proberen dat allebei, Dorje en Sybe, zoveel is duidelijk. Blijf dit goede streven volhouden!

Kunnen we zoeken naar een spoor dat de ervaring zowel als de beschikbare kennis recht doet? Persoonlijk heb ik baat bij sommige zaken laten rusten in afwachting van meer 'wijsheid'. Als door juiste inspanning en juiste moraal, juiste concentratie en juiste indachtigheid vermeerderen dan komt dat inzicht wel. Het is toch al niet inzicht waarvan gezegd kan worden 'dit ben ik', 'dit is van mij'. Waarom me dan nog zorgen maken?

Old Bhikkhu.. van de stilte genieten kan ook een hindernis zijn.  ;D Als is het wel heel wat dat dit bereikt is. Sadhu!

Met warme groet,

Maarten

40
Het gewone leven / Re: Werkelijkheidsbeleving
« Gepost op: 04-09-2018 07:45 »
Ik volg met bewondering de gesprekken tot nu toe. Als ik een suggestie tussendoor mag doen: zou iemand zich willen wagen aan de mahavedalla sutta (MN43)? Deze lijkt me relevant. Ik voel me er alleen niet goed genoeg in thuis om er al direct uitspraken over te doen.

Wat mij aanspreekt is dat allerlei concepten gedefinieerd worden op operationele wijze, dus via wat ze 'doen'.

Met warme groet,

Maarten

41
Meditatie / Re: Meditatie uitleg van Mingyur Rinpoche
« Gepost op: 03-09-2018 08:07 »
Geloof kan niet privé zijn in zoverre dat het onze gedachten en ons handelen informeert, mogelijk zelfs stuurt. Het sijpelt dus hoe dan ook door in het publieke domein.

Om ekayano beter te begrijpen, vermoed ik: we moeten er inderdaad niet mee te koop lopen.

42
Media en Nieuws / Re: De jongste broer van de dalai lama
« Gepost op: 02-09-2018 20:48 »
Dat was de herhaling. :)

Wij hebben thuis alle drie de afleveringen gezien. Visies, iemand?

Zijne Heiligheid liet zoals gewoonlijk niet het achterste van z'n tong zien. Dat is niet verbazingwekkend. Het is verstandig.

Bij mij blijft vooral de vraag achter voor wie dit programma precies bedoeld was. De kijker die niets of weinig weet van het boeddhisme - alles is lijden, er bestaan geen goden, en zo voort - kreeg een aardig vertekend beeld van het een en ander en de gelovige boeddhist weet waarschijnlijk veel meer dan is verteld. Ik kende Paul van der Velde overigens nog niet en had meteen respect voor hem.

Helaas bleef een beetje het beeld hangen van de keuze tussen hét Westerse boeddhisme dat pragmatisch is en een soort zelfhulpcursus - uitgediept in wat langere Engelstalige interviews - en anderzijds het diepgaand traditionele volksgeloof in Thailand, Sri Lanka enz. Er zijn toch andere keuzes.

Anderzijds kan het wel nieuwsgierig maken, wellicht.

43
Meditatie / Re: Meditatie uitleg van Mingyur Rinpoche
« Gepost op: 02-09-2018 20:43 »
Beste Sybe,

Dat is nou eens iets dat ik van harte kan steunen. Het is belangrijk om te weten wat waan is en wat werkelijkheid. Eerder schreef ik op dit forum wat uitgebreider over wat ik volwassen ratio noem. Dat kwam vrees ik niet zo over als dat ik het bedoeld had. In jouw woorden zie ik echter de essentie van wat ik toen schreef.

Een verschil tussen ons is - denk ik, vermoed ik - dat jij wat meer gespitst bent op het resultaat en ik me meer richt op de bijbehorende houding, het proces. Beide sluiten elkaar natuurlijk niet uit en ze kunnen elkaar steunen, versterken, net als de verschillende factoren van het nobele achtvoudige pad.

Het is belangrijk wat waar is en wat waan. Niet aflatende nieuwsgierigheid - een werkelijk willen weten - is een belangrijke houding om te ontwikkelen; zowel voor de rationele mens als voor de boeddhist.

Met warme groet,

Maarten

44
Meditatie / Re: Meditatie uitleg van Mingyur Rinpoche
« Gepost op: 31-08-2018 16:20 »
Kort citaat uit Johannes 14, in de mij zo geliefde Statenvertaling.

Citaat
5 Thomas zeide tot Hem: Heere, wij weten niet, waar Gij heengaat; en hoe kunnen wij den weg weten?
6 Jezus zeide tot hem: Ik ben de Weg, en de Waarheid, en het Leven. Niemand komt tot den Vader, dan door Mij.

Zonder Jezus kun je het vergeten, althans volgens het heilige boek van de christenen. Toch ken ik genoeg christenen die niet zeggen 'alle andere geloven zijn fout.' Zij interpreteren meestal zo dat waar-Jezus-voor-staat de enige weg, manier of methode is.

45
Media en Nieuws / Re: De jongste broer van de dalai lama
« Gepost op: 31-08-2018 09:58 »
Het was hoe dan ook een mooie aflevering en zeker aan te raden om te bekijken.

Ik weet niet op de Belgische leden daar ook gebruik van kunnen maken maar via npo.nl of via uitzendinggemist.nl kan veel teruggekeken worden.

46
Meditatie / Re: Meditatie uitleg van Mingyur Rinpoche
« Gepost op: 30-08-2018 12:45 »
In de laatste aflevering Kijken in de Ziel werd een mooie Joodse mop verteld. Typisch Joods, overigens.

Het ging om een leerstellige kwestie en daarbij moesten de rabbijnen unaniem tot een beslissing komen. Een lang verhaal kort: één rabbijn bleef bij zijn eigen afwijkende visie. De rest wist niet meer hoe ze het hadden en ze zeiden: 'Nou, laat die boom daar tien meter verderop gaan staan als wij gelijk hebben.'  Dat gebeurde, de boom trok de wortels op, wandelde tien meter en ging weer stevig staan. De rabbijn met de afwijkende mening was niet onder de indruk. 'Bemoei je niet met onze discussie.'

'Laten de muren van die huis instorten als wij gelijk hebben.' De muren begonnen meteen vervaarlijk te kraken en scheuren te vertonen. Weer sprak die ene rabbijn: 'Waarom bemoei je je met onze discussie?'

De rabbijnen zeiden onder elkaar: 'Als er nou een stem uit de hemel kwam die zei dat wij gelijk hebben, dan is hij wel overtuigd.' De stem klonk maar weer werd gezegd 'Hou je toch buiten onze discussie.'

Een stem uit de hemel weerspreken! Dat is me toch wat. Nou wil het verhaal verder dat wat later iemand Elia tegenkwam, die naast God had gestaan toen dat laatste gebeurde. Hoe was God's reactie geweest.

Elia zei dat God gelachen had en had gezegd: 'Mijn volk is volwassen geworden.'

47
Theravada Boeddhisme / Re: Pāsādikasuttaṃ
« Gepost op: 30-08-2018 08:02 »
Dat is mooi gezegd, Nico. Dat is zeker een valide interpretatie.

Met warme groet,

Maarten

48
Meditatie / Re: Meditatie uitleg van Mingyur Rinpoche
« Gepost op: 30-08-2018 07:59 »
Lieve mensen,

Is het denkbaar dat er verhalen over de Boeddha de sutta's in geslopen zijn die voortkomen uit pure bewondering voor wie mensen als hun held beschouwden? Of de jātaka's dan. Over de geboorte van Gotama Boeddha worden de meest zonderlinge zaken verteld.

Moeten we die allemaal woord voor woord letterlijk slikken of anders afscheid nemen van de hele religie? Vast niet. De Dhamma bewijst zichzelf, de rest komt wel. Althans, dat is de basis van het vertrouwen dat ik heb.

Ekayana maggo, wat wel en niet ontwikkeld kan worden bij voldoende oefening wordt al gauw een haspelend gesprek met menselijke woorden die iets buitenmenselijks proberen uit te drukken. Je weerspreken is zinloos en ik voel de behoefte er ook niet naar. Als ik je lange verhaal zo lees dan heb je, zei het na lange worsteling, belangrijke dingen gerealiseerd en heb je, zei het betrekkelijke, rust gevonden. Dat is zeer goed. In menig leven wordt minder gedaan.

Met warme groet,

Maarten

49
Theravada Boeddhisme / Re: Pāsādikasuttaṃ
« Gepost op: 29-08-2018 16:27 »
Nico,

Dank voor een uiterst leerzame uiteenzetting. Sadhu!

Mijn eerdere punt blijft echter staan. Elke willekeurige stroming of andere religie kan zeggen dat de authentieke teksten juist moeten worden gereciteerd (gelezen, of wat dan ook) en dat de juiste uitleg moet worden onthouden. Toch ontstaan er links en rechts stromingen, scholen en schisma's, het boeddhisme niet uitgezonderd.

Gezien de nogal ronkende taal in D.29 zou je kunnen verwachten dat het boeddhisme méér eenheid zou vertonen dan andere systemen. Quod non.

Of begrijp ik het verkeerd? Ik realiseer me dat ik een retorisch trucje uithaal: argumentatie niet ongeldig verklaren maar die toepassen op andersdenkenden. Als dit voor hen evenzogoed werkt, wat is dan het nut van het argument? Het gaat me hier veel meer om de pretentie die uit de voordracht lijkt te spreken dan of de Leer zelf wel juist is of niet. Mijn vertrouwen in de Leer is groeiende.

Met warme groet,

Maarten

50
Theravada Boeddhisme / Re: Pāsādikasuttaṃ
« Gepost op: 28-08-2018 14:56 »
Dorje,

Dat was welgedaan vannacht en je hebt wel gesproken. Maar zouden we exact hetzelfde niet kunnen zeggen over het pad van Nigantha Nātaputta? Of van willekeurig welke leer? De hele sterke uitspraak blijft staan. Tweedracht is het teken van een niet goed uitgelegde of imperfecte leer, volgens de Verhevene zelf. Persoonlijk pleit ik steeds voor de levende Dhamma en niet voor letterknechterij. En toch..

Oefenen doe ik wel, Dorje. Maak je geen zorgen. Ik zever er genoeg over. :)

Met warme groet,

Maarten

Pagina's: [1] 2