Toon bijdragen

Deze sectie stelt je in staat om alle bijdragen van dit lid te bekijken. Je kunt alleen de bijdragen zien waar je op dit moment toegang toe hebt.


Berichten - Sybe

Pagina's: [1] 2 3 ... 58
1
Varia / Re: Fijne Vesak gewenst!
« Gepost op: Vandaag om 13:16 »
Ik ben thuis gebleven, in m'n boeddhahoekje. Jack luisterde naar de kerkdienst.

Witte kleding als symbool voor leren of oefenen, een offer, meditatie, recitatie en natuurlijk de pancasila. Ik had de dag ervoor de 108 prostraties weer eens gedaan en ik moet zeggen dat ik m'n benen wel voelde tijdens het zitten. Tjonge.

Nu aan het werk. Hoe hebben jullie vesak beleefd?

Met warme groet,

Maarten

en stiekem zeker 999 rozijnen opgesnoept he, ja beken nou maar ;D

Siebe
alles wat je zegt kan tegen je gebruikt worden op het forum

2
Varia / Re: Fijne Vesak gewenst!
« Gepost op: 17-05-2019 19:30 »
Dank je, Maarten, jij ook!

groet,
Siebe

3
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 15-05-2019 12:42 »
Oke

4
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 15-05-2019 11:08 »
Ik hou me er ook niet veel mee bezig Maarten. Maar het is zeker zo dat de teksten een fortuinlijke geboorte en onfortuinlijk geboorte in bijvoorbeeld een hemel en hel verklaren door verschil in daden. Wandaden leiden omlaag. Goede daden omhoog, kun je globaal zeggen.

Ook zie je dat er veel verschil kan zijn in 1 rijk, zoals tussen mensen. De ene leeft in armoedige omstandigheden en de ander in welvaart. Ook dat wordt verklaard door verschil in daden (kamma) in vorige levens. Ook zaken als ziekelijk van aanleg zijn en gezond. Vroege sterfte en lange levensduur, invloed en gebrek aan invloed, mooi en lelijk. Het zijn allemaal zaken die de teksten verklaren door verschillende daden in vorige levens gesteld. Doorheen de Tipitaka op talloze plekken.

In MN135 vraagt iemand hoe het toch komt dat we die grote verschillen zien tussen mensen. Dus hij vraagt naar een verklaring. De overlevering geeft aan dat de Boeddha gezegd zou hebben  dat die verschillen berusten op daden in vorige levens. Een bekende uitspraak in dit opzicht is dat wezens eigenaar zijn van hun kamma, erfgenaam van hun kamma.

Als een kind jong sterft is daar vast een medische verklaring voor te vinden, maar sluit dit kamma als verklaring uit? In de systematiek van Ujukarin waarschijnlijk wel. Dat gaat mij te ver. 

Siebe


5
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 14-05-2019 17:59 »
Ik ben toch wel blij dat je die niyama's ter sprake hebt gebracht, want het gaat mij gevoelsmatig ook te ver om alles maar toe te schrijven aan kamma. Op basis van bijvoorbeeld SN36.21 kun je ook wel concluderen dat de Boeddha dit waarschijnlijk niet deed: https://suttacentral.net/sn36.21/en/sujato

In die sutta zie ik ook een basis om bijvoorbeeld te onderscheiden:

-kamma als verklaring, dwz. eerdere daden
-medische verklaringen (slijm, wind, gal of samenspel van de drie)
-klimatologische verklaringen
-onachtzaamheid als verklaring
-uitputting als verklaring

Vaak is het denk ik zo dat het niet te bepalen is of het ene het andere uitsluit. Je kunt bijvoorbeeld psychologische verklaringen vinden voor de dood van Mogghalana. Mensen werden jaloers op hem, gingen hem haten. Toch, diens dood wordt ook gezien als een kamma-vipaka, namelijk, in een ver verleden heeft ie de dood van zijn ouders veroorzaakt: https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/hecker/wheel263.html#ch10

Voor mij voelt het meest veilig om kamma als verklaring noch te bevestigen noch uit te sluiten tenzij ik dit heel direct zou zien/weten. Ik vind het niet goed om kamma als verklaring uit te sluiten als je een medische verklaring zou vinden voor ziekten, jong sterven etc. Ik durf niet te beweren dat dit fout is, maar ik zou het zelf nooit zo doen.

Siebe


6
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 14-05-2019 16:54 »
Hoi Ujukarin,

Ik ben hierin rechtlijnig.

Ik noem dat geen Abhidhamma. De Abhidhamma van de Tipitaka bestaat uit deze 7 boeken:

Dhammasangani
Vibhanga
Dhatukatha
Puggalapaññatti
Kathavatthu
Yamaka
Patthana

Als in die werken de nyiama's worden beschreven, ja dan komt het voor in de Abhidhamma. Ik heb begrepen dat de niyama's echter hier niet in voorkomen. Ook niet in de sutta's.

Anders gezegd, ze komen in de Pali Canon niet voor, voor zover ik weet.

Waar komt het wel voor?

Ergens in commentaren, heb ik begrepen. Ook die Wikipedia site waar jij naar verwijst geeft dit aan.

Je gaat becommentarierende werken van Buddhaghosa of Narada of van wie dan ook, toch ook niet tot de Tipitaka rekenen?

Als je zo ruim omgaat met wat de Tipitaka is, kun je evengoed de mahayana sutta's daaronder gaan rekenen.

Overigens, op grond van de sutta's SN36.21, AN5.104, AN10.60 vind ik wel dat je verschillende soorten oorzaken kunt onderscheiden. Dus, dat in latere commentaren dit heeft geleid tot de introductie van vijf nyiama's, dat komt niet uit de lucht vallen, vind ik. Je kunt wel degelijk zeggen dat dit te herleiden is tot teksten in de sutta-pitaka.

Weer wat anders, totaal anders, is hoe jullie Sangha deze niyama's toepassen. Daar zet ik wel mijn vraagtekens bij.

Siebe









7
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 14-05-2019 11:30 »
Volgens de overlevering zag de Boeddha onder de bodhiboom een aantal zaken op directe wijze, onder andere:

-zijn vele vorige levens,
-het heengaan en weer verrijzen van wezens overeenkomstig hun kamma en visies

Dit worden twee soorten ware kennis genoemd. De Pali term er voor ken ik niet.

Later hebben vele meesters dit ook gezien en herhaald.
Ja en toch zou ik het niet te snel onder 'Ehipassiko' willen scharen. Daarvoor ligt het veel te ver van mijn, en vermoedelijk ook jouw, bed. Ehipassiko geldt dus niet voor wedergeboorte over levens heen.
Maar wel voor karma in dit leven, voor het er sterk aan gerelateerde Afhankelijk Ontstaan en voor de  'een spirituele dimensie naast de fysieke'. Dat laatste kan dus ook uitstekend in Westerse symboliek worden uitgedrukt en niet alleen in Aziatische Boeddhavormen enzo. Het heeft o.a. te maken met intuïtie, dingen op je Gevoel inplaats van alleen op je Verstand kunnen beoordelen, met woordeloos communiceren.

With folded palms,

<Ujukarin>

Zo sta ik er niet helemaal in Ujukarin. Ik heb ooit een herinnering aan een vorig leven gehad, misschien het leven direct hiervoor, dat weet ik niet. Ik leefde in een streng orthodox christelijk of joodse gemeenschap en stierf daar vrij jong als gevolg van een ongeluk.

Ik ben geneigd weder geboorte over meerdere levens ook onder ehipassiko te scharen. Ook al is weder geboorte niet echt ingeburgerd, het staat niet ver van mijn bed. Ook al was dit maar 1 herinnering, ook nog onder speciale omstandigheden, ik hou dit open en ik acht het heel goed mogelijk dat dit wel allemaal te verifieren is.

Kamma blijft een heel lastig onderwerp, vind ik. Ik ben door onze discussie destijds en door nadere studie van de teksten, van mening dat de Boeddha niet onderwees dat alles wat we meemaken of ervaren kamma-vipaka is. Zeker weten doe ik dit natuurlijk niet.

Abhidhamma leert volgens mij van wel. Zoals ik het begrepen heb, leert Abhihamma dat elke zintuiglijk ervaringen tot ons komt als een kamma-vipaka. Dus horen, ruiken, proeven etc is kamma-vipaka.
En de systematiek is dan zo dat als je iets pijnlijks ervaart of naars meemaakt, is dat je eigen donker kamma uit het verleden wat rijpt, en als je iets prettigs of moois meemaakt een licht kamma-vipaka.
Deze  Abhidhamma systematiek zie ik niet in de sutta's. Ik stel daarom vast dat hier een verschil lijkt tussen de soetra's en Abhidhamma. 

Ik zit persoonlijk meer aan de kant van de sutta's die onderwijzen dat kamma (als immorele daad in het verleden) één van de mogelijke oorzaken is van ziekten, discomfort en onaangename gevoelens. Neem sporten. Als je dat niet gewend bent, krijg je zeker last van pijntjes. Waarom zou je die onaangename gevoelens zien als kamma-vipaka, als een rijpend gevolg van een immorele daad in het verleden? Waarom zou je dat zo willen verklaren? Het lijkt me realistischer te snappen dat iedereen die opeens begint met sporten, na lange tijd niks gedaan te hebben, spierpijn krijgt. Dat is gewoon iets fysiologisch.  Zo zullen pijnlijke ascetische oefeningen nou eenmaal ook pijnlijke gevoelens met zich meebrengen. Daar wees de Boeddha de Jains ook op. Ook Bodhi geeft aan dat de Boeddha pijnlijke gevoelens erkent die geen kamma-vipaka zijn, zag ik.

Maar zoals gezegd, volgens mij lopen Abhdihamma en sutta's hier niet helemaal in dezelfde pas. Over de systematiek van de Abhidhamma valt volgens mij niet te discussieren. Het lijkt me dogmatisch of gesloten van aard.

Siebe



8
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 13-05-2019 21:14 »
Volgens de overlevering zag de Boeddha onder de bodhiboom een aantal zaken op directe wijze, onder andere:

-zijn vele vorige levens,
-het heengaan en weer verrijzen van wezens overeenkomstig hun kamma en visies

Dit worden twee soorten ware kennis genoemd. De Pali term er voor ken ik niet.

Later hebben vele meesters dit ook gezien en herhaald.






9
Het gewone leven / Re: Het ware zelf
« Gepost op: 12-05-2019 12:51 »
Komt het verliezen van onszelf niet omdat we teveel willen, teveel ons best doen, teveel begeerte?

10
Controverse en verandering / Re: Ehipassiko en de eigen ervaring
« Gepost op: 10-05-2019 22:41 »
Hoi, toch, kom en zie je voor jezelf, geldt volgens mij ook voor die onderwerpen.

Als je de Pali overlevering mag zien als datgene wat de Boeddha echt onderwees, dan geldt dat voor de Boeddha karma geen filosofie was, geen metafysica, maar iets wat hij als directe kennis zag. Zo ook voor weder geboorte, een spirituele dimensie en paticca samuppada. Voor de Boeddha was dit geen filosofie, visie, mening of metafysica. Althans, dat haal ik niet uit de sutta's. Al die zaken zijn volgens mij in principe verifieerbaar, ook door anderen.

Dan kom je uit bij de vraag, maar waarom zie of ervaar ik dit dan niet?

De sutta's geven ook aan dat de geest het kennisinstrument is. De kwaliteit daarvan is vooral ook afhankelijk van hoe zuiver dat instrument is. Als dat instrument onrustig is, vol bezoedelingen, dan is ook diens vermogen tot kennis beperkt. Zoals goud ook alleen goed bewerkbaar is zonder verontreinigingen, zo is ook de geest als kennisinstrument alleen goed toe te passen als ie gezuiverd is. 

De teksten zien vooral de vierde jhana als een staat waarin de geest zeer subtiel is, zeer zuiver, kennelijk met groot doordringend vermogen, gelijkmoedig en op dat moment zeer goed toepasbaar. Op dat moment is het kennelijk een zeer geschikt kennisinstrument. Het was ook vanuit deze vierde jhana, volgens mij, (correct me if i am wrong) dat de Boeddha tijdens diens ontwaken onder de Bodhiboom kennis verkreeg van vorige levens, weder geboorte en kamma, en kennis van de asava's.

Opvallend in die tekstfragmenten vind ik dat dit...kennelijk...(???)  niet spontaan tot de Boeddha kwam, maar de teksten geven aan dat hij zich richtte op...

"When my concentrated mind was thus purified, bright, unblemished, rid of imperfection, malleable, wieldy, steady, and attained to imperturbability, I directed it to knowledge of the recollection of past lives...

"When my concentrated mind was thus purified, bright, unblemished, rid of imperfection, malleable, wieldy, steady, and attained to imperturbability, I directed it to knowledge of the passing away and reappearance of beings...

"When my concentrated mind was thus purified, bright, unblemished, rid of imperfection, malleable, wieldy, steady, and attained to imperturbability, I directed it to knowledge of the destruction of the taints....

[fragmenten uit MN4

Dit vind ik best opvallend.

Hoe dan ook, de teksten geven volgens mij wel aan dat ehipassiko ook geldt voor die stekelige onderwerpen die niet meteen helder zijn of die wij metafysisch zouden noemen.


Siebe







11
Zwaarte van verdienstelijke en onverdienstelijke daden

Niet elk gedrag weegt even zwaar. Hieronder heb ik fragmenten verzameld die iets onthullen over de verschillende zwaarte van verdienstelijk en onverdienstelijk gedrag (kamma).

-Als je rechtvaardig leeft en niet geeft om iets goed te maken, is dat geven verdienstelijker dan wanneer je geeft om iets goed te maken. (SN1.32)

-Bij succesvolle of verdienstelijke vrijgevigheid spelen drie factoren aan de kant van de gever: de gever is blij voor het geven; de gever heeft een serene geest tijdens het geven, vertrouwen stellend in de daad van geven; en de gever is opgetogen na het geven.
Er spelen ook drie factoren aan de kant van de ontvanger die een gift succesvol of verdienstelijk maken: de ontvangers zijn verstoken van wellust of oefenen om wellust te verwijderen, de ontvangers zijn verstoken van haat of oefenen om haat te verwijderen, en de ontvanger is verstoken van begoocheling of oefent om begoocheling te verwijderen. De verdienste van zo’n gift is niet gemakkelijk te meten. (AN6.37)

-De Sangha wordt een onovertroffen veld van verdienste genoemd (DN16§2.9, DN24§1.6, en vele andere).
De Boeddha onderwees niet dat alleen geven aan hem en zijn Sangha tot grote vrucht leidt en niet aan andere Sangha’s. Echter, een gift aan een deugdzaam persoon is vruchtbaarder dan aan een immoreel persoon. De meest (offer) waardige persoon is degene die afstand heeft gedaan van de vijf mentale hindernissen en vijf kwaliteiten bezit, namelijk, deugdzaam gedrag, concentratie, wijsheid, bevrijding en kennis en visie van bevrijding van iemand die voorbij training is (oftewel een arahant of Boeddha). (AN3.57, SN3.25)

-Wanneer een monnik immoreel is, met een slecht karakter, ongeacht hoe lang hij dan ook is ingetreden, giften aan hem zijn niet van grote vrucht. Omgaan met zo’n persoon leidt tot lijden voor lange tijd. Men dient geen toevlucht te zoeken bij zo’n persoon.
Wanneer een monnik moreel is, met een goed karakter, ongeacht hoe lang hij dan ook is ingetreden, giften aan hem zijn van grote vrucht. Omgaan met zo’n persoon leidt tot geluk voor lange tijd. Men dient toevlucht te zoeken bij zo’n persoon. (AN3.99)

-Wanneer men vertrouwt op een goed  persoon zijn vier voordelen te verwachten: men groeit in edel deugdzaam gedrag; men groeit in edele concentratie; men groeit in edele wijsheid; men groeit in edele bevrijding (AN4.242)

Aansluitend: Waar draagt een gift grote vrucht?
-“Iemand die zijn vorige geboorten kent,
Die de hemelen ziet en de ellendige rijken
Die de vernietiging van geboorte heeft bereikt
Een wijze, volleerd in ware kennis.” (SN7.13)

-In SN11.16 beschrijft de Boeddha dat een gift aan de vier personen die de weg beoefenen en de vier die de vruchten hebben gerealiseerd, grote vrucht draagt.

-SN1.33 bespreekt de verdienste van vrijgevigheid. De sutta geeft ook aan dat op een onderscheidende manier geven, goed is. Hiermee wordt bedoeld dat men onderscheidt maakt in wat je offert en ook aan wie je geeft. Geven is des te verdienstelijk naarmate degene aan wie je geeft zuiverder is. Een gift aan de Sangha, dus de edelen, wordt gezien als zeer verdienstelijk (zie SN, noot 68). Ook in deze sutta geeft de Boeddha aan dat geven geprezen dient te worden maar het pad van de Dhamma dat leidt tot Nibbana, overtreft geven.

-Een aalmoes gegeven aan een monnik die achteloos is, die zintuiglijke verlangens heeft ten opzichte van het aangeboden voedsel, die er verkikkerd op is, er het gevaar niet van inziet, die kwade wil heeft en gedachten aan leed toebrengen, is niet van grote vrucht, niet erg verdienstelijk. Het is wel verdienstelijk als iemand niet gehecht raakt aan het aangeboden voedsel, het gevaar er van inziet, gedachten van verzaking heeft in relatie tot dat voedsel, gedachten heeft van goede wil en mededogen (AN3.123)

-“Op onderscheidende wijze geven wordt geprezen door de Gezegende-
Aan diegene offers waardig
Hier in de wereld van de levenden.
Wat aan hen gegeven wordt, draagt grote vrucht
Als zaden gezaaid in vruchtbare aarde.” (SN1.33, vers 99)

-Geven is verdienstelijk en het is verdienstelijker als het zonder verwachtingen, met een niet beperkte geest, een geest niet op zoek naar beloningen, wordt gedaan. Verwachtingen zouden kunnen zijn dat men geeft om een geboorte als deva te krijgen. Het verschil tussen geven met een zonder zulke verwachtingen, is dat men na de deva staat weer terug zal komen als mens. Zonder verwachtingen dus niet. (AN7.52)

-Om verdienste te verzamelen dient men toevlucht te zoeken bij iemand met juiste visie, juiste intentie, juiste spraak…juiste bevrijding. Zoekt men toevlucht bij iemand met onjuiste visie, onjuiste intentie..onjuiste bevrijding dan verzamelt men veel onverdienste. (AN10.166)
Op dezelfde manier dient men toevlucht te nemen tot iemand die geen leven vernietigt, niet steelt, niet seksueel wangedrag vertoont, niet vals spreekt, niet verdeeldheid zaait, niet grof spreekt, iemand die zonder verlangen is, van goede wil en juiste visies koestert. Tot iemand die tegengesteld gedrag vertoont moet men geen toevlucht nemen want dat is onverdienstelijk. (AN10.210) 

-“Monniken, al de gronden voor het verzamelen van verdienste die leiden naar een spontane geboorte [in de hemel] zijn niet gelijk aan een zestiende van de bewustzijns-bevrijding door goede wil (metta). Goede wil-hen overtreffend- schijnt, gloeit, en verblindt (Iti§27)

-Iemand kan maand na maand, honderd jaar duizend offers brengen, maar als iemand slechts één moment eerbied betuigt aan degene met een ingetoomde en gedisciplineerde geest, dan is zulk een eerbetoon veel beter dan een eeuw lang offers brengen. (Dhp 106)

-De laatste maaltijd bereid door Cunda, waardoor de Boeddha waarschijnlijk fataal ziek werd, moet gezien worden als verdienste. Cunda hoeft hierover geen berouw te voelen Twee aangeboden maaltijden zijn extra verdienstelijk, van grote vrucht, degene waarna de Boeddha opperste verlichting realiseert en de maaltijd waarna de Boeddha het Nibbana element zonder enig overblijfsel realiseert (parinibbana). Cunda’s daad, diens bereiden van de laatste maaltijd draagt bij aan het lang leven, tot een mooi uiterlijk, tot geluk, roem, tot de hemel en heerschappij. (DN16§4.42).

-Een gift aan iemand die het verkeerde pad bezit draagt geen vrucht en is niet voordelig. Een gift aan een persoon die de acht factoren van het edele achtvoudige pad bezit is van grote vrucht en voordeel. (AN8.34)
Het object van wangedrag maakt ook uit. Haat bijvoorbeeld jegens iemand die al juiste visie heeft, weegt heel zwaar. Zo’n persoon is minimaal stroom-intreder. Dit weegt nog zwaarder dan haat jegens leraren en leerlingen van andere sekten. (AN6.54, AN7.73) De Sangha van de Boeddha (de edelen) is het onovertroffen veld van verdienste. Dit betekent ook dat wangedrag jegens die Sangha extra zwaar weegt.

De zwaarste karmische daden, de ergste onverdienste zijn: het doden van je vader, het doden van je moeder, het doden van een arshant, het verwonden van een Boeddha en het veroorzaken van tweedeling in de Sangha. Van deze daden wordt gezegd dat ze niet te genezen zijn. Eenmaal begaan leiden ze na de dood tot een ogenblikkelijke geboorte in de hel.
https://suttacentral.net/an5.129/en/sujato
https://suttacentral.net/an5.129/en/thanissaro
Ook als je later weer geboren zou worden als mens kun je nog ellendige gevolgen van deze wandaden moeten meemaken. Dit wordt gezegd van Moggallana. Hij kwam op gewelddadige wijze om het leven. Het wordt verklaard doordat hij in een vorige leven zijn ouders had vermoord.
https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/hecker/wheel263.html#top


12
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 05-05-2019 18:54 »
Dank EM, zo beleef ik het ook.

Met zo'n ziekte als MS is het altijd ongewis. Voor haar vooral ook natuurlijk, maar ze kan er opvallend goed mee leven. Ik weet niet of mij dat zou lukken. Het is wat hoor, dat het op een gegeven moment normaal moet gaan worden dat je niet meer kan lopen, niet meer alleen kan opstaan, in een tillift hangt, niet alleen kan douchen, dat er slangen uit je lijf lopen, dat je niet eens meer koffie mag drinken.

Ik hoorde eens een zenleraar vertellen dat hij door iets een aantal weken niet kon zitten op zijn kussen en zijn oefeningen op een stoel moest doen. Tja...iedereen beleeft zijn eigen leed zo sterk. Als mij wat mankeert ga ik ook zeuren. Ben dat niet voorbij.

Bij haar zie ik dat het wel mogelijk is je grenzen steeds maar weer te verleggen. Maar je moet niet een drammer zijn, een idealist die constant denkt aan hoe het zou moeten zijn, dus heel veel begeerte hebben, want dan krijg je het heel lastig.

Siebe

13
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 05-05-2019 14:11 »
Ze is weer thuis in haar kamer in de instelling. Ze mag helaas, vanwege toenemende slikproblemen, al 17 dagen niet eten en drinken.  De komende tijd zal moeten blijken of ze weer wat meer uit bed mag, in haar rolstoel, en weer wat mag eten en drinken. Twee weken geleden zag het er heel anders uit.

groet,
Siebe

14
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 04-05-2019 18:50 »
Oke, oke, ik hou mijn mond al.


15
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 04-05-2019 12:40 »
gaat het jongens :D

Moeilijke materie hoor. Waar hebben we nou eigenlijk over? Schouwen, beschouwen, aandacht, mindfulness, denken. Wat is wat? Hoe hou je dat zootje uit elkaar?

Ik weet wel, zodra een emoties, bijvoorbeeld boosheid, wordt herkend terwijl het opkomt, gebeurt dat niet door het ongeconditioneerde. Het ongeconditioneerde kan natuurlijk niet iets her-kennen, en kennen als: 'hé, boosheid komt op'. Als je het ongeconditioneerde zo kan conditioneren is het natuurlijk niet meer ongeconditioneerd. Her-kennen werkt op basis van geheugen, herinnering. Mindfulness, sati, staat dan ook in nauwe relatie met geheugen.

De teksten beschrijven het zo dat mindfullness weet dat boosheid is opgekomen, er is en ook weet wanneer het weer afwezig is. De oefening in het vestigen van mindfulness betekent dat je weet hebt van wat er in de geest opkomt, bestaat en verdwijnt, en ook hoe de staat van de geest zelf is op enig moment.

Is mindfulness hetzelfde als schouwen, of is schouwen iets anders?

Siebe, miauw






16
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 03-05-2019 20:19 »
En By the way: beschouwen is geen gewaarwording of ervaring, het is dat waarin gewaarwordingen en ervaringen zich voordoen.

Volgens mij geloof jij ook dat "dat waarin gewaarwordingen en ervaring zich voordoen", zelf niet ontstaat en vergaat. Dus eigenlijk zou er op geheel ongeforceerde wijze, volledig spontaan, en zonder enige moeite daarvoor te doen, in diepe droomloze slaap, in bewusteloze toestand, onder narcose, gewoon altijd....een beschouwen moeten zijn.

Is dit jouw directe ervaring en directe kennis? Gewoon een ja of nee graag.

Siebe






17
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 03-05-2019 18:25 »
Volgens mij gaat de abbhidhamma over de
geest en zijn functies.
Ik dacht niet dat de AD uitspraken doet over
het ongeconditioneerde.

Het ongeconditioneerde is een synoniem voor Nibbana. Dat komt volgens mij wel ter sprake in de Abhidhamma.

18
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 03-05-2019 18:12 »
Ik spreek gewoon uit ervaring. Ik heb een intense periode achter de rug met Caroline, emotioneel, het greep me aan. Ik heb toch tijd ingeruimd om shinee te blijven beoefenen. 2-3 keer per dag 20 minuten. Tijdens die zit-sessies merkte ik hoe onbeheerst de geest is, en hoe ik constant verwikkeld raakte in het denken over wat er die dag gebeurd is of allemaal zou kunnen gebeuren nog. Zoals je zegt, dit gaat sneller naarmate je intenser of emotioneler bij iets betrokken bent. Ik ben bij veel zaken die ik aanga intens betrokken.

Hoe dan ook, ik meen te zien dat als ik zit te denken aan iets wat er die dag gebeurd is, dan is dat wat er gaande is. Dan zit ik daaraan te denken en is dat innerlijk in beeld of beschouwing.  Er is dan niet  ook nog eens een meta-schouwen dat ik aan iets zit te denken wat die dag gebeurd is. Het is niet zo dat er een waarnemen van het waarnemen van het waarnemen van het waarnemen van het waarnemen is...Gelukkig niet ook.

Als je aandacht uitgaat naar wat je die dag meegemaakt hebt, heb je op DAT moment niet een soort meta-aandacht die dit alles vanuit een vogelperspectief ziet op hetzelfde moment. Alsof je tegelijkertijd kunt kijken door de ogen van het denken/verbeelden en door een schouwend oog? Dit is niet mijn ervaring.

Als ik zo tijdens een shinee sessie opeens aan iets zat te denken wat gebeurd is of kan gebeuren met Caroline, dan beleef ik dat ook als een totaal andere situatie dan als ik reacties op het forum lees. Dan word ik niet zo meegezogen in beelden en gedachten. Ik lees gewoon. Soms merk ik natuurlijk ook emoties op of neigingen die ontstaan. Maar dat ligt anders.

Het is dus niet mijn ervaring dat als je opgaat in gedachten en beelden over wat er die dag gebeurd is, je op hetzelfde moment dit kan beschouwen vanuit een vogelperspectief. Jij kunt niet tegelijkertijd een eerste persoonsperspectief innemen en een derde.

Maar ook als er mindfulness is van het ontstaan van associaties bij iets wat ik lees, of het ontstaan van emoties en neigingen bij iets wat ik lees, is dat volgens mij gewoon een sequentiele gebeurtenis. Mindfulness is niet in staat iets te herkennen zonder geheugenfunctie.  Je moet een emoties eerst gewaarworden (vinnana), dan moet je het herkennen als ongeduld (sanna), en pas dan kun je zeggen dat je mindfull en helder bewust die emoties ziet.  Mindfulness vooronderstelt voorkennis. Mindfulness is dus ook geen direct gewaarworden. Gewaarworden is een functie van bewustzijn (vinnana) niet van mindfulness. Mindfulness, sati, is een mentale factor die wel of niet aanwezig kan zijn in een moment gewaarworden. Mindfulness is vooral een weet hebben van wat speelt en dat vooronderstelt voorkennis.

Zodra je iets her-kent, is dat sequentieel, volgens mij. Er kan immers geen her-kenning of identificatie zijn van staten, emoties, verschijnselen zonder een beroep te doen op je geheugen en aangeleerde kennis. Dit toont duidelijk dat het sequentieel is. Mindfulness is onderscheidend volgens mij. Het weet wanneer er een aangenaam gevoel is, een spiritueel gevoel, een onaangenaam gevoel, wat verkrampte geest is en open geest etc. Mindfulness is daarom volgens mij ook niet iets wat buiten het sequentiele staat.

Stel dat ik opga in gedachten en beelden over wat er die dag gebeurd is, dan kan een mindful moment daarvan ontstaan. Dan word ik mijn eigen staat bewust.  Dan kan ik dat hoofd vol gedachten loslaten en weer de adem gaan volgen. Dit komt volgens mij niet omdat er een schouwen is maar er ontstaat een mindfull moment terwijl ik opga in gedachten. Dat brengt me dan weer bij de les.

Wat schouwen is weet ik niet. Is schouwen iets anders dan mindfulness? Nogmaals, mindfulness vereist voorkennis. Vereist schouwen dat ook? Is schouwen iets anders dan be-schouwen? Ik weet wel, als schouwen in staat is, bijvoorbeeld, ongeduld op te merken, of andere onderscheidende waarnemingen kan hebben, dan is het zeker sequentieel en gebaseerd op voorkennis.

Het ongeconditioneerde kan nooit het geconditioneerde kennen, want dan zou het voorkennis hebben en dus geconditioneerd zijn.

Siebe





19
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 03-05-2019 14:44 »
Siebe, laat de "stel nu eens" eens terzijde, het gaat om directe ervaring, niet om beschrijving van een ingebeelde ervaring.

Directe ervaring slaat op ervaring zonder tussenkomst van het denken. Het denken kan enkel sequentieel gebeuren:

Nog een losse opmerking hierover: de Abhidhamma leert dat elke ervaring of gewaarwording sequentieel is.
Geen geur en geluid en beeld etc. ontstaan ooit tegelijkertijd, maar opeenvolgend.

Wij zijn niet in staat dit waar te nemen, zoals we ook niet waarnemen dat TL-verlichting constant aan en uit gaat. De geest kan informatie zo snel verwerken dat het lijkt alsof alles tegelijkertijd gebeurt. Alsof de geest constant aan staat, terwijl ie ook constant uit is. Maar we nemen dit sequentiele karakter niet goed waar.

"Schouwen van dat waarin alles opkomt is", is dat nou iets anders dan een sequentieel moment van bewustwording van leegte, temidden van andere bewustwordingen?  Is het schouwen niet gewoon onderdeel van de sequentiele aard van de geest?  Is er echt een constant schouwen?








20
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 03-05-2019 14:19 »
Ik vind het belangrijk onderscheid te maken in gedachten en denken. Denken is opgaan in gedachten en beelden. Denken impliceert altijd betrokkenheid, opgaan in. Denken is een duidelijk gerichtheid in de geest. Je denkt aan iets, je geest is op die beelden en gedachten gericht.

Als je een ongeluk hebt meegemaakt, stel, en je zit op je kussen, en je gaat er aan denken wat er allemaal gebeurd is, dan is DAT op dat moment je innerlijke zicht, je innerlijk beschouwing. Denken betekent altijd een denken aan iets, terwijl dit helemaal niet zo hoeft te zijn bij gedachten. Er zijn wel eens gedachten terwijl je niet aan het denken bent. Denken is meer een activiteit en gerichtheid, terwijl gedachten dat niet zijn.

Stel dat je een ongeluk hebt meegemaakt. Je hebt dat allemaal heel intens beleefd. S'avonds zit je op je kussen. En ineens komen die beelden op. Voordat je het weet zit je te denken aan wat er allemaal gebeurd is of had kunnen gebeuren. Denken betekent dat je di voor je ziet. Daarom is denken heel nauw verwant aan visie. Innerlijk visie. Door denken zie je dingen voor je.

Ik ken dan niet de situatie dat terwijl dit gebeurt, dus terwijl je aan dat ongeluk zit te denken, je op precies hetzelfde moment je bewust bent dat je zit te denken aan het ongeluk, vanuit een soort meta-aandacht of een soort vogelperspectief. Nee, mijn ervaring is, als je aan dat ongeluk zit te denken, dan heeft dat je aandacht.

Het kan wel zo zijn dat ik aan dat ongeluk zit te denken en zaken voor me zie, en, wanneer daar gaten in vallen, en dat gebeurt altijd, op sequentiele wijze, dus niet tegelijkertijd, opmerk dat ik even daarvoor opging in wat die dag tijdens dat ongeluk gebeurd is. Dat opmerken van het opgaan in wat er allemaal die dag gebeurd is, is ook een sequentieel moment. Dit komt omdat er vanzelf gaten vallen in het opgaan in gedachten.

Dus wat mij betreft, als je aan iets loopt te denken heb je in beschouwing waar je aan loopt te denken.
daar gaat je aandacht naar uit. Op dat moment is er geen ander schouwen. Omdat er echter ook gaten vallen in dit denken, kan later, bewust worden dat je aan iets liep te denken. Tegelijkertijd aan iets denken en dat ook nog eens vanuit vogelperspectief schouwen kan niet volgens mij. 


Siebe












21
Filosofie en Metafysica / Re: geluk
« Gepost op: 03-05-2019 13:00 »
En nog: als de aard van jouw geest en de aard van mijn geest hetzelfde is, dan is deze aard er nog steeds als ik verdwijn en jij er nog bent, of als jij verdwijnt en ik er nog ben, en dus ook als we beiden verdwijnen, niet?

Anguttara Nikaya 3.47 (7)
“Bhikkhu’s, er zijn deze drie kenmerken die het geconditioneerde bepalen. Welke drie? Een ontstaan/opkomen wordt gezien, een verdwijnen wordt gezien, en diens verandering terwijl het aanhoudt/duurt wordt gezien. Dit zijn de drie kenmerken die het geconditioneerde bepalen”.
“Bhikkhu’s, er zijn deze drie kenmerken die het ongeconditioneerde bepalen. Welke drie? Er wordt geen ontstaan/opkomen gezien, geen verdwijnen wordt gezien, en geen verandering terwijl het aanhoudt/duurt wordt gezien. Dit zijn de drie kenmerken die het ongeconditioneerde bepalen”.


Ik heb zelf het idee dat beide hier en nu te zien zijn. Is het niet zo dat we inderdaad kunnen zien dat gedachten opkomen, en neigingen/emoties, en waarnemingen en gevoelens? Ze komen en gaan en veranderen in de tussentijd. We merken dat komen en gaan op. Zo snappen we wat de Boeddha bedoelde met 'het geconditioneerde'. Het staat voor alles wat ontstaat,  bestaat en weer ophoudt te bestaan, intern en extern, grof en subtiel, ver en nabij.

En is er ook iets wat volgens mij anders is. Iets waarbij je, als je gewoon wakker bent, juist geen ontstaan, even bestaan en verdwijnen ziet. Iets wat je stilte kunt noemen, of leegte, of roerloosheid of een soort onbewogenheid, ongrijpbare ruimtelijkheid. Iets wat stabiel aanwezig lijkt temidden van opkomende verschijnselen? Iets wat aldoor zichzelf blijft. Onveranderlijk en ik denk ook onveranderbaar.

Terwijl je wakker bent kun je het ontstaan zien/merken van gedachten, emoties/neigingen, gevoelens, waarnemingen. Je merkt afwisselingen. Maar niet hierbij. Terwijl je wakker bent zie je geen opkomen en verdwijnen of tussentijdse verandering van die stilte, leegte, onbewogenheid, die ongrijpbare ruimtelijkheid. Toch, er zijn wel perioden, zoals in diepe droomloze slaap, dan is er helemaal geen bewuste waarneming en weet je later, bij bewustzijn gekomen, ook niet of die ongrijpbare ruimtelijkheid toen aanwezig was tijdens diepe droomloze slaap. Dus je kunt niet bepalen of dit eeuwig aanwezig is ofzo. Maar je kunt wel zeggen dat, terwijl je wakker bent, die ongrijpbare ruimtelijkheid zich niet lijkt voor te doen als iets wat ontstaat, even bestaat en verdwijnt. In die zin lijkt het anders dan verschijnselen zoals gevoelens en waarnemingen.

Ik heb zelf het idee dat die ongrijpbare ruimtelijkheid, die stilte en leegte, meer beantwoordt aan wie/wat we zijn dan de verschijnselen die komen en gaan. Daarom heb ik ook het idee dat je jezelf niet kunt veranderen. Al transformeer je door beoefening van een extreem ongeduldig iemand tot een heel geduldig persoon, ik geloof er niet in dat je jezelf nu ervaart als totaal ander iemand. Je blijft jezelf beleven als dezelfde persoon. Je verandert toch ook niet wezenlijk als lust verdwijnt nadat het er eerder was, of als gedachten stoppen, of als boosheid verdwijnt?  Dan verdwijn je toch niet zelf? Je wordt toch niet opeens een heel ander iemand met of zonder gedachten?

In wezen ben je volgens mij niet te veranderen, maar bijkomstige zaken aan jezelf kun je wel veranderen. Zoals je manier van denken, neigingen, kortom al die conditioneringen, dat is veranderbaar. Maar er is iets dat leent zich niet voor verandering, en dat iets ligt volgens mij dichter bij wie/wat je bent dan het geconditioneerde.

Ik kan niet goed zien of de Boeddha het wel zo bedoelde. Sommigen lijken dit tegen te spreken, maar zo voel ik het aan.

Ik zie het ook op een logische manier. Stel namelijk dat we alleen het geconditioneerde zouden zijn, dat alles instabiel is aan onszelf, hoe kun je dan ooit bij stabiliteit uitkomen? Hoe kun je ooit een eiland of toevlucht van jezelf maken als jezelf alleen maar zou bestaan uit instabiele mentale en fysieke processen?
En leert de Boeddha ons ook niet om al die instabiele fysieke en mentale processen zo te beschouwen: "dit ben ik niet, dit is niet van mij, niet mijn zelf'?

Het kan volgens mij niet anders of het eiland, de toevlucht, het stabiele moet er nu al zijn. En volgens mij is dat het ongeconditioneerde. Het is niet de bedoeling dat te zien als 'dit ben ik, dit is van mij, dit is mijn zelf' omdat je dan, ipv aan het geconditioneerde, aan het ongeconditioneerde gaat hechten. Het is de bedoeling los te laten, te ontspannen. Elke visie van zelf leidt tot lijden en ellende zegt de Boeddha ergens.

Nogmaals, ik wil niet beweren dat dit de leer is van de Boeddha, maar zo voel ik het aan. Misschien zeggen mensen het anders, misschien de Boeddha ook, maar ik geloof ook niet dat iemand in staat is te bepalen wat eeuwig is. Kan eeuwigheid object zijn van directe kennis?

Siebe



22
Filosofie en Metafysica / Re: geluk
« Gepost op: 03-05-2019 11:45 »
ja,
...van gelijkmoedigheid
wordt ik een
gelukkiger mens...

bij de jhana's is gelijkmoedigheid verbonden met de vierde jhana. Het is een staat van zuivere gelijkmoedigheid.

de kenvermogens van de geest lijken dan optimaal te zijn, volgens de sutta's. De geest wordt vergeleken met goud. Als goud veel verontreiniging bevat, zoals andere metalen, is het niet goed te bewerken, is het broos, niet goed hanteerbaar. Goud wat ontdaan is van onzuiverheden is soepel, goed hanteerbaar en je kunt er sieraden mee maken.

Zo is een verontreinigde geest ook niet goed hanteerbaar. Het kan niet goed in zaken doordringen. De vierde jhana wordt vaak beschreven als een staat van gelijkmoedigheid waarbij de geest heel goed hanteerbaar is. Als je dan de geest richt op kennis van vorige levens  kan zich kennelijk kennis van vorige levens voordoen. Of richt op het heengaan en weer verrrijzen van wezens. Of op de beeindiging van de asava's. Dus de kenvermogens van de geest zijn kennelijk verbonden met diens zuiverheid en onzuiverheid.

Siebe








23
Filosofie en Metafysica / Re: geluk
« Gepost op: 02-05-2019 23:06 »
Maar die kleding is niet echt de natuur van de geest. Het is kleding. Het gaat niet jezelf aan.

Gaat die natuur van de geest dan wel jouw zelf aan? Of juist ook niet?

ja, dat denk ik wel maar niet als persoonlijk-zelf.

24
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 02-05-2019 23:03 »
Stel dat je in de natuur loopt en daar een vogel op een tak ziet zitten. Je observeert dat beest heel nauwkeurig. Je ziet in het moment, op actuele wijze, wat ie allemaal doet. Hij wast zijn verenkleed, vertoont bepaalde houdingen, je hoort hem geluiden maken, etc.

Ik kan niet uit eigen ervaring zeggen dat ik op soortgelijke teruggetrokken manier in detail en op actuele wijze kan schouwen wat er allemaal in de geest plaatsvindt. Stel weer dat ik op een bepaald moment nadenk over wat er die dag gebeurd is. Het is dan niet zo dat een deel van mezelf dan nadenkt over wat er die dag gebeurd is, en een ander deel daar boven staat en een soort meta-kijk op dit nadenken heeft.
Alsof ik twee soorten aandacht zou hebben. Of alsof ik tegelijkertijd kan nadenken en niet nadenken.

Nee, als ik nadenk over wat er die dag gebeurd is, is dat op dat moment wat er gaande is.
Op een bepaald moment word ik me dit dan bewust en dan kan ik bijvoorbeeld die dagdromerij loslaten.

Je kunt volgens mij ook niet én aandacht hebben voor wat er die dag gebeurd is en daarin dus opgaan, en daar boven staan en aandacht voor hebben. Nee, want als je aandacht hebt voor dat je opgaat in denken, dan ben je juist niet opgegaan in denken. Het opgaan in je gedachten en het bewaren van een soort meta-aandacht daarvoor, gaan niet samen volgens mij. Het is alsof je dan zegt dat je op twee verschillende manieren tegelijkertijd innerlijk kan kijken. Tegelijkertijd door het denk-oog en door een ander oog.
Ik kan dat niet.

Siebe







25
Filosofie en Metafysica / Re: geluk
« Gepost op: 02-05-2019 17:21 »
Ik vind het zelf wel een mooi beeld dat de geest aangekleed kan zijn met van alles en ook naakt kan zijn. Aangekleed met somberheid of opgewekt, met optimisme of pessimisme, met opwinding of dufheid, met enthousiasme of nuchterheid etc. Maar die kleding is niet echt de natuur van de geest. Het is kleding. Het gaat niet jezelf aan.

Je voelt je anders met de kleding van optimisme aan dan met de kleding van pessimisme maar ben je totaal veranderd als je van die kleding wisselt? Het lijkt me niet.

Ook in de beschrijving van de jhana's zie je dat geluk wordt beschreven als iets wat door verstilling vanzelf uit de geest verdwijnt. Dan kun je toch zeggen, het gaat niet echt jezelf aan, en ook, het gaat jezelf niet echt aan? Ik denk dat gelijkmoedigheid al dichter bij onszelf ligt dan geluk. Maar we worden gek gemaakt door de wereld en maken onszelf gek.

Siebe



26
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 02-05-2019 17:10 »
Of er echt zoiets is als een meta aandacht vind ik lastig te beoordelen op grond van de ervaring. Kijkt er constant, en aanhoudend, iets mee in de geest? iets wat zelf niet ontstaat, kort bestaat en verdwijnt?
Ik kan dat niet bevestigen.

Als ik op mijn eigen ervaring afga, dan is het toch vaak wel zo dat als ik me voorneem alleen de adem te volgen, voordat ik het eigenlijk goed en wel weet, al weer aan iets zit te denken wat ik die dag heb meegemaakt. Ik kan niet zeggen dat ik deze afleiding opmerk op precies hetzelfde moment als het plaatsvindt. Maar ik kan even later merken dat ik aan iets zit te denken wat ik die dag heb meegemaakt en dat dan loslaten en weer de aandacht naar de adem brengen.

Wat jij, Dorje, noemt, "het aandacht hebben voor waar je aandacht naar uitgaat", is dat niet mindfulness?
Op een bepaald moment merk je met de mentale factor sati op dat je aandacht is uitgegaan naar iets wat je die dag hebt meegemaakt. Op het moment dat je dat opmerkt, gaat je aandacht niet meer uit naar iets wat je die dag hebt meegemaakt, volgens mij. Het is alsof je jezelf weer even bij de les brengt.

Is mindfulness een soort meta-aandacht?

Siebe







27
Filosofie en Metafysica / geluk
« Gepost op: 01-05-2019 21:16 »
stelling: geluk gaat niet jezelf aan.

Is het wel waar dat we gelukkig willen zijn? Wat is dat dan?

Gelukkig willen zijn, is dat niet meer omdat we daarmee anderen de ogen willen uitsteken? Willen indruk maken? Zie mij nou...zie me gaan, zie me stralen, zie hoe ik in controle ben, hoe vlot ik doe en spreek, hoe ik alles maar mooi voor elkaar heb, hoe ik op alles een gepaste reactie vertoon?

Streven we wel naar geluk voor onszelf? Is gelukkig willen zijn echt wel een authentieke wens?

stelling, geluk gaat jezelf niet aan.

Siebe



28
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 01-05-2019 16:19 »
Waar Lal Pinnaduwage (eigenaar van puredhamma.net) veel nadruk op legt, is dat met zintuiglijke contact als voorwaarde, afhankelijk van onze aanleg, ons karakter, geconditioneerdheid (gati), op automatische ( geconditioneerde) wijze, van alles opkomt. Dit betreft mano sankhara's.

Je kunt dat niet controleren. Het is dan ook zinloos om dat wat op een automatische wijze in je opkomt te veroordelen. Die lijn zie ik ook niet in de sutta's. Maar als eenmaal iets is opgekomen, stel haat of vijandigheid, dan is het wel zaak dat meteen op te merken en het niet je denken, spreken en doen te laten beheersen. Want dat zou onheilzaam zijn voor jezelf en anderen.

Als haat opkomt of vijandigheid, stel, en je gaat ook bewuste haatvolle gedachten ontwikkelen, gedachten om wraak op iemand te nemen, iemand te kwetsen of pijn te doen, dan zijn er vaci sankhara's ontstaan. Die slaan op die innerlijke dialoog in onszelf. Daarover hebben we wel beheersing. Ook al komt haat en vijandigheid op automatische wijze op, het hoeft niet zover te komen dat dat ons denken helemaal gaat kleuren, laat staan spraak en handelen gaat beheersen.

Dus hij legt er de nadruk op goed te zien waar we wel wat kunnen doen en waar niet.
Zolang we geen anagami zijn moeten we accepteren dat bijvoorbeeld haat kan opkomen maar we moeten niet accepteren dat dat ons denken, spreken en doen helemaal gaat kleuren. Hierin speelt beoefening van mindfulness en vaardige methoden een centrale rol.

Beoefening kan er uiteindelijk wel voor zorgen dat OOK de automatische formaties (mano sankhara's) die ontstaan bij zintuiglijke contact veranderen van aard. Haat en vijandigheid als automatisch reactie, bijvoorbeeld, kan afzwakken en volgens de leer op den duur zelfs helemaal verdwijnen.

Ik denk niet dat het label 'onheilzaam' voor bijvoorbeeld vijandigheid en haat een veroordeling van haat betekent (ik zeg ook niet dat Dorje dit zegt). Ik denk dat de Boeddha dit feitelijk bedoelt. Haat en vijandigheid is feitelijk onheilzaam voor jezelf en anderen als het het denken, spreken en doen gaat beheersen. Het zorgt al in dit leven voor ellende en na de dood kan het ook voor veel ellende zorgen.

Het veroordelen van emoties en neigingen proef ik zelf niet in de teksten. Het zijn geen zonden. Het is niet goed versus kwaad. Maar er is wel onheilzaam en heilzaam. Veroordeel je roken als je stelt dat het een ongezonde gewoonte is? Volgens mij heeft de Boeddha op dezelfde wijze aangegeven dat wat wortelt in hebzucht, haat en begoocheling onheilzaam is.

Ik vind ook dat de teksten duidelijk maken dat onheilzame emoties en neigingen zoals hebzucht, haat, jaloezie, eigenwaan, al eindeloos lang bij ons zijn. We hoeven ons er niet echt over te verbazen dat het allemaal bij ons in. Het maakt ons geen slechte mensen. En zelfs als we vorderen op het Pad blijven zulke neigingen nog lang bij ons maar ze kunnen eindigen.





29
Het gewone leven / Re: Waar de logica tekort komt...
« Gepost op: 30-04-2019 16:39 »
Het sluit er misschien niet helemaal op aan, maar er is een aspect dat veel aandacht krijgt in de sutta's en dat is zorgvuldige en onzorgvuldige aandacht.

Daar zit iets heel logisch in, namelijk, daar waar onze geest vaak naar uitgaat, of daar waar we regelmatig aan gaan denken, dat voeden we, dat maken we zo sterk.
Onze manier van denken kan er voor zorgen dat we steeds angstig worden, bezorgd, gespannen, ongerust, opgewonden. Dan is er op dat moment geen zorgvuldige aandacht. Onzorgvuldige aandacht zorgt er voor dat onheilzame staten in onszelf ontstaan, blijven bestaan en uitgroeien. Zorgvuldige aandacht zorgt voor het tegendeel. Zorgvuldige aandacht is een voorwaarde van stroom-intrede.

Ik vind dit zelf heel erg ter zake. Zorgvuldige aandacht is bij mij niet zo sterk ontwikkeld, onzorgvuldige des te meer.

Zowel het onheilzame in onszelf als ook de heilzame 7 verlichtingsfactoren die naar verlichting leiden, ontstaan, blijven bestaan en groeien uit door hoe we denken, door waar onze aandacht naar uitgaat.

Siebe



 

30
Oke, merci. Ik laat het even rusten nu.

31
Dank Dorje, voor deze uiteenzetting.

Ter info: de sutta's presenteren het zo dat het openen van het Dhamma oog vrijwel altijd gebeurt na een geleidelijk opgebouwd onderricht van de Boeddha waar iemand op dat moment naar luistert. Het schijnt dan wel iets plots te zijn. Maar verdieping van begrip is wel meer iets geleidelijks. Zo heeft iemand die de vrucht van stroom-intrede heeft bereikt nog niet de wijsheid en de kennis van de vier edele waarheden zoals een arahant.

Ik heb wel gehoord dat een dzogchen leraar iemand direct introduceert in de ware staat, in dzogchen, maar ik heb geen idee wat dit echt betekent.

Denk je niet dat het openen van het Dhamma-oog meer iets visie-achtigs is, terwijl de introductie in de ware staat toch iets diepers is?


Siebe



32
Via een dzogchen beoefenaar krijg ik zo af en toe iets mee over dzogchen. Het meest in het oog springend lijkt dat men in dzogchen verschijnselen niet duaal benadert, bijvoorbeeld niet als heilzaam of onheilzaam, niet als deugdelijk of ondeugdelijk. Alle verschijnselen zijn in wezen leeg, het is enkel beweging. Het is niet de bedoeling het ene te verwerpen en het andere goed te keuren of te ontwikkelen.

In de sutta's is een duidelijke dualistische lijn te ontdekken. Je beoefent bewust het heilzame. Dat breng je bewust en actief tot ontwikkeling, maak je sterk, cultiveer je. Je doet bewust en actief afstand van het onheilzame, het ondeugdelijker. Je maakt bepaalde vermogens bewust sterk.

Toch meen ik ook wel een non-dualistische lijn te zien in de sutta's. Of iets wat daarmee lijkt verknoopt.

Zo zijn er tal van sutta's die instrueren om elke formatie te zien als leeg, niet-zelf, niet wie ik ben, niet van mij.

Verder zijn er ook sutta's die duidelijk maken dat in iemand het besef kan ontstaat dat het resultaat van elke bewuste manipulatie van de geest, ook richting het heilzame en aangename, eindig is. Kortom, wat heeft dat bewust manipuleren van de geest dan voor zin? Sutta's geven aan dat wie hierin volhardt die realiseert bevrijding.

Dus hoewel er een duidelijke dualistisch lijn is in de sutta's zie ik toch ook wel een non-dualistische lijn. Jullie ook?

Ik denk wel dat de non-dualistische lijn wel vereist dat bepaalde kwaliteiten of vermogens via een dualistische lijn een tijd lang bewust zijn sterker gemaakt.

Siebe




33
Nu na enige tijd wat reflectie hierop:

Het openen van het Dhamma-oog. Ik denk (corrigeer me maar als dit fout is) dat dit betekent dat iemand werkelijk ziet, werkelijk begrijpt, met visie, dat alle geconditioneerde staten voortgebracht zijn. Ze zijn instabiel want eindig. Of het nu zintuiglijke genoegens zijn, mooie waarnemingen van muziek of de natuur, de Brahma vihara's (metta, karuna, mudita en upekkha), de subtiele meditatieve staten (jhana's), spiritueel of wereldlijk, grof of subtiel, al die staten zijn voortgebracht, geconditioneerd, bestaan voorwaardelijk en eindigen dus weer. Je heil er in zoeken, toevlucht toe nemen als oplossing voor lijden, het is kansloos. Want die staat eindigt immers toch weer. Waar wil je je dan aan vasthouden? Waar zoek je hoop in? Waar vertrouw je dan op?

Het gehele geconditioneerde terrein is niet geschikt als toevlucht. Het heil zoeken in de wereld is kansloos.
Dit ontkent niet dat er wel gelukkige momenten kunnen zijn maar het is allemaal tijdelijk, fragiel, niet-blijvend.

Is het heil zoeken in het geconditioneerde ongevaarlijk? Waarschijnlijk niet, want je kunt erg gehecht raken aan staten die slechts tijdelijk zijn, en obsessief gericht raken op het geconditioneerde. Op onrealistische wijze er heil van verwachtend. Op onrealistische wijze er toevlucht in zoekend, wat het niet kan bieden.
En, dat, dat onwetend zoeken is niet oke. Die naieviteit is niet oke. Dat werkt tegen je in dit leven en na de dood ook.

Is er dan helemaal geen uitweg? Geen toevlucht? Jawel, het ongeconditioneerde, dat waarvan geen ontstaan wordt gezien, geen veranderen terwijl het bestaat en geen eindigen.

Siebe







34
Algemeen / Re: Het belang van mettā
« Gepost op: 25-04-2019 16:42 »
Hoi Dorje,

Ik kwam deze sutta tegen over het belang van het ontwikkelen en cultiveren van kwaliteiten:
https://suttacentral.net/an7.71/en/sujato


35
Algemeen / Re: Het belang van mettā
« Gepost op: 25-04-2019 16:21 »
'Mag ik dit zeggen'? ...ja dit mag ik zeggen...Uitstekende reactie Dorje, complimenten.

Een aspect wat hierbij aansluit. In de sutta's vind ik terug dat er niks mis is met de voordelen kennen van geven (dana), van deugdzaam gedrag ontwikkelen (sila), van kwaliteiten ontwikkelen (bhavana), de drie pijlers/bases van verdienste.

Je kunt als mens bijvoorbeeld helemaal niet stilstaan bij de voordelen van geven, terwijl je iets geeft. Alsof geven net zoiets is als ademen. Dan zou je misschien denken dat dit heel zuiver geven is, maar dat beschrijven de sutta's niet. Het ideale geven is zonder verwachtingen maar wel ook met de kennis 'geven is goed'. Je moet echter ook weer geen beloning verwachten van geven.





Siebe





36
Algemeen / Re: Het belang van mettā
« Gepost op: 24-04-2019 21:59 »
Het blijkt overduidelijk uit de sutta's dat het ontwikkelen en cultiveren van metta zeer voordelig is, zeer verdienstelijk, en dat geldt ook voor de andere Brahma vihara's en ook de jhana's. Ik wilde het onderstaande fragment met jullie delen en jullie vragen wat hier nou eigenlijk staat, wat betekent dit volgens jullie? Het is een fragment uit AN11.16 uit de vertaling van Bodhi.

(5) "Again, householder, a bhikkhu dwells pervading one quarter with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second quarter, the third quarter, and the fourth quarter. Thus above, below, across, and everywhere, and to all as to himself, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with
loving-kindness, vast, exalted, measureless, without enmity, without ill will. He considers this and understands it thus: 'This liberation of the mind by loving-kindness is constructed and produced by volition. But whatever is constructed and produced by volition is impermanent, subject to cessation. If he is firm in this, he attains the destruction of the taints. But if he does not attain the destruction of the taints because of that lust for the Dhamma, because of that delight in the Dhamma, then, with the utter destruction of the five lower fetters, he becomes one of spontaneous birth, due to attain final nibbana there without ever returning from that world.

Hier is de hele sutta na te lezen, in de vertaling van bhikkhu Sujato: https://suttacentral.net/an11.16/en/sujato

Siebe


37
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 24-04-2019 21:27 »
Moge je slagen broeder!

38
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 24-04-2019 20:39 »
Maak een eiland van jezelf, een toevlucht, een toeverlaat.

Kunnen Vlamingen dat dan ook?? ;D

Siebe

39
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 24-04-2019 19:34 »
Er zijn er die bevrijding inderdaad beschrijven als een onaangedaanheid, maar dat is voor mij geen bevrijding, dat is iets erg zelf-gerichts, iets waar je je zelf ongenaakbaar mee lijkt te maken, en dus iets waarmee je het leven buiten sluit. Dat is een pseudo bevrijding. Het is erg zelf-gericht, want het maakt je onaangedaan voor de ander, het sluit de ander buiten, het vermijd de ander, het is enkel gericht op het eigen lijden dat op die manier weggedrukt wordt gehouden en het is geen echte bevrijding, want het bevrijdt je niet van je trekken en afstoten van het leven, het bevrijdt tijdelijk door je af te schermen van het leven. Maar zodra het leven stopt, stopt ook deze kunstmatige bevrijding, en zorgt de gehechtheid eraan die niet werd opgeheven maar weggedrukt weer voor een nieuwe geboorte.

Er zal toch de wereld en de ander in nood blijven, nood in overvloed. Hoe moet je je er toe verhouden?

Ik zie het niet als iets verkeerds om jezelf goed te begrenzen. Als je wilt, kun je namelijk constant branden blussen, pleisters plakken, hier troosten, daar troosten, ren je rot, een gebed zonder einde. Overal is nood, overal is hulp nodig. Een ratrace van hulp. Maar wat is nou hulp? En wat is de oorzaak van ellende? In die ratrace is daar nou nauwelijks aandacht voor.

Hier vertrouw ik inmiddels zeer in de analyses van de Boeddha.

Ik ben het ook helemaal eens geworden met een sutta die aangeeft dat werken aan het welzijn van jezelf betekent dat je je inzet om je eigen hebzucht, haat en begoocheling af te zwakken en te laten verdwijnen. En werken aan het welzijn van anderen betekent dat je anderen hier ook in aanspoort.

Eigenlijk kun je niet echt werken aan het welzijn van anderen op een andere manier. Want je kunt mensen wel steunen, troosten, beter maken, rijk maken, een thuis geven, maar wordt zo afstand gedaan van verkeerde visie, van hebzucht, van haat, van vijandigheid, van begoocheling?

Krishnamurti had helende krachten. Die zette hij eens in en de man genas. Niet lang daarna vermoordde de genezen man iemand. Was ie, eenmaal gezond, wel zo goed af dan? Dit is natuurlijk geen pleidooi voor armoede of ongezondheid maar het toont wel hoe betrekkelijk hulpverlenen is.

Dus ja, wat is hulp?

Siebe

40
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 24-04-2019 12:43 »
Ja, stabiel blijven. Dat lijkt me ook het beste. Valt ook niet mee, maar het is zeker de juiste richting, geen twijfel over mogelijk. Wat dat betreft vind ik de uitspraak van de Boeddha om een toevlucht te maken van jezelf, een eiland, heel mooi en treffend.

Ik heb ook steeds meer vertrouwen in de uitspraak dat het ergste wat je kunt verliezen als mens niet gezondheid en het leven is, maar moraliteit, juiste visie, wijsheid.

Siebe

41
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 23-04-2019 18:55 »
Dank broeder Dorje. Terwijl we zaterdag allemaal het idee hadden dat Caroline op sterven lag, is er toch zeker iets van herstel gaande . Het is allemaal nog pril en het oogt nog broos, maar ze hebben wel meteen de oorzaak kunnen aanpakken. Ze is weer wat aanspreekbaar. Vandaag was ze erg moe merkte ik. Niet zo gek, ook omdat een patient naast haar met longproblemen erg onrustig was in de nacht, begreep ik van de verpleegster. De kritieke waarden zoals bloeddruk en zuurstof zijn ook weer een stuk beter. Ze spreken al over een verplaatsing van de IC naar een verpleegafdeling.

Ik ben met een serie posten bezig over verdienste en dat gaat erg veel over weder geboorte. Het is zo sterk verankerd in de leer van de Boeddha, besef ik me steeds beter. Dat lezend, denk ik wel eens, waarom hangen we zo aan dit leven? Hierna is volgens de Boeddha gewoon een nieuw leven. Waarom verlengen we dit vaak lastige leven zo, met allerlei technieken, als het leven niet eindigt bij de dood? We maken van sterven een heel drama maar is het dat wel?

Als geliefden iets overkomt, en ze lijden erg, dan raakt dat je toch, niet? Je wilt toch niet dat mensen, of andere wezens lijden. Dat is toch, vind ik, nauwelijks te verdragen. Het raakt je. Het brengt je toch van je stuk. Nou moet ik ook wel bekennen dat het van mij, op dit moment, ook niet anders hoeft ook. Ik hoef niet perse altijd onaangedaan te zijn. Ik ervaar verdriet ook niet echt als lijden. Lijden is agressie ervaren, haat, eigenwaan, obsessie, teveel drang, wanhoop dat soort dingen. Dat vergiftigt maar verdriet spoelt eerder schoon. Misschien als je het niet uit dat het ook vergiftigt. Het is ergens ook wel mooi dat je geraakt kan worden toch?


Siebe





42
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 20-04-2019 19:25 »
Bedankt!

Ze hebben de oorzaak inmiddels gevonden. Door een niersteen kon een nier zich niet goed legen.
Door die ophoping heeft ze een urosepsis gekregen, een bloedvergiftiging tgv van een urineweginfectie.
Door het aanleggen van een drain is die ophoping verholpen. Nu ze de oorzaak hebben aangepakt, is er in ieder geval een mogelijkheid, aldus de arts, dat ze er door komt. Het hangt er maar net vanaf hoeveel kracht en energie er nog over is. Een broer zei dat als ze hier doorheen komt, dan moet je haar wel doodknuppelen om haar dood te krijgen. Moesten we samen wel even om lachen.

'Ook ik ben van de natuur van ziekte, verval, verouderen en dood'. Zo is het Boeddha. Geluk is in de praktijk niet veel meer dan leven in een roes van gezondheid, in een roes van leven, in een roes van jeugd, in een roes van controle en macht. Dat geeft nog wat sjeu aan het leven. Dankzij de roes.
Het klopt allemaal wel, die oude teksten.

groet,
Siebe


43
Het gewone leven / Re: Verdriet
« Gepost op: 20-04-2019 13:20 »
Een vriendin van mij ligt op dit moment op de IC in kritieke toestand. Ze heeft al 20 jaar MS en elk jaar gaat ze wat achteruit in lichamelijke en cognitieve functies. Ze was altijd behoorlijk optimistisch ondanks dat benen uitvielen en vrijwel alle kracht uit haar armen. Ze heeft bij alles hulp nodig, ook bij eten en drinken.
Ze is vatbaar voor infecties door een peg-sonde en katheter. Gistermiddag is ze met spoed opgenomen. Ze wordt behandeld voor sepsis. Gedurende de nacht is de te lage bloeddruk niet hersteld. De dokter vond haar situatie zo zorgelijk dat ze me vanmorgen belde. Vanmorgen hebben we haar bezocht, ik en haar familie. Ze reageerde niet. Verdrietig allemaal wat ze moet doormaken, Caroline. Ben er zelf ook verdrietig onder maar dat geeft niet.

Siebe

44
Het gewone leven / Re: Het ware zelf
« Gepost op: 19-04-2019 22:15 »
Ik denk dat ik je wel begrijp Dorje. Kun je het niet ook zo zeggen dat het soort bewustzijn waarin de bijkomstige bezoedeling asmi mana stevig is gevestigd (de notie Ik ben), dat kenmerkt zich door een hele sterke subject-object indeling. Als asmi mana stevig is gevestigd dan is er een sterke Ik-perceptie, alsof je een mannetje of vrouwtje bent in je hoofd. Hierdoor is er ook een sterke object perceptie. Het Ik versus het Andere. Subject versus Object. Waarnemer versus waargenomene. Zoiets?


45
Het gewone leven / Re: Het ware zelf
« Gepost op: 19-04-2019 17:47 »
Dat ben ik wel eerder tegen gekomen, het gezegde dat verlichte mensen een groot ego hadden. Tenminste het werd over Osho gezegd. Maar ik ben er lang niet zeker van dat dat ook werkelijk waar is, in het geval van de Boeddha of dat van Osho. Als je kijkt naar wat er gezegd word dan is er ook veel dat de aanwezigheid van een groot ego tegenspreekt.

Volgens mij is het karakter of de persoonlijkheid van 'gewone' mensen overwegend gebaseerd op de wil, dus op emoties en neigingen. Ik denk dat dit door beoefening steeds meer verschuift naar een hele sterke persoonlijkheid gebaseerd op wijsheid. Een Boeddha staat in mijn beleving heel stevig in het leven, heeft een ongelofelijk sterk karakter of persoonlijkheid maar niet meer gebaseerd op wil.

Maar het doet mij wel denken aan Tseng’can’s gedicht de Hsin Hsin Ming, waar de derde Zen Patriarch duidelijk zegt “als je zelfs maar een klein oordeel velt, dan zijn de hemel en de hel mijlen ver apart”. Je zou best kunnen stellen dat het vellen van oordelen ervoor zorgt dat je goed en slecht scheidt, dat je doelen stelt voor jezelf, en dat je daardoor samsara blijft zien. Dorje en Siebe zullen hier vast een opinie over hebben.

Ja, wat verdienstelijk en onverdienstelijk is bevrijdt opzichzelf niet van samsara. Wat verdienstelijk is, heilzaam, dat leidt naar geluk, in dit leven en na dood, bijvoorbeeld als geboorte in een hemels rijk.
Het lijkt er op dat sommige scholen hier heel minzaam over doen. Maar dat zie ik niet in de Pali sutta's. Het is heel belangrijk voortdurend verdienste te verzamelen en afstand te doen van alles wat onverdienstelijk is. Nogmaals dat bevrijdt niet samsara, maar indirect leidt het wel tot bevrijding. Kennelijk hebben we die verdienste nodig en is het nodig om afstand te doen van onverdienstelijke zaken, om op een punt te komen dat we voorbij verdienste en onverdienste gaan (arahantschap).




46
Het gewone leven / Re: Het ware zelf
« Gepost op: 19-04-2019 12:32 »
Hoi Dorje,

Ik wil je graag iets vertellen over hoe ik ben komen aanvliegen.

Je kunt ook te weinig denken en handelen in termen van wat moreel is en immoreel, onheilzaam en heilzaam etc. Te naief en onnadenkend leven. Maar wat doen. De moraal van de wereld maar volgend, of de moraal op het werk, of de moraal van een clubje vrienden. Wie is daar niet gevoelig voor? Voor afwijzing. Voor goedkeuring?

Toen ik scholier was werkte ik in een legbatterij. Dat deed je nou eenmaal...Daar dacht je niet over na. Dat, die mentaliteit, dat onnadenkende.

Zo leven dieren ook. Ze volgen vooral hun instincten of neigingen of groepsmoraal zonder er bij stil te staan wat onheilzaam en heilzaam, juist en verkeerd.
Ik denk dat het goed is dat we het dierenrijk te boven komen en dat begint met meer wijsheid ontwikkelen over wat moreel is en immoreel, heilzaam en onheilzaam etc.

Het heeft voor mijn gevoel ook te maken met dat je als mens (ik wel in ieder geval) een persoonlijk karakter, ruggengraat, nog moet ontwikkelen. Je bent als jong iemand, ik zeker, extreem beinvloedbaar, en je gaat dan heel gemakkelijk over grenzen heen. Je bent dan eigenlijk nog te slap. Je gaat zelfs zover dat je eigenlijk met je keuzes en daden jezelf verminkt, iets aandoet, en anderen ook. Je bent dan gevoelig voor de verkeerde dingen. Gevoelig voor wat anderen van je vinden, bijvoorbeeld, maar niet voor je eigen en andermans welzijn. Alles is nog zo onrijp, zie je?

Ik heb het nodig gehad en heb het nog nodig, te zien hoe dom dit is, hoe je jezelf verwondt,  hoe je zo alleen maar onheil over jezelf afroept. Dus ik heb het zo beleefd, en beleef het nog zo, dat het juist hard nodig is te zien wat heilzaam is en niet, wat moreel is en niet, wat leidt tot welbevinden en wat niet.
Ik heb niet automatisch wel goed voor mezelf en anderen gezorgd. Wijsheid was ver te zoeken vaak.

Ik heb zo veel interesse ontwikkeld in het onderricht over kamma. Ik ben het helemaal met de teksten eens die onderwijzen dat je je door je eigen manieren van denken, door je gedrag, door je neigingen, visies in een toestand kan brengen van verwonding, van jezelf constant iets aandoen.

Dat is de realiteit van waaruit ik dit onderwerp aanvlieg. En in deze context denk ik dat het heel goed is voor jezelf te onderzoeken, met de Boeddha-Dhamma als leidraad, hoe dit werkt. Hoe je jezelf in een toestand van verwonding brengt en hoe je dit eindigt. Zien wat heilzaam is en wat onheilzaam is speelt dan een cruciale rol. 

Toen ik me verdiepte in Mahayana leerde ik Manjushri kennen, de Bodhisattva die wijsheid symboliseert. Hij vertegenwoordigt vijf soorten wijsheid. Ik herinner me niet meer alle, maar onderscheidende wijsheid behoort er ook bij. In dat licht zie ik ook onderricht over verdienste en onverdienste, het heilzame en niet-heilzame, het bevorderlijke en niet bevorderlijke etc. Ik denk dat onderscheidende wijsheid ook een aspect is van de wijsheidsgeest van een volledig verlichte.


Siebe

47
Het gewone leven / Re: Het ware zelf
« Gepost op: 18-04-2019 20:40 »
Beste forumleden,

Heeft iemand ervaring om het "ware zelf mee te laten draaien"op de achtergrond? Het ego denkt duaal, het "ware zelf'ziet de dingen zoals ze zijn. Heeft iemand een idee hoe ik dit toe kan passen in het dagelijks leven?

Het is niet echt je vraag maar het valt me op.

Als het ego duaal denkt, stel, had de Boeddha na diens volledige verlichting dan niet het grootste ego van alle wezens in samsara?

Waarom? Talloze sutta's gaan immers over heilzaam versus onheilzaam, moreel versus immoreel, juist versus verkeerd, onberispelijk versus laakbaar, gezond versus ongezond, bevorderlijk versus niet-bevorderlijk, neerwaarts versus opwaarts, verward versus niet-verward, bezoedeld versus smetteloos, verdienstelijk versus onverdienstelijk, vaardig versus niet-vaardig.

Is het wel zo dat ego duaal denkt?




48
Theravada Boeddhisme / Re: Mara, een verkennend onderzoek
« Gepost op: 18-04-2019 14:15 »
De macht van Mara overwinnen, beschouwde de Boeddha als de sterkste macht om te overwinnen (DN26§28)

49
Algemeen / Re: Het belang van mettā
« Gepost op: 17-04-2019 20:24 »
Ik kwam dit tegen:

-Wanneer de bevrijding van geest door liefdevolle vriendelijkheid is ontwikkeld en gecultiveerd, tot voertuig gemaakt, en juist ondernomen zijn acht voordelen te verwachten:
Je slaapt goed; je wordt gelukkig wakker; je hebt geen slechte dromen; je bent geliefd bij mensen; je bent geliefd bij geesten, godheden beschermen je; vuur, vergif en wapens verwonden je niet; als je niet verder [in de Dhamma] doordringt, ga je verder naar de Brahma wereld (AN8.1)
AN11.15 noemt ook nog drie voordelen: je geest wordt snel geconcentreerd; je gezichtsuitdrukking is sereen; je sterft niet verward.

https://suttacentral.net/an11.15/en/sujato

Siebe



Pagina's: [1] 2 3 ... 58