Auteur Topic: Boeddhisme zonder mediteren  (gelezen 5222 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Harris

  • Gast
Boeddhisme zonder mediteren
« Gepost op: 29-03-2013 15:11 »
Hallo, ik ben Harris, 49 jaar, getrouwd en vader van 3 jongens.
Sinds vorig jaar november, toen ik een retraite heb gedaan bij Metta Vihara in Hengstdijk, zeer aan te bevelen, ben ik geïnteresseerd in het boeddhisme. Vooral het 'fenomeen' metta bhavana spreekt me zeer aan. Ik wil de goede dingen (zijn er ook slechte?) van het boeddhisme in mijn dagelijkse leven integreren, maar mediteren is niet echt mijn ding (nog). Kan het ook zonder?

Prullarius

  • Gast
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #1 Gepost op: 30-03-2013 02:59 »
Er zullen vast uitgebreidere antwoorden volgen, maar hier alvast mijn wat beperkte voorschotje.

De kern van het Boeddhisme zijn de vier nobele waarheden. Wanneer je serieus aan de slag wilt met het Boeddhisme, zullen die per definitie je uitgangspunt zijn. Als dat niet je uitgangspunt is, ben je niet met het Boeddhisme bezig. Dat hoeft ook niet, alles kan, natuurlijk. Het lijkt mij dat je voor jezelf moet bepalen of het deze kern van het Boeddhisme is die je aanspreekt, of dat je simpelweg liefdevolle vriendelijkheid (waar het Boeddhisme trouwens helemaal geen 'copyright' op heeft) in de praktijk wil brengen. In dat laatste geval heb je natuurlijk met meditatie niets te maken als je dat niet wenst.

Wanneer je wel echt vanuit het Boeddhisme aan de slag gaat, dan is meditatie een belangrijke kwestie. De vier nobele waarheden verwijzen weer door naar het nobele achtvoudige pad, en de meditatie is een onderdeel van dat pad.
Nu is het niet zo dat er letterlijk staat "gij zult mediteren", het idee is, zoals ik het opvat, dat het nobele achtvoudige pad een soort 'doktersadvies' is voor onze 'zieke geest' om de macht van het ego af te bouwen en het mechanisme dat door de vier nobele waarheden beschreven wordt het beste in de smiezen te krijgen, zodat we niet alleen intellectueel erkennen dat we het ermee eens zijn, maar dat we de verregaande inhoud ervan ook daadwerkelijk kunnen gaan zien en ervaren. Het kan zo zijn dat we sommige aspecten van dat pad meer benadrukken of verder ontwikkeld hebben dan andere. Waar het bij het mediteren om gaat, volgens het pad, is dat je oefent in inzet, in oplettendheid, en in concentratie. Die drie komen mooi samen tijdens meditatie, maar je kunt natuurlijk ook op andere gebieden die kenmerken in de praktijk brengen.

Ikzelf mediteer ook maar weinig. Dat promoot ik niet, maar dat is even hoe het is. Ik heb mijn leven echter wel zo ingedeeld dat ik in ieder geval elke dag oplettendheid beoefen - bewust beschouwen wat ik doe en wat er op dat moment "is". Doordat ik heel minimaal en op mezelf gericht leef zonder overbodige toestanden kan ik best goed het Boeddhisme in de praktijk brengen. Als je je afzondert dan praat je bijvoorbeeld weinig, en dat heeft tot gevolg dat je meer in het nu zit omdat taal bijna altijd gaat over andere tijden en plaatsen. Meditatie zit voor mij dan als het ware continu in een hele lichte dosis door m'n dag heen verweven. Zoals ik het zie heeft ieder zo z'n talenten of voorkeuren als het op meditatie aankomt. De een wil zitten, de ander blijkt loopmeditatie heel fijn te vinden, weer een ander voert een (andere) meditatieve handeling uit.

Maar volgensmij is het zo dat als het leven drukker of complexer wordt, daar tegenover zou moeten staan dat je ook extra (in meditatie) die oplettendheid opzoekt. Door de drukte van alledag verliezen we de realiteit van het bestaan (namelijk: het nu) uit het oog omdat we verslaafd zijn aan ons begeven in toekomsten en verledens. Hoe meer mensen we ontmoeten, hoe meer situaties we meemaken, hoe meer we van binnen onszelf verliezen in allerlei plannetjes, mentale gesprekken en, als je pech hebt, boosheid, verdriet of zorgen. Dan is er een flinke tegenkracht nodig om je weer echt in het nu te krijgen. Mediteren is eigenlijk wel heel erg aan te raden dus, vooral in onze maatschappij.

"mediteren is niet echt mijn ding (nog)"

Ik zou zeggen, zolang je de neiging hebt om dat "(nog)" erbij te plaatsen, gewoon blijven mediteren, toch? Besluiten dat het niet gaat of contraproductief is kan altijd nog. Meditatie werkt als een vliegwiel, je bouwt het op en dan hou je het gaande, en dan is het ook veel minder "zwaar". De ingrediënten geduld (voor het opbouwen) en discipline (voor het gaande houden) kunnen, dunkt mij, ongemakken met meditatie behoorlijk uit handen nemen. Dat meditatie helemaal niet zo ontspannen en relaxed is, geldt voor iedereen. Het kan soms hard werken en vervelend zijn. Dat hoort er ook gewoon bij, dat ligt helemaal niet aan jou als je dat zo ervaart. Je zegt een retraite gedaan te hebben en dat je het aanbeveelt. Klinkt voor mij niet direct alsof meditatie niet je ding is :)


Basho

  • Gast
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #2 Gepost op: 30-03-2013 10:10 »
Een mooie en doordachte beschrijving, Prullarius. Wat meditatie aangaat, we spreken vaak over meditatie als een vorm van beoefening, als een techniek. Maar feitelijk is meditatie een vorm van zijn en dan eigenlijk zonder ‘vorm’. Het is de natuurlijke staat van de mens, die helaas verduisterd wordt door allerlei gedragsregels die we zijn aangemeten. En welke we hebben verinnerlijkt. Niet dat regels per definitie fout zijn, maar er is meer dan slechts regels. En we zijn vanaf onze vroegste jeugd gekneed in gehoorzaamheid, het hele schoolsysteem is daarop geënt. Uiteraard moet een kind worden opgevoed, en moet het weten wanneer het te ver gaat. Er zijn in dit leven eenmaal bepaalde grenzen, met name in het sociale leven. We dienen rekening met elkaar te houden. Een kind wat niet wordt opgevoed, zal zwak en zelfs dierachtig blijven, primair. Cultivatie is onontkoombaar, alleen is het de vraag in hoeverre de mens zodanig wordt gecultiveerd, dat er geen voelende balans meer bestaat met zijn natuurlijke staat van zijn.

Wie wij van nature zijn, kan hooguit worden verduisterd, worden ondergedompeld in illusies (een soort wakende dromen), maar het is bijvoorbeeld volgens het Zenboeddhisme en het Taoïsme onmogelijk om de Boeddhanatuur of het Tao actief te wijzigen. Mensen kunnen onderling ongerief veroorzaken, maar men kan de menselijke wezenlijkheid niet bereiken, laat staan aanraken. Men kan slechts het lichaam aanraken, niet wie iemand in wezen is. Kijk naar Christus, ze hebben hem gekruisigd, zijn lichaam gemarteld. Maar ze hebben zijn onverbrekelijke band met God de Vader niet kunnen aanraken, omdat dit onmogelijk is. Jezus leek voor een moment God uit het oog verloren te hebben, als hij menselijkerwijs aan het kruis zegt: “Mijn God, mijn god, waarom hebt gij mij verlaten?” Maar God, Tao, of de Boeddhanatuur is niet te verlaten. Misschien twijfelen we er vaak over, maar dat is slechts de weg van het beredeneren. De hele natuur, de hele kosmos is doordrongen van de wezenlijkheid van het bestaan, wij zijn daar slechts een onderdeel van. Alleen beseffen we dat onvoldoende, omdat we steeds worden afgeleid door onze zintuigen (skandhas), die allerlei impulsen lijken te geven. Terwijl het in werkelijkheid onze eigen weerklank is die we geven op alle situaties waarin we verzeild raken.

Omdat we steeds gefixeerd raken, moeilijk zo niet vrijwel onmogelijk onze gedragingen objectief genoeg kunnen waarnemen, leven we in een strikt subjectief vervormde werkelijkheid, welke in het Boeddhisme “Maya” wordt genoemd. Maya vertegenwoordigt een mythische vrouw, de mooiste en bekoorlijkste die er bestaat. Feitelijk ‘bestaat’ ze slechts in onze persoonlijke wereld van ideaalbeelden, dat wat we willen en verwachten van het leven. Maar het leven voegt zich niet naar wat wij ervan verwachten, wij zijn immers niet de ontwerpers van ons bestaan. Vandaar dat we lijden, omdat we het ideale niet kunnen grijpen, laat staan realiseren. We hebben geen invloed op het begin van ons leven, en ook niet op het einde ervan. We leven in deze kosmos, we maken er onderdeel van, we bevinden ons “into the box”. Vandaar dat het Taoïsme stelt dat het bestaan of de kosmos geen begin of einde kent wat wij zouden kunnen bevatten, er is slechts sprake van een zich steeds veranderende duur. Dat kunnen we waarnemen. Helaas heeft de mens de neiging om zich vast te klampen aan dat wat de zintuigen hem of haar vertellen, met als gevolg dat we onze inherente éénheid niet beleven, maar leven in verstrooidheid, in legio. Wanneer die verstrooidheid strikt in ons overheerst, kan dat zelfs in een extreem geval leiden tot geestesziekte. In de Naardense Bijbel wordt het woord God vertaald in de “Ene”. Eénheid is gezegendheid, omdat Maya is doorzien als de verleiding van de zintuigen. Dat geschiedt door de beoefening van het “getuige-zijn” van wat er in ons leeft. Dat is een vorm van beoefening, omdat de mens zoals gezegd niet (meer) bevindelijk “in meditatie” of “in Tao” is. Er is geen enkele methode nodig om te beoefenen als u daadwerkelijk in meditatie bent, één bent, samenvalt met wie u van nature bent. Maar de mens zoals hij of zij is, heeft een methode nodig, omdat we zoals gezegd niet meditatief zijn, niet in Tao zijn.

Als u los en natuurlijk bent, zoals de Tantrische meditatiemeester Tilopa stelt, bent u thuisgekomen in uzelf. “Los” betekent ongehecht, en “natuurlijk” betekent “in Tao” zijn, op de Weg, samenvallend met het besef van de inherente Boeddhanatuur. Eigenlijk is het helemaal geen “besef”, eerder een spontaniteit, het leven zonder vooropgezet handelen, zonder enig houvast. Dat noemt men in het Taoïsme “zwervend zijn”. Niet dat u per se daadwerkelijk zou moeten zwerven in het uiterlijke leven. Zwervend zijn betekent een innerlijke kwaliteit, het houdt alles vloeiend en dynamisch. Net als een kind spontaan reageert op een bepaalde situatie, het lacht van vreugde als weerklank, het huilt als het verdriet heeft. Wij volwassenen willen niet huilen, en als we huilen, is het vaak een ingehouden huilbui. Er komen wel tranen, maar een kind kan spontaan in huilen uitbarsten. Het kind is er totaal in, vandaar dat er niets achterblijft en het kind nadien weer als het ware schoon is en weer voluit kan lachen. Het is voorbij, klaar. Als wij kwaad worden, onderdrukken we het grotendeels of geheel. Omdat de samenleving woede veroordeelt, moet u zich beheersen. Enerzijds logisch, omdat in de sociale en gecultiveerde wereld woede geen plaats kan hebben. Maar wat gebeurt er met die woede die niet geuit wordt, die niet doorleefd wordt? In het slechtste geval richt het op uzelf, met als gevolg een depressief gevoel. Vandaar dat er zoveel neerslachtige mensen zijn, we kunnen niet meer totaal zijn in wat we doen. In meditatie zijn, is totaal zijn. Dat betekent trouwens niet dat als iemand totaal boos is, hij of zij dan iemand anders zal aanvliegen. Nee, de woede is er, maar we gaan niemand te lijf. De woede wordt toegelaten in ons bewustzijn, het is op dat moment dat wat zich aan ons voordoet. Misschien klinkt het vreemd wat ik zeg, omdat we in de spiritualiteit slechts vrede en sereniteit willen zien. En woede wordt beschouwd als een mentaal gif. Dat is het ook, maar als de woede eenmaal is ontstoken, dient het vanzelf weg te ebben. Wanneer we er actief aan gaan sleutelen, wordt de woede onecht. Dat is wat ik bedoel met niet-totaal zijn. Uiteraard is kwaadheid bewustzijnsvernauwend, is het een mentaal gif. Maar dat is gemakkelijk gezegd, want als iemand boos wordt en zijn of haar boosheid onderdrukt omdat de Boeddha het een mentaal gif noemt, zijn we mijns inziens foutief bezig. Er is immers een bijkomend schuldgevoel ontstaan dat we niet aan de ethische regels van de Boeddha kunnen voldoen. We zijn immers toch kwaad geworden. Maar hier gaat het helemaal niet om, het gaat zuiver en alleen om zelfonderzoek en inzicht in hoe onze emoties werken. Vandaar de vipassana of mindfulness meditaties van belang zijn: het niet-oordelend beschouwen van datgene wat zich aan u voordoet. Dat kan de hele dag door worden beoefend en is het niet strikt noodzakelijk om afgezonderd op een kussentje te gaan zitten mediteren. Zitten in meditatie is uiteraard zeer geschikt om in uzelf te kijken, zonder enige afleiding.

Maar iedereen kan gewoon zelf aanvoelen wat het beste past. Is devotie uw pad, volg het. Is zitten uw weg, doe het. Wilt u bewust door de wereld reizen en zo uzelf beter leren kennen? Volg die weg. Meditatie als beoefening is een hulpmiddel, daadwerkelijk in-meditatie-zijn is Verlichting. Dan bent u wie u bent, zoals de kosmos u bedoeld heeft. Dat is alles, niets meer, niets minder. Er zal niets gebeuren wat uw haren te berge zal doen reizen. U wordt geen speciale persoonlijkheid, geen heilige. Nee. We gaan eerder samenvallen met zoals de natuur ons bedoeld heeft. We proberen niets aan onszelf toe te voegen, we trachten ook niet actief iets van onszelf af te doen. We zijn exact zoals we zijn, totaal en onvoorwaardelijk in acceptatie van wie we wezenlijk zijn. Dit is tegengesteld aan onze niet-accepterende geest, die altijd alles maar wil veranderen. Maar veranderen in “wat”? Dat schaven aan zichzelf, al die pogingen tot zelfverbetering vallen onder het gezag van het ego. Want het ego zoekt het ideaal, de mooie Boeddha die sereen lacht en nergens door van zijn stuk raakt. Die Boeddha is vals wanneer u van alles in uzelf tracht te ontkennen of te onderdrukken om aan het ideaalbeeld te voldoen. Het gaat om begrip, inzicht en besef, niet om emotionele amputatie.

In de Griekse mythologie komt een belangrijk verhaal voor wat hier van toepassing is. De held Theseus komt op een gegeven moment in aanraking met Procrustes. Dat was een wrede rover in Attica, welke reizigers vriendelijk en gastvrij ontving, maar ze weldra in de boeien sloeg als ze eenmaal in slaap waren gevallen. Op een speciaal bed rekte hij ze uit wanneer ze te kort waren. Waren hun ledematen daarentegen te lang en staken ze buiten het bed, dan zaagde hij ze af. Met als gevolg dat de ongelukkigen stierven. Uiteindelijk werd Procrustes door Theseus gedood. Dit mythische verhaal toont wat er gebeurt als er geen rekening gehouden wordt met onze levende individualiteit, onze uniekheid. We worden desnoods met geweld onder sociale druk gedwongen om ons aan te passen. Uiteindelijk sterven we als het ware aan de norm. Dit sterven is een metafoor voor het doodgaan aan strikte gehoorzaamheid en gecultiveerdheid. We beseffen immers niet meer wie we daadwerkelijk zijn, we zijn als het ware gestorven aan wat ons wordt vóórgeleefd. Niet dat onze Boeddhanatuur in wezen kan worden “aangepast”, maar we zijn als het ware “dood” voor onze inherente wezenlijkheid.

Althans, zo besef ik het, rekening houdend met hoe moeilijk het leven soms kan zijn.

Met beleefde groet,

Basho ;)
« Laatst bewerkt op: 23-04-2013 10:00 door Basho »

Offline Tommy

  • Verspreider van inzicht
  • ***
  • Berichten: 136
  • Geslacht: Man
  • Enlighten me.
    • Bekijk profiel
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #3 Gepost op: 30-03-2013 20:05 »
Om je even niet dood te gooien met tekst :P
Ja. Jij mag 'jouw' boeddhisme zo uiten zoals jij dat wil.
Ik (en iedereen op dit forum) zou meditatie echter wel aanraden.
"Listen, I have a feeling we're both here for the same reason. Why not team up? It might make things easier."
Toa Mata Pohatu

Offline gouden middenweg & de wilde natuur

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 562
  • Er zit geen ZELF in het ik-gevoel noch erbuiten.
    • Bekijk profiel
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #4 Gepost op: 31-03-2013 09:07 »
Hallo, ik ben Harris, 49 jaar, getrouwd en vader van 3 jongens.
Sinds vorig jaar november, toen ik een retraite heb gedaan bij Metta Vihara in Hengstdijk, zeer aan te bevelen, ben ik geïnteresseerd in het boeddhisme. Vooral het 'fenomeen' metta bhavana spreekt me zeer aan. Ik wil de goede dingen (zijn er ook slechte?) van het boeddhisme in mijn dagelijkse leven integreren, maar mediteren is niet echt mijn ding (nog). Kan het ook zonder?

Heb maar geen bang, niemand kan in jou plaats beslissen wat bij jou aard, natuur, persoonlijkheid past.

Alles wat je doet waar jou hart ten volle achter kan staan en je geest niet over twijfelt en dat in de wereld schoonheid, waarheid, vrijheid of liefde schept is juist.

Waarheid in spirituele zin is gevonden hebben wat je zocht.

Harris

  • Gast
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #5 Gepost op: 02-04-2013 11:10 »
Iedereen dank voor de reacties, zeer waardevol! Ik denk dat ik alles nog te snel wil. In het nu leven is erg lastig merk ik. Ga ik aan werken. Metta!

Offline Katinka - Boeddha hoekje

  • Mindfulness Trainer en Boeddhistisch Student
  • Administrator
  • Verspreider van inzicht
  • *****
  • Berichten: 117
  • Geslacht: Vrouw
  • Forum eigenaar en manager
    • Bekijk profiel
    • Een Boeddha hoekje
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #6 Gepost op: 23-04-2013 09:45 »
Realiseer je dat meditatie - historisch gezien - zelden door leken beoefend is. De standaard beoefening door leken die serieus met het Boeddhisme bezig waren was (in volgorde van toenemende toewijding):


Met andere woorden: wat wie van ons dagelijks, wekelijks of zelfs jaarlijks doet is al meer dan lekenboeddhisten traditioneel doen. Overigens doen we ook minder: wie van ons steunt de sangha (die nonnen en monniken) in hun dagelijks levensonderhoud? Ik niet.

Sterker nog: hoe centraal het nobele achtvoudige pad ook staat in de Boeddhistische teksten, zelfs monniken mediteren traditioneel helemaal niet regelmatig. In de terminologie van de godsdienstwetenschap: mediteren is traditioneel voor religieuze virtuozen.

Ik sluit me dus aan bij de rest: neem je tijd, ga op retraite wanneer je daar aan toe bent en maak je niet te druk.

Overigens zijn er ook retraites waarbij gewoon gepraat wordt, gestudeerd zelfs. De jaarlijkse Lam Rim retraite op het Maitreya Instituut bijvoorbeeld, geleid door Geshe Sonam Gyaltsen - komende zomer op het nieuwe centrum in Loenen. http://maitreya.nl/ (in het Nederlands vertaald)

Of - half in stilte en in het Engels - de zomer retraite daar met Sangy Khadro, een Westerse non. Dit jaar over 'disturbing emotions'.

Harris

  • Gast
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #7 Gepost op: 23-04-2013 09:48 »
dank je Katinka. ben een keer in, toen nog, Emst, geweest maar niet zo bevallen. ik ga nu Arnhem of Zutphen proberen (ik woon in Apeldoorn).

Offline Katinka - Boeddha hoekje

  • Mindfulness Trainer en Boeddhistisch Student
  • Administrator
  • Verspreider van inzicht
  • *****
  • Berichten: 117
  • Geslacht: Vrouw
  • Forum eigenaar en manager
    • Bekijk profiel
    • Een Boeddha hoekje
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #8 Gepost op: 23-04-2013 10:16 »
Realiseer je dat de sfeer voornamelijk af hangt van de leraar. Dus als een bepaalde leraar in Emst je niet beviel, kun je altijd in Loenen een andere proberen.

Harris

  • Gast
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #9 Gepost op: 23-04-2013 10:24 »
de begeleide meditatie (1 avond per week) wordt altijd door dezelfde persoon gegeven, en daar had ik geen problemen mee hoor, was meer de samenstelling van de groep, plus het feit dat er nooit is gereageerd op een e-mail van mij voor meer informatie

Offline Katinka - Boeddha hoekje

  • Mindfulness Trainer en Boeddhistisch Student
  • Administrator
  • Verspreider van inzicht
  • *****
  • Berichten: 117
  • Geslacht: Vrouw
  • Forum eigenaar en manager
    • Bekijk profiel
    • Een Boeddha hoekje
Re:Boeddhisme zonder mediteren
« Reactie #10 Gepost op: 30-04-2013 10:00 »
Tja, de administratie in Emst / Loenen is niet heel efficient, nee. Het nog een keer proberen kan zeker geen kwaad - als de vraag nog speelt.