Auteur Topic: Wedergeboorte  (gelezen 72 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Wedergeboorte
« Gepost op: 14-11-2019 12:58 »
Wedergeboorte

De komende tijd een serie posten over wedergeboorte. Ik weet dat het niet het meest populaire onderwerp is bij (de huidige) deelnemers hier, maar ik hoop toch dat jullie het leerzaam vinden. Veel zal al wel bekend zijn, misschien lezen/leren jullie wat nieuws. Ik vond het wel leerzaam om me wat meer te verdiepen in wedergeboorte.

Na een inleiding komen de volgende thema’s komen aan bod:

-Wedergeboorte in de context van het onderricht
-Bevrijding van de Boeddha en diens kennis van wedergeboorte
-Gedrag en wedergeboorte (kamma-kamma-vipaka)
-Wedergeboorte en aantallen
-De vruchten van het heilige leven en wedergeboorte
-Enkele indelingen in soorten wedergeboorte
-Verschil in wedergeboorte tussen een edele leerling van de Boeddha en wereldlijke personen
-Hoe werkt wedergeboorte?

Ik heb gebruik gemaakt van de volgende bronnen:

Bronnen:

-Digha Nikaya (DG): The Long Discourses of the Buddha, A translation of the Digha Nikaya by Maurice Walshe, 1996;
-Majjhima Nikaya (MN): The Middle Length Discourses of the Buddha, A new translation of the Majjhima Nikaya, original translation by Bhikkhu Nanamoli, translation edited and revised by Bhikkhu Bodhi, 1995;
-Samyutta Nikaya (SN): The Connected Discourses of the Buddha, A New Translation of the Samyutta Nikaya, Bhikkhu Bodhi, Volume I+II, 2000;
-Anguttara Nikaya (AN): The Numerical Discourses of the Buddha, A Translation of the Anguttara Nikaya by Bhikkhu Bodhi, 2012;
-Dhammapada, www.sleuteltotinzicht.nl, Peter van Loosbroek
-Udana: A Translation With an Introduction & Notes by Thanissaro Bhikkhu, 2012;
-Itivuttaka: This was said by the Buddha, A Translation by Thanissaro Bhikkhu, revised edition 2013;
-Sutta Nipata: The Sutta Nipata, A Collection of Discourses Being One of the Canonical Books of The Buddhist, Translated from Pali by V. Fausböll, Oxford, 1881.

Gebruikte afkortingen:

DN: Digha Nikaya 
MN: Majjhima Nikaya
SN: Samyutta Nikaya
AN: Anguttara Nikaya 
Dhp: Dhammapada
Ud: Udana
Iti: Itivuttaka
Sn: Sutta Nipata

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte, Inleiding
« Reactie #1 Gepost op: 14-11-2019 13:03 »
Inleiding

Elke geboorte is volgens de Pali overlevering eigenlijk een wedergeboorte. Dus eigenlijk is er geen verschil tussen het bespreken van geboorte en wedergeboorte.

Er worden binnen samsara 31 bestaansvormen onderscheiden  waarin je kan worden geboren, of minder gedetailleerd zes: hellewezen, gekwelde geest (peta), jaloerse god (asura), dier, mens en deva. Er zijn vele soorten deva staten, een soort hemelse wezens. Geen enkele bestaansvorm is eeuwig, hoewel sommige heel erg lang duren.

Wat is eigenlijk geboorte?

-“Wat is geboorte? De geboorte van de uiteenlopende wezens in de verschillende klassen van wezens, hun geboren worden, afdalen [in de baarmoeder], voortbrenging, de manifestatie van de khandha’s, het verkrijgen van de zintuigbases. Dit wordt geboorte genoemd”. (SN12.2)

Duur van samsara

De teksten geven aan dat de Boeddha zag dat het zich constant herhalende proces van geboorte, verouderen en dood (samsara) zonder een kenbaar begin is, en in principe eindeloos is, zolang de oorzaken en voorwaarden er voor blijven bestaan. Dit verwijst naar uitspraken in SN15. Daar wordt in Pali o.a. gezegd:

-anamataggo 'yam bhikkhave samsaro.

Hieronder heb ik wat verschillende vertalingen daarvan verzameld:

Bhikkhu Bodhi: “bhikkhu’s, dit samsara is zonder te ontdekken begin” (vertaald uit Engels). …en verderop in de tekst (SN15.1): …” Een eerste punt wordt niet onderscheiden van wezens die ronddwalen en zwerven belemmerd door onwetendheid en geketend door begeerte”…”dit samsara is zonder te ontdekken begin”.
Bhikkhu Sujato: ”bedelmonniken, transmigratie heeft geen bekend begin” (vertaald uit Engels)…”Er wordt geen eerste punt gevonden van ronddolende en zwervende levende wezens belemmerd door onwetendheid en geketend door begeerte”.
Bhikkhu Thanissaro vertaalt: “Vanuit een niet te construeren beginpunt komt transmigratie” (vertaald uit Engels). ”Een beginpunt is niet evident, hoewel wezens belemmerd door onwetendheid en geketend door begeerte transmigreren en ronddolen”.
De Nederlandse vertalers van de Pali Canon, Jansen en de Breet vertalen: “deze voortgang door bestaan is zonder kenbaar begin en einde”…en…”een beginpunt valt niet waar te nemen” 
In een Duitse vertaling: „Unbekannten Anfangs, ihr Bhikkhus, ist dieser Umlauf der Geburten; nicht kennt man einen ersten Beginn bei den Wesen, die, in dem Hemmnis des Nichtwissens, in der Fessel des Durstes gefangen, (von Geburt zu Geburt) umherwandern und umherlaufen’.
[bron vertalingen: suttacentral.net]

De sutta’s in SN15 leggen met voorbeelden uit wat wordt bedoeld:

Al verzamel je al het gras, stokken, takken en alle bladeren op Aarde, en gooi je alles op een grote hoop, en je zou van die hoop bij elk grassprietje, elk takje, blad of stokje zeggen; ‘dit is mijn moeder’ en bij de volgende ‘dit is mijn moeders moeder’ etc., aan de opeenvolging van moeders en grootmoeders komt geen einde, terwijl de hoop grassprietjes en takjes etc. dan al helemaal verbruikt is. (SN15.1)

En, al maak je van de Aarde allemaal kleine kleiballetjes en zeg je bij elk balletje ‘dit is mijn vader’ en bij de volgende ‘dit is mijn vaders vader’, etc. de opeenvolging van vaders en grootvaders komt niet tot een einde, terwijl alle kleiballetje gemaakt van deze grote Aarde dan al verbruikt zijn. (SN15.2)

En, het is niet makkelijk om een wezen te vinden die in dit lange traject niet eerder je moeder is geweest, je vader, je broer, je zus, je zoon, je dochter. (SN15.14-19)

Wedergeboorte als vaardig middel?

Sprak de Boeddha nou over wedergeboorte om aan te sluiten bij wat heersende visie was?
Ik weet het niet, ik denk zelf van niet.

Misleidde de Boeddha mensen bewust met zijn vele voorspellingen waar iemand na de dood wedergeboren is? Een sutta zegt dat de Boeddha verklaart waar een leerling na de dood geboren is, en hij doet dit niet…. “Berekenend, bedoeld om mensen te misleiden, of om mensen te vleien, of met de bedoeling tot voordeel, eer of bekendheid of met de gedachte ‘laat mensen me zo kennen’. Maar er zijn mensen die raken geïnspireerd en worden blij van wat verheven is, die, wanneer ze dat horen, hun geest op zo’n staat richten, en dat leidt tot hun welzijn en geluk voor een hele lange tijd. (MN68§9*). Daarmee wordt bedoeld, volgens mij, dat als mensen zich bijvoorbeeld op een deva bestaan richten dan kunnen ze dat ook realiseren. De teksten geven dit aan, zie bijvoorbeeld:  https://suttacentral.net/mn120/en/sujato

Zijn de leerstellingen van de Boeddha over wedergeboorte enkel vaardige middelen? Oftewel, beschrijft het niet echt hoe zaken gaan in het leven? Dit lijkt te worden in ontkent in MN60, bijvoorbeeld in §11 waar wordt aangegeven dat er feitelijk een andere wereld is en mensen die dat niet zo zien verkeerde visie hebben. In §11 wordt gezegd dat er feitelijk kamma en kamma-vipaka is, dus daden die (ook na de dood) gevolgen hebben.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte in de context van het onderricht
« Reactie #2 Gepost op: 15-11-2019 14:15 »
Wedergeboorte in de context van het onderricht

-“Bhikkhu’s, voor mijn verlichting, toen ik nog een bodhisattva was, nog niet volledig verlicht, kwam in me op: ‘Oh wee, deze wereld is in moeilijkheden geraakt, het wordt geboren, veroudert en sterft, het gaat heen en wordt weer wedergeboren, niettemin begrijpt het niet het ontsnappen aan dit lijden [aangevoerd] door verouderen en dood. Wanneer zal nu een ontsnapping aan dit lijden worden onderscheiden [aangevoerd] door verouderen en dood?
Toen, monniken, kwam in me op: Wanneer wat bestaat, komt verouderen en dood te bestaan? Door wat wordt verouderen en dood geconditioneerd? Toen, monniken, door zorgvuldige aandacht vond er in mij een doorbraak plaats in wijsheid: ‘Wanneer er geboorte is, komen verouderen en dood te bestaan; verouderen en dood hebben geboorte als diens conditie”.
(SN12.10)
 
En ook,

-“Deze wereld, o wee, is in een treurige staat: er is geboorte en verval, er is de dood en in andere staten terecht komen en wedergeboorte. En niemand weet een manier om aan dit lijden, dit verouderen en de dood te ontsnappen. Wanneer zal bevrijding gevonden worden van dit lijden, dit verouderen en de dood?
En toen, monniken, dacht de Bodhisattva (Vipassi): “Met wat aanwezig, doet verouderen en de dood zich voor? Wat conditioneert verouderen en de dood?” En toen, monniken, als gevolg van de wijsheid geboren vanuit diepzinnige overweging realiseerde hij zich: ‘Wanneer geboorte aanwezig is, ontstaat verouderen en dood, geboorte conditioneert verouderen en de dood’”.
En zo ontdekt de Bodhisattva paticca samuppada in voorwaartse en achterwaartse volgorde
(DN14§2.19-2.21)

Dit is natuurlijk een nogal ontnuchterend inzicht toch? Zonder geboorte, is er ook niet het lijden van verouderen en dood.  Ja, zo eenvoudig is het wel. De Boeddha zag kennelijk verouderen en dood zelf als lijden. Dat kun je ook terugzien in de beschrijving van de eerste edele waarheid van lijden.

Hij was volgens de overlevering ook erg ontdaan toen hij buiten de veilige paleismuren een gebochelde oude man zag en een dode en besefte dat hij van dezelfde natuur was.

Hoe moet het begrepen worden dat geboorte, ouderdom en dood conditioneert?

-“Als, Ananda, er helemaal geen geboorte zou zijn, waar dan ook, van wie dan ook of wat dan ook: van deva’s tot de deva staat, van gandhabba’s…, van yakkha’s…van geesten…van mensen…van viervoeters…van vogels…van reptielen tot de reptielen staat, als er helemaal geen geboorte zou zijn van al deze wezens, zou dan, met de afwezigheid van elke geboorte, de beëindiging van geboorte, verouderen en de dood verschijnen?’ ‘Nee heer’. Daarom, Ananda, precies dit is wortel, de oorzaak, de herkomst, de voorwaarde voor verouderen en dood- namelijk geboorte. (DN15§4)

-“Wat is de directe (voorgaande, proximate cause) oorzaak van lijden? Er dient gezegd te worden: geboorte”. (SN12.23)

Voor iemand die geboren is, valt er niks anders te verwachten dan verouderen en dood (SN3.3)

De teksten stellen het zelfs zo sterk voor dat als er geen geboorte, verouderen en dood in de wereld zou worden aangetroffen, er ook geen Boeddha in zou verschijnen.

-“Monniken, als deze drie dingen niet in de wereld zou worden aangetroffen, zou de Tathagata, de Arahant, de Volmaakt Verlichte niet in de wereld komen, en de Dhamma en Discipline door hem verkondigd zou niet in de wereld schijnen. Welke drie? Geboorte, ouderdom en dood”…
“maar aangezien deze drie dingen worden aangetroffen, komt de Gerealiseerde, de Volmaakte, de volledig ontwaakte Boeddha in de wereld, en de leer en training verkondigd door de Gerealiseerd schijnt in de wereld”. (AN10.76)

In een sutta sprak de Boeddha volgens de overlevering over het gevaar van geboorte.
-“Monniken, er zijn deze vier gevaren. Welke vier? Het gevaar van geboorte, het gevaar van ouderdom, het gevaar van ziekte, en het gevaar van de dood. Dit zijn de vier gevaren”. (AN4.119)

In de sutta’s klinkt dus heel sterk het besef door dat er eigenlijk zonder geboorte te beëindigen ook geen einde komt aan het lijden. Zelfs in hogere rijken is nog het lijden van moeten sterven.
Dus geboorte dient beëindigd te worden. Hoe beëindig je geboorte? Door in dit leven het ongeconditioneerde te realiseren, lijkt me, het overstijgen van geboorte, verouderen en dood.
Alles wat dan weer geboorte zou kunnen veroorzaken is dan afwezig.

-“De Boeddha heeft de Dhamma onderwezen,
Het overstijgen van geboorte;
Voor het afstand doen van al het lijden
Hij heeft me in de waarheid gevestigd.”
(Zegt de non Cala in SN5.6. Ze keurt geboorte niet goed. Mara wel, Mara verleidt wezens tot wedergeboorte).

-“De ziener van de vernietiging van geboorte
Meedogend, kent de eenrichtingsweg
Waardoor men in het verleden de stroom overstak
Waardoor ze zullen oversteken, en nu oversteken” (SN47.18/43)

-“Iemand die ijverig verwijlt
In deze Dhamma en Discipline,
Na afstand gedaan te hebben van het rondgaan in geboorte
Zal een einde maken aan lijden” (SN6.14)

“Hij die zijn vele vorige levens kent
En de hemelen en ellendige staten ziet
Die de vernietiging van geboorte heeft bereikt
Hem noem ik een Brahmaan” (MN98, vers 54)

-“Monniken, als iemand de Dhamma onderwijst met de bedoeling voor afkeer van geboorte, dan is iemand geschikt om een monnik te worden genoemd die een spreker over de Dhamma is.” (SN12.16)

Door het niet begrijpen van vier dingen zwerven we al eindeloos lang rond in de cyclus van wedergeboorten: door het niet begrijpen van de vier edele waarheden (DN16§2.2)

Door het niet begrijpen van vier dingen zwerven we al eindeloos lang rond in de cyclus van wedergeboorten: door het niet begrijpen van de edele moraliteit; door het niet begrijpen van de edele concentratie; door het niet begrijpen van de edele wijsheid, door het niet begrijpen van de edele bevrijding. Door het begrijpen er van wordt begeerte naar bestaan/worden afgesneden, de neiging tot worden wordt uitgeput, de ondersteuning van worden wordt vernietigd en er zullen geen wedergeboorten meer zijn (DN16§4.2)

Dhp 153. “Gedurende vele geboorten in samsara heb ik verwoed gezocht naar de bouwer van dit huis, maar niet gevonden. Het herhaaldelijk geboren worden, is vol met lijden”.
Dhp 154. “O bouwer van dit huis, nu heb ik je gezien! Jij zult nooit meer een huis bouwen. Al jouw balken zijn vernietigd, al jouw dakspanten zijn afgebroken! De geest heeft het Ongeconditioneerde bereikt, het ophouden van de begeerte is bereikt!”

Dhp 238. “Maak van jezelf een eiland! Maak voort en wordt wijs! Bevrijd van onzuiverheden en hartstochtloos, zul je niet meer tot geboorte en ouderdom komen”.
Dhp 348. “Laat het verleden los, laat de toekomst los, laat het heden los; ga voorbij elke vorm van bestaan. Met de geest bevrijd in elk opzicht, zul je niet meer tot geboorte en ouderdom komen”.

Dhp 423. “Hij, die zijn vorige levens kent, de gelukkige en ellendige staten ziet, hij die het einde van geboorten heeft bereikt en de perfectie van wijsheid heeft verwerkelijkt, de heilige die de top van zijn spirituele voortreffelijkheid heeft bereikt; hij is degene die ik een brahmaan noem”.

-“Voor de monnik wiens geest
Vredig is, bedaard
Wiens koord doorsneden is
Zijn geboorte en rondzwerven
Totaal beëindigd.
Hij is bevrijd
uit Mara’s greep”. (Ud 4.10, alleen vers)

Ook in de kennis van bevrijding zie je terug dat het doel de beëindiging van geboorte is: “Geboorte is vernietigd, het heilige leven is geleefd, wat gedaan moest worden is gedaan, er is niets meer in deze staat van bestaan (SN6.3 en vele andere)
Of…”de kennis en het zicht kwam in me op: ‘Onwankelbaar is mijn bevrijding van geest; dit is mijn laatste geboorte; nu is er geen hernieuwd bestaan meer’”. (SN35.15 en vele andere)

“Hem noem ik begoocheld, Aggivessana, die niet afstand heeft gedaan van de asava’s die bezoedelen, vernieuwing van bestaan brengen, moeilijkheden geven, rijpen in lijden, en leiden tot toekomstige geboorte, verouderen en dood. Want het is met het niet-afstand hebben gedaan van de asava’s dat iemand begoocheld is. Hem noem ik  niet-begoocheld die afstand heeft gedaan van de asava’s die bezoedelen, vernieuwing van bestaan brengen, moeilijkheden geven, rijpen in lijden, en lijden tot toekomstige geboorte, verouderen en dood. Want het is met het afstand gedaan hebben van de asava’s dat iemand niet-begoocheld is”. (MN36§47) De Tathagata heeft afstand gedaan van de asava’s op een manier dat ze nooit meer in de toekomst ontstaan.

“Er zijn, Nigrodha, onheilzame dingen waarvan nog geen afstand is gedaan, bezoedeld, wedergeboorte bevorderend, angstaanjagend, die pijnlijk gevolgen voortbrengen in de toekomst, verbonden met geboorte, verouderen en dood. Het is voor het afstand doen van deze dingen dat ik de Dhamma onderwijs. Als jullie op overeenkomstige wijze oefenen, zal van deze bezoedelde dingen afstand worden gedaan, en de dingen die zorgen voor zuivering zullen zich ontwikkelen en groeien en jullie zullen allemaal, in dit leven, door je eigen inzicht en realisatie, verblijven in de volheid van volmaakte wijsheid” (DN25§23)
Wat zijn de dingen die bezoedelen: kilesa’s, tanha, asava, anusaua

Ook in het verwoorden van de vier edele waarheden kun je de nadruk zien op het beëindigen van wedergeboorte.

-“En wat monniken is de edele waarheid van het ontstaan van lijden? Het is die begeerte die wedergeboorte (let. opnieuw worden, DN, noot 702) veroorzaakt, verbonden met plezier en wellust, nieuw genoegen hier en daar vindend; dat wil zeggen, zintuiglijk verlangen, verlangen naar bestaan en verlangen naar niet-bestaan” (DN22§19). Deze begeerte ontstaat overal waar er iets aangenaams en plezierigs is.

-“De eerwaarde Sariputta verbleef eens onder de Maghadans te Nalakagamaka. Toen benaderde de rondtrekkende asceet Samandakani de eerwaarde Sariputta en wisselde begroetingen uit. Toen ze hun begroetingen en beleefdheden hadden afgesloten, ging hij terzijde zitten en zei tegen de eerwaarde Sariputta:
“Vriend Sariputta, wat is geluk? Wat is lijden?”
“Wedergeboorte, vriend, is lijden. Geen wedergeboorte is geluk. Wanneer er wedergeboorte is, kan dit lijden verwacht worden: koude, hitte, honger, dorst, ontlasting, urineren; gekweld zijn door vuur, stokken of messen; en familieleden en vrienden komen samen en maken je verwijten. Wanneer er weder geboorte is, kan dit lijden verwacht worden.
“Wanneer er geen wedergeboorte is, kan dit geluk verwacht worden: geen koude, geen hitte, geen honger, geen dorst, geen ontlasting, geen urineren; geen gekweld zijn door vuur, stokken of messen; en geen familieleden en vrienden die samen komen om je verwijten te maken. Wanneer er geen wedergeboorte is, is dit geluk te verwachten”. (AN.10.65)

Tot zover wedergeboorte in de context van het onderricht.




Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte en Bevrijding
« Reactie #3 Gepost op: 16-11-2019 14:42 »
Bevrijding van de Boeddha en kennis van wedergeboorte

De teksten spreken over drie soorten ware kennis (DN33§1.10(58) die de Boeddha onder de Bodhiboom opdeed en die diens onwetendheid en duisternis verdreven. Kennis van wedergeboorte behoort hier ook toe. Deze drie soorten zogenaamde ware kennis worden in heel veel sutta’s genoemd.

Eerste ware kennis: Kennis van eigen vorige levens

Vanuit de vierde jhana richtte de Boeddha zijn geest op de kennis van de herinnering aan vorige levens (…). “Ik herinnerde mijn veelvuldige levens, dat is, één geboorte, twee geboorten, drie geboorten, vier geboorten, vijf geboorten, tien geboorten, twintig geboorten, dertig geboorten, veertig geboorten, vijftig geboorten, honderd geboorten, duizend geboorten, honderdduizend geboorten, vele eonen van wereld-inkrimping, vele eonen van wereld- uitdijing, vele eonen van wereld inkrimping en uitdijing: ‘Daar heette ik zo, was van die stam, zo zag ik er uit, zo voedde ik mezelf, zo mijn ervaring van plezier en pijn, zo mijn levensduur; en daar stervend, verscheen ik elders; en ook daar had ik een bepaalde naam, behoorde ik tot een bepaalde stam, zag ik er zo uit, zo voedde ik mezelf, zo waren mijn ervaring van plezier en pijn, zo was mijn levensduur; en daar stervend verscheen ik hier opnieuw’. Dus met al hun aspecten en bijzonderheden herinnerde ik mijn veelvuldige vorige levens”. MN4§27, MN51, MN53, MN77, AN3.58, AN4.198, AN8.11, AN6.2)

Hoewel de teksten deze kennis van vorige levens presenteren als kennis die de onwetendheid bij de Boeddha verdreef, is het volgens mij niet zo dat je perse deze kennis moet hebben om bevrijding te realiseren.

Tweede ware kennis: Kennis van het heengaan en weer verschijnen van wezens


De Boeddha richt in de vierde jhana diens geest op het sterven en weer verschijnen van wezens.

“Met het goddelijk oog, dat gezuiverd is en het menselijke overtreft, zag ik wezens sterven en opnieuw verschijnen, inferieur en superieur, mooi en lelijk, fortuinlijk en onfortuinlijk. Ik begreep op deze manier hoe wezens verder gaan overeenkomstig hun daden: ‘Deze waardige wezens die wangedrag vertoonden met lichaam, spraak en geest, die de edelen verachten, die verkeerde visies koesterden en daden verrichten op basis van verkeerde visie, zijn na de dood, bij het afbreken van het lichaam, wedergeboren (let. opnieuw verschenen, reappeared) in een slechte bestemming, in verdoemenis, zelfs in de hel; maar die waardige wezens die goed gedrag vertoonden met lichaam, spraak en geest, die de edelen niet verachten, die juiste visie onderhielden, en daden verrichten gebaseerd op juiste visie, zijn na de dood, bij het afbreken van het lichaam, wedergeboren in een goede bestemming, zelfs in een hemelse wereld’. Dus, met het goddelijk oog, dat gezuiverd is en het menselijke overtreft, zag ik wezens sterven en opnieuw verschijnen, inferieur en superieur, mooi en lelijk, fortuinlijk en onfortuinlijk, en ik begreep hoe wezens verder gaan overeenkomstig hun daden” (o.a. MN4§29)

In MN77§35 wordt gezegd dat de Boeddha dit sterven en weer opnieuw verschijnen van wezens zag zoals wanneer er twee huizen zouden zijn met deuren, en iemand ziet hoe mensen het ene huis ingaan en er weer uit gaan, en ze heen en weer ziet gaan.

De Boeddha kent de weg naar de hel, het dierenrijk, de rijk van de peta’s, de mensen wereld en naar de deva’s en naar Nibbana. Hij kan met zijn geest zien op welk pad iemand zit, en na de dood ziet ie die persoon daar verschijnen. (MN12§35-42).

Dit is een zien met het zogenaamde goddelijk oog, wat dus wordt beschreven als iets wat het gewone menselijke oog overtreft. Het zien hier is dus geen visuele waarneming.

Derde ware kennis: Kennis van de beëindiging van de asava’s

Vanuit de vierde jhana richtte de Boeddha diens geest op de vernietiging van de asava’s.
-“Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘Dit is lijden’; Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘dit is de oorzaak van lijden’;  Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘Dit is de beëindiging van lijden; Ik wist meteen zoals het werkelijk is: dit is de weg die leidt naar de beëindiging van lijden. Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘dit zijn de asava’s’; Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘dit is de oorzaak van de asava’s’; Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘dit is de beëindiging van de asava’s’; Ik wist meteen zoals het werkelijk is: ‘dit is de weg leidend naar de beëindiging van de asava’s’.

“Toen ik het zo kende en zag, werd mijn geest bevrijd van de asava van zintuiglijke verlangen, van de asava van worden, van de asava van onwetendheid. Toen het bevrijd was, kwam er de kennis: ‘Het is bevrijd’. Ik wist meteen: ‘Geboorte is vernietigd, het heilige leven is geleefd, wat gedaan moest worden is gedaan, er is geen tot enige staat van bestaan komen meer”. (MN4§31/31)

Je kunt je afvragen of de Boeddha hier ook de kennis verkreeg hoe de asava’s tijdens verschillende fasen van spirituele rijpheid eindigen, namelijk:
Bij sotapanna eindigt ditthi-asava (asava van verkeerde visies).
Bij anagami eindigt kama asava (asava van zintuiglijk verlangen).
Bij arahantschap eindigen bhava asava en avijja asava (asava van worden en onwetendheid)

De sutta’s geven niet aan dat de Boeddha dit zag tijdens diens ontwaken, maar het zou best kunnen dat dit ook onder ‘de kennis van beëindiging van de asava’s’ valt.

Kennis van wedergeboorte speelde kennelijk een (belangrijke) rol bij Boeddha’s bevrijding. Het is echter volgens mij niet zo dat je perse kennis moet hebben van je vorige levens en het heengaan en weer verschijnen van wezens overeenkomstig hun daden, om bevrijding te realiseren.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte en Gedrag, deel 1
« Reactie #4 Gepost op: 17-11-2019 14:18 »
Gedrag en wedergeboorte, deel 1

Er zijn erg veel sutta’s die het verband beschrijven tussen gedrag en wedergeboorte. Hieronder heb ik een selectie gemaakt. Het is lang niet compleet. Dit onderdeel wordt in drie delen gepost.

SN42.2. Talaputa is via overlevering wijsgemaakt dat het amuseren van mensen met waarheden en leugens (toneelspel) na de dood leidt tot geboorte in het gezelschap van lachende deva’s. Het punt dat de Boeddha maakt is dat al dat toneelspel in feite alleen maar wellust, haat en begoocheling, de drie onheilzame wortels, sterker maakt en niet opheft. Zowel de acteur als het publiek is in een staat van bedwelming (intoxication) tijdens de opvoering. Dit leidt na de dood tot een geboorte in de Hel van Gelach. Maar als iemand de visie koestert dat toneelspel voordelig is en leidt tot een deva staat, dan heeft iemand een verkeerde visie. De bestemming van verkeerde visie is tweevoudig: hel of het dierenrijk.
Hetzelfde soort thema speelt in de volgende sutta’s. Deze behandelen het lot van de huurling in een oorlog en andere krijgers. Ook hier denkt de persoon dat het goede gevolgen heeft terwijl de Boeddha aangeeft dat er alleen maar slechte gevolgen zijn. (SN42.3-5)

Ik denk dat veel entertainers nu ook denken dat ze goed doen, omdat ze mensen een goede tijd bezorgen, amuseren maar eigenlijk werpt SN42.2 daar een heel ander licht op. Hetzelfde voor militairen. Zij worden geëerd en vinden zelf ook dat ze goed werk doen door de vijand te doden en verslaan. Het lijkt er toch sterk op dat de Boeddha dit heel anders zag.

SN42.6 bespreekt dat mensen wel kunnen bidden en lofbetuigingen uiten terwijl ze om de dode heenlopen maar dat zal er niet voor zorgen dat iemand in een hemelse wereld wordt wedergeboren. Diens eigen daden zijn beslissend.

Mensen besmeurd door kwaadsprekerij, gedood door eigenwaan, vallen in de hel. (SN8.3)

Wantrouwen in de Drie Juwelen wordt gezien als een eigenschap van de niet-geïnstrueerde wereldlijke persoon. Ten gevolge daarvan, en ten gevolge van diens immoraliteit, wordt die persoon geboren in de hel (SN55.13). Als dit vertrouwen en moraliteit er wel is, is het onmogelijk dat iemand nog in een lagere wereld wordt geboren. (SN55.17)

Als iemand alle gedragingen en gewoonten en de geest van een hond of os (of welk dier dan ook) imiteert/beoefent (wat gebeurde en misschien nog wel gebeurt in India) zal iemand respectievelijk onder honden of ossen geboren worden. Maar als hij ook nog de visie heeft dat het zal leiden tot een hemelse geboorte, (en daarom doet men zulke praktijken), is dat verkeerde visie. En voor iemand met verkeerde visie zijn er twee bestemmingen, het dierenrijk of de hel (MN57)

Het is door gedrag dat niet in een overeenstemming is met de Dhamma, door onjuist/onrechtvaardig gedrag dat sommige wezens, na de dood in verdoemenis worden geboren, zelfs in de hel. Het is door gedrag dat in een overeenstemming is met de Dhamma, door juist gedrag dat sommige wezens, na de dood opnieuw verschijnen in een gelukkig bestemming, zelfs in de hemelse wereld.
Welk gedrag is niet in overeenstemming met de Dhamma, onrechtvaardig gedrag:
Doden, moorddadig zijn,  gewelddadig gedrag, bloed aan de handen hebben; stelen; wangedrag in zintuiglijke genoegens zoals overspel of ander seksueel wangedrag.
Liegen, zoals valse getuigenissen afleggen. Doelbewust liegen voor je eigen doeleinden.
Kwaadaardig spreken zoals tweedracht zaaien; grove taal gebruiken, kwetsende woorden, beledigend, grenzend aan boosheid, die concentratie niet bevorderen.
Roddelen, op het verkeerde moment spreken, dingen zeggen die niet feitelijk zijn, nutteloos, onredelijk, onbescheiden en onvoordelig. 
Hebzuchtigheid. Het bezit van anderen begeren. Kwade wil of intenties van haat. Anderen het slechte wensen, leed toewensen, zelfs de dood toewensen.
Verkeerde visie aanhangen. Hier worden steeds dezelfde visies genoemd: ‘Er is niets gegeven, niets geofferd, niets aangeboden; er is geen vrucht of resultaat van goede en slechte daden; er is niet deze wereld, niet een andere wereld; er is geen moeder, geen vader; er zijn geen wezens die op spontane wijze (zonder seks) geboren worden; er zijn geen asceten en brahmanen met juist gedrag en beoefening in de wereld, die, nadat ze zelf met rechtstreekse kennis deze en de andere wereld realiseerden, ze bekend maken aan anderen.
Op basis van zulk gedrag niet overeenkomstig de Dhamma wordt iemand na de dood in verdoemenis geboren, zelfs in de hel.

Gedrag in overeenstemming met de Dhamma is: Het afstand doen van het doden van levende wezens, geen geweld vertonen, zachtaardig gedrag.
Het onthouden van stelen. Het onthouden van wangedrag wat zintuiglijke genoegens aangaat.
Het onthouden van valse spraak. Van verdeeldheid zaaien. Van grove taal en zinloos geklets.
Niet hebzuchtig andermans bezit begeren. Een geest hebben zonder kwade wil, vrij van haatvolle intenties, vol met goede wensen voor andere wezens. Juiste visies aanhangen. Deze zijn de tegendelen van de verkeerde visies.
Op basis van zulk gedrag overeenkomstig de Dhamma wordt iemand na de dood in een gelukkige bestemming geboren, zelfs in een hemelse wereld. Dat kunnen kennelijk zelfs de hoogste werelden van samsara zijn, de vormloze sferen. (MN41§4-42)

Gedrag overeenkomstig de Dhamma, rechtvaardig gedrag leidt tot een wedergeboorte in een hemelse wereld. Gedrag tegengesteld aan de Dhamma, onrechtvaardig gedrag, leidt tot geboorte in de lagere wereld, de hel. (AN2.16)

Twee kwaliteiten bezittend wordt iemand na de dood geboren in de hel. Welke? Boosheid en vijandigheid; kwaadsprekerij en onbeschaamdheid; jaloezie en vrekkigheid; bedrieglijkheid en sluwheid; morele schaamteloosheid en morele roekeloosheid. (AN2.220-224)
Twee kwaliteiten bezittend wordt iemand na de dood geboren in een hemelse wereld. Welke?  Niet-(ontbreken van)boosheid en niet-vijandigheid; niet-kwaadsprekerij en niet- onbeschaamdheid; niet-jaloezie en niet-vrekkigheid; niet-bedrieglijkheid en niet-sluwheid; morele schaamteloosheid en morele roekeloosheid. (AN2.225-229)

Bedwelmd door jeugdigheid, gezondheid en levenslust begaat men wandaden, geeft men de training op en wordt na de dood geboren in ellendige staten, de hel. (AN3. 39)

Het is door mentale corruptie dat na de dood sommige wezens hier worden geboren in de hel. (AN1.43) In een goede bestemming als iemand een mentaal soepele geest heeft. (AN1.44)

Het is onmogelijk dat wangedrag in lichaam, spraak en geest na de dood kan leiden tot geboorte in een hemel. Het is ook onmogelijk dat goed gedrag kan leiden tot geboorte in een lagere wereld. (AN1.290-295)

Voor geboorte in de hel is verkeerde visie het meest bepalend. Voor geboorte in een hemel, juiste visie. (AN1.312-313)

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte en gedrag, deel 2
« Reactie #5 Gepost op: 18-11-2019 11:51 »
Deel 2, Gedrag en Wedergeboorte

MN135 bespreekt dat iemand door doden en geweld na de dood wordt geboren in een staat van ontbering, in een ongelukkige bestemming, zelfs in de hel. Maar mocht iemand in plaats daarvan weer geboren worden als mens, dan zal die persoon kort leven. Doden en geweld leiden dus tot een korte levensduur. Als iemand niet doodt en geweld heeft afgezworen, zacht en vriendelijk en meedogend is naar wezens, dan zal iemand na de dood geboren worden in een gelukkige bestemming. Mocht die persoon weer als mens geboren worden dan zal hij lang leven.
Ook leed toebrengen aan anderen leidt tot een ellendige bestemming en mocht iemand weer als mens geboren worden tot een ziekelijke aanleg. Het afzien van leed toebrengen, leidt tot een gelukkige bestemming en tot een gezond gestel.

Het karakter waarbij iemand snel boos is, geërgerd, en zich snel beledigd voelt, vijandig wordt en wraakzuchtig, woede en haat vertoont, leidt na de dood tot ellendige bestemmingen. Mocht iemand weer geboren worden als mens dan is die persoon lelijk. Als iemand niet dat karakter heeft, wordt iemand na de dood wedergeboren in een gelukkige bestemming. Mocht iemand weer geboren worden als mens dan zal die persoon mooi zijn.

Jaloezie leidt na de dood ook tot een ellendige bestemming. Mocht iemand na de dood weer geboren worden als mens dan is die persoon niet invloedrijk. Niet jaloers zijn leidt na de dood tot een gelukkige bestemming. Mocht die persoon na de dood weer als mens geboren worden dan is ie invloedrijk.
Gierigheid leidt na de dood ook tot een ellendige bestemming. Mocht iemand na de dood weer geboren worden als mens dan is die persoon arm. Vrijgevigheid leidt na de dood tot een gelukkige bestemming. Mocht die persoon na de dood weer als mens geboren worden dan is ie rijk.

Koppigheid en arrogantie leidt na de dood ook tot een ellendige bestemming. Zo iemand betoont geen eerbied aan personen die dat verdienen, staat niet op wanneer dit zou moeten, biedt geen stoel aan voor iemand die dat verdient, eerbiedigt en respecteert eerwaarden niet.
Mocht die persoon na de dood weer geboren worden als mens dan is die persoon laag geboren, leeft in moeilijke armoedige omstandigheden. Als iemand niet koppig en arrogant is, wordt iemand na de dood geboren in een gelukkige bestemming. Mocht die persoon na de dood weer als mens geboren worden, dan wordt ie geboren in welvarende omstandigheden (high birth).

Als een persoon niet een leraar bezoekt en vraagt wat heilzaam is en onheilzaam, afkeuringswaardig, en moreel. Wat ontwikkelt dient te worden en wat niet. Welke daden leiden tot je eigen nadeel en lijden en tot je welzijn en geluk, dan wordt iemand na de dood geboren in een ellendige bestemming. Mocht die persoon na de dood weer als mens geboren worden dan is ie dom. Als een persoon wel op zoek gaat naar wat wijs is, en wijze daden verricht, wordt ie geboren in een gelukkige bestemming. Mocht die persoon na de dood weer als mens geboren worden dan is ie wijs. (MN135)

MN136 verduidelijkt dat het principe van kamma zoals uitgelegd in MN135 niet betekent dat iemand die in dit leven ondeugdzaam leeft, na de dood sowieso geboren wordt in een lagere wereld en iemand die deugdzaam leeft na de dood sowieso geboren wordt in een hemelse wereld.
Iemand kan in dit leven wandaden hebben begaan maar bijvoorbeeld op basis van eerdere goede daden (in vorige levens bijvoorbeeld) geboren worden in een hemelse wereld. Ook kan iemand op het moment van de dood juiste visie verkrijgen en ondernomen hebben. Juiste visie verkrijgen op het moment van de dood schijnt te leiden tot hemelse werelden.
Als een persoon in dit leven moreel leeft, kan hij toch na de dood in een ellendige wereld worden geboren op basis van eerdere wandaden, of die persoon verkreeg en ondernam verkeerde visie op het moment van de dood. Verkeerde visie verkrijgen en ondernemen op het moment van de dood lijkt te leiden tot een ellendige bestemming.

Vier methoden

-Wat is plezierig nu maar rijpt als pijn in de toekomst? Dat is het hier en nu zwelgen in zintuiglijk genoegens. Na de dood wordt deze persoon geboren in verdoemenis, zelfs in de hel. Iemand beleeft plezier dat ontstaat met wandaden als voorwaarde. Na de dood wordt die persoon geboren in een ongelukkige bestemming, zelfs in de hel.
-Wat is hier en nu pijnlijk en rijpt in de toekomstig ook als pijn? Strenge ascese. Het baden in water, drie keer per dag inclusief in de avond (ter zuivering?) De praktijk van het kwellen en versterven van het lichaam. Iemand is verwikkeld in de tien schadelijke daden en ervaart pijn en smart als gevolg daarvan in dit leven. Na de dood wordt die persoon geboren in ongelukkige bestemming, zelfs de hel.
-Wat is pijnlijk hier en nu en rijpt in de toekomst als plezier? Iemand heeft van nature een sterke aanleg voor wellust, haat en begoocheling en leidt hierdoor constant pijn en smart. Maar zelfs dan leidt iemand het volmaakt zuivere heilige leven, zelfs met een betraand gezicht. Na de dood zal die persoon geboren worden in een gelukkige bestemming, zelfs in een hemelse wereld.
Als iemand niet de tien wandaden verricht en als gevolg daarvan pijn en smart ervaart. Na de dood wordt deze persoon geboren in een gelukkige bestemming, zelfs in de hemelse wereld.
-Wat is plezierig hier en nu en rijpt als plezier in de toekomst? Iemand heeft van nature geen sterke wellust, haat en begoocheling, en ervaart niet constant de pijn en smart tegen gevolge van die drie bezoedelingen. Hij verwijlt in de 1-4 jhana. Na de dood verschijnt hij opnieuw in een gelukkige bestemming, zelfs in de hemelse wereld.
Iemand onthoudt zich met genoegen van de tien wandaden in dit leven. Na de dood zal deze persoon geboren worden in een gelukkige bestemming, zelfs een hemelse wereld. (MN45+46)





Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte en gedrag, slot
« Reactie #6 Gepost op: Gisteren om 10:59 »
Deel 3, Gedrag en Wedergeboorte, Slot

Vier Personen

Wat wedergeboorte aangaat onderscheiden de teksten vier personen:
-Zij die van duisternis naar duisternis gaan. Ze leven al in ellendige omstandigheden en verrichten wandaden met lichaam, spraak en geest. Zij gaan na de dood naar de lagere werelden, de hel.
-Zij die van duisternis naar licht gaan. Iemand leeft in ellendige omstandigheden maar verricht goede daden. Na de dood wordt die persoon geboren in een hemelse wereld.
-Zij die van licht naar duisternis gaan. Zij leven in goede omstandigheden maar verrichten wandaden. Na de dood worden ze geboren in een ellendige bestemming, de hel.
-Zij die van licht naar licht gaan. Iemand leeft als mens in goede omstandigheden en verricht goede daden. Na de dood wordt iemand dan in een hemel geboren. (SN3.21)

Iemand wordt in de hel gedeponeerd alsof ie daar gebracht is als:
Iemand wangedrag vertoont met lichaam, spraak en geest en ondankbaar is. Leven vernietigt, steelt, seksueel wangedrag vertoont en liegt. Iemand van verkeerde visie is, verkeerde intenties, verkeerde spraak en verkeerde actie, verkeerd levensonderhoud, verkeerde inspanning, verkeerde mindfulness en verkeerde concentratie. Als iemand valse getuigenissen aflegt. Als iemand verstoken is van vertrouwen, immoreel is, moreel schaamteloos en moreel roekeloos.
Indien het omgekeerde het geval is wordt iemand in de hemel gedeponeerd alsof ie daar gebracht is.  (AN4.214-220)

Aanwinsten, eer en lofbetuigingen dient men te vrezen want als je geest daardoor geobsedeerd wordt, wordt je na de dood geboren in de hel. (SN17.10)

Krenterige personen, lasteraars, mensen die belemmeringen creëren voor anderen die aalmoezen geven, kunnen geboren worden in de lagere rijken. Als ze terugkomen in de menselijke staat worden ze geboren in arme families, waar kleding, voedsel, plezier en sport alleen moeizaam worden verkregen. De vriendelijken en vrijgevigen, met vertrouwen in de Boeddha en de Dhamma, diep respectvol naar de Sangha, zij doen de hemelen stralen waar ze geboren zijn. Wanneer ze weer terugkomen in de menselijke staat worden ze geboren in een rijke familie, waar kleding, voedsel, plezier en sport zonder moeilijkheden wordt verkregen.
 (SN1.49)

Een ondeugdzaam persoon wordt na de dood geboren in een lagere wereld. (AN5.213)
Een persoon die veel praat loopt het risico te liegen, tweedracht te zaaien, grof te spreken of ijdel. Na de dood volgt geboorte in een lagere wereld, in hel. (AN5.214)
Er zijn vijf gevaren van ongeduld; veel mensen vinden je onaangenaam, je hebt een overvloed aan vijandigheid, een overvloed aan fouten, je sterft verward en wordt na de dood geboren in de lagere wereld, de hel (AN5.215) AN5.216 noemt ook: gewelddadig en berouwvol als gevaren van ongeduld.
Een gevaar van niet tot vertrouwen inspireren is geboorte in de hel (AN5.217) en bovendien, je neemt jezelf iets kwalijk, de wijzen censureren je, je krijgt een slechte reputatie, je sterft verward.

Iemand die geniet van terechtstellingen van mensen zal na de dood geboren worden in een lagere wereld (AN6.18)

Geven leidt na de dood tot een goede bestemming, een hemelse wereld (AN5.34)

Vertrouwen leidt na de dood tot een goede bestemming, een hemelse wereld (AN5.38)

Wangedrag leidt tot geboorte in de hel (AN5.214)

Als je de vier onmetelijken ontwikkelt (metta, karuna, mudita, uppekka) wordt je na de dood geboren in een brahma wereld. Als de vier jhana’s zijn ontwikkeld, wordt je na de dood geboren in een hemelse wereld.  (AN5.192)

Er zijn deze vijf rampen: verlies van familieleden, rijkdom, gezondheid, deugdzaam gedrag en visie. Alleen door de laatste twee wordt je na de dood geboren in een ellendige wereld , in de lagere wereld, hel. Alleen door verwezenlijking van deugdzaam gedrag en visie wordt je geboren in een hemelse wereld en niet door aanwinst van familie, rijkdom en gezondheid (AN5.130)

Donkere en lichte acties
-Donker actie met donker gevolg. De tien wandaden begaan. Er volgt wedergeboorte in een wereld met pijnlijke contacten, pijnlijke gevoelens, zoals in de hel
-Helder actie met helder gevolg. Iemand onthoudt zich bewust van de tien wandaden. Er volgt wedergeboorte in een wereld waarin gevoelens plezierig zijn, zoals bij de deva’s van glanzende glorie.
-Donker-en-helder actie met donker-en-licht gevolg. Iemand verricht een mix van heilzame en onheilzame daden. Na de dood wordt iemand op basis daarvan geboren in een wereld waarin een mix bestaat van plezierige en pijnlijke gevoelens zoals onder mensen of sommige deva’s en sommige wezens in lagere werelden.
-Noch-donker-noch-heldere actie met noch-donker-noch-helder-gevolg, handelingen die leiden tot de vernietiging van handelen. De wilsactiviteit om afstand te doen van bovenstaande drie soorten acties. Volgens het commentaar is dit de wilsactiviteit van de vier boven-wereldlijke paden die uitmonden in arahantschap (MN, noot 608) (MN57)

Invloed van visie

Het aanhangen van verkeerde visie leidt tot één van deze twee bestemmingen- de hel of geboorte als dier. ( DN12§10/13)

In de sutta’s wordt standaard dit rijtje verkeerde visies opgesomd:
-‘Er is niets gegeven, niets geofferd, niets aangeboden; er is geen vrucht of resultaat van goede en slechte daden; er is niet deze wereld, niet een andere wereld; er is geen moeder, geen vader; er zijn geen wezens die op spontane wijze (zonder seks) geboren worden; er zijn geen asceten en brahmanen met juist gedrag en beoefening in de wereld, die, nadat ze zelf met rechtstreekse kennis deze en de andere wereld realiseerden, ze bekend maken aan anderen’ (DN33§3.2, AN3.117+119, MN41§10, MN117§5).

Je kunt je afvragen of dit nu alleen maar vaardig middel is, tactiek?
MN60§8 verklaart dat er echt een ander wereld is, en dit dus niet zomaar een vaardige visie is.
Deze visies lijken dus, binnen de sutta’s, ook echt bedoeld om aan te geven dat de wereld zo in elkaar steekt.

Het aanhangen van verkeerde visie zorgt er voor dat onheilzame staten toenemen en heilzame afnemen. Omgekeerd doen juiste visies heilzame staten toenemen en onheilzame afnemen (MN114§10). Juiste visie is tweeledig, het tegenovergestelde van bovenstaande verkeerde visies en zogenaamde edele juiste visie. (zie MN117§6-8)

“Monniken, de niet geïnstrueerde wereldlijke persoon begrijpt visies niet, hun ontstaan, hun beëindiging, en de weg die leidt naar hun beëindiging. Voor hem neemt die visie toe. Hij is niet bevrijd van geboorte, van ouderdom en dood, van smart, geweeklaag, pijn, droefheid en wanhoop, hij is niet bevrijd van lijden, zeg ik.
Maar de geïnstrueerde edele leerling begrijpt visies, hun ontstaan, hun beëindiging, en de weg die leidt naar hun beëindiging. Voor hem neemt die visie niet toe. Hij is bevrijd van geboorte, van ouderdom en dood, van smart, geweeklaag, pijn, droefheid en wanhoop, hij is bevrijd van lijden, zeg ik”.  (AN7.54)
« Laatst bewerkt op: Vandaag om 12:06 door Passievrucht »

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte en Aantallen
« Reactie #7 Gepost op: Vandaag om 11:57 »
Wedergeboorte en aantallen

Er worden maar weinig wezens geboren als mens en talrijker zijn zij die geboren worden in andere bestaansvormen. (AN1.334)

Ook worden er maar weinig mensen na de dood weer geboren als mens of als deva. Talrijker zijn zij die na de dood geboren worden in lagere werelden (hel, dier, preta).
Ook weinig deva’s worden weer geboren als deva of als mens. Talrijker zijn zij die na de dood geboren worden in de lagere werelden. 
Weinig hellewezen worden na de dood wedergeboren onder de deva’s. Talrijker zijn zij die geboren worden in de lagere werelden.
Weinigen die sterven als dier worden wedergeboren als mens of deva. Veel meer worden geboren in de lagere werelden.
Weinigen die sterven als preta worden geboren als deva. Talrijker zijn zij die wedergeboren worden in de lagere rijken (AN1. 348-377)

SN56.61. De Boeddha pakt een beetje grond op met zijn vingernagel. Vergeleken met alle aarde is dit natuurlijks niets. Zo weinig wezens worden ook geboren als mens. Ze hebben de vier edele waarheden niet gezien. (zie ook SN20.2)

Hetzelfde tafereel beschrijft SN56.102-104. Het is zeer zeldzaam om na de dood als mens weer opnieuw geboren te worden als mens. Veel meer mensen worden na de dood geboren in de hel, dierenrijk of rijk van hongerige geesten. Ze hebben de vier edele waarheden niet gezien.

Hetzelfde tafereel beschrijft SN56-105-107. Vergeleken met mensen die na de dood geboren worden in lagere rijken zijn de mensen die geboren als deva gering in aantal.

Weinig deva’s worden na de dood als mens geboren. Veel meer worden geboren in lagere rijken (SN56.111-113)
Zelden wordt iemand vanuit de hel na de dood geboren als mens. Veel vaker wordt iemand weer geboren in de lagere werelden. (SN56-114-116)
Zelden wordt iemand na de dood vanuit de hel geboren als deva. Veel vaker wordt iemand weer geboren in de lagere werelden. (SN56-117-119)
Zelden wordt iemand na de dood als dier weer geboren als mens. Veel vaker wordt iemand weer geboren in de lagere werelden. (SN56-120-122)
Zelden wordt iemand na de dood als dier geboren als deva. Veel vaker wordt iemand weer geboren in de lagere werelden. (SN56-123-125)
Zelden wordt iemand na de dood als hongerige geest weer geboren als mens. Veel vaker wordt iemand weer geboren in de lagere werelden. (SN56-126-128)
Zelden wordt iemand na de dood als hongerige geest geboren als deva. Veel vaker wordt iemand weer geboren in de lagere werelden. (SN56-129-131)

De bekende gelijkenis van de blinde schildpad

“Stel dat een man een juk in de zee zou gooien met 1 gat er in, en de oostenwind voert het naar het westen, en de westenwind voert het naar het oosten, de noordenwind voert het naar het zuiden, de zuidenwind voert het naar het noorden. Stel dat er een blinde schildpad zou zijn die aan het einde van een eeuw één keer naar de oppervlakte zou komen. Wat denken jullie, monniken? Zou die blinde schildpad zijn nek in die juk steken met dat ene gat er in?
“Hij zou dat kunnen doen, eerwaarde heer, eens na een hele lange periode”.
“Monniken, de blinde schildpad zou er minder lang over doen om zijn nek te steken in dat juk met dat ene gat er in, dan een dwaas, eenmaal naar verdoemenis gegaan, er over zou doen om opnieuw de menselijke staat te verkrijgen, zeg ik. Waarom zeg ik dat? Omdat daar de Dhamma niet wordt beoefend, niet wordt beoefend wat rechtvaardig is, niet gedaan wordt wat heilzaam is, geen verrichten van verdienstelijke daden. Daar overheerst het verslinden van elkaar, en het afslachten van de zwakken. (MN129§24)

De dwaas verwijst hier naar iemand die wangedrag vertoont met lichaam, spraak en geest.
“Naar de verdoemenis gaan” lijkt hier vooral te wijzen op wedergeboorte in het dierenrijk omdat wordt gerefereerd aan het verslinden van elkaar en het afslachten van de zwakken. Dus, eenmaal geboren als dier is de kans heel klein weer geboren te worden als mens.

Dhp 182.” Menselijke geboorte is moeilijk te verkrijgen. Het leven van stervelingen is moeilijk. Moeilijk en zeldzaam is het om de Dhamma te horen. Zeldzaam is de verschijning van Boeddha's”.

Samengevat

Geboorte als mens is dus heel zeldzaam. Er lijken misschien veel mensen maar alleen al de verhouding mens ten opzichte van mier is 1: 1,6 miljoen, zegt men. Het dierenrijk is enorm in aantallen.

De belangrijkste reden waarom het zo moeilijk is om weer uit de lagere rijken te komen, lijkt te zijn dat je in die werelden je vooral bezig bent met overleven en weinig tot geen ruimte is om echt bewust goede daden te verrichten en verdienste te verzamelen die leiden tot hogere geboorten. 
Verder geven de sutta's ook aan, mijns inziens op realistische wijze, dat het vaak ook veel makkelijker is om stelselmatig onverdienstelijke dingen te doen dan stelselmatig verdienstelijke daden te verrichten.

Het algemene beeld is dus dat geboorte als mens heel zeldzaam is. Dat de weg omlaag eerder regel is dan uitzondering. En eenmaal die weg omlaag opgegaan, is het heel lastig de weg omhoog weer te vinden.
De Boeddha maakt duidelijk wat de weg omlaag is, de weg omhoog is, en de weg die bevrijdt van de weg omlaag en omhoog. Bij de eerste vrucht, of realisatie, sotapanna, is de weg omlaag voorgoed afgesloten.
« Laatst bewerkt op: Vandaag om 12:08 door Passievrucht »

Offline MaartenD

  • Sangha Nieuweling
  • ****
  • Berichten: 292
Re: Wedergeboorte
« Reactie #8 Gepost op: Vandaag om 14:38 »
Citaat
De belangrijkste reden waarom het zo moeilijk is om weer uit de lagere rijken te komen, lijkt te zijn dat je in die werelden je vooral bezig bent met overleven en weinig tot geen ruimte is om echt bewust goede daden te verrichten en verdienste te verzamelen die leiden tot hogere geboorten.

Een vraag hierover: er zijn natuurlijk ook in deze wereld mensen die louter bezig zijn met overleven. Subsistance farming, iedereen onder een enkele dollar per dag, mensen in oorlogsgebieden, en zo voort.

Zou dit niet betekenen dat boeddhisten door medelijden alleen al bewogen zouden moeten zijn om zoveel mogelijk aan (effectieve) ontwikkelingshulp te doen en overal vrede zou moeten willen stichten? Het is mooi een bodhisattva-belofte te doen maar nu direct ervoor zorgen dat tien mensen de tijd en/of mogelijkheid krijgen om verdienstelijke daden te doen.. dat werkt direct.

Dit pleit voor een radicale vorm van geëngageerd boeddhisme, mijns inziens.

Met warme groet,

Maarten

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1001
Re: Wedergeboorte
« Reactie #9 Gepost op: Vandaag om 14:58 »
Zou dit niet betekenen dat boeddhisten door medelijden alleen al bewogen zouden moeten zijn om zoveel mogelijk aan (effectieve) ontwikkelingshulp te doen en overal vrede zou moeten willen stichten? Het is mooi een bodhisattva-belofte te doen maar nu direct ervoor zorgen dat tien mensen de tijd en/of mogelijkheid krijgen om verdienstelijke daden te doen.. dat werkt direct.

Dit pleit voor een radicale vorm van geëngageerd boeddhisme, mijns inziens.

Eens, de bewogenheid sowieso, engagement ook, maar eerst er vooral is er de wijsheid nodig om te weten hoe dat je zoveel mogelijk mensen zou kunnen helpen. Een evenwicht herstellen hier, hoe goed ook bedoeld, kan elders een onevenwicht veroorzaken als men de wijsheid ontbreekt om het gehele plaatje te zien.

Is het dan verkeerd om toch dat evenwicht te herstellen, neen, als de intentie zuiver is, komt het sowieso ten goede van jezelf, maar dat wil niet zeggen dat die goede intentie ten goede komt aan anderen, dat kan je niet zien in je onwetendheid, en het was toch dat en niet het ten goede komen voor jezelf dat je beoogde?

In die zin is het in mijn visie (:D) is het meest mededogende te volharden in het ontwikkelen van wijsheid. Ondertussen kan je heel geëngageerd zijn, voor zaken waar je het geheel minimaal toch lijkt te vatten. De twee hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar ultiem is het laatste toch het meest belangrijke.

Er zijn mensen die blijven hangen in hun blind mededogen, hoewel zij kleine brandjes kunnen blussen op die manier, wakkeren zij er misschien andere aan, of blussen zij in het geheel de brand die woed in iedereen met geen milimeter. Om maar te zeggen: die wat mensen uitbuiten hebben ook nood aan je mededogen, hen wacht de ergste hel, als je de teksten nagaat.

Maar dat ter zijde, ben ik enorm fan van geëngageerd boeddhisme, maar dan als een zeer wijs engagement, doorspekt met het ontwikkelen van wijsheid, de wijsheid die nodig is om het echte vuur te kennen en dan te helpen blussen.

Voor wat het waard is.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3392
Re: Wedergeboorte
« Reactie #10 Gepost op: Vandaag om 20:03 »
Dit pleit voor een radicale vorm van geëngageerd boeddhisme, mijns inziens.

Met warme groet,

Maarten

Ik voel me hiertoe niet geroepen Maarten.