Auteur Topic: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma  (gelezen 18982 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Gepost op: 12-07-2015 12:01 »
Deze draad is mede ingegeven door de discussies over kamma

Dagpo Rinpoche legt in het boek 'Karma' uit dat bij een moment gewaarwording/cognitie, bijvoorbeeld het horen van een bepaald geluid, het ruiken van een bepaalde geur etc. er altijd minimaal vijf mentale factoren aanwezig zijn bij het primaire bewustzijn. In geval van iets horen is dat primaire bewustzijn 'auditief bewustzijn'. In geval van zien, 'visueel bewustzijn' etc.  Dit primaire bewustzijn, daarvan wordt gezegd dat het enkel registreert, het doet niks met wat het gewaar wordt.

De vijf mentale factoren die altijd minimaal aanwezig zijn bij een moment gewaarwording: Er is altijd de mentale factor contact, want zonder zintuiglijk contact geen zintuiglijke gewaarwording. Er moet het samenkomen zijn van een zintuig, object van het zintuig en bewustzijn. Er is altijd een bepaalde gevoel of sensatie bij een zintuiglijke gewaarwording. Een smaak kan scherp zijn, bitter. Een geluid onaangenaam hard etc. Er is ook altijd de mentale factor waarneming/onderscheiding, want (in het geval van bijvoorbeeld) een geluid moet het wel onderscheiden zijn van ander zaken om waar te nemen. Er moet als het ware iets geïsoleerd worden. Er wordt ook meer of minder aandacht gegeven aan een waarneming/cognitie. Daarnaast, is er de mentale activiteit, die de geest ergens naar doet uitgaan. Dit wordt beschreven als de mentale factor die überhaupt het hele proces van gewaarworden/cognitie, mogelijk maakt. Het begint daarmee kun je zeggen lijkt me.

Deze bij gewaarworden altijd aanwezige mentale factor 'mentale activiteit' die de geest ergens naar doet uitgaan, en ook wel beschreven wordt als een soort drang (urge),  daarvan zegt Rinpoche, dat is kamma met de natuur van geest. Er wordt ook gezegd dat dit veelal op een onbewust niveau zal werken. Min of ongemerkt (en hoe minder getraind hoe ongemerkter volgens mij) gaat je geest ergens naar uit. Ineens merk je bijvoorbeeld dat je aan het dagdromen bent geraakt maar hoe kwam dat weer ineens zo? De aanzet is veelal heel snel en onbewust. Zo kun je ook ineens verwikkeld raken in de intentie kwaad te doen, bijvoorbeeld. Alles kan zomaar omslaan.

Deze mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan, kamma met de natuur van geest, wordt beschreven als een neutraal iets. Het is zelf, puur als aanzet, als een soort drang (urge) niet moreel of immoreel. Bij mij komt het beeld binnen van een afslag nemen. Dat is op zichzelf geen morele daad maar als die afslag leidt naar een (im)moreel pad dan wordt het (im)morele activiteit. Als de geest bijvoorbeeld uitgaat naar het idee om iemand kwaad te doen, dan zit dat in de sfeer van het immorele/schadelijke. Laat je zo'n intentie nu niet onmiddellijk los, blijf je er met de geest op gericht, voedt je jezelf er zo mee, dan kan dat zo overgaan van een mentaal niveau naar verbale en fysieke immorele activiteiten. Omgekeerd geldt dit ook voor morele activiteiten uiteraard. Als je zo gericht blijft, je er mee voedt, dan haal je zaken naar binnen, als het ware. En zo kun je dan kamma verzamelen.

In de visie die Dagpo Rinpoche presenteert rondt die mentale activiteit van gericht zijn op, bijvoorbeeld op iemand schade willen berokkenen, ook eens af. Als die afrondt laat die, zeker als het langdurig en krachtig is geweest, een mentale indruk achter. Ook dit wordt gepresenteerd als kamma. Indrukken die achterblijven van morele activiteiten zijn heilzaam en kunnen in dit leven of volgende levens  rijpen in de vorm van positieve/heilzame ervaringen. Bij schadelijke indrukken is dit omgekeerd. Uit schadelijke mentale indrukken kunnen geen ervaringen van heil/welzijn ontstaan. Uit heilzame geen onheilzame.

Siebe




Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #1 Gepost op: 12-07-2015 14:51 »
Dagpo Rinpoche onderscheidt dus de volgende vijf Altijd Aanwezige Mentale Factoren (altijd aanwezig bij gewaarwording, cognitie, oftewel een moment bewustzijn-van-iets):
-contact, gevoel, onderscheiding, aandacht en de altijd aanwezige mentale factor, mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan. Deze laatste factor wordt door hem 'kamma met de natuur van geest' genoemd.

De presentatie in de theravada traditie van de Altijd Aanwezige Mentale Factoren lijkt net iets anders.
Hier worden 7 altijd aanwezige mentale factoren onderscheiden.
-contact (phasso), gevoel (vedana), waarneming (sanna), wil (cetana), concentratie (samadhi), vitaliteit (jivata) en alertheid (mana sikara).

Een poging deze te gaan vergelijken.
De mentale factoren contact en gevoel komen overeen.

Mijns inziens komen ook de factoren 'waarneming' (sanna) en 'onderscheiding' in deze context overeen.
"Sanna is de handeling van opmerken of begrijpen " [bron: www.sleuteltotinzicht.nl]. In deze context denk ik het beste te verstaan als 'opmerken'. Je onderscheidt iets, merkt iets op, neemt iets waar, een bepaalde geur, een bepaald geluid etc. Waarneming en onderscheiding zijn hier mijns inziens synoniemen.

Cetana (wil) lijkt me over te komen met wat Dagpo Rinpoche beschrijft als kamma met de natuur van geest, de drang, de geest die ergens naar uitgaat, gecoordineerd op gericht raakt. Dit is een voorlopige conclusie! :)

In Anguttara Nikaya 6.63 wordt het zo gezegd: "Cetana 'ham bhikkhave kamirmm vadami".
Bhikkhu Bodhi vertaalt dat in zijn boek als: "It is volition, bhikkhus, that I call  kamma". ("het is wil/wilsdaad/intentie dat ik kamma noem, bhikkhu's). Thanissaro Bhikkhu vertaalt dit Pali fragment met: "Intention, I tell you, is kamma". (Intentie, zeg ik jullie, is kamma). [bron: http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an06/an06.063.than.html]

Het fragment vervolgt met [uit bhikkhu bodhi's Anguttara Nikaya]..."For having
willed, one acts by body, speech, or mind" (want gewild hebbend, handelt men door lichaam, spraak en geest).

Bhikkhu Bodhi verklaart: Cetana...is de mentale factor die betrokken is bij het verwezenlijken van een doel, dat is het trachtende of wilsaspect van cognitie. Dus het wordt wil/intentie genoemd. De commentaren lichten toe dat cetana diens er mee verbonden factoren organiseert  in het acteren/richten op het object (...in acting upon the object). Diens kenmerk is de staat van willen, diens functie is te verzamelen (kamma) en diens manifestatie is coordinatie. Diens onmiddellijk voorgaande oorzaak (proximate cause) zijn de verbonden staten. Net zoals een hoofd-leerling zijn eigen lessen reciteert en er ook voor zorgt dat de andere leerlingen hun eigen lessen reciteren, zo ook, wanneer wil/intentie begint te werken op diens object, zorgt het er voor dat de verbonden staten ook hun taak doen. Wil/intentie is de belangrijkste mentale factor bij het creeeren/voortbrengen (generating) van kamma, aangezien het wil/intentie is die de ethische kwaliteit van de activiteit bepaalt.

De Atthasalini (I, Deel IV, Hoofdstuk I, 111) verklaart dat cetana de taak heeft de verbonden dhamma's (citta en andere mentale factoren) te coordineren op het object, en dat diens functie  'willen is. We lezen:
...Er is niet zoiets als wil/intentie in de vier "planes of existence" zonder het kenmerk van coordinatie; alle wil/intentie heeft dat. Maar de functie van 'willen' is alleen in morele (kusala) en immorele (akusala) staten...Het heeft richten/dirigeren als manifestatie. Het ontstaat terwijl het verbonden staten richt/dirigeert, zoals de belangrijkste leerling, de chef timmerman, etc. die hun eigen en andermans plichten vervullen. [bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Cetan%C4%81]

Alexander Berzin verklaart (vanuit het Mahayana gezichtspunt):
[Volgens Asanga's] visie, is karma (Tibetan: las) een mentale impuls. Het is synoniem met de mentale factor van een (aan)drang (urge) (Tibetan: sems-pa). Een (aan)drang is een mentale factor die elk moment van onze ervaring begeleidt. Het is de mentale factor die ons in de richting brengt van een specifiek soort ervaring, ofwel door eenvoudigweg naar iets te kijken of luisteren, of, in dit geval, om er iets mee te doen of het te doen, het te zeggen, of het te denken. Of het nu fysiek, verbaal of mentaal kamma is, de karmische impuls is de mentale factor van een (aan)drang om te doen, iets te zeggen, of iets te denken. Het is als de impuls om iemand te slaan, iemand de waarheid te vertellen, of om verlangende gedachten te denken aan een geliefde. Het is ook de mentale (aan)drang om door te gaan met iets te zeggen, of te denken, als ook de mentale (aan)drang om hiermee te stoppen en om iets anders te doen, zeggen of denken. Gewoonlijk zijn we totaal niet bewust van deze mentale (aan)drangen of impulsen. In Westerse terminologie, zouden we zeggen ze zijn meestal "onbewust".
[bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Cetan%C4%81]
------------------------------------------------------
Eén van de meest opvallende dingen vind ik dat, blijkbaar, in de Atthasalini (een werk van buddhaghosa) wordt verklaart dat "de functie van 'willen" alleen in morele (kusala) en immorele (akusala) staten zou voorkomen. Waarom? Vraag ik me af. Weet iemand dat?

Uit het tekstfragment van de Boeddha in Anguttara Nikaya 6.63 (vertaling Bhikkhu Bodhi]:
"Het is wil/wilsdaad/intentie dat ik kamma noem, bhikkhu's. Want gewild hebbend, handelt men door lichaam, spraak en geest", ...blijkt niet direct dat de Boeddha hier doelt op moreel of immoreel handelen of staten, toch? Wel speelt dit bij het verzamelen van kamma een grote rol. 

Even op me laten indringen. Jullie opmerkingen zijn welkom.


Siebe


Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #2 Gepost op: 12-07-2015 21:41 »
Waarschuwing: deze tekst kan tekenen van Siebisme vertonen.

Nog voortbordurend op de mentale factor cetana, waarvan in Anguttara Nikaya 6.63 wordt gezegd dat dit kamma is (zie vorige reactie). Cetana is bij elk soort bewustzijn aanwezig. Zie bijvoorbeeld het onderstaande:

De volgende 7 factoren worden 'sabba citta sadharana' genoemd (de primaire), omdat ze in elk bewustzijn voorkomen.
-Mentale indruk of contact (phassa).
-Gevoel (vedana).
-Waarneming (sañña).
-Wil (cetana).
-Concentratie (samadhi.
-Vitaliteit (jivita).
-Alertheid (manasikara).
[bron: http://www.sleuteltotinzicht.nl/wbk.htm#cetasika]

Als cetana kamma is, zoals wordt gezegd in AN6.63, dan speelt kamma (dus) bij elk soort bewustzijn. Dit komt zo op het eerste gezicht overeen met de visie die Dagpo Rinpoche uiteenzet in zijn boek "Karma'. Want 'kamma met de natuur van geest' is die bij gewaarworden/bewustzijn-van-iets, altijd aanwezige mentale factor van mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan. Kamma maakt gewaarworden mogelijk. Eerst moet de geest ergens naar uitgaan, reiken, grijpen.

Ik zou niet willen zeggen dat dit een 'gewilde' activiteit is, het is eerder een soort instinct/reflex, drang, vind ik. Er komt iets op in de geest en ongewild ga je er vaak naar uit. Het is te vergelijken, vind ik, met een wandeling in een bos. Je ontmoet niemand, alles is rustig en vredig. Ineens beweegt er iets tussen de bomen. Je geest gaat er onmiddellijk naar uit. Gewild? Zoiets gebeurt ook in de geest. Ook dat is te zien als een ruimte waarin soms ineens iets kan opkomen. En als er dan iets opkomt neigt de geest er naar, gaat er naar uit, en kan het grijpen. Hoe krachtiger iets opkomt, hoe sterker ook die neiging is er naar uit te gaan.
En ik kan wel zien dat dit heel bepalend is bij het ontstaan van gedrag in geest, woord en gebaar.

Dit uitgaan naar, of richten op,  ja, dat is gewoon een neutraal iets. Het is misschien een onwetend grijpachtige reactie, enkel een bijzonder hardnekkige gewoonte, maar niet immoreel of moreel. De geest kan natuurlijk wel uitgaan naar morele of immorele ideeen en daardoor gemotiveerd raken maar dat uitgaan naar, dat was zelf noch moreel of immoreel. Ik denk dat Dagpo Rinpoche, en ik denk ook Asanga (zie vorige draad) dit identificeren als kamma (met de natuur van geest).

Siebisme:
In deze zin is ook te begrijpen dat kamma een hindernis is of sluier, zelfs positief kamma. Zolang de geest geneigd is uit te gaan, te reiken naar, een (aan)drang heeft te grijpen naar geconditioneerde verschijnselen die opkomen, rust het niet in zijn eigen lege, tekenloze, verlangenloze natuur.
Kamma zorgt er zo voor dat de geest zichzelf blijft ervaren als een bewustzijn-van-iets, met een duidelijke perceptie van een waarnemer hier en het waargenomene daar. Bij de beëindiging van kamma eindigt dit. Het uitgaan naar, elke gerichtheid, lost op, er is geen grijpen naar. Als dit is gerealiseerd kunnen er wel geconditioneerde verschijnselen opkomen, maar omdat er geen uitgaan naar is, verdwijnen ze ook weer meteen.

Wat vinden jullie inmiddels, kun je zeggen dat cetana dezelfde mentale factor is die Dagpo Rinpoche de 'mentale activiteit noemt die de geest ergens naar doet uitgaan en kamma met de natuur van geest noemt? Of zien jullie verschillen, hobbels en bobbels? Of zijn jullie weer gericht op iets anders :D


Siebe

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #3 Gepost op: 13-07-2015 08:01 »
ben vanochtend opgestaan
en een blokje om gegaan

heerlijk weertje
eitje  in de pan

en toen
hier terecht

vind het allemaal prima
ga dalijk lekker werken

wat mij betreft:

een ei

is

een ei

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #4 Gepost op: 13-07-2015 11:58 »
ben vanochtend opgestaan
en een blokje om gegaan

heerlijk weertje
eitje  in de pan

en toen
hier terecht

vind het allemaal prima
ga dalijk lekker werken

wat mij betreft:

een ei

is

een ei

Oke. Ik vind het interessant te zien dat bijvoorbeeld Dagpo Rinpoche vijf altijd mentale factoren onderscheidt bij gewaarworden en vanuit de Theravada Abhidhamma zeven. Ik ken die achtergrond niet en de keuze om dat zo te doen.

In Anguttara Nikaya 6.63 wordt gezegd dat cetana kamma is. En cetana wordt in dit tekstfragment vertaald als wil/wilsdaad of intentie. Woorden als "wil/intentie" wekken de indruk van weloverwogenheid, welbewustheid, welbewuste keuzes.

In de visie van Dagpo Rinpoche op kamma is die welbewuste intentionaliteit ook kamma, motiverend kamma, dat bijvoorbeeld de motiverende mentale activiteit kan zijn achter allerlei morele en immorele verbale en fysieke daden. Maar hij plaats het ook nog een laagje dieper, lijkt me, als algemeen de aanzet of (aan)drang in de geest ergens naar uit te gaan, waardoor we zaken gewaarworden, zoals zintuiglijke verschijnselen/objecten of zoals mentale verschijnselen zoals een idee, bijvoorbeeld het idee iemand kwaad te doen. In de woorden van Rinpoche..."..karma veroorzaakt zelfs dit bewustwordingsproces"...het is dus karmisch bepaald dat we sommige zaken wel zien en andere niet. Zonder mentale activiteit, dat wil zeggen zonder karma, kan er geen bewustzijn of cognitie optreden. Karma is volgens de boeddhistisch visie dus voornamelijk (maar niet alleen) de altijd (bij gewaarworden, Siebe) aanwezige mentale factor 'mentale activiteit (in het Tibetaans: sems pa), die er verantwoordelijk voor is dat onze geest naar een object uitgaat, waarna we met behulp van het primaire bewustzijn (d.i. visueel bewustzijn, auditief bewustzijn etc, Siebe)-en de vier altijd aanwezige mentale factoren-ons van het object bewustworden". [Dagpo Rinpoche, Karma. blz 26].

Ik weet echter niet of dit wel de betekenis is van cetana. Wat denk jij/jullie?

Een handig onderscheid vind ik sowieso het verschil tussen kamma en kamma-verzamelen. Dat bijvoorbeeld in de visie die Rinpoche presenteert, kamma het bewustwordingsproces veroorzaakt, betekent niet dat je voortdurend kamma verzamelt. Om kamma te verzamelen moet er sprake  zijn van een welbewuste intentionele daad, een motivatie in de geest. Als iemand bijvoorbeeld per ongeluk, een dier doodt, dan wordt het zo gezegd dat het karma van doden weliswaar is gecreeerd, maar niet door iemand verzameld. [Dagpo Rinpoche, Karma]. Stel dat je wel de intentie hebt iemand te doden, uit wraak bijvoorbeeld, en je gaat er toe over, iemand overlijdt, dan verzamel je zo het kamma van doden [Dagpo Rinpoche zet in zijn boek Karma, de voorwaarden uiteen waaronder er sprake is van een zogenaamd volledig karmisch pad].

Bij het verzamelen van kamma is de motivatie/kleur van de intentie heel belangrijk. Je motivatie kan heilzaam/positief zijn maar de uitvoering van je daden kan heel schadelijk uitpakken. Toch, is dat karmisch een heilzame activiteit. Je had geen slechte bedoelingen, je geest was gericht op iets heilzaams, iets positiefs. Het kan ook gebeuren dat je motivatie negatief/onheilzaam is, je had eigenlijk slechte bedoelingen, maar de uitvoering van de daden valt positief uit. Dan is dat toch een karmisch schadelijke activiteit. Ook is het zo dat je natuurlijk als mens even kwaadaardige intenties kunt hebben in de geest, maar als je dit opmerkt en daar onmiddellijk van afziet, niet op gericht blijft, dan verzamel je ook niet schadelijk karma.

Kamma, als de mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan en bijvoorbeeld de bewustwording mogelijk maakt van het idee iemand kwaad te doen of juist iets goeds te doen, is zelf neutraal. Maar zo'n in wezen neutrale activiteit wordt natuurlijk, terwijl het zich verbindt/contact ontstaat met bepaalde morele en immorele ideeen, heel snel iets heilzaams of onheilzaams. Het wordt  heel snel motiverend kamma. Het loopt ook in elkaar over lijkt me.

Siebe



Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #5 Gepost op: 13-07-2015 14:38 »

Ik weet echter niet of dit wel de betekenis is van cetana. Wat denk jij/jullie?

Ja, ik ben er wel uit nu. In ieder geval hebben de Tibetanen wel degelijk cetana op het oog als zij het woord sems pa gebruiken.

Dagpo Rinpoche in zijn boek 'Karma' (blz 26): "Karma is volgens de boeddhistisch visie dus voornamelijk (maar niet alleen) de altijd (bij gewaarworden, Siebe) aanwezige mentale factor 'mentale activiteit (in het Tibetaans: sems pa), die er verantwoordelijk voor is dat onze geest naar een object uitgaat, waarna we met behulp van het primaire bewustzijn (d.i. visueel bewustzijn, auditief bewustzijn etc, Siebe)- en de vier altijd aanwezige mentale factoren- ons van het object bewust worden".

De Tibetanen verwijzen volgens mij hier wel degelijk naar de mentale factor cetana. Kijk bijvoorbeeld ook  op deze site: https://en.wikipedia.org/wiki/Cetan%C4%81

Vertalingen van Cetanā

Engels:
volition,
intention,
directionality of mind,
attraction,
urge

Pali:
cetanā

Sanskrit:
cetanā

Chinese:


Tibetan:
སེམས་པ།
(Wylie: sems pa;
THL: sempa)

Asanga verklaart in de Abhidharma-samuccaya:
"Wat is cetanā? Het is een mentale activiteit die de geest voorwaarts drijft/voortstuwt. Het heeft de functie
dat het er voor zorgt dat de geest zich vestigt op wat positief, negatief of onbepaald is".
[bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Cetan%C4%81]

Mipham Rinpoche verklaart:
Cetana beschrijft het proces van [de aandacht van] geest die zich beweegt naar en betrokken raakt bij een object. In termen van de ondersteuning zijn er zes, zoals cetana bij oogcontact [d.w.z. tussen object, zintuigvermogen en bewustzijn, enzovoort (voor de andere vijf zintuigvelden).
[bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Cetan%C4%81].

In de systematiek van Asanga zijn er de volgende vijf altijd aanwezige mentale factoren:
-een niveau van geluk voelen, gevoel (een spectrum van onaangenaam tot een aangenaam gevoel)
-onderscheiding (herkenning)
-een (aan)drang (urge, sems pa, cetana)
-contact makend bewustzijn
-aandacht geven of in de geest opnemen

Bij het derde punt.
"Een (aan)drang (sems-pa) veroorzaakt dat de mentale activiteit een object onder ogen komt of in diens richting gaat. In het algemeen, het beweegt een mentaal continuum om op cognitieve wijze een object te pakken (.."cognititvely take an object"). Een mentaal continuum ( (sems-rgyud, mind-stream) is een individuele eeuwigdurende opeenvolging van momenten van mentale activiteit. Mentaal karma (yid-kyi las) is equivalent aan een mentale (aan)drang. Volgens de Sautrantika, Chittamatra, Svatantrika-Madhyamaka, en de niet-Gelug Prasangika-Madhyamaka scholen zijn ook fysieke en verbale karma's ook mentale (aan)drangen".

"We komen zelfs niet een object onder ogen/worden er niet mee geconfronteerd, of gaan niet in de richting van een object van gewaarwording/cognitie, tenzij we een (aan)drang er jegens hebben".
 [bron:
http://www.berzinarchives.com/web/en/archives/sutra/level4_deepening_understanding_path/mind_mental_factors/mind_mental_factors_51.html

Het is dus deze (aan)drang, cetana (pali), sems pa (tibetaans) die Asanga en ook Dagpo Rinpoche karma noemen (maar kamma is dat niet alleen). Ontbreekt deze 'urge' dan kan er geen sprake zijn van cognitie of een moment bewustzijn-van-iets. Er moet als het ware ook een (veelal onbewuste) wil, een verschuiving zijn, een (aan)drang zijn om iets te kennen/bewust te worden, er naar uit te gaan.

Siebe






Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, Cetana (vervolg)
« Reactie #6 Gepost op: 14-07-2015 10:50 »
[bron: Samyutta Nikaya: The Connected Discourses of the Buddha, A New Translation of the Samyutta Nikaya, Bhikkhu Bodhi, Volume I]. Door mij vertaald. Op plaatsen van ... herhaalt de tekst zich. Ik heb dit overgenomen uit de Engelse vertaling. Ik heb er voor gekozen “cetana” niet te vertalen.

Cetana is een bij elk moment gewaarworden (bewustzijn-van-iets/cognitie) altijd aanwezige mentale factor. Het wordt beschreven als de mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan of richt en het proces van gewaarworden überhaupt mogelijk maakt. Het wordt vaak vertaald als intentie of wil of voornemen of gerichtheid. Op een minder welbewuste manier verwijst het mijns inziens naar een (aan)drang of neigen van de geest. Stel dat je bijvoorbeeld druk bezig bent geweest met een verbouwing. Je neemt rust en gaat mediteren (zitmeditatie en volgt de adem). Al mediterende merk je dat je geest voortdurend uitgaat naar wat er allemaal gedaan is en nog moet gebeuren. Die (aan)drang, die urge, of neiging, is, vind ik, niet zozeer een bewust voornemen of intentie. Maar volgens mij verwijst ook dit naar cetana. In Anguttara Nikaya 6.63 wordt gezegd dat kamma cetana is. In het boek "Karma" van Dagpo Rinpoche wordt dit mijns inziens 'karma met de natuur van geest genoemd'.
In het voorbeeld van de verbouwing kan de geest als het ware niet in zijn eigen lege ongerichte natuur  rusten/ontspannen. Doordat er voortdurend gerichtheid ontstaat in de geest, is er ook voortdurend bewustzijn-van. Als iemand andere ideeen heeft hoor ik graag. De onderstaande sutta's beschrijven mijns inziens mede dit gebeuren.

Samyutta Nikaya 12. 38(8}, Cetana (1)

Te Savatthi. “Bhikkhu’s, wat men zich voorneemt, en wat men van plan is, en waar men dan ook naar neigt/uitgaat: dit wordt een basis voor de instandhouding/handhaving/onderhoud van bewustzijn. Wanneer er een basis is, is er een ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn gevestigd is en tot wasdom is gekomððen, is er de productie van toekomstig hernieuwd worden. Wanneer er de productie is van toekomstig hernieuwd worden, komen ook toekomstige geboorte, verouderen-en-dood, smart, geweeklaag, pijn, ongenoegen en radeloosheid te bestaan. Zo is de herkomst van deze gehele verzameling lijden.
“Als, bhikkhu’s, men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, maar men heeft nog altijd wel een neiging naar iets: wordt dit een basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er een basis is, is er een ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn gevestigd is en tot wasdom is gekomen, is er de productie van toekomstig hernieuwd worden. Wanneer er de productie is van toekomstig hernieuwd worden, komen ook toekomstige geboorte, verouderen-en-dood, smart, geweeklaag, pijn, ongenoegen en radeloosheid. Zo is de herkomst van deze gehele verzameling lijden.
“Maar, Bhikkhu’s, wanneer men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, en men heeft geen neiging naar iets: bestaat er geen basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er geen basis is, is er geen ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn niet gevestigd is en niet tot wasdom komt, is er geen productie van toekomstig hernieuwd worden. Wanneer er geen productie is van toekomstig hernieuwd worden, eindigen toekomstige geboorte, verouderen-en-dood, smart, geweeklaag, pijn, ongenoegen en radeloosheid. Zo is de beeindiging van deze gehele verzameling lijden”.

Samyutta Nikaya 12.39 (9), Cetana (2)

Te Savatthi. “Bhikkhu’s, wat men zich voorneemt, en wat men van plan is, en waar men dan ook naar neigt/uitgaat: dit wordt een basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er een basis is, is er een ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn gevestigd is en tot wasdom is gekomen, is er de afdaling van naam-en-vorm. Met naam-en-vorm als voorwaarde komen de zes zintuigbases [in bestaan]; met deze zes zintuigbases als voorwaarde, contact; met contact als voorwaarde, gevoel...begeerte...vastklampen...bestaan (wordt ook “worden” genoemd, Siebe)...geboorte; met geboorte als voorwaarde, komen verouderen-en-dood, smart, geweeklaag, pijn, ongenoegen en radeloosheid in bestaan. Zo is de herkomst van deze gehele verzameling lijden.
“Als, bhikkhu’s, men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, maar men heeft nog altijd wel een neiging naar iets, wordt dit een basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er een basis is, is er een ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn gevestigd is en tot wasdom gekomen is, is er de afdaling van naam-en-vorm. Met naam-en-vorm als voorwaarde, komen de zes zintuigbases [in bestaan]... Zo is de herkomst van deze gehele verzameling lijden.
“Maar, bhikkhu’s, wanneer men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, en men geen neiging naar iets heeft, bestaat er geen basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er geen basis is, is er geen ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn niet gevestigd is en  niet tot wasdom gekomen is, is er geen afdaling van naam-en-vorm. Met de beëindiging van naam-en-vorm komt de beëindiging van de zes zintuigbases....Zo is de beëindiging van deze gehele verzameling lijden”.

Samyutta Nikaya 12.40 (10), Cetana (3)

Te Savatthi. “Bhikkhu’s, wat men zich voorneemt, en wat men van plan is, en waar men dan ook naar neigt/uitgaat: dit wordt een basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er een basis is, is er een ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn gevestigd is en tot wasdom is gekomen, is er geneigdheid (inclination*). Wanneer er geneigdheid is, is er komen en gaan. Wanneer er komen en gaan is, is er heengaan en weer wedergeboren worden. Wanneer er heengaan en wedergeboorte is, komen ook toekomstige geboorte, verouderen-en-dood, smart, geweeklaag, pijn, ongenoegen en radeloosheid te bestaan.
“Als, bhikkhu’s, men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, maar men heeft nog altijd wel een neiging naar iets, wordt dit een basis voor de instandhouding van bewustzijn...Zo is de herkomst van deze gehele verzameling lijden.
“Maar, bhikkhu’s, wanneer men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, en men geen neiging naar iets heeft, bestaat er geen basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er geen basis is, is er geen ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn niet gevestigd is en niet tot wasdom komt, is er geen geneigdheid. Wanneer er geen geneigdheid is, is er geen komen en gaan. Wanneer er geen komen en gaan is, is er geen heengaan en weer wedergeboren worden. Wanneer er geen heengaan en wedergeboorte is, eindigen toekomstige geboorte, verouderen-en-dood, smart, geweeklaag, pijn, ongenoegen en radeloosheid. Zo is de beëindiging van deze gehele verzameling lijden”.

* Inclination: Als niet psychologisch begrip kan het verwijzen naar een inclinatie, een helling, glooiingshoek. Dat geeft ook iets aan als het woord in een psychologisch of geestelijke context wordt gebruikt. Het kan dan o.a. betekenen: neiging, tendens, genegenheid, begeerte. The FreeDictionary geeft  (door mij vertaald): “een karakteristieke gezindheid of tendens om op een bepaalde manier te reageren; een neiging/beheptheid, geneigdheid. Geneigdheid leek me het meest geschikt.

Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #7 Gepost op: 14-07-2015 17:46 »
Lees eens dit:
"Met het oog op de vele misvattingen die er momenteel in het Westen bestaan, is het hier nodig te herhalen dat karma als een technische term nooit iets anders aanduidt dan morele en immorele activiteiten, d.w.z. de bovengenoemde intentionele activiteiten, of karma-constructies, die ofwel gevolgen hebben in het huidige leven of de oorzaken zijn van een toekomstige bestemming en wedergeboorte. Dus karma, als een filosofische term, betekent nooit het gevolg van een activiteit, zoals vaak verkeerd begrepen door Westerse auteurs". bron: http://what-buddha-said.net/library/DPPN/wtb/n_r/paticca_samuppaada.htm

Ik weet niet precies wat hier bedoeld wordt met 'karma als technische term', maar een bemerkingen:
1.  Dagpo Rinpoche presenseert in zijn boek 'Karma' dat karma (met de natuur van geest) verwijst naar die mentale factor 'mentaliteit activiteit', cetana of in het Tibetaans sems pa, die de geest ergens naar doet uitgaan. Rinpoche beschrijft dit als een neutrale, d.w.z. noch morele noch immorele activiteit. Het wordt natuurlijk meteen anders wanneer de geest door sems pa zich richt op morele of immorele ideeen, voornemens, plannen maar die mentale activiteit die de geest ergens op richt of naar doet uitgaan, cetana, is in deze visie neutraal.
2. Dat karma nooit het gevolg van een activiteit betekent, strookt ook niet met diens presentatie. Want, zo beschrijft Rinpoche in zijn boek, sems pa, de mentale activiteit die de geest ergens op richt en gericht houdt ook volgens mij, eindigt op een gegeven moment, en dan rondt die activiteit af in een mentale indruk.
Ben je bijvoorbeeld langdurig gericht geweest op een niet heilzaam idee, stel op een idee om, op welke manier ook, wraak te nemen op iemand die voor je gevoel je iets heeft misdaan, dan rondt zo'n gerichtheid af in een schadelijke mentale indruk, zeker als je krachtig en langdurig er op gericht was. Die mentale indruk kun je dus zien als het gevolg van de mentale activiteit die de geest er überhaupt op richtte, cetana. Zo'n mentale indruk die achterblijft van die activiteit (dus niet elke mentale indruk) wordt ook gepresenteerd als kamma. Dit zijn een soort zaden, potenties, die wanneer ze rijpen ervaringen kunnen geven van welzijn of juist lijden.

Wat ik uit de cetana sutta's haal is dat de Boeddha met cetana ook wel degelijk verwijst naar het neigen, van de geest die uitgaat naar. Mijn eigen gevoel hierbij is ook dat dit inderdaad gewoon een neutrale activiteit is. Dat gerichtheid ook afrondt in een mentale indruk vind ik ook heel aannemelijk.

Nog bemerkingen van jouw kant?

Siebe






« Laatst bewerkt op: 17-07-2015 14:53 door Dirk Knol »

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #8 Gepost op: 14-07-2015 19:30 »
wellicht dat ik niet begrijp.

Vooralsnog dezelfde bemerking
als elders aangaande deze vraag:

Voor mij heeft een neiging  een (potentiele) lading.

Ik zie een neiging als een indruk van vroeger.
Of die manifest wordt ( in gedrag) is een tweede wat mij betreft.

Zo zie ik bijvoorbeeld een neiging tot boos worden als negatief geladen.
Een neiging tot bijvoorbeeld blijdschap zie ik als positief geladen.

Er zullen ook wel neutrale neigingen te benoemen zijn.

Wat in mijn ogen neutraal is, is de primaire geest/primair bewustzijn.
Dat is het eerste moment van waarnemen.
En dan volgt de geest.
Zo zie ik het gebeuren.
« Laatst bewerkt op: 15-07-2015 03:18 door Dirk Knol »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #9 Gepost op: 14-07-2015 19:44 »
wellicht dat ik niet begrijp.

Vooralsnog dezelfde bemerking
als elders aangaande deze vraag:

Voor mij heeft een neiging  een (potentiele) lading.

Ik zie een neiging als een indruk van vroeger.
Of die manifest wordt ( in gedrag) is een tweede wat mij betreft.

Zo zie ik bijvoorbeeld een neiging tot boos worden als negatief geladen.
Een neiging tot bijvoorbeeld blijdschap zie ik als positief geladen.

Er zullen ook wel neutrale neigingen te benoemen zijn.

Wat in mijn ogen neutraal is is de primaire geest/primair bewustzijn.

Maar als iemand nou de neiging heeft blij te worden van het leed/falen van een ander? Dan zie je dat niet als iets positiefs.

Stel, je merkt dat je geest tijdens meditatie aldoor geneigd is de dag door te nemen, of een situatie te overdenken. Is die (aan)drang, dan volgens jou ook beladen?

Ik laat je bemerkingen even inwerken :-\

Siebe



« Laatst bewerkt op: 15-07-2015 03:18 door Dirk Knol »

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #10 Gepost op: 14-07-2015 19:58 »
Maar als iemand nou de neiging heeft blij te worden van het leed/falen van een ander? Dan zie je dat niet als iets positiefs.

Dat noem ik dan de neiging tot leedvermaak.
Das niet zo positief dan he.

Stel, je merkt dat je geest tijdens meditatie aldoor geneigd is de dag door te nemen, of een situatie te overdenken. Is die (aan)drang, dan volgens jou ook beladen?

Die op zich niet.
Dat hangt er dan vanaf of je geneigd bent tot bijvoorbeeld piekeren,
of jezelf naar beneden halen of wat dan ook.
En dat hangt weer af van vroeger.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #11 Gepost op: 14-07-2015 20:20 »
Maar als iemand nou de neiging heeft blij te worden van het leed/falen van een ander? Dan zie je dat niet als iets positiefs.

Dat noem ik dan de neiging tot leedvermaak.
Das niet zo positief dan he.

Stel, je merkt dat je geest tijdens meditatie aldoor geneigd is de dag door te nemen, of een situatie te overdenken. Is die (aan)drang, dan volgens jou ook beladen?

Die op zich niet.
Dat hangt er dan vanaf of je geneigd bent tot bijvoorbeeld piekeren,
of jezelf naar beneden halen of wat dan ook.
En dat hangt weer af van vroeger.

Duidelijk. Ja, ik denk ook wel dat er meestal wel iets van beladenheid meespeelt, ook omdat zulke neigingen, zoals je zei, ook weer resultaat zijn van inprentingen en die vertegenwoordigen vaak ook weer een bepaalde lading.

Ik ga nu verder met de volgende mentale factor: samadhi (binnen de theravada traditie 1 van 7).

Siebe

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #12 Gepost op: 15-07-2015 03:23 »
Wil ik nog wel zeggen dat zo'n indruk van vroeger
niet perse naar vorige levens hoeft te verwijzen.

Het kan natuurlijk ook een stukje erfelijkheid zijn, of opvoeding,
of ervaring in de moederschoot,of ervaringen in de kindertijd en dergelijke.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #13 Gepost op: 15-07-2015 11:03 »
Wil ik nog wel zeggen dat zo'n indruk van vroeger
niet perse naar vorige levens hoeft te verwijzen.

Het kan natuurlijk ook een stukje erfelijkheid zijn, of opvoeding,
of ervaring in de moederschoot,of ervaringen in de kindertijd en dergelijke.

Ja, mooie aanvulling.

Nog wat aanvullingen (en herhalingen): Dagpo Rinpoche beschrijft in zijn boek 'Karma' ook dat niet alle mentale indrukken karma zijn. Het zijn alleen de mentale indrukken die overblijven van de mentale factor 'mentale activiteit' (cetana of in het tibetaans sems pa), die de geest ergens naar doet uitgaan. Het gaat daarbij ook vooral om potentieel krachtige heilzame of schadelijke mentale indrukken (blz. 27 t/m29).
Je kunt bijvoorbeeld best wel eens gericht raken op een kwaadwillend idee maar als je dat meteen loslaat en je weer ergens anders op richt, dan is dat natuurlijk een hele andere situatie dan wanneer je intens en langdurig gericht bent op een kwaadwillend idee of voornemen. Die laatste activiteit zal een veel krachtiger mentale indruk achterlaten.

Zulke mentale indrukken schijnen al bij de conceptie aanwezig te zijn en stammen dan van vorige levens. . In ieder geval kun je wel zeggen dat volgens boeddhisme een pasgeborene, zelfs al een ongeboren vrucht, geen onbeschreven blad is. Ja, en ook in dit leven gaat dat verzamelen van zulke potentieel krachtige mentale indrukken door als wij (met een bepaalde intensiteit) gericht zijn op heilzame en niet-heilzame ideeen/intenties/plannen of zulke neigingen volgen.

Als er mentale indrukken overblijven van bijvoorbeeld kwaadwillende gerichtheid dan kunnen zulke mentale indrukken, indien niet gezuiverd, alleen maar ervaringen geven die op de een of andere manier leed vertegenwoordigen. Het omgekeerde met heilzame mentale indrukken na heilzame gerichtheid.

Wanneer zulke mentale indrukken rijpen als ervaringen van geluk of lijden zijn die ervaringen zelf geen kamma. Hier wordt regelmatig op gehamerd omdat het beeld in het Westen bestaat dat geluk of lijden zelf kamma is. Nee, dat kan rijpend-kamma zijn, vipaka, of gevolg of resultaat van kamma.
Zulke mentale indrukken die de potentie hebben leed of een vorm van geluk te kunnen veroorzaken, kunnen rijpen in dit leven of volgende. Ze kunnen ook rijpen als ervaringen van de hellerijken, hemelen etc.

Siebe




 


lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #14 Gepost op: 15-07-2015 12:27 »
karma zuiveren.

Dat doe je door het toepassen van de vier tegenwerkende krachten:

- spijt,berouw(gebaseerd op inzicht)

- het voornemen,de handeling niet meer te verrichten

- er iets positiefs tegenover stellen.

- de kracht van het object(hernieuwen van het toevlucht nemen).


Je weet natuurlijk nooit precies welke negatieve handelingen ''je'' sinds beginloze tijden hebt verricht, dus je kunt in algemene zin berouw belijden.

En je kunt ook per bekende handeling je berouw belijden.

Dat laatste is een beetje vergelijkbaar met de biecht in het christendom.
Je hebt er alleen geen middelaar als een priester voor nodig.


Een andere manier waarop karma  gezuiverd wordt is door te rijpen.
« Laatst bewerkt op: 15-07-2015 12:59 door Dirk Knol »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #15 Gepost op: 15-07-2015 12:38 »
Nog iets wat me kwam binnenvallen:
Cetana, wat Boeddha kamma noemt in AN.6.63, en Dagpo Rinpoche sems pa noemt, de mentale activiteit die de geest ergens op richt of naar doet uitgaan, en die aan de basis staat van gewaarwording of bewustwording (bewustzijn-van-iets/cognitie), kan worden vertaald als wil, wilsdaad of intentie.

Hier knelt iets bij mij merk ik. Wil, Wilsdaden of intenties lijken een  welbewustheid van alles te veronderstellen. Maar zoiets is mijns inziens heel erg afhankelijk van hoe mindfulness (aandachtigheid/opmerkzaamheid) is ontwikkeld. Extreem gezegd: Je hebt mensen die zijn heel goed getraind, hun opmerkzaamheid is heel goed ontwikkeld en ze merken meteen op wat er allemaal in de geest gebeurt. Keert hun geest naar een kwaadaardig idee of plan, dan weten ze dat onmiddellijk terwijl dat gebeurt. Blijven ze er op gericht dan merken ze dat. Laten ze dat los, dan merken ze dat.
Je hebt ook dat andere uiterste dat mensen dit nauwelijks of zelfs niet opmerken. Maar evengoed speelt dan wel degelijk de mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan, evengoed spelen wel intentionele activiteiten. Je kunt niet zeggen vind ik, het feit dat je dit niet opmerkt, zegt dat het er niet was. Daarom denk ik ook niet dat je kunt zeggen dat cetana perse verwijst naar welbewuste intentionele activiteit.

Siebe


lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #16 Gepost op: 15-07-2015 12:47 »
Ja,dat toont het belang van meditatie aan.

Anders blijf je overgeleverd aan de karmische winden die zich
op onbewust nivo afspelen.
Dan blijf je verstrikt in samsara.
« Laatst bewerkt op: 15-07-2015 19:09 door Dirk Knol »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, Samadhi
« Reactie #17 Gepost op: 15-07-2015 13:34 »
Samadhi/Ekaggata

Samadhi/Ekaggata (concentratie; eenpuntigheid) is binnen de Theravada traditie één van de zeven altijd aanwezige mentale factoren. Altijd aanwezig wanneer er sprake is van cognitie, een moment bewustzijn-van-iets, wat we ook gewaarworden kunnen noemen.

Samadhi. “Concentratie. letterlijk: 'de (mentale) staat waarin de geest onbeweeglijk is' (sam + a dha), is de bevestiging van de geest op een enkel object. ‘Eenpuntige gerichtheid van geest (cittass' ekaggata), broeder Visakha, dat wordt concentratie genoemd’ (M044). Concentratie -- hoewel vaak erg zwak -- is een van de 7 mentale factoren (zie nama; cetasika; Tabel II) welke onafscheidelijk verbonden zijn met alle soorten van bewustzijn”. [bron: http://www.sleuteltotinzicht.nl/wbk.htm#S]

Bhikkhu Bodhi verklaart: “Dit is de eenwording/vereniging (unification) van de geest op diens object. Hoewel deze factor verheven wordt in de jhana’s, waar het als een jhana factor functioneert, onderwijst de Abhidhamma dat de kiem van dat vermogen tot mentale eenwording/vereniging aanwezig is in alle soorten van bewustzijn, zelfs de meest rudimentaire. Het functioneert daar als de factor die geest op diens object fixeert. Eénpuntigheid heeft niet-dolen of niet-afleiding als diens kenmerk. Diens functie is om de verbonden staten opeen te hopen of samen te voegen”.
Bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Ekaggata

Nina van Gorkum legt uit: “Ekaggata is de cetasika (mentale factor, Siebe) die als functie heeft om zich op dat ene object te focussen. Visueel bewustzijn, bijvoorbeeld, kan alleen visuele objecten kennen, het kan geen andere objecten kennen en ekaggata focust op zichtbare objecten. Auditief bewustzijn kan alleen geluiden kennen, het kan niet zichtbare objecten kennen of enig ander object en ekaggata richt zich op geluid”.
https://en.wikipedia.org/wiki/Ekaggata

Siebe zegt :)
Intense gefixeerdheid op (niet-) heilzame plannen, ideeen, voornemens zal een krachtiger mentale indruk achterlaten dan wanneer er nauwelijks sprake is van enige fixatie. Passie, vuur, wind, fanatisme, stuwt alles in die richting van overdreven aandacht. Passie, Vuur, Fanatisme wordt door de wereld gezien als kwaliteit. Ik zie dit nu als een beoordelingsfout. Fanatisme kan misschien wel succes aanmoedigen in sport, in politiek, oorlog, of welk terrein ook, het verduistert wijsheid. Het is een groot gevaar en brengt veel leed. 
Passie wordt vaak gezien als een vorm van innige betrokkenheid. Alles draait tegenwoordig om passie en het wordt zelfs gelijkgesteld aan Liefde. Ook dit vind ik dwaling. Passie, vuur en fanatisme moedigen begoocheling alleen maar aan.

Voor je eigen welzijn heb ik gemerkt dat het echt belangrijk is hier ver vandaan te blijven. Niet dat het altijd even goed gaat maar ik ben er wel uit dat wij (en anderen van ons) het meest te vrezen hebben van slechte neigingen.

Siebe

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #18 Gepost op: 15-07-2015 19:11 »
Ik heb dat van die passie van tegenwoordig ook nooit zo goed begrepen.

Passie is een ander woord voor lijden.

Ik zie zelf meer in gelijkmoedigheid.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #19 Gepost op: 15-07-2015 20:28 »
Ik heb dat van die passie van tegenwoordig ook nooit zo goed begrepen.

Passie is een ander woord voor lijden.

Ik zie zelf meer in gelijkmoedigheid.

Ik ook.
Siebe
(ps. ben nu bezig met de volgende mentale factor, jivita. lastig)
 









Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, Jivita
« Reactie #20 Gepost op: 16-07-2015 11:01 »
Jivita/Jivitindriya

Is de zesde bij bewustzijn-van-iets altijd aanwezige mentale factor. Hieronder heb ik wat informatie verzameld uit diverse bronnen.

“'Leven', 'vitaliteit'. Synoniem: jivitindriya. Kan zowel fysiek (rupa jivitindriya) als mentaal (nama jivitindriya) zijn. De laatste is één van de mentale factoren die onafscheidelijk verbonden is met elk type bewustzijn. Als mentale factor betekent het, het leven van mentale fenomenen, wat neerkomt op het bewaren van de continuering van mentale fenomenen. Bron: http://www.sleuteltotinzicht.nl/wbk.htm#Jivita

“Jivitindriya (Sanskriet en Pali) is een boeddhistische term vertaald als “vitaliserend/bezielend (?) vermogen* of “vitaliteit”. Jivitindrya wordt erkend als één van de zeven universele mentale factoren binnen de Theravada Abhidhamma onderrichtingen. In deze context wordt jivitindrya gedefinieerd als een mentale factor die het leven van de citta (geest) ondersteunt en andere mentale factoren die het vergezelt. Er wordt gezegd dat het kenmerk van jivitindriya “onophoudelijk kijken” is”.
https://en.wikipedia.org/wiki/J%C4%ABvitindriya
* “life-faculty”

“Bhikkhu Bodhi verklaart:
Er zijn twee soorten vitaliserend-vermogen (life-faculty), de mentale, die de (er mee) verbonden mentale staten vitaliseert, en de fysieke, die materiele verschijnselen vitaliseert. Alleen het mentale vitaliserende-vermogen is bedoeld als een cetasika (mentale factor, Siebe). Het heeft het kenmerk van het onderhouden/instandhouden/handhaven van de (er mee) verbonden mentale staten, de functie dat het er voor zorgt dat ze zich voordoen, manifestatie als de bevestiging van hun aanwezigheid, en diens directe oorzaak ("proximate cause", een oorzaak die direct verantwoordelijk is voor het veroorzaken, Siebe) zijn de te onderhouden mentale staten”. https://en.wikipedia.org/wiki/J%C4%ABvitindriya
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Het onderstaande is een vertaling van de bespreking van deze mentale factor Jivitindriya in “Handbook of Abhiddhamma Studies”, deel I, door Eerwaarde Sayadaw U Silananda, oktober 2012. (Ik heb life-faculty hier vertaald als vitaliserend vermogen).

“Jivitindriya.

De volgende is Jivitindriya, mentaal vitaliserend vermogen. ‘Jivita’ betekent leven. ‘Indriya’ betekent vermogen. Dus het wordt vitaliserend-vermogen (life-faculty) genoemd. Er zijn twee vitaliserende-vermogens. Eén is materieel en de ander is mentaal. Hier wordt het mentale vitaliserende vermogen bedoeld. Fysiek vitaliserend vermogen zullen we tegenkomen in het zesde hoofdstuk. Dus dit is mentaal.

Het heeft het kenmerk van het onderhouden van de (er mee) verbonden mentale staten,...” (CMA, II, Guide to §2, p.81)
Verbonden mentale staten ontstaan en dan bestaan ze een tijdje en dan verdwijnen ze. Wanneer ze door deze drie fasen van bestaan gaan, houdt vitaliserend-vermogen ze levend. Vitaliserend vermogen laat ze niet verdwijnen totdat ze de derde of laatste fase bereiken. Jivitindriya onderhoudt eenvoudigweg de mentale staten. Het veroorzaakt niet dat ze ontstaan.

“...(Jivitindriya heeft) de functie dat ze zich voordoen,...” (CMA, II, Guide to §2, p.81)
Het is niet zo dat het mentale vitaliserend vermogen of Jivitindriya (er mee) verbonden mentale staten voortbrengt. Er voor zorgen dat ze zich voordoen, betekent er voor zorgen dat ze continueren tot het einde van hun leven. Dat leven is drie zeer kortstondige sub-momenten.

“...manifestatie als het bevestigen van hun aanwezigheid, en diens directe oorzaak (proximate cause) zijn de mentale staten die worden ondersteund” (CMA, II, Guide to §2, p.81)

Mentaal vitaliserend vermogen wordt vergeleken met water in de lotus stengel. Water in de lotus stengel houdt de lotus levend. Het wordt ook vergeleken met een veerman. Er is een vraag. Als vitaliserend vermogen de andere verbonden mentale staten onderhoudt, wat onderhoudt dan [dit mentaal vitaliserend vermogen]? Het antwoord is dat het zichzelf onderhoudt, samen met de andere (er mee) verbonden staten. Dus wordt het vergeleken met een veerman. Een veerman roeit de boot en brengt de mensen naar de andere oever. Wanneer hij de mensen naar de andere oever brengt, brengt hij ook zichzelf [naar de andere oever]. Op dezelfde manier onderhoudt Jivitindriya zichzelf terwijl het andere verbonden staten onderhoudt. Er zijn twee voorbeelden. Een is water in de stengel van de lotus. De andere is de veerman” .
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het onderstaande is een vertaling van de bespreking van Jivitindriya in het boek  “Buddha Abhidhamma, Ultimate Science, door Dr. Mehm Tin Mon, Buddha Dharma Education Association, blz. 80.

“Jivitindriya is een combinatie van twee termen:
Jivita + Indriya= leven + controlerend vermogen/faculteit.
Het wordt ‘jivita’ genoemd omdat het diens concomitanten (d.w.z. gelijktijdig voorkomende/begeleidende mentale factoren, Siebe) ondersteunt. Het wordt ‘indriya genoemd omdat het diens concomitanten controleert. Net zoals lotussen worden ondersteund door water, en een zuigeling door een verpleegster, zo worden mentale concomitanten ondersteund door jivitindriya.
Hoewel cetana de activiteiten van alle mentale concomitanten bepaalt, is het jivitindriya dat cetana en ander concomitanten leven inblaast/bezielt”.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Bemerkingen:
Dus de Theravada traditie onderscheidt zo'n ondersteunende vitaliserende/bezielende mentale factor, altijd aanwezig als er sprake is van cognitie, een moment bewustzijn-van-iets, het gewaarworden van een specifiek geluid, geur etc. Ik vind het een interessante mentale factor. In de laatste opmerking van de bespreking wordt gezegd dat deze vitaliserende/bezielende mentale factor ook cetana (wat de Boeddha in AN. 6.63 aanduidt als kamma), leven inblaast. Mijn gevoel er bij is dat je zeker meer of minder bezield op iets gericht kan zijn of naar iets kan uitgaan. Vanuit mijn eigen gevoel heeft dit aspect van bezieling of vitalisering iets te maken met het helderheidsaspect van geest. Als de geest erg dof is, compact, (afge)mat dan mist ie een soort frisheid die je denk ik ook een soort vitaliteit/levendigheid kunt noemt.

In relatie tot kamma, tot cetana, is Jivitindriya , blijkbaar, in staat cetana leven in te blazen, te bezielen, te vitaliseren, als een soort ondersteuning.

Siebe





Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, Manasikara
« Reactie #21 Gepost op: 17-07-2015 11:47 »
Manasikara (aandacht)

Manasikara is de zevende en laatste van de binnen de Theravada-Abhidhamma traditie genoemde
'sabbacittasādhāraṇa cetasikas', d.w.z. mentale factoren die bij elk soort bewustzijn aanwezig zijn. Als je bijvoorbeeld een specifieke geur gewaarwordt, dan is er ook altijd deze mentale factor van aandacht aanwezig. Hieronder heb ik uit verschillende bronnen wat meer informatie verzameld. Ik ben er inmiddels wel achter gekomen dat de betekenis van de mentale factoren het beste onderzocht en begrepen kan worden binnen de context van de traditie waarin ze functioneren. De meeste info hieronder bespreekt (met nogal wat herhalingen, maar goed) de visie vanuit de Theravada-Abhidhamma. Aan het einde heb ik ook een visie gepresenteerd vanuit de Mahayana Abhdihamma.

Manasikara. Oplettendheid; alertheid; mentale aandacht; bespiegeling; overweging.
1. Als een psychologische term, behoort manasikara tot de formatie-groep (sankhara kkhandha) en is een van de 7 mentale factoren (cetasika), zie Tabel II, die onafscheidelijk verbonden zijn met iedere soort van bewustzijn (zie ook cetana). In M009, wordt deze factor weergegeven als zijnde er een die de geest (nama) vertegenwoordigt. Het is de eerste 'confrontatie met een object' van de geest en 'bind de samengaande mentale factoren aan het object.' Het is daarom de vooraanstaande factor in twee specifieke klassen van bewustzijn, d.w.z.: 'aandacht (avajjana) bij de poorten van de vijf zintuigen' en 'aandacht bij de poort van de geest'. Deze twee staten van bewustzijn, breken door het onderbewuste levenscontinuüm (bhavanga) vanuit de eerste fase van het mentale waarnemingsproces (citta vitthi, zie ook viññana kicca).
2. In de gewone alledaagse zin, verschijnt de term vaak in de sutta's als yoniso manasikara 'wijze (of beredeneerde of systematische) alertheid' of 'wijze overweging'. In M002 is gezegd dat het dienst doet om de instromingen (bezoedelingen) (asava) tegen te gaan; het is een voorwaarde voor het ontstaan van juist begrip (zie M043) voor het in de stroom treden (zie sotapattiyanga), en voor de factoren van verlichting (bojjhanga). Tegenover 'wijze beschouwing' staat 'onwijze overweging' (ayoniso manasikara) die leidt tot het ontstaan van de instromingen (zie M002) en van de vijf hindernissen.
[bron: http://www.sleuteltotinzicht.nl/wbk.htm#Manasikara]
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
“Manasikara (Sanskriet en Pali, ook manasikāra; Tibetan Wylie: yid la byed pa or yid byed) is een boeddhistische term die wordt vertaald als “aandacht” of “egocentrisch (op)eisen” (egocentric demanding). Het wordt gedefinieerd als het proces dat de geest op een object fixeert”.

“Bhikkhu Bodhi verklaart:
Het Pali woord betekent letterlijk “maken in de geest”. Aandacht is de mentale factor verantwoordelijk voor de attentie voor/acht slaan van de geest op het object, waardoor de aanwezigheid van het object bekend wordt gemaakt aan bewustzijn. Diens kenmerk is het geleiden (sarana) van de (er mee) verbonden mentale staten naar het object. Diens functie is het samenspannen (let. het juk opleggen) van de (er mee) verbonden staten naar het object. Het wordt gemanifesteerd als de confrontatie met een object, en diens directe oorzaak (proximate cause) is het object. Aandacht is als het roer van een schip, dat het naar diens bestemming leidt, of zoals een wagenmenner die de goed getrainde paarden (d.w.z. de verbonden staten) naar hun bestemming (het object) stuurt. Manasikara moet onderscheiden worden van vitakka (zie verder, Siebe) terwijl de eerste diens concomitanten (begeleidende mentale factoren, Siebe) naar het object doet keren, past de laatste ze toe op het object. Manasikara is een onontbeerlijke cognitieve factor aanwezig in alles staten van bewustzijn; vitakka is een gespecialiseerde factor die niet onmisbaar is voor cognitie”.

“De Atthasālinī (I, Deel IV, Hoofdstuk 1, 133) en de Visuddhimagga (XIV, 152) definiëren manasikāra als volgt:
...Het heeft het kenmerk dat het verbonden staten naar het object (voort)drijft/, de functie van het verbinden/verenigen (het juk opleggen/samenspannen), de manifestatie van de confrontatie met het object. Het is inbegrepen in de sankharakhandha, en moet beschouwd worden als de wagenmenner van verbonden staten omdat het het object reguleert (als in: het gedrag voorschrijft, Siebe)”.
 [bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Manasikara]
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Het onderstaande is een vertaling van de bespreking van deze mentale factor Manasikara in “Handbook of Abhiddhamma Studies”, deel I, door Eerwaarde Sayadaw U Silananda, oktober 2012. Weer een toelichting vanuit de Theravada Abhidhamma onderrichtingen.

Manasikara

De laatste wordt Manasikara genoemd. “Manasi’ betekent in de geest. ‘Kara’ betekent maken.

“Het Pali woord betekent letterlijk ‘maken in de geest”. (CMA, II Guide to §2, p.81)
Dat is aandacht.

“Aandacht is de mentale factor verantwoordelijk voor de attentie van de geest voor het object,...” (CMA, II Guide to §2, p.81)

Dat betekent dat het de geest naar het object keert. Het houdt de geest gericht op het object. Dat is diens functie. Dat noemen we aandacht.

“Diens kenmerk is het geleiden (sarana) van de verbonden mentale staten naar het object”.
(CMA, II Guide to §2, p.81)

Het kanaliseren of het wenden van de mentale staten naar het object is diens functie.

“Aandacht is als het roer van een schip, dat het naar diens bestemming dirigeert,...” (CMA, II Guide to §2, p.81)

Wanneer er geen aandacht is, heeft je geest geen doel. Het gaat hier en daar heen, als een boot zonder roer. Wanneer er een roer is kun je een schip sturen naar waar je wilt dat het naar toe gaat. Op dezelfde manier geldt dat wanneer er aandacht is, houdt de mentale staat van aandacht de geest gericht (let. gaande richting) op het object.

Er is een verschil tussen deze mentale factor en Vitakka
(hier meer info over vitakka: https://en.wikipedia.org/wiki/Vitarka).

“Mansikara dient onderscheiden te worden van vitakka: terwijl de eerste (manasikara) diens concomitanten naar het object keert, past de laatste (vitakka) ze toe op het object”. (CMA, II Guide to §2, p.81)

Het is erg subtiel. Het is wonderbaarlijk dat Boeddha deze mentale staten kon onderscheiden. Ten eerste is het moeilijk om te begrijpen dat er vitakka is en dat er manasikara is. Het is nog moeilijker te bevatten hoe ze functioneren als ze op hetzelfde moment ontstaan. Dus vitakka en manasikara ontstaan op hetzelfde moment, maar ze hebben verschillende functies. Er is een subtiel verschil tussen beide. Eén dirigeert de geest naar het object. De ander plaatst of bevestigt de geest op het object. Deze twee zijn feitelijk verschillend. Manasikara keert diens concomitanten richting het object. Vitakka past ze toe op het object.

“Manasikara is een onontbeerlijke cognitieve factor aanwezig in alle staten van bewustzijn;...” (CMA, II Guide to §2, p.81)

Als er geen Manasikara zou zijn, zou onze geest niet op het object kunnen zijn. Manasikara keert onze geest op dit object en dat object.

“...Vitakka is een gespecialiseerde factor dat niet onontbeerlijk is voor cognitie”. (CMA, II Guide to §2, p.81).

Dat betekent dat sommige soorten bewustzijn zonder vitakka kunnen ontstaan. Later zullen we dit bestuderen. Hoeveel soorten bewustzijn ontstaan samen met vitakka? Slechts 55 soorten van bewustzijn ontstaan samen met vitakka, van de 121 soorten bewustzijn. Er zijn soorten bewustzijn die het object kunnen vatten zonder de hulp van vitakka. Zonder de hulp van manasikara kan geen citta het object vatten. Manasikara is een onontbeerlijke cognitieve factor aanwezig in alle staten van bewustzijn. Vitakka is een gespecialiseerde mentale factor die niet onmisbaar is. Dat is waarom er vele soorten van bewustzijn zijn die niet vitakka nodig hebben om hun naar het object te brengen.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het onderstaande is een vertaling van de bespreking van manasikara in het boek “Buddha Abhidhamma, Ultimate Science, door Dr. Mehm Tin Mon, Buddha Dharma Education Association, blz. 80/81.
Dit is vanuit de Theravada Abhidhamma traditie.

Manasikara

Manasikara is de geest eerste ‘confrontatie met een object’ en ‘dirigeert de verbonden mentale concomitanten naar het object’. Het is daarom de prominente factor in de twee avajjana-cittas- namelijk, pancadvaravajjana-citta en mano-dvaravajjana-citta, d.w.z. oplettendheid/aandacht bij de vijf zintuig-poorten en oplettendheid/aandacht bij de geest-poort. Deze twee staten van bewustzijn, door het levens-continuum (bhavanga) heen brekend, vormen het eerste stadium in het cognitieve proces.
Zoals de roer van een schip het naar haar bestemming dirigeert, zo dirigeert manasikara de citta en diens concomitanten naar het zintuig object. Zonder manasikara is de geest als een stuurloos schip en het kan niet bewust zijn van een object. We hebben in Myanmar een gezegde dat als volgt gaat: ”Als we niet attent zijn dan zullen we geen holte zien”.
In een meer algemene betekenis verschijnt manasikara regelmatig in de sutta’s als yoniso-manasikara (wijze-aandacht of wijze-reflectie) en ayoniso-manasikara (onwijze- aandacht of onwijze-reflectie). Wijze-aandacht leidt tot moreel bewustzijn terwijl onwijze-aandacht naar immoreel bewustzijn leidt.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Toen ik dit zo las bedacht ik dat deze mentale factor, zo op het eerste gezicht, lijkt op wat Dagpo Rinpoche bespreekt als cetana. Omdat het allemaal, blijkbaar, nogal subtiele verschillen betreffen, vind ik het zelf niet zo gemakkelijk, zo bij een eerste kennismaking, bepaalde mentale factoren makkelijk uit elkaar te houden. Sowieso is het beter de mentale factoren binnen de context van een traditie te bespreken en duiden. Over wat manasikara binnen de Mahayana-Abhidharma betekent en hoe dit zich binnen deze traditie onderscheidt van cetana, het volgende:

“De Abhidharma-samuccaya verklaart:
Wat is manasikara? Het is een continuiteit die de functie heeft om de geest gericht te houden op wat diens referentie is geworden. Herbert Guenther verklaart:
Het is een cognitie die het complex van geest in diens specifieke object-gerichte referentie houdt.

Het verschil tussen cetana en manasikara is dat cetana de geest naar het object brengt in een algemene beweging terwijl manasikara er voor zorgt dat de geest fixeert op deze specifieke object-gerichte referentie”.
[bron: https://en.wikipedia.org/wiki/Manasikara]

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Er is ook een systematiek binnen boeddhisme waarin men tien mentale factoren onderscheidt die altijd aanwezig zijn bij elke vormen van bewustzijn. Hier is een overzicht van systemen:
https://en.wikipedia.org/wiki/Mental_factors_(Buddhism)

Siebe


lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #22 Gepost op: 17-07-2015 20:50 »
...nu  aan vakantie toe dan toch zeker....

1   25   100   23  61/2  33:78 ....

kunt er zoveel verzinnen als je wilt.
Zou een rijtjes neurose uit voort kunnen komen..

De abhidhamma heeft daar wel wat van weg....
iets neurotisch...

Tenzij je het gewoon als een hulpmiddel ziet natuurlijk.

Een bepaald rijtje kan een zeker houvast geven in het begin.
Maar dan zou ik het wel bij 1 rijtje houden van hetzelfde.
Dat volstaat.

Het gaat erom dat je ziet hoe het werkt,
hoe je geest functioneert en wat dat oplevert.

Eigenlijk volstaat aandachtigheid.
Dan ben je je eigen leerling en je eigen leraar.
« Laatst bewerkt op: 17-07-2015 20:59 door Dirk Knol »

Y1010

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #23 Gepost op: 18-07-2015 00:31 »
ben vanochtend opgestaan
en een blokje om gegaan

heerlijk weertje
eitje  in de pan

en toen
hier terecht

vind het allemaal prima
ga dalijk lekker werken

wat mij betreft:

een ei

is

een ei
wat een heerlijk
blokje om,
weertje
en eitje in de pan
 :)

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #24 Gepost op: 18-07-2015 15:16 »
...nu  aan vakantie toe dan toch zeker....

1   25   100   23  61/2  33:78 ....

kunt er zoveel verzinnen als je wilt.
Zou een rijtjes neurose uit voort kunnen komen..

De abhidhamma heeft daar wel wat van weg....
iets neurotisch...

Tenzij je het gewoon als een hulpmiddel ziet natuurlijk.

Een bepaald rijtje kan een zeker houvast geven in het begin.
Maar dan zou ik het wel bij 1 rijtje houden van hetzelfde.
Dat volstaat.

Het gaat erom dat je ziet hoe het werkt,
hoe je geest functioneert en wat dat oplevert.

Eigenlijk volstaat aandachtigheid.
Dan ben je je eigen leerling en je eigen leraar.

Ik voel met je mee. Voor mij leeft de visie van Dagpo Rinpoche. Cetana, kamma, sems pa, is mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan. Asanga beschrijft het zo op bladzijde 9:
-”Wat is wil/intentie? (cetana)? Het is constructie door de geest (cittabhisamskara), mentale activiteit (manaskarma). Diens functie bestaat er uit de geest te dirigeren naar het domein van gunstige (kusala), ongunstige (akusala) of neutrale (avyakrta) activiteiten” [bron: Abhidharma Samuccaya, The Compedium of the Higher Teaching (philosophy), by Asanga, vertaald in Frans door Walpola Rahula, betreft hier de Engelse Versie door Sara Bin-Webb, 2001].

De geest kan zich bijvoorbeeld gaan richten op een onheilzaam idee, bijvoorbeeld het idee om iemand eens te belasteren, kwaad te gaan spreken over iemand, iemand verdacht maken van iets wat ie niet gedaan heeft. Om bij dat idee uit te komen moet de geest er eerst naar toe bewogen of gedirigeerd worden. Er moet iets van orientatie ontstaan, gerichtheid. Zulke mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan, deze actie, kamma, is vaak eerder een (aan)drang, 'urge', dan een welbewuste wilsdaad of beslissing. Je zit te mediteren, volgt de adem, en ineens ben je aan het denken aan iets wat die dag gebeurt was. Dat gaat razendsnel en het is niet terecht dat je zegt dat zoiets een bewuste beslissing is. Het is een (aan)drang of mentale impuls. Mensen gaan heus niet zo welbewust op in een stroom van gedachten of beelden die een volkomen vertekend soort wijsheid kent.

Als de geest eenmaal naar een idee is uitgegaan en er op gericht, dan kun je als het ware dat idee oppakken geestelijk. Dan begint iets van een intentie zich te ontwikkelen. Volgens mij mag je wel zeggen dat cetana dit gehele bereik beslaat van onbewuste aandrang (wil) naar een steeds bewuster traject van intentie en voornemen en motivatie. Dat lees ik tenminste in de Cetana Sutta's, hier gepost.

Wanneer je nou zo een tijdje bezig bent geweest, bijvoorbeeld gericht op een onzalig plan/idee/voornemen,
dan verzamel je zo ook het onheilzame karma, als een onheilzame mentale indruk die overblijft zo'n negatieve actieve gerichtheid van geest. Dus je hebt het aspect van vaak een onbewuste (aan)drang die meer en meer een bewust plan of intentie wordt dat vervolgens weer afrondt in mentale indrukken. Dit laatste is het aspect van karma-verzamelen.

Als je aandachtig bent kun je opmerken dat je geest bijvoorbeeld een idee in beeld krijgt, dat kan neutraal, iets negatiefs of positiefs zijn. Als het iets negatief is, en je merkt dat, dan kun je het loslaten, het niet oppakken en bijvoorbeeld je geest actief op iets positiefs richten. Wat Annaputta ook aangeeft.

Gerichtheid op negatieve plannen/ideeen, op onheilzame voornemens en deze ook nog uitvoeren, is in feite ook altijd zelf-beschadiging. Het is een totaal verkeerde manier van voeden. Hoe meer je je er mee voedt hoe minder fris, lichtend, vreugdevol, soepel je geest wordt. Je roept alleen maar narigheid over jezelf af.

Bij kamma speelt motivatie de hoofdrol. Je motivatie kan negatief zijn en de uitvoering kan positief uitpakken. Toch is de morele kleur van de daad dan negatief. Je kan ook een positieve motivatie hebben die slecht uitpakt. Dan is de morele kleur toch positief.

Ach ja, ik ben wel nieuwsgierig aangelegd en zou toch wel meer weten over waarom bijvoorbeeld de Mahayana slechts vijf altijd aanwezige factoren onderscheid en niet zeven zoals in de Theravada traditie. Waarom is vitaliteit helemaal weggevallen in de Mahayana benadering? Misschien interesseert niemand dat iets maar ik zou zoiets wel willen weten.

Vertel, vertel....

Nu ga ik winkelen :D
Siebe

















lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #25 Gepost op: 18-07-2015 19:01 »
Ik zou zeggen dat concentratie en vitaliteit/energie
te vinden zijn onder de 37 factoren die bijdragen tot de verlichting
zoals onderwezen door de Boeddha in de soetra pitaka
(die voor theravada en mahayana dezelfde is)
te weten:

onder de vijf geestelijke vermogens en de vijf krachten:

-vertrouwen
-energie
-aandacht
-concentratie
-inzicht

Als wel onder de zeven verlichtingsfactoren:

-aandacht
-onderscheiding
-energie
-vreugde
-innerlijke rust
-concentratie
-gelijkmoedigheid

Dus eigenlijk niet zonder meer aanwezig in de waarneming
zoals die bij iedereen plaatsvind,
maar pas wanneer er sprake is van het beoefenen van de dharma.
« Laatst bewerkt op: 19-07-2015 01:10 door Dirk Knol »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #26 Gepost op: 18-07-2015 20:13 »
Hier is een uitvoerige studie gemaakt van cetana in theravada boeddhisme:
http://spectrum.library.concordia.ca/7873/1/NQ94960.pdf

Ik heb fragmenten gelezen.
Voor het nalezen van het onderstaande raadpleeg eventueel blz. 278-281 van het document:

De indeling in 4 altijd aanwezige mentale factoren die elke vorm van bewustzijn begeleiden komt voor in de Dhammasangini; contact (phassa), gevoel (vedana), waarneming (sanna) en opzettelijke/bedoelde impuls (purposive impuls).

In de Athhasalini is daar citta aan toegevoegd

Die term is in de Visuddhimagga + Abhidhammattha-sangaha vervangen door de betere term manasikara (aandacht)

Milindapanha 56 en Abhidhammattha-sangaha presenteren de lijst van 7: contact, gevoel, waarneming, cetana/wil, eenpuntige concentratie, vitaliteit, en aandacht.

Het is me ook duidelijk geworden dat cetana als de mentale (wil)factor die altijd aanwezig is bij elke vorm van bewustzijn niet begrepen moet worden als een duidelijke welbewuste intentie of wil of opzettelijke doelgerichtheid maar het is eerder een impuls, een soort eerste rudimentaire aanzet van doel-gerichtheid.
Bhikkhu Kasyap noemt cetana op dit rudimentaire niveau, als altijd aanwezige mentale factor bij elk soort bewustzijn, een "motiefloze geneigdheid" richting een object. Het is nog niet een opzettelijke pogen of een volwaardige intentionele impuls maar functioneert als een rudimentaire tendens of geneigdheid richting een object, gebaseerd op voorgaande ervaringen. Maar hoewel cetana zo in het allereerste moment van waarneming zo functioneert, zo rudimentair, kan het ook manifesteren als een volledig ontwikkelde bedoelde impuls of intentie die karmische consequenties kan dragen.

Eigenlijk herken ik hierin precies wat Dagpo Rinpoche ook onderwijst en hij sems pa, cetana, kamma met de natuur van geest noemt. Als motiefloze geneigdheid is het een neutrale activiteit. Maar het kan zich natuurlijk snel verbinden met morele en immorele ideeen of intenties. Het bevestigt ook wel mijn eigen ervaring hiermee en gedachten hierover.

Siebe

 


Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #27 Gepost op: 19-07-2015 00:15 »
Ik zou zeggen dat concentratie en vitaliteit/energie
te vinden zijn onder de 37 factoren die bijdragen tot de verlichting
zoals onderwezen door de Boeddha in de soetrapitaka
(die voor theravada en mahayana dezelfde is)
te weten:

onder de vijf geestelijke vermogens en de vijf krachten:

-vertrouwen
-energie
-aandacht
-concentratie
-inzicht

Als wel onder de zeven verlichtingsfactoren:

-aandacht
-onderscheiding
-energie
-vreugde
-innerlijke rust
-concentratie
-gelijkmoedigheid

Dus eigenlijk niet zonder meer aanwezig in de waarneming
zoals die bij iedereen plaatsvind,
maar pas wanneer er sprake is van het beoefenen van de dharma.

Ik denk niet dat in deze context van mentale factoren vitaliteit en energie synoniemen zijn.
vitaliteit is als mentale factor altijd aanwezig bij elk moment bewustzijn-van-iets, binnen de theravada traditie.

Voor mij leeft vitaliteit (let. levens-vermogen, life-faculty) vooral in die zin dat je soms zo tegen ideeen aan kan kijken dat ze heel levend worden, het is alsof je ze echt leven inblaast. Je kunt bijvoorbeeld een soort algemeen gevoel hebben dat de wereld slecht is, stel. Nou ben je op enig moment aan het schrijven hierover en dan opeens krijgt dat idee een soort bezieling, het wordt heel werkelijk, heel levend. Ken je dit? Zo kun je dat ook hebben met ideeënvorming over andere mensen.

Vitaliteit als mentale factor is altijd aanwezig bij elk moment cognitie, volgens de Theravada Abbhidhamma systematiek. Daar heb ik dan niet zoveel gevoel voor maar wel dat je als het ware je ideeen en ook intenties leven in kunt blazen. Iemand die dit extreem had was Hitler. Een soort krankzinnigheid is het, extreme roes veroorzaakt het. Zo'n enorm bezielend effect. In die zin dat het leven inblaast in verschijnselen die enkel komen en gaan, die zo belangrijk maakt, zie ik het als een gevaarlijke factor in de geest. Tegelijkertijd zijn wij als mens hiertoe enorm verleid.

Bezieling, wij houden van dat soort waanzin. Of het nou een speech is van Obama, Hitler, Martin Luther King, bezielt, neemt iets je over. Het is een afschuwelijk iets, heel gevaarlijk, en kunstenaars kennen dit, spelen met dit afschuwelijk vuur dat de waan opvoert als hoogste werkelijkheid en elk, werkelijk elk gevoel van realiteitszin verloren is. Maar, we zijn er dol op als mens.

Een Boeddha vertegenwoordigd het tegendeel van waanzin. Bezieling, vanuit de diepten van de geest aangevuurd om enkel waanzin te verkopen. De stem van Mara. Grote woorden, lyriek, beelden, een storm van waanzin komt op je af en je slurpt het op als je favoriete soep. Hitler wist miljoenen achter zich te krijgen met zijn fantasien en grootheidswaanzin en het zou zo weer gebeuren. Bezieling is als verliefdheid. Dan zie je niks meer helder maar je voelt je ten top levend. Die euforie van levendigheid heeft bezieling ook. Een mens wil zich graag zo op en top levend voelen. Of het waan is maakt niet uit. Mara, de sluwe, die de mens als geen ander kent, weet dit.

Siebe


« Laatst bewerkt op: 19-07-2015 01:11 door Dirk Knol »

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #28 Gepost op: 19-07-2015 10:13 »
dus in de  abbhidhamma komen
zowel de indeling in vier
als in vijf
alswel in zeven voor?

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #29 Gepost op: 19-07-2015 12:43 »
dus in de  abbhidhamma komen
zowel de indeling in vier
als in vijf
alswel in zeven voor?

Binnen de Pali Canon bestaat de Abhidhamma Pitaka uit zeven boeken.
http://www.sleuteltotinzicht.nl/glb_site_map.htm#Plattegrond Ti Pitaka.
De indeling in vier (zintuiglijk contact, gevoel, waarneming, 'purposive' impuls) komen volgens de aangehaalde site (ik heb dit nog niet gecontroleerd) voor in het eerste Abhidhamma-Pitaka boek, Dhammasangani.

De Atthasalini, is een commentaar van Buddhaghosa op het bovengenoemde canonieke werk, de Dhammasangini. Ik  heb het zo begrepen dat de werken van Buddhaghosa (en ook andere commentatoren) in zeer hoog aanzien staan, en een soort canonieke status hebben, maar officieel behoren ze volgens mij niet tot de Pali Canon. In de Atthasalini heeft Buddhaghosa 'citta' toegevoegd als een vijfde altijd aanwezige mentale factor volgens de aangehaalde pdf document.

In de Visudhimagga, ook een werk van buddhaghosa zou 'citta' vervangen zijn door het betere manasikara volgens H.V Guenther. De Vis.magga heeft binnen de theravada traditie ook een soort canonieke status maar officieel is het geen deel van de Pali Canon. De Vis. magga wordt wel  beschouwd als de belangrijkste theravada tekst buiten de Tipitaka Canon.

De Abhidhamma-sangaha is een tekst die wordt toegeschreven aan Anuruddha en is ook weer een commentaar, en wel op de zeven boeken van de Abhidhamma-pitaka. Hierin zou ook de indeling in 7 worden genoemd: contact, gevoel, waarneming, cetana, aandacht, vitaliteit, concentratie.
Dit werk heeft ook een grote status binnen de theravada traditie maar behoort officieel ook niet tot de Pali Canon.

Milindapanha is een werk wat zich alleen bevindt in de Birmese editie van de Ti Pitaka en zou later zijn toegevoegd. Hierin zou ook de indeling in zeven staan. De Milindapanha behoort niet tot de Abhidhamma-Pitaka maar tot de Sutta-Pitaka, meer specifiek tot Khuddaka Nikaya.

Dat sommige mensen niet of nauwelijks nog meer onderscheid maken, blijkbaar, tussen Canonieke Werken en werken die een soort canonieke status hebben gekregen, bijvoorbeeld commentaren op de canonieke werken, maakt het lastig serieus onderzoek te doen naar 1. wat de Boeddha onderwezen heeft en 2. hoe commentatoren dat zijn gaan duiden/ordenen etc. Ik ben een voorstander er van dit zo scherp mogelijk te onderscheiden omdat je dan kunt zien/bestuderen...a. dit is gezegd...en b1..zo wordt het uitgelegd door die en die, b2 en zo wordt het uitgelegd door die en die etc. Je eigen begrip of gevoel bij een canonieke tekst kun je dan eventueel hieraan spiegelen.

Om je vraag nu te beantwoorden: de indeling in vier komt voor in de Abhidhamma-Pitaka (Dhammasangani). Een indeling in 7 komt voor in de Sutta-Pitaka (milindapanha)
(nogmaals, ik baseer me hierbij op de uitspraken in de aangehaalde studie want zelf heb ik dit nog niet uitgezocht).

Siebe
 





lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #30 Gepost op: 19-07-2015 16:09 »
De Abhidhamma-sangaha is een tekst die wordt toegeschreven aan Anuruddha en is ook weer een commentaar, en wel op de zeven boeken van de Abhidhamma-pitaka. Hierin zou ook de indeling in 7 worden genoemd: contact, gevoel, waarneming, cetana, aandacht, vitaliteit, concentratie.
Dit werk heeft ook een grote status binnen de theravada traditie maar behoort officieel ook niet tot de Pali Canon.

Dit is toch niet zozeer een commentaar -op, alswel een samenvatting -van de abbhidhamma?
Althans: zo heb ik hem hier thuis staan.
''Abhidhammattha Sanghaha''

Inderdaad de indeling in zeven te vinden op blz 131.
Worden hier ' de universelen' genoemd.

Overigens: ik heb hem dubbel.


« Laatst bewerkt op: 19-07-2015 18:40 door Dirk Knol »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #31 Gepost op: 19-07-2015 18:58 »
De Abhidhamma-sangaha is een tekst die wordt toegeschreven aan Anuruddha en is ook weer een commentaar, en wel op de zeven boeken van de Abhidhamma-pitaka. Hierin zou ook de indeling in 7 worden genoemd: contact, gevoel, waarneming, cetana, aandacht, vitaliteit, concentratie.
Dit werk heeft ook een grote status binnen de theravada traditie maar behoort officieel ook niet tot de Pali Canon.

Dit is toch niet zozeer een commentaar -op, alswel een samenvatting -van de abbhidhamma?
Althans: zo heb ik hem hier thuis staan.
''Abhidhammattha Sanghaha''

Inderdaad de indeling in zeven te vinden op blz 131.
Worden hier ' de universelen' genoemd.

Overigens: ik heb hem dubbel.

Ja, prima samenvatting. Ik wil alleen maar aangeven dat het niet behoort tot de zeven canonieke werken van de Abhidhamma-Pitaka.

Mijn eigen ervaring is, samenvatten betekent toch vaak wel dat je selecties maakt, zaken duidt, etc. Het is vaak wel meer dan een gortdroge opsomming van zinnen uit de zeven werken van de Abhidhamma-Pitaka.
Samenvatten zit evengoed snel in de sfeer van een  commentaar.

Volgens de pdf die ik gaf komt een indeling in 7 'universelen' bijvoorbeeld niet voor in de zeven werken van de Abhidhamma-Pitaka, maar dus wel in Abhidhamma sangaha. Is het dan enkel een samenvatting van de zeven Abhidhamma werken? (Maar pin me maar niet vast op dat woord commentaar).

Staat er in de Abhidhamma sangha ook waar die indeling in de zeven werken van de Abhidhamma-Pitaka staan of waar dat op gebaseerd is?
Siebe

 

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #32 Gepost op: 19-07-2015 19:41 »
Er wordt slechts verwezen naar:
'' de viervoudige definiering die in de palicommentaren wordt gebruikt''.
met daarbij een vernoeming van enkele van die commentatoren.

Het blijft zo vaag als dat het was.
Maar ik ben daar wel klaar mee.
Lijkt zo'n beetje hetzelfde geval als met de niyama's.
But who cares....

De indeling in vijf altijd aanwezige mentale factoren werkt prima.




Het compendium is trouwens een indeling in negen:

1 comp. van bewustzijn
2 comp. van mentale factoren
3 comp. van diversen
4 comp. van het cognitieve proces
5 comp. van het procesloze
6 comp. van materie
7 comp. van categorien
8 comp. van voorwaardelijkheid
9 comp. van meditatie onderwerpen

voor wat het waard is.

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #33 Gepost op: 19-07-2015 19:59 »

Het volgende citaat uit : milindapanho, de vragen van milinda,tweespraak tussen een griekse koning en een boeddhistische monnik.
Vertaald uit het pali door Tonny Kurpershoek-Scherft.
Waarin Nagasena een stukje abhidhamma uitlegt aan de koning:

''Koning,oogbewustzijn verrijst op grond van oog en vormen, en tezamen met
het oogbewustzijn verrijzen dan ook aanraking, gevoelens, waarneming, wil, de capaciteit om te individualiseren, levenskracht, alertheid.
Ook verrijzen al deze verschijnselen samen met het denkbewustzijn, dat ontstaat op grond van het verstand en de ideeen.'' blz 88.

Als ik goed kan tellen, zijn dat er dan weer acht.

Al met al barst het in de abhidhamma literatuur dus van de siebismen.
En dat is wat mij betreft dus nog steeds een compliment
en geen misplaatste aantijging.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #34 Gepost op: 19-07-2015 21:08 »

Het volgende citaat uit : milindapanho, de vragen van milinda,tweespraak tussen een griekse koning en een boeddhistische monnik.
Vertaald uit het pali door Tonny Kurpershoek-Scherft.
Waarin Nagasena een stukje abhidhamma uitlegt aan de koning:

''Koning,oogbewustzijn verrijst op grond van oog en vormen, en tezamen met
het oogbewustzijn verrijzen dan ook aanraking, gevoelens, waarneming, wil, de capaciteit om te individualiseren, levenskracht, alertheid.
Ook verrijzen al deze verschijnselen samen met het denkbewustzijn, dat ontstaat op grond van het verstand en de ideeen.'' blz 88.

Als ik goed kan tellen, zijn dat er dan weer acht.

Al met al barst het in de abhidhamma literatuur dus van de siebismen.
En dat is wat mij betreft dus nog steeds een compliment
en geen misplaatste aantijging.

Dat noem ik nog eens een Dirkisme ;D

Ik heb de vertaalde engelse versie van Dhammasangani (van Caroline Rhys Davids) wat bekeken en daar wordt cetana in  § 5 vertaald als 'gedachte' (thought).

Ik zal die § [proberen te] vertalen:

"[5] Wat is op die gelegenheid denken (cetana)?  Het denken, de overdenking, de reflectie, dat geboren wordt uit contact met het passende element van representatieve intellectualisering- dit is het denken dat er is. ("The thinking, the cogitating, the reflection, which is born of contact with the appropriate element of representative intellection- this is de thinking that there is").

Genoeg!

Siebe





Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #35 Gepost op: 19-07-2015 22:56 »

Het volgende citaat uit : milindapanho, de vragen van milinda,tweespraak tussen een griekse koning en een boeddhistische monnik.
Vertaald uit het pali door Tonny Kurpershoek-Scherft.
Waarin Nagasena een stukje abhidhamma uitlegt aan de koning:

''Koning,oogbewustzijn verrijst op grond van oog en vormen, en tezamen met
het oogbewustzijn verrijzen dan ook aanraking, gevoelens, waarneming, wil, de capaciteit om te individualiseren, levenskracht, alertheid.
Ook verrijzen al deze verschijnselen samen met het denkbewustzijn, dat ontstaat op grond van het verstand en de ideeen.'' blz 88.

Als ik goed kan tellen, zijn dat er dan weer acht.

het oog bewustzijn is hier het primaire bewustzijn, en de mentale factoren die er dan altijd mee verbonden zijn, zijn dan: 1. aanraking/contact (phasso), 2. gevoelens (vedana), 3. waarneming (sanna), 4. wil (cetana), 5. de capaciteit om te individualiseren (is wrs de individualisering van eenpuntige concentratie/ekaggata), 6. levenskracht/vitaliteit (jivita/jivitindrya) en 7. alertheid of aandacht (manasikara).

Ja en dat denkbewustzijn dat geldt denk ik hier niet als mentale factor, vermoed ik. Het verwijst er denk ik naar dat tegelijkertijd bij dit alles ook een vorm van intellectualisering/ideeenvorming plaatsvindt, dus ook een denkbewustzijn ontstaat.

Bedankt voor het fragment trouwens!

Siebe

lord rainbow

  • Gast
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #36 Gepost op: 20-07-2015 07:02 »
Ik ga er wel mee stoppen hier.
Heb niet zoveel met dat abbhidhamma gebeuren namelijk.

Ben meer van de soetra's.
Heb naar aanleiding van het doornemen daarvan
meestal mijn eigen rijtjes gemaakt, als hulpmiddel en samenvatting.

Die kwamen dan toevallig nog wel eens overeen met die van de abbhidhamma.

Maar: Hier nok ik er nu mee.
Die rijtjes op zich spreken helemaal niet.
De context is nog wel belangrijker vind ik.
En de context dat zijn de soetra's en mijn eigen leven.

NB: met de vinaya pitaka heb ik nog veel minder affiniteit.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #37 Gepost op: 20-07-2015 11:46 »
Ik ga er wel mee stoppen hier.
Heb niet zoveel met dat abbhidhamma gebeuren namelijk.

Ben meer van de soetra's.
Heb naar aanleiding van het doornemen daarvan
meestal mijn eigen rijtjes gemaakt, als hulpmiddel en samenvatting.

Die kwamen dan toevallig nog wel eens overeen met die van de abbhidhamma.

Maar: Hier nok ik er nu mee.
Die rijtjes op zich spreken helemaal niet.
De context is nog wel belangrijker vind ik.
En de context dat zijn de soetra's en mijn eigen leven.

NB: met de vinaya pitaka heb ik nog veel minder affiniteit.

Duidelijk. Ik ervaar het ook zo. Wat ik er van meeneem is dat cetana (kamma met de natuur van geest, Dagpo Rinpoche), als de bij cognitie (bewustzijn-van-iets) altijd aanwezige  mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan, in aanvang een soort neutrale (aan)drang is (urge), of zoals een bhikkhu dit zo mooi zei, 'een motiefloze geneigdheid'.

Het is in beginsel een neutrale activiteit. Eerst gaat de geest ergens naar uit. Naar een aanblik, een geur, geluid, of naar een idee, of voornemen bijvoorbeeld. Er ontstaat een soort orientatie in de geest, een soort gerichtheid. Cetana dirigeert de geest, zoals Asanga zei, zo naar het domein van gunstige, ongunstige en neutrale activiteiten.

In aanvang is er bij cetana nog niet zozeer sprake van een welbewuste intentie, een duidelijke bedoeling in de geest. Dat komt fases later. Als je bijvoorbeeld gericht bent geraakt op een onheilzaam voornemen, iemand kwaad doen, dan komt er een (im)moreel aspect bij kijken. Vaak komen er dan ook verstorende emoties bij kijken zoals haat, woede. De geest krijgt dan zo een steeds duidelijker wordende negatieve motivatie en lading.

Hier speelt ook een aspect aandacht. Want als je merkt dat je geest gericht raakt op een onzalig idee, kun je daar ook geen aandacht aan besteden.  Maar als je aandacht op een onheilzaam idee gericht blijft, zelfs eenpuntig geconcentreerd wordt, en leven ingeblazen door vitaliteit, dan wordt de geest bijzonder negatief gemotiveerd, wordt giftig. Dit kan dan ook leiden tot verbale en fysiek schadelijke activiteiten.

Het hele traject van een motiefloze geneigdheid, louter een neutrale min of meer onbewuste (aan)drang die de geest eerst ergens naar doet uitgaan, naar een duidelijk gemanifesteerde intentionele activiteit mag allemaal cetana, kamma, genoemd worden, begrijp ik uit de documenten. Ook de cetana sutta's geven dat wel aan vind ik.

Zulke krachtig beladen gerichtheid rondt af met mentale indrukken die een bepaalde lading bezitten. In dit geval een schadelijke. Ook dat is karma, nu verzameld karma, met de natuur van een mentale indruk.

Hoe vaker je nu zo gericht bent, op bijvoorbeeld kwaad doen, hoe lastiger het wordt anders gericht te geraken. Het is als een spoor waar je gemakkelijk in terecht komt en met moeite uitkomt. Waar je op gericht raakt, daar voedt je je mee, mentaal. Het is ooit begonnen als één keer een gerichtheid op kwaad doen, bijvoorbeeld, maar door herhaling wordt het een instelling. Zo'n instelling is weer heel belangrijk bij het ontstaan van leed/geluk, voorspoed/tegenspoed, in welke situaties je belandt etc. Kamma doordringt ieders leven.

De basis instelling is voor alle wezens zo gedurende vele levens ego-centrisme geworden. Een gerichtheid op ego, op idee van zelf, geloof in zelf. Als die voorstelling eenmaal in zicht is, en voor waar of werkelijk wordt aangezien, komen ook zaken in zicht als plezier/pijn, lof/kritiek, roem/schande, winst/verlies, wat het ego wil en wat het niet-wil. Beeldvorming gaat je gedrag domineren. Je bent dan niet meer bezig jezelf te verzorgen maar een beeld van jezelf. Wijsheid is zoek.

Een mens kan bezwijken onder andermans negatieve beeldvorming maar vooral ook onder eigen negatieve beeldvorming. Zo serieus is dit dus voor ons. In onze samenleving draait ook alles om beeldvorming. Ik ben hier nog altijd flink gevoelig voor. Wijzer worden betekent in feite dat je steeds minder gevoelig wordt voor beeldvorming, niet op een onverschillige manier, maar omdat je beeldvorming niet meer als wezenlijk ervaart maar nu als een bijzaak/onwezenlijk, niet je ware zelf. Helaas moedigt onze samenleving beeldvorming aan te zien als hoofdzaak.
 
Een fundamentele (aan)drang is betrokken te raken, op te gaan in verbeelding/beeldvorming.
Opgaan in verbeelding geeft dat aparte gevoel dat het leven een verhaal is, dat je een persoon bent in dat verhaal, dat er andere personen bestaan etc. Het is filmisch van karakter, conceptueel van aard. Het draait in het bijzonder om het geloof in zelf. 
Terwijl je wanneer je niet opgaat in verbeelding nog een intuitief gevoel kan hebben dat je identiteit iets te maken heeft met licht, met ruimte, leegte, blijdschap is zoiets totaal verdwenen als je opgaat in verbeelding. Dan is je identiteit ego/zelf/persoon.  Wijsheid is dan zoek.

Beeldvorming aanzien voor werkelijkheid is wat mijns inziens in wezen bedoeld wordt met begoocheling. Of anders gezegd, handelen onder invloed van begoocheling is handelen onder invloed van beeldvorming. beeldvorming voor waar aanzien.

De (aan)drang betrokken te raken in beeldvorming is sterk.

Het kan allemaal makkelijk gezegd worden, maar niet zoek rakende wijsheid, dat is een ander verhaal.
Op zijn kop. Beeldvorming voor werkelijkheid aanzien. Op zijn kop. Werkelijkheid voor beeldvorming aanzien.

Siebe, wijsheid vaak zoek

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, nog een cetana sutta
« Reactie #38 Gepost op: 20-07-2015 17:06 »
Anguttara Nikaya 11.2 (zie ook AN 10.2), Cetana Sutta: Een Wilsdaad
Bron: http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/an/an11/an11.002.than.html

“Voor een persoon bedeeld met deugdzaamheid, uitmuntend in deugdzaamheid, is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge vrijheid van berouw in mij ontstaan’. Het ligt in de aard der dingen dat vrijheid van berouw ontstaat in een persoon bedeeld met deugdzaamheid, uitmuntend in deugdzaamheid.

“Voor een persoon vrij van berouw is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge blijdschap in mij opkomen’. Het ligt in de aard der dingen dat blijdschap ontstaat in iemand die vrij van berouw is.

“Voor een blij persoon is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge opgetogenheid in mij ontstaan’. Het ligt in de aard der zaak dat opgetogenheid ontstaat in een blij persoon.

"Voor een opgetogen persoon is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge mijn lichaam sereen zijn’. Het ligt in de aard der dingen dat een opgetogen persoon lichamelijke sereen wordt.

“Voor een persoon sereen in lichaam is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge ik welbehagen ervaren’. Het ligt in de aard der dingen dat een persoon sereen in het lichaam welbehagen ervaart.

“Voor een persoon die welbehagen ervaart, is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge mijn geest geconcentreerd raken’. Het ligt in de aard der dingen dat de geest van een persoon die welbehagen ervaart, geconcentreerd raakt.

“Voor een persoon wiens geest geconcentreerd is, is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge ik de zaken kennen & zien zoals ze werkelijk zijn’. Het ligt in de aard der dingen dat een persoon wiens geest geconcentreerd is, de zaken kent & ziet zoals ze werkelijk zijn.

“Voor een persoon die de zaken kent & ziet zoals ze werkelijk zijn, is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge ik ontnuchtering/ontgoocheling ervaren’. Het ligt in de aard der dingen dat een persoon die de zaken kent & ziet zoals ze werkelijk zijn, ontnuchtering ervaart.

“Voor een persoon die ontnuchtering ervaart, is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge ik kalm/bedaard worden’. Het ligt in de aard der dingen dat een persoon die ontnuchtering ervaart, kalm wordt.

“Voor een bedaard/kalm persoon, is er geen behoefte aan een wilsdaad, ‘Moge ik de kennis & visie/zicht van bevrijding realiseren’. Het ligt in de aard der dingen dat een kalm/bedaard persoon de kennis & visie van bevrijding realiseert.

“Op deze manier, de bedoeling/functie van kalmte/bedaren is kennis & visie van bevrijding, diens beloning is kennis & visie van bevrijding. De bedoeling van ontnuchtering is kalmte/bedaren, diens beloning is kalmte/bedaren. De bedoeling van kennis & visie van zaken zoals ze werkelijk zijn, is ontnuchtering, diens beloning is ontnuchtering. De bedoeling van concentratie is kennis & visie van zaken zoals ze werkelijk zijn, diens beloning is kennis & visie van zaken zoals ze werkelijk zijn. De bedoeling van welbehagen is concentratie, diens beloning is concentratie. De bedoeling van sereniteit is welbehagen, diens beloning is welbehagen. De bedoelingen van opgetogenheid is sereniteit, sereniteit is diens beloning. De bedoeling van blijdschap is opgetogenheid, opgetogenheid is diens beloning. De bedoeling van vrijheid van berouw is blijdschap, blijdschap is diens beloning. De bedoeling van vaardige deugdzaamheid is vrijheid van berouw, vrijheid van berouw is diens beloning.

“Op deze manier moedigen mentale kwaliteiten, mentale kwaliteiten aan, mentale kwaliteiten brengen mentale kwaliteiten tot perfectie, om van deze oever bij de Overkant aan te komen”.

Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, SN27.7, Cetana Sutta
« Reactie #39 Gepost op: 20-07-2015 17:20 »
Samyutta Nikaya 27.7, Cetana Sutta- Intentie.
Bron: http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn27/sn27.001-010.than.html

Te Savatthi. “Monniken, iedere begeerte-hartstocht wat betreft intenties aangaande vormen is een bezoedeling van de geest. Iedere begeerte-hartstocht wat betreft intenties aangaande geluiden...intenties aangaande geuren...intenties aangaande smaken...intenties aangaande tactiele gewaarwordingen...intenties aangaande ideeen is een bezoedeling van de geest. Wanneer met betrekking tot deze zes bases, afstand is gedaan van de bezoedelingen van bewustzijn, dan is de geest geneigd tot verzaking. De geest gevoed door verzaking voelt kneedbaar voor het rechtstreeks kennen van die kwaliteiten die het waard zijn om gerealiseerd te worden”.

Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma, SN25.7, Cetana Sutta
« Reactie #40 Gepost op: 20-07-2015 19:20 »
Samyutta Nikaya 25.7, Cetana Sutta: Intentie
[bron: http://www.accesstoinsight.org/tipitaka/sn/sn25/sn25.007.than.html]

Te Savatthi. “Monniken, intentie voor vormen is onbestendig, veranderlijk, veranderbaar. Intentie voor geluiden...Intenties voor geuren...Intenties voor smaken...Intenties voor tactiele gewaarwordingen...Intenties voor ideeen is onbestendig, veranderlijk, veranderbaar.

“Iemand die de overtuiging en het geloof heeft dat deze verschijnselen zo zijn, wordt een vertrouwen- volgeling/discipel genoemd: iemand die in de orde van rechtvaardigheid is opgenomen, het terrein van integere mensen heeft betreden, het terrein van de doorsnee mens is overstegen. Hij is niet in staat om enige daad te verrichten waardoor hij in de hel, in een dierlijke schoot of in het rijk van de hongerige geesten wedergeboren zou kunnen worden. Hij is niet in staat om te sterven voor hij de vrucht van stroom-intreden heeft gerealiseerd.

“Iemand die na reflectie met een beetje onderscheidingsvermogen heeft geaccepteerd dat deze verschijnselen zo zijn, wordt een Dhamma-volgeling genoemd: iemand die in de orde van rechtvaardigheid is opgenomen, het terrein van integere mensen heeft betreden, het terrein van de doorsnee mens is overstegen. Hij is niet in staat om enige daad te verrichten waardoor hij in de hel, een dierlijke schoot of in het rijk van de hongerige geesten wedergeboren zou kunnen worden. Hij is niet in staat om te sterven voor hij de vrucht van stroom-intreden heeft gerealiseerd.

“Iemand die weet en ziet dat deze verschijnselen zo zijn, wordt een stroom-intreder genoemd, standvastig, nooit meer bestemd voor staten van ongeluk, op weg naar zelf-ontwaken”.

Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3078
    • Bekijk profiel
Re: De Altijd Aanwezige Mentale Factoren en Kamma
« Reactie #41 Gepost op: 21-07-2015 12:18 »
Wat ik er van meeneem is dat cetana (kamma met de natuur van geest, Dagpo Rinpoche), als de bij cognitie (bewustzijn-van-iets) altijd aanwezige  mentale activiteit die de geest ergens naar doet uitgaan, in aanvang een soort neutrale (aan)drang is (urge), of zoals een bhikkhu dit zo mooi zei, 'een motiefloze geneigdheid'.

Het is in beginsel een neutrale activiteit. Eerst gaat de geest ergens naar uit. Naar een aanblik, een geur, geluid, of naar een idee, of voornemen bijvoorbeeld. Er ontstaat een soort orientatie in de geest, een soort gerichtheid. Cetana dirigeert de geest, zoals Asanga zei, zo naar het domein van gunstige, ongunstige en neutrale activiteiten.

In aanvang is er bij cetana nog niet zozeer sprake van een welbewuste intentie, een duidelijke bedoeling in de geest. Dat komt fases later. Als je bijvoorbeeld gericht bent geraakt op een onheilzaam voornemen, iemand kwaad doen, dan komt er een (im)moreel aspect bij kijken. Vaak komen er dan ook verstorende emoties bij kijken zoals haat, woede. De geest krijgt dan zo een steeds duidelijker wordende negatieve motivatie en lading.

Je kunt dus wat cetana betreft eigenlijk twee situaties onderscheiden.
1. inleidende stadia van waarnemen, wanneer er nog een rudimentaire vorm van bewustzijn-van-iets is, een stadium van eerste contact.
2. daarop volgende stadia van waarneming.

De rol/functie/betekenis van cetana in deze stadia wordt als volgt beschreven in de Conclusie (blz. 425/426) van dit document http://spectrum.library.concordia.ca/7873/1/NQ94960.pdf

"In de inleidende stadia van waarneming, wanneer de geest geleid wordt door de kwaliteiten van het object en diens gewoontevolle reacties, functioneert cetana als de mentale factor die de begeleidende/tegelijk voorkomende mentale factoren coördineert/bijeenpast en voorziet ze van energie en doet de geest neigen/buigen (inclines) naar het object".

"In de daarop volgende stadia van waarneming (javana) wanneer de geest op het object begint te reageren met heilzame of onheilzame houdingen/instellingen (attitudes) neemt cetana de rol over van een volwaardige bedoelde/intentionele (purposive) impuls (impulse) en wekt doel-gerichte/doel-georienteerde acties (kamma) op van lichaam, spraak en geest in relatie tot het object".

Siebe