Auteur Topic: Wil(sactiviteit)  (gelezen 610 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1581
    • Bekijk profiel
Wil(sactiviteit)
« Gepost op: 09-10-2016 11:53 »
Ik heb het zo begrepen dat wilshandeling of wilsactiviteit verwijst naar het pali woord cetana. Dit noemt de Boeddha in Anguttara Nikaya kamma. Want gewild hebbend handelt men via lichaam, spraak of geest.

Wat zijn precies wilshandelingen of wilsactiviteiten? In de cetana sutta wordt daar mijns inziens wat meer over gezegd. Ook hoe dit in relatie staat tot de kringloop van wedergeboorten:

Fragment:
At Savatthī. “Bhikkhus, what one intends, and what one plans, and whatever one has a tendency towards: this becomes a basis for the maintenance of consciousness. When there is a basis there is a support for the establishing of consciousness. When consciousness is established and has come to growth, there is the production of future renewed existence. When there is the production of future renewed existence, future birth, aging-and-death, sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair come to be. Such is the origin of this whole mass of suffering.
https://suttacentral.net/en/sn12.38

Je ziet hier mijns inziens drie soorten cetana, wilshandeling of wilsactiviteit, genoemd worden:
1. what one intends....intentie, voornemen
2. what one plans...wat men van plan is, plant, op zint, op uit is
3. whatever one has a tendency towards...waar dan ook een geneigdheid toe bestaat, een neigen, een tendens naar.

Vooral de laatste soort wilsactiviteit geeft denk ik aan dat wilsactiviteit, of cetana en kamma, niet perse altijd zo welbewust hoeft te zijn. Stel bijvoorbeeld dat iemand geneigd is om bij kritiek zich meteen aangevallen te voelen en ook meteen aanvalt, dan toont dat een soort neiging, een soort wilsactiviteit, maar zo iemand kan zelf wel niet goed in de gaten hebben dat het steeds zo gaat.
Of denk aan een kat die een muis ziet en meteen dat arme beest wil pakken. Het is misschien puur instinct maar het toont mijns inziens de wilsactiviteit van een neiging, a tendency towards. 

Cetana wordt ook wel vertaald met intentie. Daarmee wordt het dan ook zo vertaald dat kamma gelijk zou zijn aan intentie. Maar de cetana sutta (SN 12.38, zie boven) maakt denk ik duidelijk dat wilsactiviteit breder is. Het gaat mijns inziens verder en dieper dan welbewust ervaren intenties.

Heel veel wilsactiviteit lijkt me juist van de aard van de laatste (3); een neiging, een tendens, een geneigdheid. Er wordt bijvoorbeeld iets onaangenaams ervaren en eigenlijk ontstaat meteen de wilsactiviteit of neiging of tendens dat niet te willen ervaren, afstoten, afkeer. Of je ervaart iets aangenaams en er ontstaat meteen de neiging dat aan te trekken, verwelkomen etc. Het toont soorten wilsactiviteit. In die zin sluit het onderricht over latente neigingen aan bij dit onderwerp over wilsactiviteit en kamma. http://www.boeddhaforum.nl/index.php/topic,2240.0.html

Het boeddhisme zegt eigenlijk dat bij het ontstaan van zulke wilsactiviteit (zoals afkeer of voorkeur), geen entiteit Ik of zelf dat regelt. Alles gebeurt voorwaardelijk. Als dit dan dat. Er is bijvoorbeeld nergens een Ik die het besluit neemt om met afkeer te reageren op onaangename gevoelens maar het is eerder een neiging wiens kracht/energie/momentum opgepot is over vele levens en die onder voorwaarden actief wordt.

Neurologen zeggen dat eigenlijk ook volgens mij. Ze zeggen, volgens mij in lijn met boeddhisme, dat wilsactiviteit al op gang is, voordat de mens goed en wel een welbewust soort wilsactiviteit ervaart. Er is dus wilsactiviteit in de vorm van een tendens, een geneigdheid, neiging die in het halfduister of zelfs onbewuste zich afspeelt. Maar daarmee is het toch nog altijd wel wilsactiviteit.

De lijn is waarschijnlijk ook zo dat min of meer onbewuste drijfveren, onbewuste wilsactiviteit, zoals neigingen, geneigdheden, tendensen, naarmate deze krachtiger worden, overgaan in bewust ervaren intenties of keuzes.
Hoe dit ook precies zit, cetana, wilsactiviteit beslaat mijns inziens meer dan welbewuste keuzes, beslissingen of intenties. Het gaat juist vaak eerder om een neiging of geneigdheid, tendens, drijfveer.

Ook als het gaat om het verband tussen wilsactiviteit als oorzaak, en persoonlijk leed en geluk als gevolgen/oogst daarvan, dan spelen, volgens mij, vooral de aard van drijfveren een rol.

Wat ook meespeelt, vind ik, is dat het moeilijk is onder ogen te zien bij jezelf dat je drijfveren eigenlijk helemaal niet zo nobel, edel, zuiver, goed, ruimhartig etc. zijn. Stel bijvoorbeeld dat je ontdekt dat je nogal gedreven wordt door een tendens tot vijandigheid of zaken nogal te overdrijven, dan bestaat ook weer de neiging dat niet te willen zien want het is niet leuk dat te zien als je jezelf ziet als een soort heilige en heel deugdzaam persoon.


tot zover


groet,
Siebe


Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1581
    • Bekijk profiel
Re: Wil(sactiviteit)
« Reactie #1 Gepost op: 13-10-2016 10:59 »
Als ik het goed begrepen heb, zag de Boeddha ook wil(sactiviteit) als een onpersoonlijk gebeuren, niet veel anders dan de verteringsprocessen in je maag en darmen, het kloppen van het hart, het dichten van wonden etc. Die laatste zijn veel gemakkelijk te begrijpen als onpersoonlijke processen dan mentale processen zoals wilsactiviteit. Anders gezegd, met wilsactiviteit identificeer je je veel gemakkelijker.

In Samyutta Nikaya 12.40 (10) Wil(sactiviteit) (3) wordt gezegd:
[vertaald uit de Samyutta Nikaya vertaling door bhikkhu Bodhi]

"Te Savatthi. “Bhikkhu’s, wat men zich voorneemt, en wat men van plan is, en waar men dan ook naar neigt: dit wordt een basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er een basis is, is er een ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn wordt gevestigd en tot wasdom is gekomen, is er gezindheid*.

Je ziet hier, lijkt me, het verband uitgelegd worden tussen de tweede schakel en de derde in de keten van voorwaardelijk ontstaan. Dus wilsactiviteiten vormen een basis en ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn.

Je ziet hier ook dat wordt onderwezen dat bewustzijn iets is wat kan groeien en tot wasdom kan komen. Als dat gebeurt ontstaat er ook gezindheid . Ik ben geneigd dit zo te zien (als jullie het anders zien hoor ik het graag); als bewustzijn tot wasdom komt, komt eigenlijk de perceptie van subject (-object) tot wasdom. Dus wat tot wasdom komt is het geloof in zelf, in dat geest een subject is, een waarnemer, een ik/ego.
Daarmee komt ook een gezindheid tot wasdom op basis van die perceptie van subject(-object). Er ontstaat iets van begeerte. Aangename zaken die worden ervaren, worden vanuit die gezindheid automatisch verwelkomt en aangetrokken (willen), onaangename afgekeurd (niet-willen) en neutrale worden nogal genegeerd.

Dus samen met het tot wasdom komen van bewustzijn, met zijn typerende subject(-object) perceptie, komt ook vanzelf een bij die perceptie horende gezindheid tot stand. Je kunt dit denk ik ook wel 'mentaliteit' noemen.

Een vervolg fragment:

“Maar, Bhikkhu’s, wanneer men zich niets voorneemt, en men geen plannen maakt, en men heeft geen neiging naar iets: bestaat er geen basis voor de instandhouding van bewustzijn. Wanneer er geen basis is, is er geen ondersteuning voor het zich vestigen van bewustzijn. Wanneer bewustzijn niet gevestigd wordt en niet tot wasdom komt, is er geen gezindheid" (...).

* Engels, inclination, Pali nati; geneigdheid, genegenheid. Mij lijkt 'gezindheid' wel een mooie vertaling


groet,
Siebe

Offline Fincolour

  • Fincolour
  • Nieuwkomer
  • *
  • Berichten: 1
    • Bekijk profiel
Re: Wil(sactiviteit)
« Reactie #2 Gepost op: 29-09-2017 09:20 »
You make me more knowledgeable. I like all of you very much

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1581
    • Bekijk profiel
Re: Wil(sactiviteit)
« Reactie #3 Gepost op: 29-09-2017 11:06 »
thanks, bedankt,

alle goeds,
siebe