Auteur Topic: gewaarzijn en/of gewaarworden?  (gelezen 799 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2593
    • Bekijk profiel
gewaarzijn en/of gewaarworden?
« Gepost op: 06-04-2017 17:32 »
Gewaarzijn en/of gewaarworden?

Herstel ajb als jullie fouten menen te zien. Kritiek/opmerkingen zeer welkom.


Zoals ik de leer begrepen heb, verrijst elk moment van bewustzijn-van-iets, dus elke gewaarwording, uit een beroering van het voor/onderbewust-zijn door een zintuiglijk object. Wanneer die impact groot genoeg is dan kan er een specifieke gewaarwording ontstaan, bijvoorbeeld van de geur van vers gemaaid gras.

Hoe gaat dit in zijn werk? Het leven van een individu bestaat uit een stroom van opeenvolgende citta momenten. Het bestaat niet alleen uit (bewuste) gewaarwordingen, dus iets ruiken, iets zien, horen etc. maar ook uit voor/onderbewuste momenten zoals tijdens diepe droomloze slaap, tijdens narcose of coma of tijdens bewusteloosheid. Dat niet alleen, ook tussen gewaarwordingen in valt de geest als het ware terug in diens toestand van voor/onderbewust zijn. Ik heb het zo begrepen dat bijvoorbeeld een moment van iets ruiken niet onmiddelijk over kan gaan in een moment iets horen of vice versa. Voordat er iets wordt gehoord valt geest eerst terug in diens toestand van voor/onderbewust zijn en daarna kan een geluid worden waargenomen. Gewaarwordingen gaan dus niet zomaar in elkaar over, hoewel dat misschien wel onze indruk is. Er spelen steeds voor/onderbewuste momenten tussendoor. Zo bezien is onze identificatie met bewustzijn wel duidelijk een fout.

Hoe gaat bewust-of gewaarwording in zijn werk? Dit schijnt zo te werken dat een bepaald zintuiglijk object diens betreffende zintuiglijke poort binnengaat en een trilling veroorzaakt in de stroom van voor/onderbewust zijn, een trilling van de bhavanga citta. Vervolgens stopt deze stroom heel kort. Hierna treedt een moment op waarin geest zich als het ware keert/uitgaat naar het zintuiglijk object, alsof het wil weten wat daar gebeurt. Vervolgens kan dan het zintuiglijk object waargenomen worden. Als het een geur was dan neemt olfactorisch-bewustzijn die geur waar, etc.

Je kunt volgens mij zeggen dat op dit niveau er nog geen enkele voorkeur of afkeer speelt. Er is nog geen geneigdheid ten opzichte van het waargenomen object. Geen houding, geen emotie. Het is zelfs nog zo dat het primaire bewustzijn wat de zintuiglijke objecten ervaart, ook nog niet vastgesteld heeft wat het ervaart. Dat bepalings-moment treedt later in het kenproces op maar is geen functie van primair bewustzijn. Omdat nog niet vastgesteld is wat wordt ervaren, kun je denk ik ook zeggen dat er nog geen conditioneringen mee gepaard gaan. Het opent nog niet de luiken naar het verleden, naar eerder ervaringen. Als je alleen een bepaald geluid hoort, maar je hebt nog niet vastgesteld dat het geweerschoten zijn, stel, dan reageer je ook anders. Dus het bepalingsmoment is heel beslissend voor wat voor geneigdheid of emotie er ontstaat (javana).

Als ik dit zo bezie dan denk ik dat de leer uitdrukt dat elk moment gewaarworden gebeurt door een ander bewustzijnsmoment. Het kan misschien lijken alsof er 1 continue gewaarzijn is, dat dan weer eens een geur, dan weer eens een geluid etc waarneemt, maar volgens mij is dit precies wat de leer ontkent. Het is  niet een continue gewaarzijn wat gewaar is, maar gewaarworden gebeurt door opeenvolgende en steeds andere momenten van primair bewustzijn. Het is denk ik vergelijkbaar met een film. Er lijkt 1 continue beeld maar dat komt alleen maar door de snelheid waarmee afzonderlijke beeldjes worden afgespeeld. Zo lijkt ook bewustzijn waarschijnlijk een continuiteit door het tempo van opeenvolgende bewustzijnsmomenten.

Het woord 'gewaarzijn' suggereert, anders dan 'gewaarworden' een continuiteit. De leer lijkt deze continuiteit niet te ondersteunen. Het is alsof de leer zegt, er lijkt continue gewaarzijn maar het zijn snel opeenvolgende gewaarwordingen.

Niet alleen bestaat ons leven uit diepe droomloze slaap, dus uit voor/onderbewuste momenten, maar dus ook uit talrijke momenten tussen gewaarwordingen in waarin geest verkeert in een soort  voor/onderbewuste staat. Is dat dan een staat van gewaarzijn? Ik heb begrepen dat ook deze staat niet gezien wordt als een continuïteit. Ook dit schijnt een stroom te zijn van bhavanga citta’s.

groet,