Auteur Topic: sanna en vinnana  (gelezen 99 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1643
    • Bekijk profiel
sanna en vinnana
« Gepost op: 18-11-2017 12:27 »
Wat is volgens jullie precies het verschil tussen de derde khandha, sanna, en de vijfde khandha, vinnana?

Sanna wordt vaak vertaald in het Engels als 'perception' en dan vervolgens in het Nederlands vertaald als als 'waarneming', klopt dat wel?

groet

Offline DirkJan

  • Global Moderator
  • Eerwaarde
  • *****
  • Berichten: 2167
  • Geslacht: Man
  • een goed voorbeeld is van onschatbare waarde
    • Bekijk profiel
Re: sanna en vinnana
« Reactie #1 Gepost op: 18-11-2017 14:45 »
Het zal niet verbazen dat er wederom diverse vertalingen zijn van de skandha’s.
Hier de vertaling van J&deBreet. Die ik verhelderend vind. Niet vanwege louter de vertaling,
maar. vanwege de bijgeleverde functie beschrijving.

‘’ Welke zijn nu de vijf geledingen? Dit zijn:
(zichtbare) vorm ofwel lichaam, gevoel, cognitie, drijfveren
en perceptueel bewustzijn(o.a. MN III 250).
  Het ‘lichaam’(Rupam) wordt wel beschreven als bestaande uit de
‘inwendige elementen’ aarde(huid,vlees,beenderen,pezen,nieren,hart etc,
water(blies,gal,vet,snot etc), lucht(diverse ‘winden’ en de ademhaling) en vuur
(de energie die o.a. de spijsvertering en
de lichaamswarmte reguleert)(Mn I 185;Dn II 294).
Het gaat hier behalve om stoffelijke elementen om elementaire kwaliteiten
als uitgebreidheid, cohesie, temperatuur en beweging.
  Dit lichaam is niet iets verwerpelijks. Het is het instrument bij uitstek
om verlossing te bereiken. ‘Juist in dit één vadem grote lichaam begiftigd
met cognitie en geest verkondig ik dat de wereld gelegen is, het ontstaan van de wereld,
het ophouden van de wereld, het ophouden van de wereld
en de weg die tot het ophouden van de wereld leidt’(An II 48).
Het lijden aan de wereld kan dus in dit lichaam overwonnen worden.

  Onder ‘gevoel’ (vedana) worden de gevoelskwaliteitem verstaan die alle psychische
 begeleiden, namelijk de kwaliteiten aangenaam, onaangenaam en neutraal.

  ‘Cognitie’ (sañña) omvat processen als voorstellingen, geheugen, fantasie, denken,
verwerking van zintuiglijke prikkels. ‘Informatie verwerking’ zouden we tegenwoordig
zeggen.

  De ‘drijfveren’ (sånkārā) bestaan uit die factoren die ons activeren,
die ons gedrag aansturen,zoals motieven, impulsen, wilsstrevingen,
conditioneringen, disposities - termen die alle gebruikt kunnen worden
aLs vertaling van ‘sankara’ .

  ‘Perceptueel bewustzijn ‘ (vinnanam) bestaat uit een bewustwording
van het zintuigelijk opgevatte.
De via het oog, het oor, de neus etc. bewust waargenomen objecten
leveren vervolgens het materiaal voor de cognitieve processen (sañña).
Over wat we bijvoorbeeld gezien hebben, kunnen we gaan nadenken. ‘’


Met een been in het graf,het ander op een bananenschil

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1643
    • Bekijk profiel
Re: sanna en vinnana
« Reactie #2 Gepost op: 18-11-2017 19:28 »
Bedankt DirkJan, vind ik ook een heldere uitleg.

Zelf ook wat huiswerk gedaan en natuurlijk stond ik ook al niet volledig blanco in dit onderwerp.
Het leek me goed het toch eens aan te snijden.

Vinnana als vijfde khandha verwijst volgens mij, zoals de Breet en Janssen volgens mij ook aangeven, naar de ruwe  of basale zintuiglijke data. Dit is volgens mij zeker een waarnemen, een gewaarworden, maar het is nog niet zover gekomen dat het waargenomene herkend wordt, als dit of dat. Het verwijst dan denk ik naar de zes vormen van primair bewustzijn. Hun functie is louter waarnemen; visueel bewustzijn, auditief bewustzijn, olfactorisch bewustzijn, gustatorisch bewustzijn, tactiel bewustzijn en mentaal bewustzijn.
Wat deze zes vormen van primair bewustzijn niet doen is bepalen wat het object is en het onderzoekt dat ook niet. Het neemt enkel waar. Vervolgens gaan allerlei mentale processen daarmee aan de haal.

van Gorkom zegt dat de functie van sanna hierbij onder andere het herkennen is. Dus heel kort; vinnana kent, is de leider bij het waarnemen, en sanna herkent. Het is de mentale factor die herkent en die ook markeert wat wordt ervaren, zodat het de volgende keer meteen herinnerd wordt. Denk bijvoorbeeld aan de verschillen in hout, beukenhout, eikenhout, wilgenhout etc. Het is vinnana dat het hout ziet en sanna dat de verschillen kan herkennen of onderscheiden en weet 'dit is beukenhout', 'dit is wilgenhout'  etc. Geheugenwerking schijnt dus bij sanna ook een rol te spelen. De Breet en Janssen lijken deze khandha nog breder te zien.

De vierde khandha wordt door van Gorkom zo uitgelegd dat daar eigenlijk alle mentale factoren onder vallen, behalve dus vedana en sanna die apart genoemd worden. Dat gaat dan niet alleen om drijfveren.

Zoals je in je inleiding meteen ook al zei, er bestaan ook over dit onderwerp zoveel verschillende vertalingen en uitleg.

Ik sneed dit onderwerp ook aan omdat ik nog steeds aanloop tegen sannavedayitanirodha.
Dit wordt vaak vertaald als de beëindiging van waarneming en gevoel.
Maar is dat wel terecht? Het gaat om de beëindiging van sanna en vedana, maar beeindigt dan ook vinnana?
Als vinnana niet eindigt zijn er dan niet gewoon waarnemingen?

bedankt,
Siebe