Auteur Topic: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding  (gelezen 3303 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #50 Gepost op: 26-06-2018 12:39 »
2.2. Sakadagami, de eenmaal wederkerende

   Degenen die drie boeien hebben overwonnen, en in wie begeerte, haat en onwetendheid zijn verminderd, zij zijn eenmaal wederkerenden; nog één keer komen zij in deze wereld terug om aan het lijden een einde te maken.(M.22; zie ook S.I.6 en M.34).

   Onder eenmaal wederkerende wordt verstaan degene die eenmaal wederkeert en degene die op weg is om het doel van eenmaal wederkeer te verwerkelijken. (A.IX.9) Eenmaal Wederkerenden zijn degenen die het pad van eenmaal wederkeer betreden en degenen die de vervulling van eenmaal wederkeer verwerkelijken.
   Beide eenmaal wederkerenden (pad en vervulling) zijn geschenken waard, gastvrijheid waard, gaven waard, waard eerbiedig gegroet te worden, zij zijn het beste veld voor goede werken in de wereld. (A.IX.10; A.X.16; A.VIII.59)

   Iemand is een volgeling van de Boeddha, Dhamma en Sangha met onverstoorbare duidelijkheid. Hij is volmaakt in deugdzaamheid, maar matig ontwikkeld in concentratie en wijsheid. Hij is nog niet bevrijd van de boeien die wedergeboorte veroorzaken (upapatti-patilābhiyāni samyojanāni) en de boeien die aan het (tegenwoordige) bestaan kluisteren (bhava-patilābhiyāni samyojanāni). Zo iemand wordt een eenmaal wederkerende. Na het volledige verdwijnen van drie boeien en het afnemen van begeerte, haat en onwetendheid keert hij nog één keer naar deze wereld terug. Daarna maakt hij aan het lijden een einde. Hij zal veilig aan de andere oever aankomen.
   Ook zo'n persoon is waarlijk volkomen bevrijd van de hel, van de dierenwereld, het rijk van de ongelukkig geesten, is geheel bevrijd van dwalingen, van een slechte weg, geheel bevrijd van ondergang. (A.IX.12; M.34, S.LV.52, A.III.89; A.IV.131; vgl. A.X.63-64)

   Bij de eenmaal wederkerende (sakadagamin) zijn begeerte naar zingenot, zintuiglijke verlangens, zinnelijke lust en boosheid heel afgezwakt; en haat, kwaadwil en onwetendheid zijn verminderd. De geest is dan verheven en wordt nog slechts zeer zwak aan zinnelijkheid gehecht. Door het pad van eenmaal wederkeer wordt men bijna vrij van persoonlijkheidsvisie, begeerte naar zintuiglijk genot, en kwaadwil.

   Noch de in de stroom getredene noch de eenmaal wederkerende heeft zin-genot volledig opgegeven. In beiden is nog een rest van bevrediging in attractieve en begerenswaardige objecten.



Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #51 Gepost op: 26-06-2018 13:59 »
2.2. Sakadagami, de eenmaal wederkerende

   Degenen die drie boeien hebben overwonnen, en in wie begeerte, haat en onwetendheid zijn verminderd, zij zijn eenmaal wederkerenden; nog één keer komen zij in deze wereld terug om aan het lijden een einde te maken.(M.22; zie ook S.I.6 en M.34).

Zoals ik het begrepen heb: Een eenmaal terugkerende, een sakadagami, komt niet meer terug in de vier lagere werelden en ook niet als mens.  "deze wereld''  verwijst dus niet naar deze-wereld-als-mens.

Siebe


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #52 Gepost op: 29-06-2018 22:22 »
2.3. Anagami, de niet meer wederkerende

   Het niveau van niet meer wederkeer is dat van degene die niet meer wederkeert naar deze wereld en degene die op weg is om het doel van niet meer wederkeer te verwerkelijken. (A.IX.9) Zij zijn degenen die het pad van niet meer wederkeer hebben betreden en degenen die de vervulling van niet meer wederkeer hebben verwerkelijkt.

   Door het pad van niet wederkeer zijn de volgende smetten opgeheven: begeerte naar zintuiglijk genot, zintuiglijke verlangens, zinnelijke lust; gehechtheid aan zinnelijke verlangens; gehechtheid aan het lichaam;
gehechtheid aan vorm (materiële objecten); haat, kwaadwil, tegenzin, afkeer, innerlijk tegenstreven, vijandschap; traagheid en luiheid; rusteloosheid, zich te veel zorgen maken, gewetensonrust, piekeren.
   Twijfel aan Boeddha, Dhamma en Ariyasangha was al opgeheven bij stroomintrede. Maar twijfel wat betreft dingen uit het verleden en in de toekomst, twijfel over oorzakelijk ontstaan, onzekerheid of iets heilzaam is of niet, twijfel over de oefening e.d., besluiteloosheid wordt pas opgeheven op pad van niet wederkeer.

   Volgens de commentaren bij M.7 en bij S.I.5-6 zijn door het pad van niet-wederkeer (anagami-magga) de volgende smetten helemaal opgeheven: kwaadwil, tegenzin, haat, boosheid, toorn, woede, vijandschap, nalatigheid, onoplettendheid, traagheid en luiheid, waan, illusie, hoogmoed, verkeerd inzicht, zinnelijke lust.
    Waan, onwetendheid wordt evenwel pas helemaal opgeheven wanneer volmaakte heiligheid, arahantschap bereikt is.

   Zes eigenschappen moeten overwonnen worden om het doel van niet-wederkeer (anāgāmī-phala) te verwerkelijken, namelijk: vertrouwenloosheid, schaamteloosheid, gewetenloosheid, traagheid, onoplettendheid en onwijs nadenken. (A.VI.65)

   Verder moet de niet meer wederkerende vijf krachten (indriyāni) onderhouden, nl. saddhā, vertrouwen; viriya, energie; sati, bezonnenheid; samādhi, geestelijke concentratie; en paññā, inzicht. (commentaar bij S.I.5)

   “Na het volledige verdwijnen van de vijf boeien verschijnt men in een geestelijke wereld. Daar bereikt men Nibbāna zonder nog ooit vanuit die wereld naar de zinnelijke sfeer terug te keren.” Men wordt spontaan (ongeslachtelijk) wedergeboren in de godenwereld van de Zuivere Verblijven (suddhāvāsa). (Zie S.LV.24, 52; A.XI.17)

   Degenen die spontaan wedergeboren worden in de godenwereld van de Zuivere Verblijven – zij zijn waarlijk volkomen bevrijd van de hel, van de dierenwereld, het rijk van de ongelukkig geesten, zijn geheel bevrijd van dwalingen, van een slechte weg, geheel bevrijd van ondergang. Zij zullen veilig aan de andere oever aankomen. (M.34; S.I.5; S.IV.24; S.LV.24, 52; A.XI.17; zie ook M.22)

   Beide niet meer wederkerenden zijn geschenken waard, gastvrijheid waard, gaven waard, waard eerbiedig gegroet te worden, zij zijn het beste veld voor goede werken in de wereld. (A.IX.10; A.X.16; A.VIII.59)

   De niet meer wederkerende heeft alle zinnelijke verlangens en alle kwaadwil opgegeven. Omdat er geen enkel overblijfsel meer is van de vijf lagere boeien, keert de edele die dit niveau heeft bereikt, nooit meer terug naar de zinnelijke sfeer van bestaan.



Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #53 Gepost op: 29-06-2018 22:34 »
2.3.1. Vijf soorten van niet meer wederkerenden

   Iemand is volmaakt in deugdzaamheid, volmaakt in concentratie, maar slechts matig ontwikkeld in wijsheid.
        Na het verdwijnen van de vijf lagere boeien wordt hij een "op halve route uitdovende" (antara-parinibbayi). Hij heeft nog een rest van hechten.
   Of hij wordt een "na halve route uitdovende" (upahacca-parinibbayi). Hij heeft nog een rest van hechten.
   Of hij wordt een "moeiteloos uitdovende" (asankhara-parinibbayi).
   Of hij wordt een "met moeite uitdovende" (sasankhara-parinibbayi).
   Of hij wordt een "stroomopwaarts naar de Zuivere goden gaande" (uddhamsoto kanitthagami).
   
   Dit zijn de vijf soorten van niet meer wederkerenden.
(A.III.88-89; A.IX.12; vgl. A.VII.52, A.X.63-64)


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #54 Gepost op: 30-06-2018 14:47 »
2.4. Arahant, de volmaakte heilige

   Het laatste niveau is dat van de volmaakte heiligen en van degenen die op weg zijn het doel van volmaakte heiligheid te verwerkelijken. (A.IX.9) Zij zijn degenen die het pad van volmaakte heiligheid hebben betreden en degenen die de vervulling van volmaakte heiligheid hebben verwerkelijkt.
   Degenen die met de vernietiging van de neigingen Arahants zijn geworden, die het heilige leven hebben geleefd, die gedaan hebben wat gedaan moest worden, die de last hebben afgelegd, die de boeien van het worden vernietigd hebben en die door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd zijn, – zij zijn veilig aan de andere oever aangekomen waarbij zij de stroom van Mara trotseerden.
(M.34; zie ook A.X.63-64)

   De volmaakte heiligen en degenen die op weg zijn om het doel van volmaakte heiligheid te verwerkelijken zijn geschenken waard, gastvrijheid waard, gaven waard, waard eerbiedig gegroet te worden, zij zijn het beste veld voor goede werken in de wereld. (A.IX.10; A.X.16; A.VIII.59)

   De volgende eigenschappen moeten overwonnen worden om de volmaakte heiligheid (arahatta) te verwerkelijken, namelijk: geestelijke starheid, koppigheid, verstoktheid, loomheid, opwinding, rusteloosheid, gebrek aan vertrouwen, achteloosheid, onoplettendheid. (A.VI.66). Elders worden ook nog eigenwaan, de mening van minder of meer te zijn, en vernederende onderworpenheid genoemd (A.VI.76). Verder, als iemand schaamteloos, gewetenloos, onwijs is en bezorgd om lichaam en leven, dan is hij niet in staat om volmaakte heiligheid te bereiken. (A.VI.83)
   Maar wie deze eigenschappen heeft overwonnen, is in staat om de volmaakte heiligheid te bereiken.

   Door het pad van volmaakte heiligheid is onwetendheid helemaal overwonnen. De mening 'ik ben', het geloof in persoonlijkheid is geheel en al verdwenen.
        En alle soorten van begeerte, met inbegrip van het verlangen naar bestaan in de fijnstoffelijke en de onstoffelijke sferen zijn vernietigd. Ook is men dan vrij van de hogere boeien eigendunk, verwaandheid, en rusteloosheid.

   Na het verdwijnen van onwetendheid komen bij de volmaakte heilige geen vragen meer op over ouderdom en dood, geboorte, worden, grijpen, dorst, gevoel, aanraking, het bereik van de zes zintuigen, naam-en-vorm, bewustzijn. (S.XII.35)
   De arahant heeft elk geloof in persoonlijkheid opgegeven; hij heeft geen ik-bewustzijn meer.

   "Alle naamgeving heeft hij opgegeven, is in geen woning ingekeerd. Hij heeft de dorst naar naam en vorm afgesneden. Hij heeft de boeien doorgesneden en is vrij van lijden en hoopvolle verwachtingen. Hem hebben goden en mensen hier en hiernamaals gezocht maar nergens gevonden." (S.I.34)

   Volgens het commentaar bij M.7 zijn door het pad van heiligheid (arahatta-magga) de volgende smetten opgeheven: hebzucht en onjuist begeren, koppigheid, verstoktheid, aanmatigen, wedijveren, onstuimigheid, rivaliteit, eigendunk, verwaandheid, hoogmoed, laatdunkendheid, pronkzucht, ijdelheid, verwaandheid.
   Hebzucht wordt echter al opgeheven bij niet wederkeer.

   “Door de uitdoving van alle smetten bereikt men reeds in dit leven de bevrijding van de geest, de bevrijding door wijsheid, welke bevrijding vrij is van smetten en die men zelf heeft begrepen en verwerkelijkt.”

   "Iemand is volmaakt in de regels van deugdzaamheid, volmaakt in concentratie van de geest en volmaakt in wijsheid. En door uitdroging van de neigingen komt hij nog in dit leven in het bezit van de neigingsvrije bevrijding van het gemoed en de bevrijding van wijsheid, ze zelf inziende en verwerkelijkende." (A.III.88-89; zie ook S.LV.52)

   Onzeker zijn de zinnelijke genietingen. Wie van de boeien bevrijd is, hecht aan niets meer. Door terzijde leggen van wens en begeerte, door overwinning van onwetendheid is iemands inzicht gezuiverd. (S.IX.2)

   "Zij die de waarheden goed hebben begrepen, zij laten zich niet verleiden om naar andere leraren te gaan. Zij zijn volmaakt ontwaakt, door juist inzicht. Zij lopen effen ook op oneffen grond." (S.I.7-8)

   "Wie de illusies vermijdt en wie steeds geconcentreerd is, wie met een goed hart vast en zeker bevrijd is en alleen in de wildernis vertoeft, onvermoeibaar, die zal over het bereik van de dood heen aan de reddende oever aankomen." (S.I.9)

    “De arahants treuren niet om het verleden; zij hebben geen verlangens naar de toekomst; het heden is voldoende voor hen. En daarom zien zij er stralend uit.” (S.I.1,10).

        Wie het hoogste niveau van heiligheid hebben bereikt, zij zijn zonder hechten, vol zelfbeheersing. Zij hebben alle boeien verbroken. Zij zijn bedwongen, vrij, onverstoorbaar en wensloos. Zij hebben begeerte en haat opgegeven en ook onwetendheid en meningen. Zij zijn onzelfzuchtig, zonder wens. Zij koesteren geen verlangen naar wat dan ook in de wereld. Zij verlangen ook niet naar een bestaan hier of elders. Zij werden stil, ontkwamen aan de hartstochten. Zij zijn zonder kwaadwil, vrij van toekomstig bestaan. Zij zijn offergaven waardig.” (Sn.490-499; zie ook A.X.20)


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #55 Gepost op: 01-07-2018 12:24 »
2.4.1. Hoe alle boeien opgeheven worden

   Vrij geworden van lust, vrij geworden van ongoede dingen, afgezonderd van zintuiglijk verlangen, afgezonderd van onheilzame gedachten, treedt iemand binnen en vertoeft in de eerste meditatieve verdieping. Deze gaat gepaard met indrukken, overwegingen en redeneren, is ontstaan uit afzondering en is vol vreugde en vervoering.
   En hij overweegt: "Ook deze eerste jhana is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen.
   Verder, door het tot bedaren brengen van overdenken en redeneren verkrijgt iemand innerlijke kalmte, geestelijke eenwording. En hij treedt binnen en vertoeft in de tweede meditatieve verdieping. Deze is vrij van overwegingen en redeneren, is ontstaan uit concentratie en is vol vreugde en vervoering.
    En hij overweegt: "Ook deze tweede jhana is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen.
   Verder, na het afnemen van vervoering en door het vrij worden van zucht naar vreugde vertoeft hij in gelijkmoedigheid, oplettend en helder bewust. En hij ervaart in eigen persoon dat gevoel waarvan de heiligen zeggen: 'Vol vreugde leeft degene die gelijkmoedigheid heeft en die oplettend is.' Zo treedt hij binnen en verblijft hij in de derde meditatieve verdieping.
   En hij overweegt: "Ook deze derde jhana is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen.
   Verder, na plezier en pijn te hebben opgegeven, en door het verdwijnen van eerdere vervoering en verdriet, treedt hij binnen en vertoeft hij in de vierde meditatieve verdieping. Deze heeft geen angst noch vreugde, is vrij van leed en vrij van geluk; ze is geheel gezuiverd door gelijkmoedigheid en oplettendheid.
   En hij overweegt: "Ook deze vierde jhana is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen.

   Verder doorstraalt hij met liefdevolle vriendelijkheid ... met mededogen ... met medevreugde ... met gelijkmoedigheid ... de ene windrichting, en evenzo de tweede, de derde en de vierde; en ook opwaarts en neerwaarts, en in de tussenliggende richtingen. Hij doorstraalt de hele wereld met een geest die vervuld is met liefdevolle vriendelijkheid, met mededogen, met medevreugde en met gelijkmoedigheid, vrij van haat en kwaadwil.
   En hij overweegt: "Ook deze goddelijke verblijven zijn samengesteld. Ze zijn vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen. (A.XI.17)

   Verder, door volledige overwinning van het waarnemen van vormen, door vernietiging van voorwerp-waarnemingen, door het niet ingaan op veelheids-waarnemingen, bereikt iemand met de gedachte ‘Oneindig is de ruimte’ het gebied van de ruimte-oneindigheid.
   En hij overweegt: "Ook deze meditatieve verdieping is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen.
   Verder, wanneer iemand volledig het gebied van de ruimte-oneindigheid heeft overwonnen, bereikt hij met de gedachte ‘Oneindig is het bewustzijn’ het gebied van de bewustzijns-oneindigheid.
   En hij overweegt: "Ook deze meditatieve verdieping is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen.
   Verder, wanneer iemand volledig het gebied van de bewustzijns-oneindigheid heeft overwonnen, bereikt hij met de gedachte ‘Niets is er’ het gebied van de niets-is-er sfeer.
   En hij overweegt: "Ook deze meditatieve verdieping is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen." (A.XI.17)
      
        Er zit een verborgen gevaar in de verheven staten van de meditatieve verdiepingen. Anderen kunnen erdoor gefascineerd worden en zich eraan hechten. Maar de Arahant is vrij daarvan.*1]

   De eerste drie graden van edelen hebben nog nieuwsgierigheid en willen graag meer weten over bepaalde dingen. Maar de arahant heeft dat niet. Zijn geest heeft alle verlangen naar wat dan ook opgegeven: ze heeft angst en afkeer opgegeven, piekeren en vrees, wantrouwen en twijfel en alle verlangen om iets te weten of te zien. De geest van de volmaakte heilige is vrij. Niets kan hem of haar uitdagen of verlokken en niets kan nieuwsgierigheid in hem of haar opwekken. En dat kan gewoonweg omdat partijdigheid is opgegeven.*2]

   De volmaakte heiligen zijn zonder begeerte, zonder haat en zonder illusie. Zij zijn zonder verlangen naar iets en hechten nergens meer aan. Zij zijn bevrijd van alle lijden. (M.11; zie ook M.140)

   Iemand die een Arahant is, met vernietigde neigingen, die het heilige leven heeft geleefd, die gedaan heeft wat gedaan moet worden, die de last heeft afgelegd, die het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het bestaan heeft verwoest, en die door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, hij onderkent het aarde-element direct als aarde-element. Hij maakt zich geen voorstelling ervan, hij is niet van mening 'het aarde-element is van mij,' hij schept er geen behagen in.

   En waarom maakt hij zich geen voorstelling ervan? Omdat hij het volledig heeft doorschouwd. Hij is vrij van begeerte, vrij van afkeer, vrij van onwetendheid. Begeerte, afkeer en onwetendheid zijn vernietigd.
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, [...] het gebied van de onstoffelijke meditatieve verdiepingen, en evenzo met datgene wat gezien, gehoord, ondervonden, vernomen is, en evenzo met eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana. (M.1)
   De Arahant heeft niet alleen de mening van een persoonlijkheid overwonnen, maar ook begeerte en ik-waan. De oorzaak voor conceptuele voorstellingen is bij hem niet meer aanwezig. Hij heeft de vier edele waarheden in deze objecten doorschouwd. Tevens heeft hij die vier edele waarheden in zich verwerkelijkt en heeft hij het einde van dukkha bereikt.
_____
*1] Buddhadasa Bhikkhu: Emancipation from the World. Kandy 1976. Bodhi Leaves No. B 73, p. 14-15.
*2] idem, p. 18-19. - Zie eventueel
'Volleerd' (S.XXII.57)

« Laatst bewerkt op: 07-08-2018 17:17 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #56 Gepost op: 02-07-2018 16:33 »
2.4.2. De krachten van een arahant

   Een volmaakte heilige, iemand in wie de neigingen opgedroogd zijn, bezit de volgende krachten.    
1. Hij heeft overeenkomstig de werkelijkheid, met juiste wijsheid, duidelijk ingezien dat alle formaties vergankelijk zijn.
2. Hij heeft overeenkomstig de werkelijkheid, met juiste wijsheid, duidelijk ingezien dat de begeerten naar zingenot lijken op een kuil vol gloeiende kolen.
3. Het gemoed van de volmaakte heilige is geneigd naar opheffing, in de opheffing blijvend vindt hij vreugde in ontzegging, volledig bevrijd van de dingen die door de neigingen worden veroorzaakt.
4. De volmaakte heilige heeft de vier grondslagen van oplettendheid ontplooid en goed ontwikkeld.
5. Hij heeft de vier juiste inspanningen ontplooid en goed ontwikkeld.
6. Hij heeft de vier grondslagen van geestelijke kracht (de 4 wegen naar macht) ontplooid en goed ontwikkeld.
7. Hij heeft de vijf vaardigheden ontplooid en goed ontwikkeld.
8. Hij heeft de vijf krachten ontplooid en goed ontwikkeld.
9. Hij heeft de zeven factoren van Verlichting ontplooid en goed ontwikkeld.
10. Hij heeft het edele achtvoudige pad ontplooid en goed ontwikkeld.*1]

   Met deze krachten als steun ziet de volmaakte heilige de opdroging van zijn neigingen aldus: 'Opgedroogd zijn in mij de neigingen.' (A.VIII.28; zie ook A.XI.15)
_____
*1] De hier vermelde groepen vormen de 37 dingen die naar de Verlichting voeren (bodhipakkhiya-dhamma).
Zie het topic Factoren van Verlichting.


« Laatst bewerkt op: 03-07-2018 16:59 door nico70+ »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #57 Gepost op: 02-07-2018 17:28 »
2.4.2. De krachten van een arahant

   Een volmaakte heilige, iemand in wie de neigingen opgedroogd zijn, bezit de volgende krachten.    

6. Hij heeft de vier jhanas ontplooid en goed ontwikkeld.

   Met deze krachten als steun ziet de volmaakte heilige de opdroging van zijn neigingen aldus: 'Opgedroogd zijn in mij de neigingen.' (A.VIII.28, 59-60; zie ook A.XI.15)

Hallo Nico,

In welke sutta staat dat de arahant de vier jhana's heeft ontplooid en ontwikkeld?

groet,
Siebe


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #58 Gepost op: 02-07-2018 19:39 »
Beste Siebe,

Zoals ik al heb aangegeven, staat dat in AN VIII 28,
zie ook AN XI 15.

De vermelding AN V 59-60 is een vergissing.

Vriendelijke groet
Nico
« Laatst bewerkt op: 02-07-2018 19:46 door nico70+ »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #59 Gepost op: 02-07-2018 20:03 »
Hallo Nico,

Ik krijg deze sutta's als ik ze opzoek:

https://suttacentral.net/an8.28/en/bodhi
https://suttacentral.net/an11.15/en/thanissaro

Ik zie daar niet staan dat een arahant de vier jhana's heeft ontplooid en goed heeft ontwikkeld.

Ik wil niet moeilijk doen maar het viel me op.

groet,
Siebe

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #60 Gepost op: 02-07-2018 22:06 »
Beste Siebe,

De eerwaarden Bodhi en Thanissaro zullen een andere manier van nummering van de suttas aanhouden. Ik volg de nummering die hier in Europa gebruikelijk is/was. Beide eerwaarden zullen de tegenwoordige nummering aanhouden volgens het laatste concilie. En die nummering komt niet overeen met wat gebruikelijk was.

Nico
« Laatst bewerkt op: 02-07-2018 23:46 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #61 Gepost op: 02-07-2018 23:59 »
Beste Siebe,

Zojuist even suttacentralnet bekeken. Er zijn 2 versies van AN.8.28. En een versie komt overeen met de tekst die ik aanhaal.

28. Powers (2nd)
Then Venerable Sāriputta went up to the Buddha,[...] My defilements have ended.’

What eight?  [...]


Furthermore, a mendicant with defilements ended has well developed the four kinds of mindfulness meditation. [...]

Dat betekent in vertaling: een bhikkhu in wie de smetten zijn beëindigd, heeft de vier soorten van inzicht meditatie goed ontwikkeld.

Dat wijkt dus af van de vertalingen van die tekst die ik heb geraadpleegd.

Vriendelijke groet
Nico

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #62 Gepost op: 03-07-2018 16:40 »
Beste Siebe,

Ik heb de Europese vertalingen van het betreffende sutta nog eens gelezen. En inderdaad, in een ervan staat hetzelfde als in de Amerikaanse vertalingen. Als nr. 4 staan "de vier grondslagen van oplettendheid". Maar als nr. 6 staan de vier grondslagen van geestelijke kracht, (de 4 wegen naar macht).
Ik heb dat inderdaad verkeerd vertaald.

Bedankt voor je oplettendheid en
Vriendelijke groet
Nico
« Laatst bewerkt op: 03-07-2018 17:17 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #63 Gepost op: 03-07-2018 17:20 »
2.4.3. Onmogelijkheden voor een heilige

   Er zijn meerdere dingen die voor een heilige onmogelijk zijn.
1. De arahant is niet in staat om een wezen willens en wetens van het leven te beroven.
2. Hij is niet in staat om iets wat hem niet is gegeven, zich met diefachtige bedoeling toe te eigenen.
3. Hij is niet in staat om seksuele omgang te hebben.
4. Hij is niet in staat om willens en wetens de onwaarheid te zeggen.
5. Hij is niet in staat om opgeslagen goederen*1] te genieten zoals vroeger toen hij nog in een huis woonde.
6. Hij is niet in staat om de euvele weg van begeerte, hebzucht te gaan.
7. Hij is niet in staat om de euvele weg van haat, rancune te gaan.
8. Hij is niet in staat om de euvele weg van waan, illusie, onwetendheid te gaan.
9. Hij is niet in staat om de euvele weg van de angst te gaan. (A.IX.7)

   Andere onmogelijkheden voor een volmaakte heilige zijn:
10. De arahant is niet in staat om de Verhevene te loochenen.
11. Hij is niet in staat om van de leer af te vallen.
12. Hij is niet in staat om van de gemeenschap van de monniken af te vallen.
13. Hij is niet in staat om van de training af te vallen. (A.IX.8 )

_____
*1] Goederen. In D.1 worden voedingsmiddelen, gewaden, voertuig vermeld. Het is voor een monnik niet geoorloofd om opgeslagen goederen, d.w.z. goederen die niet voor direct gebruik dienen, te gebruiken.

« Laatst bewerkt op: 04-07-2018 12:00 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #64 Gepost op: 04-07-2018 12:10 »
2.4.4. Eigenschappen van een arahant
   
   Als eigenschappen van een volmaakte heilige worden genoemd: zij hebben al het kwaad ontzegd, zij zijn steeds bezonnen, zij hebben de boeien verbroken, zij zijn verlicht. (Ud.I.5).

   Tien andere eigenschappen die iemand bezit die volledig heilig, een Arahant is geworden, zijn: juist inzicht, juist denken, juist spreken (juist taalgebruik), juist handelen, juist levensonderhoud, juiste inspanning, juiste oplettendheid, juiste concentratie, juist weten (juiste kennis), juiste bevrijding. (A.X.109-115)

   Er worden nog meer eigenschappen van een Arahant vermeld.
   Wanneer de volmaakte heilige drie eigenschappen heeft, dan heeft hij het hoogste doel bereikt. Hij geldt dan als eerste onder goden en mensen.
   Hij heeft de volmaakte deugdzaamheid die eigen is aan hen die geen onderricht meer nodig hebben.
   Hij heeft de volmaakte concentratie die eigen is aan hen die geen onderricht meer nodig hebben.
   Hij heeft de volmaakte wijsheid die eigen is aan hen die geen onderricht meer nodig hebben. (A.XI.11, zie ook A.III.58)

   En de volmaakte heilige heeft nog drie andere eigenschappen. Hij kan wonderen verrichten.
(1) Het wonder van magische krachten (iddhi patihariya).
(2) Het wonder van waarzeggen, gedachten lezen (adesana patihariya).
(3) Het wonder van onderwijzen (anusansani patihariya). (A.XI.11, zie ook D.11, A.III.61)   

   Het wonder van magische krachten bestaat hierin. Men heeft de kracht om uit één veelvuldig te worden, en uit veelvuldig weer één. Men heeft de kracht om zich zichtbaar te maken en onzichtbaar. Men heeft de kracht om ongehinderd door wanden, muren, bergen te gaan als door de lucht. Men heeft de kracht om in de aarde op- en onder te duiken als in water. Men heeft de kracht om op het water te lopen als op vaste bodem. Men heeft de kracht om zich in zittende houding in de lucht te bewegen als een vogel. Men heeft de kracht om met de hand de maan en de zon aan te raken. Men heeft de kracht om zijn lichaam te beheersen tot in de Brahma-wereld.

   Niet alle arahants hebben de magische krachten.
Degenen die door inzicht bevrijd zijn, hebben die krachten [nog] niet. (S.XII.70)

   Het wonder van waarzeggen, gedachten lezen bestaat hierin: Men kan met het hemelse oor beide soorten geluiden horen, de hemelse en de aardse, die van veraf en die van dichtbij.
   Men kan dan ook de geest van anderen doordringen; het gemoed met verlangen, het gemoed met afkeer, het gemoed met waan, het standvastige gemoed en het verstrooide, het edelmoedige en het niet edelmoedige gemoed, het overtrefbare en het niet overtrefbare gemoed, het niet geconcentreerde en het geconcentreerde gemoed, het niet bevrijde en het bevrijde gemoed.
   Men kan zich dan aan veel verschillende vormen van bestaan herinneren, aan één geboorte en aan twee geboorten, aan 3, 4, 5, 10 geboorten, aan 20, 30, 40, 50, 100 geboorten, aan 1000 en aan 100.000 geboorten. Men kan zich herinneren aan talrijke perioden van wereldvergaan en aan talrijke perioden van wereldontstaan en aan talrijke perioden van wereldvergaan-wereldontstaan. “Toen had ik die naam, behoorde tot die familie, was van die kaste, kreeg dat voedsel, ondervond dit en dat aan lust en leed, werd zo oud. Vandaar heengegaan werd ik elders wedergeboren. Ik had dan die of die naam (etc).” Zo kan men zich aan verscheidene vroegere vormen van bestaan herinneren met de bijzondere gebeurtenissen en details.
   Men kan dan met het hemelse oog de wezens overzien en kennen hoe zij heengaan en wedergeboren worden, lage en voorname, mooie en lelijke, gelukkige en ongelukkige, overeenkomstig hun kamma. (S.LI.11)
   Het wonder van onderricht bestaat hierin: Men kan onderricht geven in deugdzaamheid, concentratie en inzicht welk uiteindelijk voert naar de uitdoving van de smetten. (zie D.11, A.III.61) Men onderricht hoe men moet denken en hoe men niet moet denken. Men onderricht hoe men moet overwegen en hoe men niet moet overwegen. Men onderricht wat men moet overwinnen en wat men zich eigen moet maken. (A.III.61)
   
   En de volmaakte heilige heeft verder nog de volgende eigenschappen: Hij heeft juist inzicht, hij heeft juist weten en hij heeft juiste bevrijding. Ook heeft hij volmaakt weten en volmaakt gedrag.
   Met al deze eigenschappen geldt hij als eerste onder de goden en mensen. Hij heeft de hoogste volmaaktheid bereikt, de hoogste zekerheid, de hoogste heiligheid; hij heeft het hoogste doel bereikt. (A.XI.11)

   Beweerd werd en wordt dat de volmaakte heilige egoïstisch is door alleen naar eigen heil te streven. Maar de Arahant is niet egoïstisch. Want arahantschap wordt alleen verkregen door alle vormen van egoïsme op te geven.*1] In Majjhima Nikaya 27 (Cūlahatthipadopama Sutta) is een beschrijving te vinden van iemand die het arahant-ideaal nastreeft.*2] In het kort volgt die beschrijving hier.
De Arahant geeft het doden van levende wezens op. Stok en zwaard legt hij neer en hij is bescheiden en barmhartig, mededogend jegens al wat leeft. Hij neemt niets wat niet is gegeven en hij leeft afgescheiden, ziet af van lust. Hij liegt niet meer, spreekt steeds de waarheid en bedriegt niet. Hij geeft lasterpraat op. Wat hij hier gehoord heeft, herhaalt hij niet elders. Hij verenigt gescheidenen, spoort vrienden aan; hij verheugt zich over eendracht, en hij spreekt woorden die eenheid bevorderen. Hij geeft ruwe taal op; zijn woorden zijn aangenaam voor het oor, hartverwarmend. Hij geeft kletspraatjes op. Hij spreekt wat tijdig is, waar en vol betekenis. Hij ziet ervan af schade toe te brengen aan zaden en planten. Hij ziet af van het aannemen van goud en zilver, vrouwen en meisjes, slaven en slavinnen. Hij ziet af van het aannemen van schapen en geiten, pluimvee en varkens, vee, velden en landerijen. Hij ziet af van de oneerlijke activiteiten van omkoperij, misleiding en bedrog. Hij ziet af van messentrekkerij, doden, gevangen zetten, roven, plunderen; hij ziet af van alle geweld.*3]

De Arahant heeft dat alles opgegeven en ziet af van alles wat hierboven is vermeld. En daar is niets egoïstisch bij. Verder heeft de Arahant elke vorm van hoogmoed en egoïsme overwonnen. De Arahant heeft de vier grote deugden van liefdevolle vriendelijkheid (mettā), mededogen (karunā), medeleven (muditā), en gelijkmoedigheid (upekkhā) beoefend. Hij of zij is actief betrokken bij het helpen van anderen; daarin uit zich dat arahantschap bereikt is.*4]
   "Als men begeerte, afkeer en onwetendheid opgeeft, als men waarlijk weet, met een gemoed dat wel-bevrijd is, als men aan niets hier en hierna hecht, dan heeft men deel aan de vruchten van het heilige leven.” (Dhp.19 en 20)

   Een omschrijving van een volmaakte heilige is in de volgende leerrede.
   Te Savatthi bereikte de eerwaarde Brahmadeva volmaakte heiligheid. Daarna bezocht hij zijn moeder die offers placht te geven aan Brahmâ. Brahma Sahampati zei haar dat zij nu gaven kon geven aan haar zoon die hoger was dan een god.
   "Hij is leeg van bestaanssubstraten, meer dan een god, iemand die niets zijn eigen noemt, die voor niemand anders hoeft te zorgen.*5]
   Gelaten gaat hij op zoek naar eten.
Voor hem is er geen vroeger en geen later.*6]
Hij is in vrede, zonder toorn, onschuldig, zonder wens.
Hij heeft de staf tegenover de hele wereld neergelegd.*7]
Hij is vrij van wereldse invloeden, met een vredig hart,
Als een tamme olifant gaat hij, zonder fouten,
een bhikkhu van hoge zedelijke discipline, met een bevrijd hart." (S.VI.3)
_____
*1] Nârada Maha Thera: The Buddha and His Teachings. (4th enlarged ed.) - Kandy 2524/1980, p.566.
*2] zie: M.27 in: Soma Thera (tr.):
The Lesser Discourse of the Buddha on the Elephant-footprint Simile, Kandy 1960, Bodhi Leaves No. B.5, p. 20-26; zie ook: Neumann, Karl Eugen (Übers.): Die Reden Gotamo Buddhos. Aus der mittleren Sammlung Majjhimanikāyo des Pālo-Kanons, Wien 1956, (Die Elefantenspur), p. 202-204; Horner, I.B. (Transl.): The Collection of the Middle length Sayings (Majjhima-Nikāya), Vol. I. : The first fifty discourses (Mūlapaņņāsa). Oxford 2000, p. 224-226.
*3] Soma Thera (tr.): The Lesser Discourse of the Buddha on the Elephant-footprint Simile, Kandy 1960, Bodhi Leaves No. B 5, p. 20-23.
*4] Katz, Nathan:
Buddhist Images of Human Perfection. The Arahant of the Sutta Pitaka Compared with the Bodhisattva and the Mahâsiddha. Delhi, 1989 [1982], p. 165-166, 190, 194-202 en 265.
*5] anaññaposiya. Commentaar: hij heet zo omdat hij behalve voor de eigen persoon voor geen andere personen hoeft te zorgen.
*6] D.w.z. hij is steeds gelijk.
*7]
nikkhtttadando tasathāvaresu. Commentaar: ook al gaat hij met een wandelstok rond, hij is niet van plan die stok te gebruiken om iemand te slaan.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #65 Gepost op: 05-07-2018 13:27 »

2.4.5. Resultaat van onthechting


   Wanneer een edele volgeling(e) het oorzakelijke ontstaan en de oorzakelijk ontstane dingen met juist inzicht goed heeft doorzien zoals ze in werkelijkheid zijn, dan vraagt hij of zij niet “ben ik vroeger in het bestaan getreden of ben ik toen niet in het bestaan getreden? Als wat of in welke gedaante ben ik in het verleden in het bestaan getreden? Uit welke bestaansvorm komende ben ik in het verleden in het bestaan gekomen?”
   Hij of zij vraagt dan ook niet “zal ik in de toekomst in het bestaan treden of zal ik dan niet in het bestaan treden? Als wat of in welke gedaante zal ik in de toekomst in het bestaan treden? Uit welke bestaansvorm komende zal ik in de toekomst in het bestaan treden?”
   Hij vraagt dan ook niet “ben ik nu hier of ben ik nu niet hier? Als wat of in welke gedaante ben ik nu hier? Waaruit ben ik gekomen en waarheen zal ik gaan?”
   Zulke vragen komen niet bij hem of haar op. En wel omdat hij of zij dit oorzakelijke ontstaan en die oorzakelijk ontstane dingen met juist inzicht heeft doorzien, zoals ze in werkelijkheid zijn. (S.XII.20; M.38)

   Als iemand zich identificeert met het lichaam, als hij meent dat hij gelijk is aan het lichaam, dan blijft het ik-bewustzijn bestaan.
   Als iemand zich identificeert met het gevoel, als hij meent dat hij gelijk is aan het gevoel, dat het gevoel hem toebehoort, dan blijft het ik-bewustzijn bestaan.
   Als iemand zich identificeert met waarneming, als hij meent dat hij gelijk is aan waarneming, dat waarneming hem toebehoort, dan blijft het ik-bewustzijn bestaan.
   Als iemand zich identificeert met geestelijke formaties, als hij meent dat hij gelijk is aan geestelijke formaties, dan blijft het ik-bewustzijn bestaan.
   Maar als men inziet dat het lichaam ontstaan is en ook zal vergaan, als men inziet dat men van dat alles niet kan zeggen dat ze mij toebehoren, noch dat "ik" lichaam, gevoel, waarnemingen, geestelijke formaties of bewustzijn ben, dat er alleen oorzaken en gevolgen zijn, dan identificeert men zich niet meer daarmee. Het ik-bewustzijn maakt plaats voor een zo-bewustzijn. Zo is het ontstaan; zo is het vergaan.
   Het bewustzijn, de geest, het gemoed (citta) van de volmaakte heilige vertoeft nergens meer, d.w.z. er is nergens meer een grijpen, hechten, nergens meer een inbezitname door voorkeur of afkeer. Het gemoed (citta), het bewustzijn van de Arahant is vrij.
(zie S. XXII.53)


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #66 Gepost op: 06-07-2018 11:29 »
2.4.6. Heiligheid hangt niet af van geleerdheid
   
     Er waren twee monniken: de een was nog een wereldling maar was wel bedreven in de verzen van de leer. In de praktijk oefende hij echter niet uit wat hij theoretisch wist. De andere monnik kende weinig van buiten maar hij beoefende de leer in de praktijk. Na niet lange tijd verwerkelijkte hij Nibbāna en genoot de vruchten van het heilige leven. De geleerde monnik wilde de ander in de war brengen door hem enkele ingewikkelde vragen te stellen in tegenwoordigheid van de Boeddha. Maar de Verhevene kende de lage beweegreden. Zelf stelde hij enkele vragen die verband hielden met de verwerkelijking van de leer. De Arahant beantwoordde ze allemaal vanuit eigen ervaring. Maar de geleerde monnik kon dat niet omdat hij geen enkel van de paden van heiligheid bereikt had. Daarop prees de Boeddha de Arahant met de woorden:
“Al reciteert men ook veel uit de heilige teksten,*1] maar als men er niet overeenkomstig naar handelt, dan is die onoplettende persoon als een koeherder die het vee van anderen telt. Hij heeft geen deel aan de vruchten van het heilige leven.
Al reciteert men weinig uit de heilige teksten, maar als men wel overeenkomstig de leer handelt, als men begeerte, afkeer en onwetendheid opgeeft, als men waarlijk weet, met een gemoed dat wel-bevrijd is, als men aan niets hier en hierna hecht, dan heeft men deel aan de vruchten van het heilige leven.” (Dhp.19 en 20)
_____
*1] heilige teksten = de Pali Canon
 


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #67 Gepost op: 06-07-2018 15:31 »
2.4.7. Zuiverheid
 
     Dat zuiverheid, reinheid, heiligheid niet verkregen wordt door wassing met water, maar door een juiste levenswijze, toont het volgende.
 
     Bij een zekere gelegenheid vertoefde de Gezegende nabij Gayā. Daar was ook een groot aantal asceten. In de koude winternachten,*1] gedurende een week vóór en een week na volle maan, doken zij in het water. Ook brachten zij brandoffers. Zij dachten dat zij op die manier zuiverheid kregen. De Verhevene zag al die asceten zo bezig en bij die gelegenheid sprak hij het vers:
     “Niet door water is men zuiver, al nemen velen hier ook een bad. Diegene is zuiver en een brahmaan, in wie waarheid is en Dhamma.” (Ud.I.ix).
_____
*1) In Noord-India is het koude seizoen in de maanden januari en februari.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #68 Gepost op: 07-07-2018 17:10 »
2.4.8. Hoe een zieke leek aan te manen

   Dat ook leken de volmaakte heiligheid kunnen bereiken, blijkt o.a. uit het volgende.

   Hoe moet men een zieke, lijdende leek aanmanen?
   Wijs hem op de vier schakels van stroomintrede die de zieke heeft.
   Vraag of hij verlangen heeft naar zijn ouders. Indien ja, zeg hem dan dat hij aan de dood onderworpen is. Met of zonder verlangen naar zijn ouders moet hij sterven. Zeg hem dat hij dat verlangen naar zijn ouders moet opgeven.
   Als hij dat verlangen heeft opgegeven, vraag hem dan of hij naar vrouw en kind verlangt. Indien ja, zeg hem dan dat hij aan de dood onderworpen is. Zeg hem dat hij met of zonder dat verlangen naar vrouw en kind moet sterven en dat hij dat verlangen moet opgeven.
   Vraag dan of hij nog verlangen heeft naar de menselijke vijf wensgenietingen. Indien ja, zeg hem dan: 'Veel beter en uitgelezener dan de menselijke zinnendingen zijn de hemelse zinnendingen. Het zou goed zijn als je je gemoed verheft boven de menselijke zinnendingen en het gemoed richt op de zinnendingen in de diverse hemelse sferen, vanaf de Vier Grote Koningen, de sfeer van de Drieëndertig ...t/m de goden die heersen over de scheppingen van anderen. En richt dan verder het gemoed op de Brahma-wereld.' Als hij dat gedaan heeft, zeg hem dan dat ook de goden en de Brahma-wereld onbestendig zijn, niet blijvend, zonder zelfstandigheid. 'Het is goed als je je gemoed verheft boven de Brahma-wereld en richt op de opheffing van persoonlijkheid.' Als hij dat heeft gedaan, is er geen verschil tussen die leek en een monnik wiens gemoed geheel bevrijd is van de neigingen. Beiden zijn bevrijd. (S.LV.54)



Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #69 Gepost op: 08-07-2018 13:26 »
2.4.9. Bekendmaking van volmaakte heiligheid

   Om vijf redenen kan iemand bekend maken dat hij de volmaakte heiligheid heeft verwerkelijkt. Die vijf redenen zijn: uit domheid en dwaasheid; met kwade bedoeling en uit hebzucht; in waanzin en geestelijke verwarring; uit zelfoverschatting; en overeenkomstig de waarheid kan iemand bekend maken dat volmaakte heiligheid verwerkelijkt is. (A.V.93; vgl. A.X.84-86)

   De juiste manier waarop iemand bekend kan maken dat de volmaakte heiligheid is verwerkelijkt, blijkt uit het volgende.

   Eens vertoefde de Verhevene te Savatthi in het Jetavana-klooster. De eerwaarden Khema en Suma gingen toen naar de Verhevene toe, groetten hem eerbiedig, gingen terzijde zitten en de eerwaarde Khema zei toen:
       "Heer, wie een heilige is, een vernietiger van de neigingen, die de heilige levenswandel heeft voltooid en zijn werk heeft volbracht, die de last heeft afgelegd en de ketenen van het bestaan heeft losgemaakt, die door het volmaakte weten bevrijd is, bij zo iemand komt niet meer de gedachte: 'Er is iemand die beter is dan ik' of 'Er is iemand die gelijk is aan mij' of 'Er is iemand die minder is dan ik.' Zo sprak de eerwaarde Khema, en de Meester keurde het goed. Toen hij zag dat de meester het goedkeurde, stond de eerwaarde Khema op van zijn zitplaats, begroette de Verhevene eerbiedig, en met de rechter kant naar hem toegewend, vertrok hij.
   Korte tijd later sprak ook de eerwaarde Sumana als boven tot de Verhevene. Die woorden werden eveneens door de Meester goedgekeurd.
   Enige tijd nadat beide eerwaarden vertrokken waren, richtte de Boeddha zich tot de monniken met de woorden:
   "Voorwaar, monniken, op zo'n manier maken edele zonen bekend dat zij het weten van heiligheid hebben. De waarheid werd getoond zonder naar zichzelf te wijzen. Er zijn echter een paar dwazen die opscheppen en doen alsof ze heiligheid kennen. Maar dezen zullen later in de problemen komen." (A.VI.49)

   "Niet beter en niet gelijk,
   niet slechter ook zich beschouwend,
   zo gaan heiligen vrij van boeien,
   opgedroogd voor de geboorte,
   beëindigd is het volmaakte doel
   van het heilige leven." (A.VI.49)


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #70 Gepost op: 09-07-2018 12:39 »
2.4.10. Chabbisodhana sutta – M.112
   
   De bewering van een monnik dat hij arahantschap heeft bereikt, moet grondig onderzocht worden volgens de regels die in deze toespraak uitgelegd worden.

   Eens vertoefde de Verhevene te Savatthi in het Jetavana-klooster. Daar sprak hij tot de monniken over iemand die beweert de volmaakte heiligheid bereikt te hebben.
   "Wanneer een bhikkhu beweert dat geboorte ten einde is gebracht, dat het heilige leven geleefd is, dan moeten die woorden van hem niet goedgekeurd noch afgekeurd worden. De volgende vraag moet gesteld worden: 'Vriend, er zijn vier manieren om zich uit te drukken. Die manieren zijn door de Verhevene, die weet en ziet, die volmaakt verlicht is, juist verkondigd, namelijk: het geziene te berichten zoals het gezien wordt; het gehoorde te berichten zoals het gehoord wordt; het gevoelde te berichten zoals het gevoeld wordt; het ondervondene te berichten zoals het ondervonden wordt.
   Op welke manier weet de eerwaarde, op welke manier ziet hij met betrekking tot deze vier manieren om zich uit te drukken, zodat zijn geest door niet hechten bevrijd is van de neigingen?'

   Bhikkhus, wanneer een bhikkhu volmaakt heilig is, met de neigingen vernietigd, wanneer hij het ware doel heeft bereikt, de boeien van het worden heeft vernietigd en door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, dan is het volgende de aard van zijn antwoord:
   'Vrienden, met betrekking tot het geziene vertoef ik zonder ertoe aangetrokken te worden, zonder ervan afgestoten te worden, onafhankelijk, ongebonden, vrij, bevrijd, met een grenzenloos hart.*1] Met betrekking tot het gehoorde vertoef ik zonder ertoe aangetrokken te worden, zonder ervan afgestoten te worden, onafhankelijk, ongebonden, vrij, bevrijd, met een grenzenloos hart. Met betrekking tot het gevoelde vertoef ik zonder ertoe aangetrokken te worden, zonder ervan afgestoten te worden, onafhankelijk, ongebonden, vrij, bevrijd, met een grenzenloos hart. Met betrekking tot het ondervondene vertoef ik zonder ertoe aangetrokken te worden, zonder ervan afgestoten te worden, onafhankelijk, ongebonden, vrij, bevrijd, met een grenzenloos hart. Doordat ik met betrekking tot die vier manieren om zich uit te drukken op een dergelijke manier weet, op een dergelijke manier zie, gebeurt het dat mijn geest door niet hechten bevrijd is van de neigingen.'

   Met de uitroep 'goed' kan men vreugde over deze woorden van die bhikhu tonen. Dan kan men hem een andere vraag stellen.

   'Vriend, er zijn deze vijf groepen van bestaan waaraan vastgehecht wordt. Die vijf groepen zijn door de Verhevene juist verkondigd, namelijk de bestaansgroep van de vorm waaraan vastgehecht wordt, de bestaansgroep van het gevoel waaraan vastgehecht wordt, de bestaansgroep van de waarneming waaraan vastgehecht wordt, de bestaansgroep van de formaties waaraan vastgehecht wordt, en de bestaansgroep van het bewustzijn waaraan vastgehecht wordt.
   Op welke manier weet de eerwaarde, op welke manier ziet hij met betrekking tot die vijf bestaansgroepen waaraan vastgehecht wordt, zodat zijn geest door niet hechten bevrijd is van de neigingen?'
   Wanneer een bhikkhu iemand is met vernietigde neigingen, iemand die het heilige leven heeft geleefd, die gedaan heeft wat gedaan moest worden, die de last heeft afgelegd, die het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het worden heeft vernietigd en die door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, dan is het volgende de aard van zijn antwoord:
   'Vrienden, nadat ik vorm als krachteloos ingezien heb, als voorbijgaand en zonder troost, heb ik met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten wat betreft vorm, met het loslaten van de innerlijke standpunten, het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft vorm, begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, nadat ik gevoel als krachteloos ingezien heb, als voorbijgaand en zonder troost, heb ik met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten wat betreft gevoel, met het loslaten van de innerlijke standpunten, het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft gevoel, begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, nadat ik waarneming als krachteloos ingezien heb, als voorbijgaand en zonder troost, heb ik met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten wat betreft waarneming, met het loslaten van de innerlijke standpunten, het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft waarneming, begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, nadat ik bewustzijn als krachteloos ingezien heb, als voorbijgaand en zonder troost, heb ik met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten wat betreft bewustzijn, met het loslaten van de innerlijke standpunten, het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft bewustzijn, begrepen dat mijn geest bevrijd is.'   
   Doordat ik met betrekking tot deze vijf bestaansgroepen waaraan vastgehecht wordt, op een dergelijke manier weet, op een dergelijke manier zie, gebeurt het dat mijn geest door niet hechten bevrijd is van de neigingen.'

   Met de uitroep 'goed' kan men vreugde over deze woorden van die bhikhu tonen. Dan kan men hem een andere vraag stellen.

   'Vriend, de volgende zes elementen zijn door de Verhevene juist verkondigd, en wel: het aarde-element, het water-element, het vuur-element, het wind-element, het ruimte-element en het bewustzijn-element.
   Op welke manier weet de eerwaarde, op welke manier ziet hij wat betreft die zes elementen, zodat zijn geest door niet hechten bevrijd is van de neigingen?'


   Wanneer een bhikkhu iemand is met vernietigde neigingen, die het heilige leven heeft geleefd, die gedaan heeft wat gedaan moest worden, die de last heeft afgelegd, het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het worden vernietigd heeft en door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, dan is het volgende de aard van zijn antwoord:

   'Vrienden, ik heb het aarde-element als niet zelf behandeld, zonder zelf dat op het aarde-element berust. En met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en van het vasthechten welke berusten op het aarde-element, met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen die berusten op het aarde-element, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, ik heb het water-element als niet zelf behandeld, zonder zelf dat op het water-element berust. En met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten die berusten op het water-element, met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen die berusten op het water-element, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, ik heb het vuur-element als niet zelf behandeld, zonder zelf dat op het vuur-element berust. En met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten die berusten op het vuur-element, met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen die berusten op het vuur-element, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, ik heb het wind-element als niet zelf behandeld, zonder zelf dat op het wind-element berust. En met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten die berusten op het wind-element, met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen die berusten op het wind-element, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, ik heb het ruimte-element als niet zelf behandeld, zonder zelf dat op het ruimte-element berust. En met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten die berusten op het ruimte-element, met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen die berusten op het ruimte-element, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, ik heb het bewustzijn-element als niet zelf behandeld, zonder zelf dat op het bewustzijn-element berust. En met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de aantrekkingskracht en het vasthechten die berusten op het bewustzijn-element, met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen die berusten op het bewustzijn-element, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
    'Doordat ik wat betreft die zes elementen op een dergelijke manier weet, op een dergelijke manier zie, gebeurt het dat mijn geest door niet vasthechten bevrijd is van de neigingen.'

   Met de uitroep 'goed' kan men vreugde over deze woorden van die bhikkhu tonen. Dan kan men hem een andere vraag stellen.
   'Vriend, door de Verhevene zijn de volgende zes inwendige en uitwendige grondslagen van de zintuigen verkondigd, en wel: het oog en vormen, het oor en geluiden, de neus en geuren, de tong en smaken, het lichaam en aanrakingsobjecten, de geest en geestobjecten.
   Op welke manier weet de eerwaarde, op welke manier ziet hij wat betreft die zes inwendige en uitwendige grondslagen van de zintuigen, zodat zijn geest door niet vasthechten bevrijd is van de neigingen?'

   Wanneer een bhikkhu iemand is met vernietigde neigingen, die het heilige leven heeft geleefd, die gedaan heeft wat gedaan moest worden, die de last heeft afgelegd, het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het worden vernietigd heeft en door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, dan is het volgende de aard van zijn antwoord:

   'Vrienden, met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de hebberigheid, van de begeerte, van de vervoering, van het verlangen, van de aantrekkingskracht en van het vasthechten, en met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft het oog, vormen, zien-bewustzijn en dingen die door het zien-bewustzijn kunnen worden ervaren,*2] heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de hebberigheid, van de begeerte, van de vervoering, van het verlangen, van de aantrekkingskracht en van het vasthechten, en met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft het oor, geluiden, hoor-bewustzijn en dingen die door het hoor-bewustzijn kunnen worden ervaren, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de hebberigheid, van de begeerte, van de vervoering, van het verlangen, van de aantrekkingskracht en van het vasthechten, en met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft de neus, geuren, ruik-bewustzijn en dingen die door het ruik-bewustzijn kunnen worden ervaren, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de hebzucht, van de begeerte, van de vervoering, van het verlangen, van de aantrekkingskracht en van het vasthechten, en met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft de tong, smaken, smaakbewustzijn en dingen die door het smaakbewustzijn kunnen worden ervaren, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de hebzucht, van de begeerte, van de vervoering, van het verlangen, van de aantrekkingskracht en van het vasthechten, en met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft het lichaam, aanrakingsobjecten, aanrakingsbewustzijn en dingen die door het aanrakingsbewustzijn kunnen worden ervaren, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   'Vrienden, met de vernietiging, het afstand doen, het beëindigen, het opgeven en loslaten van de hebberigheid, van de begeerte, van de vervoering, van het verlangen, van de aantrekkingskracht en van het vasthechten, en met het loslaten van de innerlijke standpunten, met het loslaten van het vasthechten en van de neigingen wat betreft de geest, geestobjecten, geestbewustzijn en dingen die door het geestbewustzijn kunnen worden ervaren, heb ik begrepen dat mijn geest bevrijd is.'
   Doordat ik wat betreft die zes inwendige en uitwendige fundamenten van de zintuigen op een dergelijke manier weet, op een dergelijke manier zie, gebeurt het dat mijn geest door niet vasthechten bevrijd is van de neigingen.'   

   Met de uitroep 'goed' kan men vreugde over deze woorden van die bhikkhu tonen. Dan kan men hem een andere vraag stellen.
   'Vriend, op welke manier weet de eerwaarde, op welke manier ziet hij dat wat betreft dit lichaam met zijn bewustzijn en alle uiterlijke tekens, het ik-maken, mijn-maken en de neigingen tot (ik-)waan in hem ontworteld zijn?'

   Wanneer een bhikkhu iemand is met vernietigde neigingen, die het heilige leven heeft geleefd, die gedaan heeft wat gedaan moest worden, die de last heeft afgelegd, het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het worden vernietigd heeft en door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, dan is het volgende de aard van zijn antwoord:

   'Vrienden, vroeger toen ik het leven van gezinshoofd leidde, was ik onwetend. Toen onderwees de Tathagata of zijn discipel mij de leer (Dhamma). Toen ik de Dhamma hoorde, kreeg ik vertrouwen in de Tathagata. In het bezit van dat vertrouwen overwoog ik: 'Het leven van een gezinshoofd is eng en stoffig. Het leven in de huisloosheid is wijd en open. Als men thuis woont, is het niet gemakkelijk om het volmaakte en zuivere heilige leven te leiden. Stel dat ik hoofdhaar en baard afscheer, het gele gewaad aantrek en van het leven in huis vertrek naar een leven zonder huis.' Bij een latere gelegenheid doet ik dat, waarbij ik een klein of groot vermogen, een kleine of grote kring van verwanten opgaf.
   Nadat ik zo in de huisloosheid was vertrokken en de oefening en levenswijze van de bhikkhus op mij had genomen, onthield ik mij ervan levende wezens te doden; stok en wapens legde ik terzijde; ik leefde vol mededogen met alle levende wezens. Ik onthield mij ervan te nemen wat niet werd gegeven. Ik nam alleen wat gegeven werd, wachtte af wat gegeven werd. Zo verbleef ik in zuiverheid. Ik gaf onkuis gedrag op. Ik onthield me van de gewone praktijk van geslachtsverkeer. Ik onthield me ervan de onwaarheid te zeggen. Ik sprak de waarheid, was vertrouwenswaardig. Ik was iemand die de wereld niet bedroog. Ik onthield me ervan hatelijk te spreken. Ik verspreidde geen roddelpraatjes. Ik vertelde niet hier wat ik elders gehoord had om die mensen van elkaar te scheiden; en ik vertelde niet elders wat ik hier vernomen had om die mensen van elkaar te scheiden. Ik bevorderde eendracht en vriendschap. Ik onthield me van het gebruik van ruwe taal. Ik uitte woorden die zacht waren, aangenaam, die tot het hart gaan, die hoffelijk zijn.Ik onthield me van geklets, praatte alleen op de juiste tijd, zei wat met de feiten overeenkomt, sprak over dat wat goed is, sprak over de Dhamma en de discipline. Te juister tijd zei ik woorden die het waard zijn onthouden te worden, verstandig, gematigd en heilzaam. Ik onthield me ervan zaadgoed en planten te beschadigen. Ik oefende mij erin alleen één maaltijd per dag te eten. Ik onthield me ervan 's nachts en buiten de gepaste tijd te eten. Ik onthield me van dansen, zingen, musiceren en het bezoek aan theatervoorstellingen.
   Ik onthield mij ervan sieraden te dragen of parfum en schoonheid-crèmes te gebruiken. Ik onthield mij van hoge en brede bedden. Ik onthield mij ervan goud en zilver aan te nemen. Ik onthield mij ervan ongekookt voedsel aan te nemen. Ik onthield mij ervan ruw vlees aan te nemen. Ik nam geen vrouwen en meisjes aan. Ik nam geen slaven en slavinnen aan. Ik nam geen geiten en schapen aan, geen pluimvee en geen varkens. Ik nam geen olifanten, runderen, paarden, velden en landerijen aan. Ik onthield mij ervan als bode te fungeren en boodschappen over te brengen. Ik onthield mij van kopen en verkopen. Ik gebruikte geen valse gewichten, valse metalen en valse maten. Ik onthield mij van zwendel en bedrog. Ik onthield mij van het toebrengen van letsel, boeien, struikroverij, plunderen en geweld.
   Ik had voldoende aan de kleren die mijn lichaam beschermen, en met de aalmoezen-maaltijd om mijn maag te vullen. Waarheen ik ook ging, ik nam alleen dat mee. Juist zoals een vogel alleen met de vleugels als bagage vliegt, evenzo had ik voldoende aan de kleren die mijn lichaam beschermen en aan de aalmoezen-maaltijd om mijn maag te vullen. Voorzien van deze opeenhoping van edele deugdzaamheid ondervond ik een zaligheid die onberispelijk is.
   Wanneer ik met het oog een vorm zag, hechtte ik mij niet eraan. Omdat slechte, onheilzame toestanden van de geest – zoals begeerte en droefheid - in mij hadden kunnen binnendringen wanneer ik het zintuig van zien onbeheerst had gelaten, oefende ik mij in het beheersen ervan. Ik beschermde het zintuig van zien, ik hield me bezig met het beheersen van dat zintuig.
   Evenzo met het oor (zintuig van horen) en geluid, neus (zintuig van ruiken) en geur, tong (zintuig van proeven) en smaak, lichaam (zintuig van aanraken) en aanrakingsobject, geest (zintuig van denken e.d.) en geestelijk object.
   Kortom, wanneer ik met een zintuig een zintuiglijk object waarnam, hechtte ik me niet eraan. Omdat slechte, onheilzame toestanden van de geest – zoals begeerte en droefheid - in mij hadden kunnen binnendringen wanneer ik de zintuigen onbeheerst had gelaten, oefende ik mij in het beheersen ervan. Ik beschermde de zintuigen, ik hield me bezig met het beheersen van die zintuigen.
   Omdat ik deze edele beheersing van de zintuigen had, ondervond ik in mij een zaligheid die onbevlekt is.

   Ik werd iemand die helder bewust handelt bij het komen en bij het gaan. Ik werd iemand die helder bewust handelt bij het toekijken en wegkijken. Ik werd iemand die helder bewust handelt bij het buigen en strekken van de ledematen. Ik werd iemand die helder bewust handelt bij het dragen van het (onder)gewaad, het buitengewaad en de nap. Ik werd iemand die helder bewust handelt bij het eten, drinken, kauwen en proeven. Ik werd iemand die helder bewust handelt bij de ontlasting en bij het urineren. Ik werd iemand die helder bewust handelt bij het gaan, staan, zitten, inslapen, wakker worden, bij het spreken en bij het zwijgen.
   Omdat ik deze opeenhoping van edele deugdzaamheid, deze edele beheersing van de zintuigen en deze edele oplettendheid en dit heldere weten bezat, trok ik mij terug naar een afgescheiden verblijfplaats: in een bos, aan de voet van een boom, op een berg, in een bergkloof, in een grot, op een lijkenplaats, in een jungle, op een open veld, op een bundel stro.
   Na terugkeer van de ronde voor aalmoezen, na de maaltijd ging ik met gekruiste benen en met het lichaam rechtop neerzitten, oplettend en helder bewust. Ik overwon de hebzucht naar wereldlijke dingen en vertoefde met een hart dat vrij is van hebzucht. Ik zuiverde mijn geest van hebzucht. Ik overwon kwaadwil en haat en vertoefde met een hart dat vrij is van kwaadwil, dat mededogen ondervindt voor het welzijn van alle levende wezens. Ik zuiverde mijn geest van kwaadwil en haat. Ik overwon traagheid en starheid en vertoefde met een hart dat vrij is van traagheid en starheid, met lichte geest, oplettend en helder bewust. Ik zuiverde mijn geest van traagheid en starheid. Ik overwon rusteloosheid en gewetenswroeging en vertoefde gelijkmoedig, met een geest die innerlijke vrede heeft. Ik zuiverde mijn geest van rusteloosheid en gewetenswroeging. Ik overwon de twijfel en vertoefde vrij van twijfel, zonder onzekerheid wat betreft heilzame toestanden van de geest. Ik zuiverde mijn geest van twijfel.   
   Nadat ik deze vijf hindernissen, deze onvolkomenheden van het hart die de wijsheid zwak maken, had overwonnen, trad ik geheel afgescheiden van zintuiglijk genot, afgescheiden van onheilzame geestelijke toestanden, in de eerste meditatieve verdieping (jhana) in. Die is begeleid door begin- en aanhoudende toewending van de geest. En ik vertoefde erin met vervoering en geluk die ontstaan zijn uit afzondering.
   Met het tot bedaren brengen van de begin- en aanhoudende toewending van de geest trad ik binnen in de tweede meditatieve verdieping. Ze heeft innerlijke kalmte en eenheid van het hart zonder begin- en aanhoudende toewending van de geest. En ik vertoefde erin, met vervoering en geluk ontstaan uit concentratie.
   Met het afnemen van de vervoering, in gelijkmoedigheid vertoevend, oplettend en helder bewust, vol lichamelijk ondervonden zaligheid trad ik binnen in de derde meditatieve verdieping, waarvan de edelen zeggen: 'Zalig leeft degene die vol gelijkmoedigheid is en die oplettend is.' En ik vertoefde erin.
   Na het overwinnen van geluk en smart en het al eerdere verdwijnen van vreugde en droefenis, trad ik binnen in de vierde meditatieve verdieping, die op grond van gelijkmoedigheid niets smartelijks noch iets aangenaams heeft en die zuiverheid van de oplettendheid in zich heeft. En ik vertoefde erin.
   Toen mijn geconcentreerde geest op die manier gezuiverd was, helder, smetteloos, vrij van onvolkomenheden, gedwee, bruikbaar, vast en onwrikbaar, richtte ik mijn geest op het weten van de vernietiging van de neigingen.
   Ik begreep overeenkomstig de werkelijkheid wat lijden is, wat de oorsprong ervan is, wat het beëindigen ervan is, wat de weg is die naar het beëindigen ervan voert.
   Ik begreep overeenkomstig de werkelijkheid wat de neigingen zijn, wat de oorsprong ervan is, wat het beëindigen ervan is, en wat de weg is die naar het beëindigen ervan voert.
   Toen ik zo wist en zag, was mijn geest bevrijd van de neiging van de zinnen, van de neiging van worden en van de neiging van onwetendheid.
   Toen de geest zo bevrijd was, kwam het weten dat ze bevrijd is. Ik zag direct: 'Geboorte is ten einde gebracht, het heilige leven is geleefd, gedaan is wat gedaan moest worden, verder is er niets meer te doen.'

   Vrienden, doordat ik op een dergelijke manier weet, op een dergelijke manier zie, gebeurt het dat wat betreft dit lichaam met zijn bewustzijn en alle uiterlijke tekens het ik-maken, mijn-maken en de neiging tot (ik-)waan in mij zijn ontworteld.'

   Met de uitroep 'goed' kan men vreugde over deze woorden van die bhikhu tonen. Dan moet men hem zeggen dat het een grote winst is om een dergelijke metgezel in het heilige leven te zien."

   Zo sprak de Verhevene. De bhikkhus waren tevreden en verheugden zich over de woorden van de Verhevene. (M.112 = MN.XII.2)
_____
*1] Anders dan in M.111 betekenen deze termen hier de volledige en definitieve vernietiging van de smetten.
*1] Anders dan in M.111 betekenen deze termen hier de volledige en definitieve vernietiging van de smetten.
*2] Men kan de vraag stellen waarom "vormen" (rūpā) en "dingen die door het zien-bewustzijn kunnen worden ervaren" (cakkhuviññāna-viññātabbā dhammā) afzonderlijk worden vermeld. Het commentaar stelt twee oplossingen voor: 1. "vormen" heeft betrekking op waargenomen zien-objecten; "dingen die ..." heeft betrekking op niet-waargenomen zien-objecten. 2. "Vormen" heeft betrekking op elke materiële vorm; "dingen ..." heeft betrekking op de mentale groepen van bestaan in verband met zien-bewustzijn. De eerste suggestie gaat mank omdat aan iets dat niet in de geest doordringt, ook niets vastgehecht wordt. De tweede suggestie is onwaarschijnlijk omdat hij de symmetrie van de leerrede kapot maakt - ook geuren etc. zijn materiële vorm.
        Een andere interpretatie is denkbaar: de Boeddha kiest de formulering "aan het oog, oor, enz. waarneembaar " (viññātabbā) anders meestal in verband met de vijf strengen van zinnelijk genot. Daar gaat het om meer dan alleen het proces van zien dat de Boeddha, bijv. in verband met de controle van de zintuigen als "het oog ziet een vorm" formuleert. Men zou dus kunnen zeggen dat het opgeven van 'vorm' dezelfde betekenis heeft als niet-hechten aan het proces van zien, dat het opgeven van 'dingen' dezelfde betekenis heeft als niet-hechten aan het geziene en dat wat de geest ervan maakt.

« Laatst bewerkt op: 20-07-2018 14:49 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #71 Gepost op: 10-07-2018 18:26 »
3. Soorten bevrijdingen

   De indeling van de heiligen in de vier of acht individuen gaat uit van het niveau dat de heilige bereikt heeft. De heilige wordt er ingedeeld naar aantal van afgelegde boeien, smetten, hindernissen. Er is nog een andere indeling, en wel naar soort van bevrijding. Bij de volgende zevenvoudige indeling van edelen (heiligen) staat hun geestelijke vaardigheid op de voorgrond.

   Er zijn bhikkhus die ijverig, met overleg gedaan hebben wat gedaan moet worden; en er zijn bhikkhus die nog niet gedaan hebben wat gedaan moet worden.
   De bhikkhus die in de hogere opleiding staan, wier geest het doel nog niet heeft bereikt, en die nog streven naar de hoogste zekerheid voor het geboeid zijn, zij hebben nog werk te vervullen, ijverig, met overleg. En wel om de volgende redenen. Wanneer die eerwaarden gebruik maken van passende ligplaatsen en omgang hebben met goede spirituele vrienden (kalyānamitta), en hun spirituele vermogens in evenwicht houden, dan kunnen zij door eigen ervaring met hogere geestelijke kracht intreden in het hoogste doel van het heilige leven, en daarin vertoeven.
   De bhikkhus die Arahants zijn, die de neigingen hebben vernietigd, die het heilige leven hebben geleefd, die gedaan hebben wat gedaan moest worden, die de last hebben afgelegd, die het ware doel hebben bereikt, die de boeien van het worden hebben vernietigd en door inzicht volledig zijn bevrijd, zij hebben hun werk ijverig, met overleg vervuld. Zij zijn niet meer in staat om nalatig te zijn.

   Er zijn zeven soorten van personen in de wereld, namelijk:
1. iemand die vol vertrouwen is.
2. iemand die de Dhamma toegewijd is;
3. iemand die door vertrouwen bevrijd is;
4. de lichaamsgetuige;
5. iemand die rijp is in visie, iemand die visie zal bereiken;
6. iemand die door wijsheid bevrijd is;
7. iemand die op beide soorten bevrijd is, die beiderzijds bevrijd is.
(Zie M.70)


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #72 Gepost op: 11-07-2018 13:52 »
3.1 en 3.2. De vertrouwen-toegewijde en de waarheid-toegewijde - II

   De vertrouwen-toegewijde (saddhānusārī) is iemand die vertrouwen volgt, iemand die vol vertrouwen is.
   Iemand die vertrouwen volgt, is degene die niet met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn en vormen transcenderen, en er niet in vertoeft, en zijn neigingen zijn nog niet vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet; maar hij heeft voldoende vertrouwen in de Tathagata, voldoende liefde voor de Tathagata. Bovendien heeft hij de eigenschappen van vertrouwen, energie, oplettendheid, concentratie en wijsheid. - Deze persoon moet nog ijverig werk verrichten. Want hij kan, wanneer hij gebruik maakt van passende ligplaatsen en met goede vrienden omgang heeft, en zijn spirituele vermogens in evenwicht houdt, uit eigen ervaring het hoogste doel bereiken.*1] (M.70)

   De waarheid-toegewijde is iemand die de Dhamma toegewijd is, iemand die de Dhamma navolgt. Bij hem is wijsheid de voerende geestelijke vaardigheid.

   Iemand die de Dhamma volgt, is degene die niet met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn en vormen transcenderen, en er niet in vertoeft, en zijn neigingen zijn nog niet vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet; maar met wijsheid heeft hij de leringen die door de Tathagata verkondigd zijn, reflectief voldoende aangenomen. Bovendien bezit hij de eigenschappen van vertrouwen, energie, oplettendheid, concentratie en wijsheid. - Deze persoon moet nog ijverig werk verrichten. Want hij kan, wanneer hij gebruik maakt van passende ligplaatsen en met goede vrienden omgang heeft, en zijn spirituele vermogens in evenwicht houdt, uit eigen ervaring het hoogste doel bereiken. (M.70)

   Monniken, uiteindelijk inzicht wordt niet ineens verkregen. Integendeel, uiteindelijk inzicht wordt door trapsgewijze oefening, door stapsgewijze praktijk, door stapsgewijze vorderingen verkregen. En wel aldus:
   Iemand die vertrouwen heeft (in een leraar), zoekt hem op, bewijst hem eer, luistert oplettend, verneemt de Dhamma, onthoudt de Dhamma; hij onderzoekt de betekenis ervan, neemt die leringen reflectief aan; vlijt komt in hem op, hij gebruikt zijn wil; onderzoekt de Dhamma, hij spant zich in; wanneer hij zich vastbesloten inspant, verwerkelijkt hij met het lichaam*2] de uiteindelijke waarheid en ziet ze waarbij hij ze met wijsheid doordringt.
   Er is een vierdelige uitspraak, en wanneer ze gereciteerd wordt, kan een wijze ze vlug begrijpen.
   Een volgeling vol vertrouwen moet zich aldus gedragen: De Verhevene is de leraar, ik ben een leerling; de Verhevene weet, ik weet niet. De leer van de leraar is voedzaam en verfrissend. Al blijft van mij alleen nog mijn huid, pezen en beenderen over, en drogen vlees en bloed in mijn lichaam op, mijn energie zal niet minder worden zolang ik nog niet bereikt heb wat met mannelijke energie en vasthoudendheid bereikt kan worden. Door een volgeling met vertrouwen kan een van twee vruchten verwacht worden: ofwel uiteindelijk inzicht hier en nu, of, wanneer nog een rest van hechten over is, niet-wederkeer." (M.70)

   Over de vertrouwen-toegewijde en de waarheid-toegewijde sprak de Boeddha als volgt:

   "Het oog is vergankelijk, veranderlijk. Het oor, de neus, de tong, het lichaam en de geest zijn vergankelijk en veranderlijk.
   Veranderlijk en vergankelijk zijn ook de vormen, geluiden, geuren, smaken, aanrakingen en gedachten.
   Het zien-bewustzijn, het hoor-bewustzijn, het ruik-bewustzijn, het smaak-bewustzijn, het tast-bewustzijn, en het geest-bewustzijn zijn eveneens veranderlijk en vergankelijk.
   Het contact door zien, horen, ruiken, proeven, aanraken en door de geest is veranderlijk en vergankelijk.
   Het gevoel dat ontstaat door de verschillende bovengenoemde contacten is veranderlijk en vergankelijk.
   De waarneming van vormen, geluiden, geuren, smaken, aanrakingen en van de geest is veranderlijk en vergankelijk.
   De wil naar vormen, geluiden, geuren, smaken, aanrakingen en naar geestelijke objecten is veranderlijk en vergankelijk.
   Het verlangen naar vormen, geluiden, geuren, smaken, aanrakingen en naar geestelijke objecten is veranderlijk en vergankelijk.
   Het aarde-element, het vloeibare element, het hitte-element, het lucht-element, het ruimte-element, het bewustzijn-element – ze zijn veranderlijk en vergankelijk.
   De lichamelijkheid, het gevoel, de waarneming, de formaties, het bewustzijn – dat alles is veranderlijk en vergankelijk.
   Wie aldus in deze dingen vertrouwen heeft, aldus ervan overtuigd is, die wordt een vertrouwen-toegewijde (saddhānusārī) genoemd; hij heeft de juiste weg betreden, hij heeft het bereik van hogere, edele mensen betreden; hij heeft het bereik van de wereldse mensen achter zich gelaten. Hij is niet in staat om een daad te verrichten ten gevolge waarvan hij in de hel, in de dierenwereld of in de wereld van de geesten wedergeboren zou kunnen worden. Hij is niet in staat om heen te gaan voordat hij het doel van de stroomintrede heeft verwerkelijkt.*3]
   Wie deze dingen zo begrepen heeft dat ze hem in zekere mate duidelijk worden, die wordt een waarheid-toegewijde (dhammānusārī) genoemd; hij heeft de juiste weg betreden, hij heeft het bereik van hogere, edele mensen betreden; hij heeft het bereik van de wereldse mensen achter zich gelaten. Hij is niet in staat om een daad te verrichten ten gevolge waarvan hij in de hel, in de dierenwereld of in de wereld van de geesten wedergeboren zou kunnen worden. Hij is niet in staat heen te gaan voordat hij het doel van de stroomintrede verwerkelijkt heeft.
   Wie deze dingen zo begrijpt en inziet, die wordt een in de stroom getredene genoemd. Hij kan niet meer terugvallen in lagere werelden van bestaan. Hij is veilig en gaat de Verlichting tegemoet.” (S.XXV.1-10)

   Degenen die de Dhamma navolgen, of die vol vertrouwen zijn, zij allen gaan de Verlichting tegemoet. (M.22; M.34)

   Beide toegewijden zijn geschenken waard, gastvrijheid waard, gaven waard, waard eerbiedig gegroet te worden; zij zijn het beste veld voor goede werken in de wereld. (A.X.16)   
_____
*1] Degenen die de Dhamma volgen en degenen die vertrouwen volgen zullen in de stroom intreden. Bij hen staat wijsheid respectievelijk vertrouwen op de eerste plaats.
*2] Het commentaar heeft een eenvoudige uitleg: 'met het geestelijke lichaam.' Misschien is ook de omschrijving 'in dit leven' toelaatbaar.
*3] Hier wordt met doel van stroomintrede bedoeld het verwerkelijken van de vrucht of vervulling van stroomintrede.

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #73 Gepost op: 12-07-2018 13:01 »
3.3. door vertrouwen bevrijd

   De door vertrouwen bevrijde (saddhavimutto) bezit, zonder de verdiepingen bereikt te hebben, een sterk vertrouwen en een zekere mate aan inzicht. (Zie A.III.21)
   Iemand die door vertrouwen bevrijd is, is degene die niet met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn en vormen transcenderen, en hij vertoeft er niet in; maar enige van zijn neigingen zijn vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet, en hij heeft zijn vertrouwen in de Tathagata gesteld welk vertrouwen in hem geworteld en verankerd is. - Deze persoon moet nog ijverig werk verrichten. Want hij kan, wanneer hij gebruik maakt van passende ligplaatsen en met goede vrienden omgang heeft, en zijn spirituele vermogens in evenwicht houdt, uit eigen ervaring het hoogste doel bereiken.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #74 Gepost op: 13-07-2018 00:07 »
3.4a. De lichaamsgetuige

   Als 'lichaamsgetuige' (kāyasakkhi) geldt degene die een of meerdere van de verdiepingen helemaal beheerst, die dus in kalmte van geest (samatha) sterk ontwikkeld is, maar niet in inzicht (vipassanā). (Zie A.III.21 en A.IX.43)

   De lichaamsgetuige bezit een hoge mate aan concentratievermogen. (Zie A.III.21) Iemand verkrijgt de eerste meditatieve verdieping. En hoever dat gebied ook reikt, zover heeft hij het lichamelijk verwerkelijkt. In bepaalde opzichten wordt die persoon als lichaamsgetuige aangeduid.
   Iemand verkrijgt de tweede meditatieve verdieping. [etc tot aan] ... het gebied van noch waarneming noch niet waarneming. En hoever dat gebied ook reikt, zover heeft hij het lichamelijk verwerkelijkt. In bepaalde opzichten wordt die persoon als lichaamsgetuige aangeduid.
   Iemand verkrijgt na volledige overwinning van het gebied van noch waarneming noch niet waarneming de uitdoving van waarneming en gevoel. En hoever dat gebied ook reikt, zover heeft hij het lichamelijk verwerkelijkt. In elk opzicht wordt die persoon als lichaamsgetuige aangeduid. (A.IX.43; zie ook A.III.21).

   De lichaamsgetuige is degene die met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn en vormen transcenderen, en erin vertoeft, en enkele van zijn neigingen zijn vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet.*1] - Deze persoon moet nog werk verrichten. Want hij kan, wanneer hij gebruik maakt van passende ligplaatsen en met goede vrienden omgang heeft, en zijn spirituele vermogens in evenwicht houdt, uit eigen ervaring het hoogste doel bereiken. (M.70)
_____
*1] 'lichaamsgetuige'
(kayasakkhi). Deze en de beide volgende behoren tot de zes hogere leerlingen (sekha).


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #75 Gepost op: 13-07-2018 15:03 »
3.4b. De door weten bevrijde

   De lichaamsgetuige wordt in de volgende leerrede genoemd iemand die door weten bevrijd is.

   "Broeder, men spreekt van 'door weten bevrijde'. In hoeverre echter wordt iemand door de Verhevene als 'door weten bevrijde' aangeduid?"
   "Broeder, daar verkrijgt een monnik de eerste verdieping, en in wijsheid doordringt hij die. In zoverre heeft de Verhevene iemand als 'door weten bevrijde' aangeduid, in bepaald opzicht.
   Broeder, verder verkrijgt de monnik de tweede verdieping ...[en verder tot en met] ... het gebied van noch waarneming noch niet waarneming; en in wijsheid doordringt hij dat. Ook in zoverre heeft de Verhevene iemand als 'door weten bevrijd' aangeduid, in bepaald opzicht.
   Broeder, verder verkrijgt de monnik na volledige overwinning van het gebied van noch waarneming noch niet waarneming de uitdoving van waarneming en gevoel. En wijs inziende komen de neigingen in hem tot uitdroging. In zoverre heeft de Verhevene iemand als 'door weten bevrijd' aangeduid, in elk opzicht." (A.IX.44)

   Ook de 'door weten bevrijde' (paññā-vimutta) kan – hoewel niet noodzakelijk – de verdiepingen gedeeltelijk of helemaal bereiken, maar hij beheerst ze geenszins op dat niveau zoals de lichaamsgetuige. Zijn voorkeur bestaat in inzicht.

« Laatst bewerkt op: 13-07-2018 15:06 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #76 Gepost op: 14-07-2018 13:04 »
3.4.1. De uitweg uit de benauwdheid

   Te Kosambi in het Ghosita-klooster. De eerwaarde Udāyī*1] sprak er tot de eerwaarde Ananda:
   "Broeder, door Pañcālacanda, de godenzoon, werd het volgende gezegd:

   'De Machtige in weten heeft de uitweg
   uit de benauwdheid ingezien,
   de Boeddha, die de verdieping vond,
   de bevrijde, wijze held.'*2]

   Wat heeft hierbij de Verhevene als benauwdheid aangeduid en wat als de uitweg uit de benauwdheid?"

   "Broeder, de vijf zinnendingen heeft de Verhevene als benauwdheid aangeduid. Het zijn: de vormen, de geluiden, de geuren, de smaken, de lichamelijke indrukken – de begeerde, lieflijke, aangename, dierbare, zinnelijke, prikkelende. Broeder, deze vijf zinnendingen werden door de Verhevene als benauwdheid aangeduid.
   Broeder, daar verkrijgt de monnik, afgescheiden van de zinnendingen, afgescheiden van onheilzame geestelijke toestanden, de eerste verdieping. In zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht.*3] Maar ook hier is er benauwdheid, en wel: dat denken en overwegen nog niet zijn verdwenen, dat is daarbij de benauwdheid.
   Verder verkrijgt de monnik na uitdoving van denken en overwegen de tweede verdieping. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht. Maar ook hier is er benauwdheid, en wel: dat de vervoering nog niet is verdwenen, dat is daarbij de benauwdheid.
   Verder verkrijgt de monnik na bevrijding van de vervoering de derde verdieping. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht. Maar ook hier is er benauwdheid, en wel: dat daar het geluk van gelijkmoedigheid nog niet is verdwenen, dat is daarbij de benauwdheid.
   Verder verkrijgt de monnik na volledige overwinning van vreugde en leed de vierde verdieping. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht.
   Hij verkrijgt na volledige overwinning van de lichamelijkheidswaarnemingen het gebied van de 'ruimte is oneindig'. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht.
   Hij verkrijgt na volledige overwinning van het gebied 'ruimte is oneindig' het gebied van 'bewustzijn is oneindig'. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht.   
   Hij verkrijgt na volledige overwinning van het gebied van 'bewustzijn is oneindig' het gebied van 'niets is er'. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht.
   Hij verkrijgt na volledige overwinning van het gebied van 'niet is er' het gebied van 'noch waarneming noch niet waarneming'. Ook in zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, in een bepaald opzicht. Maar ook hier is er benauwdheid, en wel: dat daar de waarnemingen die verbonden zijn met het gebied van noch waarneming noch niet waarneming nog niet zijn verdwenen, dat is daarbij de benauwdheid.
   Verder verkrijgt de monnik na volledige overwinning van het gebied van noch waarneming noch niet waarneming de uitdoving van waarneming en gevoel. En wijze inziende komen in hem de neigingen tot opdroging. In zoverre heeft de Verhevene een uitweg uit de benauwdheid onderwezen, en wel in elk opzicht (nippariyāyena)." (A.IX.42)
_____
*1] hier is Kāludāyī bedoeld.
*2] Vergelijk S.I.7. Daar wijst de Boeddha op juiste oplettendheid, die zowel tot volmaakte concentratie als ook tot het hoogste doel, Nibbana, kan voeren.
*3] 'In bepaald opzicht'
(pariyāyena); vergelijk 'in zoverre' (tad-angena) in A.IX.33. Deze beperking wordt in beide teksten gemaakt omdat de verdiepingen slechts een tijdelijke bevrijding van de zinnendingen geven maar geen definitieve en restloze opdroging van alle neigingen. Die kan alleen door het doordringende inzicht (vipassanā) wat betreft de vergankelijkheid, het onvoldane en de onpersoonlijkheid van alle vormen van bestaan verwerkelijkt worden.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #77 Gepost op: 15-07-2018 10:08 »
3.5. door inzicht gerijpt; rijp in visie

   De door inzicht gerijpte (ditthippatto) heeft de weg van inzicht (vipassana) gevolgd, zonder de verdiepingen bereikt te hebben. Hij bezit een hoge mate aan wijsheidsvermogen. (Zie A.III.21)

   Iemand die rijp is in visie is degene die niet met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn [de vormloze verdiepingen] en die vorm transcenderen, en er niet in vertoeft, maar enige neigingen zijn vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet; en de leringen die door de Tathagata verkondigd zijn, worden door hem met wijsheid volledig ingezien en doordrongen. - Deze persoon moet nog ijverig werk verrichten. Want hij kan, wanneer hij gebruik maakt van passende ligplaatsen en met goede vrienden omgang heeft, en zijn spirituele vermogens in evenwicht houdt, uit eigen ervaring het hoogste doel bereiken.
                                                        -=-

   Degene die bevrijd is door vertrouwen bezit een hoge mate aan vermogen van vertrouwen.*1] Degene die een lichaamsgetuige is bezit een hoge mate aan concentratievermogen. En degene die door inzicht gerijpt is, bezit een hoge mate aan wijsheidsvermogen. (A.III.21)

   De lichaamsgetuige heeft de acht meditatieve verdiepingen of een ervan bereikt (vgl. A.IX.43). De door inzicht gerijpte (ditthippatto) heeft de weg van inzicht (vipassana) gevolgd, zonder de verdiepingen bereikt te hebben. De door vertrouwen bevrijde (saddhavimutto) bezit, zonder de verdiepingen bereikt te hebben, een sterk vertrouwen en een zekere mate aan inzicht. (Zie M.70; voetnoot bij A.III.21)

   “Degene die bevrijd is door vertrouwen of degene die een lichaamsgetuige is of degene die door inzicht gerijpt is, - men kan niet zonder meer zeggen dat iemand van deze drie mensen hoger en verhevener is. Want degene die door vertrouwen bevrijd is, kan zich op het pad naar volmaakte heiligheid bevinden; degene die een lichaamsgetuige is, kan een eenmaal wederkerende of niet meer wederkerende zijn; of degene die een door inzicht gerijpte is, kan een eenmaal wederkerende of niet meer wederkerende zijn. Of het kan zijn dat degene die een lichaamsgetuige is, zich op het pad naar volmaakte heiligheid bevindt; dat de door vertrouwen bevrijde een eenmaal wederkerende of niet meer wederkerende is; dat de door inzicht gerijpte een eenmaal wederkerende of niet meer wederkerende is.
   Of het kan zijn dat de door inzicht gerijpte zich op het pad naar volmaakte heiligheid bevindt; dat de door vertrouwen bevrijde een eenmaal wederkerende of niet meer wederkerende is; dat de lichaamsgetuige een eenmaal wederkerende of een niet meer wederkerende is. (A.III.21)

   [Kortom, men kan niet zonder meer zeggen wie van hen de hogere en verhevenere is. De een kan zich op het pad naar volmaakte heiligheid bevinden, de ander kan een eenmaal wederkerende zijn en de derde kan een niet meer wederkerende zijn.
   Het hangt af van het niveau van heiligheid dat zij bereikt hebben.]
_____
*1] De vermogens van vertrouwen, concentratie en wijsheid (saddh'indriyam, samadh'-indriya, paññ'indriya) zijn drie van de vijf vermogens of geestelijke vaardigheden (indriya); de beide andere zijn energie en oplettendheid. (vgl. A.VI.55).

« Laatst bewerkt op: 15-07-2018 15:35 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #78 Gepost op: 16-07-2018 13:37 »
3.6a. Bevrijding van het hart
   
   Van sommigen zegt men dat zij de bevrijding van het hart (van het gemoed) bereiken en van anderen dat zij de bevrijding door wijsheid bereiken. Het verschil ligt in de vaardigheden. (M.64)
   De bevrijding is in beide gevallen dezelfde. De manier waarop ze verkregen wordt, verschilt onderling, al naar gelang concentratie of wijsheid de overheersende vaardigheid is. In beide gevallen zijn zowel concentratie als wijsheid hoog ontwikkeld aanwezig.

   Voor het bereiken van de noch pijnlijke noch aangename bevrijding van het gemoed zijn er vier voorwaarden, namelijk: met het overwinnen van geluk en leed en met het reeds vroegere verdwijnen van vreugde en droefenis, treedt iemand binnen in de vierde jhana. Op grond van gelijkmoedigheid omvat die noch iets pijnlijks noch iets aangenaams, ze omvat zuiverheid van de oplettendheid. En hij vertoeft erin.

   Voor het bereiken van de bevrijding van het gemoed zonder kenmerken zijn er twee voorwaarden, namelijk het niet achtslaan op alle kenmerken en het acht slaan op het kenmerkvrije element. (M.43)

   Voor het voortduren van de kenmerkvrije bevrijding van het gemoed zijn er drie voorwaarden, namelijk het niet acht slaan op alle eigenschappen, het acht slaan op het kenmerkvrije element en de eerdere vastlegging (van de duur ervan). (M.43)

   Voor het uittreden uit de kenmerkvrije bevrijding van het gemoed zijn er twee voorwaarden, namelijk het acht slaan op alle kenmerken en het niet acht slaan op het kenmerkvrije element. (M.43)
   
   De onmeetbare bevrijding van het gemoed, de bevrijding van het gemoed door nietsheid, de bevrijding van het gemoed door leegheid en de kenmerkloze bevrijding van het gemoed,*1] – enerzijds zijn dat verschillende toestanden met verschillende kenmerken, anderzijds zijn ze één, alleen met verschillende kenmerken.
   En op welke manier zijn het verschillende toestanden met verschillende kenmerken? - Iemand doordringt een hemelrichting met een hart dat vervuld is van metta, en evenzo de tweede, derde en vierde hemelrichting, en ook opwaarts en neerwaarts, in alle richtingen. En hij vertoeft erin, tot allen evenveel metta als tot zichzelf. De hele wereld doordringt hij met een gemoed dat vol metta is, onuitputtelijk, verheven, onmetelijk, zonder vijandschap en zonder kwaadwil.
   Hij doordringt alle hemelrichtingen met een hart dat gevuld is van meegevoel, en ook naar boven en naar beneden, in alle richtingen. Hij heeft evenveel meegevoel tot anderen als tot zichzelf. Hij doordringt de hele wereld met een hart dat vervuld is van meegevoel, onuitputtelijk, verheven, onmetelijk, zonder vijandschap en zonder kwaadwil.
   Hij doordringt de ene hemelrichting met een hart dat vervuld is van medevreugde, en evenzo de tweede, derde en vierde hemelrichting. En ook naar boven en naar beneden, in alle richtingen, tot allen evenveel als tot zichzelf. Hij doordringt de hele wereld met een hart dat vervuld is van medevreugde, onuitputtelijk, verheven, onmetelijk, zonder vijandschap en zonder kwaadwil.
   Hij doordringt de ene hemelrichting met een hart dat vervuld is van gelijkmoedigheid, en evenzo de tweede, derde en vierde hemelrichting. En ook naar boven en naar beneden, in alle richtingen, tot allen evenveel als tot zichzelf. Hij doordringt de hele wereld met een hart dat vervuld is van gelijkmoedigheid, onuitputtelijk, verheven, onmetelijk, zonder vijandschap en zonder kwaadwil.
   Dit wordt de onmetelijke bevrijding van het hart genoemd. (M.43)

   De bevrijding van het hart door nietsheid is als volgt. Met het volledig overwinnen van het gebied van bewustzijnsoneindigheid, waarbij iemand zich voor de geest haalt 'daar is niets', treedt hij binnen in het gebied van de nietsheid en hij vertoeft erin.
   De bevrijding van het gemoed door leegheid is als volgt. Iemand overweegt: 'dit is leeg van een zelf of van iets dat tot een zelf behoort.'
   De kenmerkloze bevrijding van het hart is als volgt. Onder niet acht slaan op alle kenmerken treedt een bhikkhu binnen in de kenmerkloze concentratie van het hart en hij vertoeft erin.
   Op die manier zijn dat verschillende toestanden met verschillende kenmerken. (M.43)

   En op welke manier zijn deze toestanden één, alleen met verschillende kenmerken? - Begeerte legt maatstaven op, haat legt maatstaven op, onwetendheid legt maatstaven op. In iemand wiens neigingen vernietigd zijn, zijn deze maatstaven opgeheven, aan de wortel afgesneden, zodat ze niet meer kunnen ontstaan.
   Van alle soorten van de onmetelijke bevrijding van het hart wordt de onwrikbare bevrijding van het hart op de voorgrond geplaatst. Die onwrikbare bevrijding van het hart is leeg van begeerte, leeg van haat en leeg van onwetendheid.
   In iemand wiens neigingen vernietigd zijn, zijn begeerte, haat en onwetendheid opgeheven, verwijderd, zodat ze niet meer kunnen ontstaan. Van alle soorten van de bevrijding van het hart door nietsheid wordt de onwrikbare bevrijding van het hart op de voorgrond geplaatst. Die onwrikbare bevrijding van het hart is leeg van begeerte, leeg van haat, leeg van onwetendheid.
   Begeerte schept kenmerken, haat schept kenmerken, onwetendheid schept kenmerken.*2] In iemand wiens neigingen vernietigd zijn, zijn begeerte, haat en onwetendheid opgeheven, verwijderd, zodat ze niet meer kunnen ontstaan.
   Van alle soorten van de kenmerkvrije bevrijding van het gemoed wordt de onwrikbare bevrijding van het gemoed op de voorgrond geplaatst. Die onwrikbare bevrijding van het gemoed evenwel is leeg van begeerte, leeg van haat en leeg van onwetendheid.
   Op die manier zijn die toestanden één, alleen met verschillende kenmerken. (M.43)
_____
*1] De bevrijding van het gemoed is een toestand zonder lijden. Deze toestand kan tijdelijk door ontwikkeling van de geest / concentratie bereikt worden. Hij kan permanent bereikt worden door de vernietiging van de neigingen. De noch pijnlijke noch aangename bevrijding van het hart is de vierde jhana; de onmetelijke bevrijding van het hart is de praktijk van de Brahmaviharas, de goddelijke verblijven; de bevrijding van het hart door nietsheid is de derde vormloze meditatieve verdieping. De bevrijdingen van het hart worden 'onwrikbaar' genoemd wanneer ze verbonden zijn met de vernietiging van de neigingen.
*2] En wel juist die kenmerken of kentekenen
(nimitta), waarvan men zich bij de oefening van de beheersing van de zintuigen probeert te bevrijden.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #79 Gepost op: 17-07-2018 16:20 »
3.6b. bevrijding door wijsheid

   Iemand die door wijsheid bevrijd is, is degene die niet met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn en die vormen transcenderen, en hij vertoeft er niet in. Maar zijn neigingen zijn vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet. - Hij heeft zijn taak volbracht.*1] (M.70)

   Iemand is niet wijs als hij niet begrijpt wat dukkha is, wat de oorsprong ervan is, wat het beëindigen ervan is en wat de weg is die voert naar het beëindigen van dukkha.
   Iemand die wijs is begrijpt wat dukkha is, wat de oorsprong ervan is, wat het beëindigen ervan is en wat de weg is die voert naar het beëindigen van dukkha.
   Het bewustzijn ervaart; het ervaart 'aangenaam', het ervaart 'pijnlijk', het ervaart 'noch pijnlijk noch aangenaam'.
   Wijsheid en bewustzijn, deze twee toestanden van de geest zijn met elkaar verbonden, ze zijn niet gescheiden, en het is onmogelijk ze van elkaar te scheiden om het verschil ertussen te kunnen beschrijven. Want wat men begrijpt dat ervaart men, en wat men ervaart, dat begrijpt men.
   Het verschil tussen wijsheid en bewustzijn is dat wijsheid ontplooid moet worden en dat bewustzijn volledig doorschouwd moet worden. (M.43)

     Met gezuiverd geest-bewustzijn dat vrij is van de vijf zintuiglijke vermogens, kan het gebied van de ruimte-oneindigheid ontsloten worden: ruimte is oneindig. Het gebied van bewustzijnsoneindigheid kan zo ontsloten worden: bewustzijn is oneindig. Het gebied van nietsheid kan zo ontsloten worden: niets is er.
   Een ontsluitbare toestand begrijpt men met het oog der wijsheid.
   Het doel van wijsheid is direct inzicht met hogere kracht van geest; het doel is volledig doorzien;*2] het doel ervan is het overwinnen.

   Er zijn twee voorwaarden voor het ontstaan van juist inzicht, namelijk de uiting van iemand anders en juist overwegen.   
   Juiste visie wordt ondersteund door vijf factoren, wanneer ze de bevrijding van het gemoed als vrucht heeft, wanneer ze de bevrijding door wijsheid*3] als vrucht en nut heeft. Juiste visie wordt ondersteund door deugdzaamheid, leren, uitleg, rust en inzicht.
   Juiste visie die door deze vijf factoren ondersteund wordt, heeft de bevrijding van het gemoed als vrucht en nut, heeft de bevrijding door wijsheid als vrucht en nut.
   Er zijn drie soorten van worden, namelijk worden van de sferen der zinnen, worden van de (fijnstoffelijke) vorm en vormloos worden.
   Het vernieuwen van het worden in de toekomst komt tot stand doordat de wezens die door onwetendheid geremd en door begeerte geboeid zijn, zich vermaken aan het een en ander.
   Met het verdwijnen van de onwetendheid, met het verschijnen van waar weten, en met het ophouden van de begeerte komt de vernieuwing van het worden in de toekomst niet tot stand. (M.43)
_____
*1] Iemand die op beide soorten bevrijd is, is een Arahant, die bevrijding op basis van een vormloze meditatieve verdieping heeft verkregen, resp. een Arahant die de vormloze verdiepingen kan uitoefenen. Iemand die bevrijd is door wijsheid, is een Arahant in het algemeen.
2*] Het verschil tussen onmiddellijk inzicht met hogere geestelijke kracht en volledig inzicht bestaat hierin: Onmiddellijk inzicht hebben alle edelen vanaf stroomintrede gemeenschappelijk. Volledig inzicht is het geheel en al doordringen van de vier edele waarheden hetwelk naar de vernietiging van de neigingen, naar arahantschap voert.
*3] De bevrijding van het gemoed en de bevrijding door wijsheid zijn twee aspecten van arahantschap.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #80 Gepost op: 18-07-2018 11:15 »
3.7. Beiderzijds bevrijd   

   Iemand die op beide soorten bevrijd is (die tweevoudig bevrijd is), is degene die met het lichaam contact opneemt met die bevrijdingen die vredig en vormloos zijn en vormen transcenderen, en die daarin vertoeft; zijn neigingen zijn vernietigd doordat hij ze met wijsheid ziet. - Hij heeft de taak volbracht. (M.70)

   "Broeder, men spreekt van 'beiderzijds bevrijde'. In hoeverre echter wordt iemand door de Verhevene als een beiderzijds bevrijde aangeduid?"
   "Broeder, daar verkrijgt de monnik de eerste verdieping ...[en verder tot en met] ... het gebied van noch waarneming noch niet waarneming. En hoever dat gebied ook reikt, zover heeft hij het in eigen persoon verwerkelijkt; en in wijsheid doordringt hij het. In zoverre heeft de Verhevene iemand als een beiderzijds bevrijde aangeduid, in bepaald opzicht.
   Broeder, verder verkrijgt de monnik na volledige overwinning van het gebied van noch waarneming noch niet waarneming de uitdoving van waarneming en gevoel. En hoever dat gebied ook reikt, zover heeft hij het in eigen persoon verwerkelijkt; en in wijsheid doordringt hij het. In zoverre heeft de Verhevene iemand als beiderzijds bevrijde aangeduid, en wel in elk opzicht. (A.IX.45)

    In de 'beiderzijds bevrijde' (ubbhatobhāga-vimutta) zijn zowel de voortreffelijke eigenschappen van de lichaamsgetuige als ook die van de 'door wijsheid bevrijde' volmaakt vertegenwoordigd.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #81 Gepost op: 19-07-2018 12:15 »
4. Nibbāna

   Nibbâna schept niet noch is het geschapen, omdat het de beëindiging is van al het scheppen. Het bereiken van Nibbâna veronderstelt de volledige eliminatie van de verontreinigingen die de oorzaak zijn van alle onbevredigende geestelijke staten. Nibbâna ligt buiten de beperkingen van ruimte en tijd. Alle veroorzaakte verschijnselen houden er op te bestaan. Het is een toestand van vrijheid van alle boeien.*1]
   
   “We hoeven geen angst te hebben dat ons leven na het overwinnen van de geestelijke onzuiverheden dan droog en kleurloos wordt. De volledige vrijheid van begeerte maakt het denken en handelen niet onmogelijk. Integendeel, men staat dan als overwinnaar boven de dingen. Niets en niemand kan ons dan nog storen. Dat is echt geluk.”*3]
   “In de mens is een diep liggend deel dat niet naar begeerte zoekt. Het is het vrije reine element van de geest dat de vreugde van de ‘spirituele voeding’ zoekt. Dat deel wordt de bron van de tevredenheid van de Verlichte mens wiens geest door geen verontreiniging gestoord kan worden.”*4]

   “We moeten nergens aan hechten, niet aan het slechte noch aan het goede. In het begin moeten we het slechte vermijden en verwijderen. In het midden moeten we het goede aanleren en behouden. Tot slot moet noch het een noch het andere vastgehouden worden. Zo verkrijgt men ware vrijheid.”*5]
   Wie volkomen vrij is van begeren, wie niet meer door iets aangetrokken wordt noch ergens een afkeer van heeft, die heeft nibbana bereikt. Diens geest heeft blijvende vrijheid en onafhankelijkheid verkregen.
Iemand die de ware natuur der dingen ziet, die het hechten aan en het vasthouden van de dingen heeft opgegeven, die is een ware Boeddhist. Het waarnemen dat er geen zelf is, dat niets blijvend is en dat alles onvolkomen is, onbevredigend, dat is de ware weg om een goede Boeddhist te worden.*6]
   Door de kracht van helder inzicht bereikt de geest het niveau dat boven de wereld verheven is. Wij kunnen ons van dat niveau geen voorstelling maken. Nibbana is een toestand die met geen enkele andere vergeleken kan worden. Net zo min als een kikker die steeds in en rond dezelfde poel leeft, iets weet van de heuvels en bergtoppen en het mooie uitzicht, net zo min heeft de normale mens weet van het verheven niveau van de vrijheid van de geest.*7]
_____
*1] Ling, Trevor: A Dictionary of Buddhism. Indian and South-East Asian. Calcutta/New Delhi 1981, zie: nibbana; en: Buddhadasa Bhikkhu. Handbuch für die Menschheit, zum Verständnis des Buddhismus, s.a., p. 90.
*3] Buddhadasa Bhikkhu. Handbuch für die Menschheit, p. 9.
*4] idem, p. 9.
*5] idem, p. 16-18.
*6] idem, p. 29-30.
*7] idem, p. 77-91.


Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #82 Gepost op: 19-07-2018 22:43 »
4. Nibbāna

   Nibbâna schept niet noch is het geschapen, omdat het de beëindiging is van al het scheppen. Het bereiken van Nibbâna veronderstelt de volledige eliminatie van de verontreinigingen die de oorzaak zijn van alle onbevredigende geestelijke staten. Nibbâna ligt buiten de beperkingen van ruimte en tijd. Alle veroorzaakte verschijnselen houden er op te bestaan. Het is een toestand van vrijheid van alle boeien.*1]

Als alle veroorzaakte verschijnselen er op houden te bestaan, hoe kan iemand die Nibbana in dit leven realiseert dan nog zien, ruiken, voelen, proeven, denken, horen, kortom verder leven?

Siebe

Dorje

  • Gast
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #83 Gepost op: 20-07-2018 13:31 »
Als alle veroorzaakte verschijnselen er op houden te bestaan, hoe kan iemand die Nibbana in dit leven realiseert dan nog zien, ruiken, voelen, proeven, denken, horen, kortom verder leven?

Je kan het volgens mij lezen als volgt: 'alle veroorzaakte verschijnselen er op houden op zichzelf, als zelf te bestaan'. De verschijnselen op zich verdwijnen niet, ze worden gezien voor wat ze zijn: verschijnselen die geen zelf hebben, verschijnen en weer verdwijnen. Het creëren, projecteren van een zelf in de verschijnselen is beëindigd. Dit maakt dat er ook geen gehechtheid meer is (er is geen zelf dat zich hecht en geen zelven waaraan gehecht kan worden).

Maar we hoeven geen angst te hebben hiervoor: zien, ruiken, voelen, proeven, denken, horen, leven blijven gewoon doorgaan zonder zelf, zelfloos, bevrijd van zelf. "De volledige vrijheid van begeerte maakt het denken en handelen niet onmogelijk. Integendeel, men staat dan als overwinnaar boven de dingen. Niets en niemand kan ons dan nog storen. Dat is echt geluk."
"Wij kunnen ons van dat niveau geen voorstelling maken. Nibbana is een toestand die met geen enkele andere vergeleken kan worden."

Alles wat je weten wil is er terug te vinden in de tekst die Nico aanhaalt. Blijf niet steken in het feit dat het zichzelf lijkt tegen te spreken (geen zelf, iemand/zelf die dat realiseert en erover getuigt), het lijkt tegenstrijdig omdat je dit niet kan vatten, je kan het onmogelijk bedenken, je kan er geen voorstelling van maken. Vind vrede hierin, mogelijks is dat juist de opening ernaar toe. Het denken, bedenken, mentaal proberen vatten (de scheppende geest) is allesinds wat het (het stoppen van alle scheppen) in de weg staat.

Denk daar eens NIET over na... Laat het denken (scheppen) eens tot stilstand komen.

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #84 Gepost op: 20-07-2018 14:47 »
Beste Siebe,

Ik hoop dat de volgende leerrede iets meer duidelijkheid brengt voor jou wat betreft Nibbana.
Zie ook reactie 70 van dit topic http://www.boeddhaforum.nl/index.php/topic,2673.msg21135.html#msg21135


Vriendelijke groet
Nico
« Laatst bewerkt op: 20-07-2018 14:51 door nico70+ »

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #85 Gepost op: 20-07-2018 15:03 »
5. De wortel van alle dingen M.1. (MN.1.1).
   
   Eens vertoefde de Verhevene te Ukkhattha in het Subhaga bosje, aan de voet van een koninklijke salaboom. Daar sprak hij tot de bhikkhus als volgt.
   "Bhikkhus,ik zal tot jullie spreken over de wortels van alle dingen. Luistert goed en opmerkzaam.” – “Jawel, heer.” *1]

(De wereldling)

   "Bhikkhus, een niet onderwezen wereldling,*2] die geen acht slaat op de edelen of op oprechte mensen, en de leer van hen niet navolgt, die er niet in geschoold is, hij neemt het aarde-element als aarde-element waar.*3] Hij maakt zich er een voorstelling van, is van mening dat het hem toebehoort, en schept er behagen in. De reden is dat hij het niet volledig heeft doorzien.
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens,*4] hemelse wezens,*5] Pajapati,*6] Brahma,*7] hemelse wezens van overstromende glans,*8] hemelse wezens van de stralende heerlijkheid,*9] hemelse wezens van het grote gevolg,*10] de overwinnaar, het gebied van oneindigheid van ruimte, het gebied van oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, en het gebied van noch waarneming noch niet waarneming.
   Hij neemt het geziene als het geziene waar, hij maakt zich er een voorstelling van, is van mening dat het hem toebehoort en schept er behagen in. De reden is dat hij het niet volledig heeft doorschouwd.
   Evenzo is het met het gehoorde, het ondervondene,*11] het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.”*12]

(Iemand in hogere scholing)

   "Bhikkhus, iemand in hogere scholing,*13] wiens geest het doel nog niet heeft bereikt en die nog streeft naar de hoogste zekerheid tegen het geboeid zijn, hij onderkent het aarde-element direct als aarde-element.*14] Als hij dat onderkent heeft, moet hij zich er geen voorstelling van maken.*15] Hij moet niet menen: 'Het is van mij.' Hij moet er geen behagen in scheppen. En waarom? Opdat hij het volledig moge doorschouwen.
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens, hemelse wezens, Pajapati, Brahma, hemelse wezens van overstromende glans, hemelse wezens van stralende heerlijkheid, hemelse wezens van het grote gevolg, de overwinnaar, het gebied van oneindigheid van ruimte, het gebied van oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming.
   Hij neemt het geziene als het geziene waar, hij maakt zich er een voorstelling van, is van mening dat het hem toebehoort en schept er behagen in. De reden is dat hij het niet volledig heeft doorschouwd.
   Evenzo is het met het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.”

(De arahant – I)

   "Bhikkhus, iemand die een arahant is, met vernietigde neigingen, die het heilige leven heeft geleefd, die gedaan heeft wat gedaan moet worden, die de last heeft afgelegd, die het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het bestaan heeft verwoest, en die door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, hij onderkent het aarde-element direct als aarde-element. Hij maakt er zich geen voorstelling van,*16] hij is niet van mening 'het aarde-element is van mij,' hij schept er geen behagen in.
   En waarom? Omdat hij het volledig heeft doorschouwd.*17]
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens, hemelse wezens, Pajapati, Brahma, hemelse wezens van overstromende glans, hemelse wezens van de stralende heerlijkheid, hemelse wezens van het grote gevolg, de overwinnaar, het gebied van de oneindigheid van ruimte, het gebied van de oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming, het geziene, het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.”

(De arahant -II)

   “Bhikkhus, een arahant maakt zich geen voorstelling van het aarde-element. Hij is niet van mening 'het aarde-element is van mij.' Hij schept er geen behagen in. En waarom? Omdat hij vrij is van begeerte, omdat begeerte vernietigd is.*18]
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens, hemelse wezens, Pajapati, Brahma, hemelse wezens van overstromende glans, hemelse wezens van de stralende heerlijkheid, hemelse wezens van het grote gevolg, de overwinnaar, het gebied van de oneindigheid van ruimte, het gebied van de oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming, het geziene, het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.”

(De arahant – III en IV)

   “Bhikkhus, een arahant maakt zich geen voorstelling van het aarde-element. Hij is niet van mening 'het aarde-element is van mij.' Hij schept er geen behagen in. En waarom? Omdat hij vrij is van afkeer, omdat afkeer vernietigd is. En ook omdat hij vrij is van onwetendheid, omdat onwetendheid vernietigd is.”
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens, hemelse wezens, Pajapati, Brahma, hemelse wezens van overstromende glans, hemelse wezens van de stralende heerlijkheid, hemelse wezens van het grote gevolg, de overwinnaar, het gebied van de oneindigheid van ruimte, het gebied van de oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming, het geziene, het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.”

(De Tathagata -I)

   "Bhikkhus, de Tathagata,*19] de Verlichte, de Volmaakt Ontwaakte, onderkent het aarde-element direct als aarde-element. Hij maakt zich er geen voorstelling van, is niet van mening 'het aarde-element is van mij.' Hij schept er geen behagen in. En waarom? Omdat de Tathagata het volledig tot aan het einde heeft doorschouwd.*20]
   Hij onderkent het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens, hemelse wezens, Pajapati, Brahma, hemelse wezens van overstromende glans, hemelse wezens van de stralende heerlijkheid, hemelse wezens van het grote gevolg, de overwinnaar, het gebied van de oneindigheid van ruimte, het gebied van de oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming, het geziene, het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.”

(De Tathagata -II)

   "Bhikkhus, de Tathagata, de Verlichte, de Volmaakt Ontwaakte, onderkent het aarde-element direct als aarde-element. Hij maakt zich er geen voorstelling van, is niet van mening 'het aarde-element is van mij.' Hij schept er geen behagen in. En waarom? Omdat de Tathagata begrepen heeft dat behagen scheppen de wortel van dukkha is en dat er met worden (als voorwaarde) geboorte, en voor alles wat geworden is, ouderdom en dood zal zijn.*21] Daarom is de Tathagata door de volledige vernietiging en door het opgeven, het beëindigen en loslaten van begeerte tot de hoogste Verlichting ontwaakt.
   Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, wezens, hemelse wezens, Pajapati, Brahma, hemelse wezens van overstromende glans, hemelse wezens van de stralende heerlijkheid, hemelse wezens van het grote gevolg, de overwinnaar, het gebied van de oneindigheid van ruimte, het gebied van de oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming, het geziene, het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.
   Bhikkhus, de Tathagata, de Verlichte, de Volmaakt Ontwaakte, maakt zich er geen voorstelling van, is niet van mening 'dat alles is van mij.' Hij schept er geen behagen in. En waarom? Omdat de Tathagata begrepen heeft dat behagen scheppen de wortel van dukkha is en dat er met worden (als voorwaarde) geboorte, en voor alles wat geworden is, ouderdom en dood zal zijn. Daarom is de Tathagata door de volledige vernietiging en door het opgeven, het beëindigen en loslaten van begeerte tot de hoogste Verlichting ontwaakt.”

   Zo sprak de Verhevene. Maar die Bhikkhus waren niet blij met de woorden van de Verhevene.*22]

   Het sutta stelt dat alle termen slechts conventionele symbolen zijn. Zij onthullen de werkelijkheid niet. Er is geen verschil tussen de gewone mens van de wereld, de gedisciplineerde mens die nog moet leren, de in de stroom getredene en de arahant wat betreft het gebruik van woorden in de dagelijkse betekenis ervan. Het verschil ligt in het feit dat de mens van de wereld ze als werkelijkheid beschouwt, terwijl de arahant de ware natuur ervan heeft verwerkelijkt als leeg, verstoken van een eigenheid. En daarom is de eerste eraan gehecht, en de laatste niet. Ook de heiligen van de verschillende niveaus zijn in staat er niet aan gehecht te zijn in overeenstemming met de graad van hun geestelijke ontwikkeling.*23]
_____
*1] Volgens het commentaar is deze leerrede gericht tot een grote groep van voormalige Brahmanen, die erg gehecht waren aan hun uitsluitend theoretisch begrip van de leer.
*2] Een wereldling is iemand die nog geen niveau van heiligheid bereikt heeft. Hij bevindt zich nog volledig in de sfeer van verkeerde opvattingen.
*3] Het werkwoord
sañjanati heeft niet betrekking op het "directe inzien overeenkomstig de werkelijkheid", maar op de waarneming van de wereldling die door onwetendheid gevormd is, het “als waar aannemen” dat de basis is voor de vorming van een concept, waardoor de scheiding tussen subject en object gevestigd wordt, en zo de ik-illusie.
*4] Volgens het commentaar zijn daarmee de wezens tot en met de sfeer van de mensen bedoeld. De hogere sferen worden aansluitend behandeld.
*5] Devas van de zinnelijke sferen.
*6] Naam van een Vedische god.

*7] Dit heeft betrekking op de hemelse wezens wier sfeer van bestaan overeenkomt met de geestelijke toestand van de eerste jhana.
*8] De wezens op het niveau overeenkomend met de 2e jhana.
*9] De wezens overeenkomend met de 3e jhana.
*10] De wezens overeenkomend met de 4e jhana.

*11] Het ondervondene omvat datgene wat geproefd, gesmaakt, geroken en aangeraakt is.
*12] Enige commentatoren zijn van mening dat de Boeddha hier spreekt over verkeerde voorstellingen van Nibbana. Maar Bhikkhu Ñanananda wijst erop dat deze begrenzing van de betekenis niet overeenkomt met de geest van de leerrede. Het zou een poging zijn om de “heiligheid” van Nibbana te redden. Maar aan het concept van Nibbana moet geen bijzondere plaats gegeven worden. Een Verlichte hecht aan geen enkel concept, ook niet aan Nibbana.
*13] Een in de stroom getredene, een eenmaal wederkerende, een niet meer wederkerende: op deze niveaus van heiligheid is verkeerde opvatting al overwonnen, maar nog niet de basis-onwetendheid.
*14] Het werkwoord
abhijanati beschrijft een onderkennen, letterlijk een erboven staan, dat vrij is van verkeerde opvatting.
*15] De oefenende, die al een bovenwereldlijk niveau bereikt heeft, maar nog niet volledig bevrijd is, is nog niet vrij van de waan "ik ben". Hij weet echter op grond van zijn juiste zienswijze dat dit ik-idee niet overeenkomt met de waarheid. Hij werkt daarom aan de volledige bevrijding.
*16] De arahant heeft niet alleen de mening van een persoonlijkheid overwonnen, maar ook begeerte en ik-waan. De oorzaak voor conceptuele voorstellingen is bij hem niet meer aanwezig.

*17] Hij heeft de vier edele waarheden in deze objecten doorschouwd. Tevens heeft hij die vier edele waarheden in zich verwerkelijkt en heeft hij het einde van dukkha bereikt.
*18] In de volgenden drie paragrafen wordt duidelijk gemaakt dat het volledige doorschouwen van de arahant samengaat met de vernietiging van de drie onheilzame wortels: begeerte, afkeer, onwetendheid. De merkwaardige formulering "vrij van begeerte door de vernietiging van de begeerte" betekent dat hij niet alleen tijdelijk vrij is van begeerte, maar dat ze aan de wortel afgesneden is.
*19] Een aanduiding voor de Boeddha die deze term vaak gebruikte als hij over zichzelf sprak.
*20] "Tot aan het einde" heeft betrekking op de eigenschap die Boeddhas van arahants onderscheidt. Beiden zijn op gelijk niveau wat betreft de vernietiging van de neigingen. Maar het volledige doorschouwen van alle verschijnselen is alleen aan Boeddhas voorbehouden.
*21] Een korte samenvatting van de keten van oorzakelijk ontstaan. Die keten had de Boeddha in de nacht van zijn Verlichting ingezien. Hier sluit de Boeddha de kring door erop te wijzen dat het behagen scheppen uiteindelijk oorzakelijk met dukkha verbonden is.

*22] Volgens een commentaar waren de Bhikkhus niet verheugd over de woorden van de Boeddha omdat zij de moeilijke leerrede niet hadden begrepen. Maar vermoedelijk hadden zij de woorden juist heel goed begrepen en voelden zij zich in hun hoogmoed betrapt. De PTS-uitgave heeft een ander einde. Daar zijn de Bhikkhus zoals gewoonlijk blij met de leerrede.
*23] Bapat, P.V. (Ed.)
: The Majhima Nikāya (1. Mūla pannāsakam). [s.l.] 1958, p. ix.

« Laatst bewerkt op: 07-08-2018 17:44 door nico70+ »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #86 Gepost op: 20-07-2018 15:07 »
Wat informatie die wel relevant is:

Sommige arahants kunnen in een staat komen die nirodha samapatti heet. In deze staat zijn er geen citta vitthis en geen bhavanga wordt gezegd. Deze staat wordt in de sutta's aangeduid als 'the cessation of perception and feeling',  de beeindiging van perceptie (sanna) en gevoel (vedana).

In deze staat ervaart men constant de vrede/ontspanning van Nibbana. Dat is geen gevoel, geen vedana want er is geen vedana.Er is ook geen sankhara. Er is dan ook geen ademhaling maar het lichaam blijft wel warm en men is niet dood. Het leven in het lichaam wordt onderhouden door karmische energie. Het is niet te bedenken of voor te stellen wat het is om in deze staat te zijn.

Parinibbana, dat is de staat die een arahant of Boeddha realiseert na de dood, schijnt te lijken op deze staat behalve dat men dan niet meer terugkomt in deze wereld van 31 bestaansvormen.

Men schijnt maximaal 7 dagen in deze staat van nirodha samapatti te kunnen verwijlen.

Informatie: https://puredhamma.net/living-dhamma/samadhi-jhana-magga-phala/nirodha-samapatti-phala-samapatti-jhana-and-jhana-samapatti/

Dus in deze zin klopt het wel dat dat alle veroorzaakte verschijnselen ophouden te bestaan als men voortdurend de vrede van Nibbana ervaart in nirodha samapatti.

groet,
Siebe

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #87 Gepost op: 20-07-2018 16:54 »
Beste Siebe,

In de meditatieve toestand die jij beschrijft, is geen constante ervaring van vrede. Ze is tijdelijk, net zoals alle andere meditatieve verdiepingen.
Hierover o.a. het volgende:

De eerwaarde Sariputta trad binnen in die sfeer van 'beëindiging van waarneming en gevoel'. En hij vertoefde erin. En zijn neigingen werden vernietigd doordat hij met wijsheid zag. (M.111)

   Oplettend trad hij uit die bereikingstoestand. Daarna beschouwde hij de vroegere toestanden die beëindigd en veranderd waren, op de volgende manier: 'Deze toestanden treden dus inderdaad in verschijning nadat zij voorheen niet aanwezig waren. Na het aanwezig zijn ervan vallen ze uiteen.' Met betrekking tot die toestanden vertoefde hij zonder voorkeur, zonder afkeer, onafhankelijk, ongebonden, vrij, bevrijd, met een ongelimiteerd hart. Hij begreep 'Er is verder niets meer te doen,' en met het beoefenen van die bereikingstoestand bevestigde hij dat er niets meer is. (M.111)
   Hij had meesterschap en volmaaktheid bereikt in edele deugdzaamheid, in edele concentratie, in edele wijsheid, in edele bevrijding. (M.111)

   Het opheffen van waarneming en gevoel is niet een 'negende verdieping' maar een toestand waarin de geestelijke processen tijdelijk volledig ophouden. Ze komt tot stand door de combinatie van kalmte van geest en bovenwereldlijk inzicht. Voorwaarde is minimaal de vernietiging van de vijf lagere boeien. Die toestand is dus mogelijk bij niet meer wederkerenden en Arahants die meester zijn in de vormloze gebieden. (noten bij M.66)

   De Arahant overweegt: "Ook deze meditatieve verdieping is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen. (A.XI.17)
Belangrijk is dat de neigingen opdrogen, verwelken, niet meer tot bestaan komen.
   Dat staat ook heel duidelijk in Sutta Nipata vers 210:

“Wie elk oord van bestaan heeft begrepen,
 wie naar geen ervan verlangen koestert,
 wie vrij is van begeerte en zonder wens,

 hij of zij hoeft niet meer te strijden:
 aangekomen is die persoon aan de oever.”

Vriendelijke groet
Nico

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #88 Gepost op: 20-07-2018 17:52 »
Nico ik ben blij met je reactie maar zou het wel op prijs stellen dat je goed leest wat ik schrijf. Ik schrijf nergens dat nirodha samapatti een constante ervaring van vrede is, maar wel zolang je er in verblijft, en naar men zegt is dit voor maximaal 7 dagen.

Ik ga MN111 eens lezen.

Siebe



Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #89 Gepost op: 20-07-2018 18:42 »
Beste Siebe,

Je schreef  inderdaad
Citaat
In deze staat ervaart men constant de vrede/ontspanning van Nibbana.

Dat heb ik - inderdaad verkeerd - uitgelegd als zou men constant, blijvend de vrede van Nibbana ervaren. Maar ik zie nu dat je bedoelt dat "in die [meditatieve] staat" constant vrede ervaren wordt.
Dat was dus een misverstand van mijn kant.

Het verschil tussen die meditatieve toestand en een dode is beschreven in MN.43.

Nico
« Laatst bewerkt op: 20-07-2018 20:09 door nico70+ »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #90 Gepost op: 20-07-2018 20:50 »
bedankt

Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #91 Gepost op: 20-07-2018 21:48 »

[knip informatie MN111]

   De Arahant overweegt: "Ook deze meditatieve verdieping is samengesteld. Ze is vergankelijk en aan beëindiging onderworpen." Zo'n inzicht heeft hij dan. Hierin blijvend bereikt hij de opdroging van de neigingen. (A.XI.17)
Belangrijk is dat de neigingen opdrogen, verwelken, niet meer tot bestaan komen.
   Dat staat ook heel duidelijk in Sutta Nipata vers 210:

“Wie elk oord van bestaan heeft begrepen,
 wie naar geen ervan verlangen koestert,
 wie vrij is van begeerte en zonder wens,

 hij of zij hoeft niet meer te strijden:
 aangekomen is die persoon aan de oever.”

Vriendelijke groet
Nico

Ik heb die ene zin vet gemaakt Nico, want inderdaad ik zie ook in de sutta's heel duidelijk dat het daar om draait. Je kunt wel bijzondere boven-wereldijke staten bereiken, dingen zien die anderen niet zien, etc. maar als de asava's niet eindigen, dan realiseer je ook geen arahantschap. Dan is er geen sprake van bevrijding.

Daarom is in de Pali sutta's realisatie onlosmakelijk verbonden met concrete veranderingen op het vlak van de persoonlijkheid. Dat wordt duidelijk uitgelegd in het onderricht over hoe de Paden de ketens geleidelijk verzwakken en afbreken.

De Pali sutta's zijn glashelder, iemand die het eerste niveau van heiligheid heeft bereikt, sotapanna magga/phala, die is moreel niet perfect, die kan nog fouten maken, maar niet zulke grove als mensen ge-, laat staan misbruiken.
En ook al vliegt iemand door de lucht, loopt ie over water, kan ie zich transformeren in vuur, dat maakt iemand ook geen heilige, geen sotapanna -geen arahant.

Ik las net MN111. Sariputta kon kennelijk al die verschillende meditatieve staten doorlopen, naar wens, inclusief de beeindiging van waarneming & gevoel. Kennelijk, toen hij die laatste staat bereikte, en dit met wijsheid bekeek, droogden de asava's, de diepere begeerten helemaal op. Kennelijk bereikte hij zo arahantschap. Ik ben wel nieuwsgierig naar de staat aangeduid als beeindiging van waarneming & gevoel.

Volgens mij is het niet zo dat dit de enige manier is. Het is niet perse nodig om zo'n goed mediteerder te zijn die door al die subtiele staten kan gaan en de geest heel erg weet te bedaren, zelfs tot een punt dat activiteit wegvalt,  om arahantschap te bereiken. Je hebt ook, zoals je een aantal posten terug aangaf,  de bevrijde door wijsheid. Die ervaart niet al die jhana's en ook niet de beeindiging van waarneming en gevoel maar bereikt toch bevrijding, de opdroging van de asava's.

Anders gezegd, ook mensen die niet zo goed al die subtiele meditatieve staten kunnen bereiken, geen nood, dat is ook niet echt nodig. En mensen die ze wel kunnen bereiken, pas op, dat maakt je nog  geen heilige (arahant).

Siebe


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #92 Gepost op: 21-07-2018 01:17 »
Beste Siebe,

Hoe Sariputta de volmaakte heiligheid verwerkelijkte, is niet overgeleverd. Ik heb o.a. het volgende over hem verzameld:
Sariputta was ouder dan de Boeddha. Voor zijn bekering tot de leer van de Boeddha was hij samen met zijn vriend Moggallana een aanhanger van de rondtrekkende asceet Sañjaya. Op een dag zag hij de volmaakte heilige Assaji, een van de vijf asceten die door de Verhevene na de Verlichting bekeerd werden. Sariputta was onder de indruk van diens uitstraling en waardig gedrag en vroeg wiens meester Assaji navolgde en wat diens leer inhield. Het antwoord luidde dat de grote wijze uit de stam van de Sakyas zijn leermeester was en dat Assaji zelf pas in de Orde was opgenomen en de leer nog niet helemaal kende maar wel het wezenlijke ervan kon uitleggen. Assaji zei toen het vers: “Van alle dingen die oorzakelijk zijn ontstaan, heeft de Volmaakte de oorzaak uitgelegd. En ook hoe die tot uitdoving komen.” Dat was genoeg voor Sāriputta om de waarheid in te zien: “Alles wat aan ontstaan onderhevig is, is ook onderhevig aan vergaan.” Door dit inzicht bereikte hij het eerste niveau van heiligheid. Niet lang daarna werd hij door de Boeddha in de Orde opgenomen. Veertien dagen na de inwijding bereikte Sāriputta de volmaakte heiligheid.

   De staat aangeduid als beëindiging van waarneming en gevoel kan ik niet voor je omschrijven. Het zouden maar woorden zijn. En ik denk niet dat wij beiden die staat in dit leven zullen bereiken. Ik ben er niet nieuwsgierig naar. Je kunt eventueel MN.44 eens lezen.

Vriendelijke groet
Nico
  

Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #93 Gepost op: 21-07-2018 12:01 »
6. Tot besluit
   
   In het Boeddhisme kent men vier niveaus van heiligheid. Iedereen kan een heilige worden. Maar meerdere hindernissen belemmeren de vooruitgang op het pad van de edelen, het pad naar de bevrijding van lijden. Meerdere smetten verontreinigen de geest waardoor men de waarheid niet of niet duidelijk kan zien. Tien boeien kluisteren iemand aan het leven van lijden, frustratie en onvoldaanheid. Door geleidelijk die hindernissen, smetten en boeien te verwijderen, bereikt men achtereenvolgend de vier niveaus van heiligheid.
   De sotapanna, de in de stroom getredene, heeft de drie lagere boeien opgeheven. Voor hem of haar is er hoogstens nog zeven keer een wedergeboorte onder de goden of mensen. Wie het eerste niveau van heiligheid bereikt heeft, is in de stroom naar het hoge doel, Nibbana. Dan is geen terugkeer in de lagere werelden van bestaan meer mogelijk. Met zekerheid gaat men in de richting van volledige vrijheid van lijden, naar volmaakte heiligheid. Men heeft dan de garantie dat het hoogste geluk dat er bestaat bereikt zal worden.
   De sakadagami, de eenmaal wederkerende, heeft ook de drie lagere boeien overwonnen. En verder zijn in hem of haar bepaalde soorten van begeerte, afkeer en onwetendheid verminderd. Hij of zij komt nog één keer in deze wereld terug en maakt daarna een einde aan het lijden.
   De anagami, de niet meer wederkerende, heeft de vijf lagere boeien opgeheven, zonder overblijfsel ervan. Daarom keert hij of zij nooit meer terug naar deze wereld van lijden.
   De Arahant, de volmaakte heilige, heeft niet alleen de vijf lagere boeien overwonnen, maar ook zijn bij hem of haar de vijf hogere boeien opgeheven. Begeerte is helemaal overwonnen, helemaal verdreven; haat, afkeer is totaal verdwenen; en aan onwetendheid is geheel en al een einde gemaakt. Het hoge doel is bereikt. Verder is er niets meer te doen.
   Van het lichaam is afstand gedaan. Van de zintuigen is afstand gedaan. Van het bewustzijn is afstand gedaan. Dit wil zeggen dat de Arahant het lichaam niet meer beschouwt als tot hem behorende, als een zelf. Het weten, het inzicht is er dat het lichaam ontstaan is en weer zal vergaan. Het behoort hem of haar niet toe. Het is zonder zelf, zonder een ik. Er is geen enkele reden waarom hij of zij aan het lichaam zou hechten.
   Evenmin beschouwt hij of zij de zintuigen als een zelf. Het weten, het inzicht is er dat de zintuigen ontstaan zijn en weer zullen vergaan. Ze behoren hem of haar niet toe. Ze zijn zonder zelf, zonder een ik. Er is geen enkele reden waarom hij of zij aan de zintuigen zou hechten.
   Er is geen ik die ziet of hoort of ruikt of proeft of aanraakt of denkt, maar door oorzaken ontstaat zien-bewustzijn, ruik-bewustzijn, smaak-bewustzijn, aanraak-bewustzijn, denk-bewustzijn. En die soorten bewustzijn zijn veroorzaakt door contact. Wat veroorzaakt is, zal weer vergaan. Ze behoren hem of haar niet toe. Ze zijn zonder zelf, zonder een ik. Er is geen enkele reden waarom hij of zij aan die soorten bewustzijn zou hechten.
   Zo heeft de Arahant afstand genomen van het lichaam, van de zintuigen en van het bewustzijn. Met bewustzijn is hier bedoeld het ik-bewustzijn. In de plaats daarvan is door volledige opheffing van onwetendheid gekomen het zo-bewustzijn: zo is het ontstaan, zo is het vergaan. Dat zo-bewustzijn, het weten, de citta, hecht zich nergens meer aan. Het is vrij, onbegrensd.
   Dat is het doel van het pad van de edelen: te komen tot een citta, een bewustzijn, een weten dat zich nergens meer aan hecht, dat vrij is, helder en stralend.

   De uiteindelijke bevrijding van alle lijden bestaat in onthechting, het loslaten, zich nergens aan hechten. Ze bestaat in het doven van het vuur van verlangen naar iets of het vuur van afkeer van iets. Door het opheffen van alle onwetendheid komt de waarheid in ons aan het licht. Daardoor zien wij dat er geen enkele reden is om ons ergens aan te hechten: alles is immers veranderlijk, vergankelijk, veroorzaakt, niet alleen ‘het andere’ maar ook wijzelf.    
   Als men in overeenkomst met de leer handelt, als de geest bedwongen is, kan men deel hebben aan de vruchten van het heilige leven. Vredig en kalm is men dan, met een stralend uiterlijk. Een groot geluk vervult iemand dan. En zo'n toestand is ook tegenwoordig mogelijk. (zie A.I.4)


Met vriendelijke groet
Nico


Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #94 Gepost op: 21-07-2018 12:33 »
Beste Nico,

Hoe Sariputta de volmaakte heiligheid bereikte, wordt dat dan niet beschreven in MN111? Ik denk van wel.

Ik gebruik de vertaling van Bhikkhu Bodhi. Daarin wordt dit met name beschreven in de §§19-20. De §§ daarvoor beschrijven hoe Sariputta steeds subtielere meditatieve staten bereikte (opeenvolgende jhana] en uiteindelijk zelfs de beeindiging van waarneming en gevoel binnengaat, waarvan gezegd wordt dat er op dat moment geen geestelijke processen (citta vitthi's en bhavanga) meer plaatsvinden en ook geen ademhaling meer is. Maar men is niet dood.

Hieronder de betreffende fragmenten:

§19 (deels) ...."door het volledig te boven gaan van de basis van noch waarneming noch niet waarneming naderde Sariputta de beeindiging van waarneming en gevoel en verbleef er in. En zijn asava's werden vernietigd door zijn zien met wijsheid"

Dus kennelijk was de staat genaamd de beeindiging van waarneming en gevoel, en wat hij toen met wijsheid zag, voor Sariputta de basis voor de vernietiging van de asava's (bodhi noemt dit taints). Ik heb ook in andere sutta's uitgelegd zien worden dat beeindiging de basis kan zijn van de vernietiging van de asava's, kennelijk met als voorwaarde, dat er dan met wijsheid wordt gezien.

Waarom werd Sariputta op dat moment niet een arahant? Want de vernietiging van de asava's tekent toch het realiseren van arahantschap?

Ik vermoed dat dit komt omdat Sariputta op dat moment nog niet ogenblikkelijk besefte dat zijn taak er eigenlijk op zat.

§20. "Hij kwam mindful weer uit deze verwezenlijking [de beeindiging van waarneming & gevoel, Siebe]. Na dat gedaan te hebben, herdacht hij de vorige [bereikte] staten, die waren gestopt en veranderd, aldus: 'Dus, inderdaad, deze staten, terwijl ze er eerst niet zijn, komen te bestaan; na [een tijdje] te bestaan, verdwijnen ze [weer]'. Wat deze staten aangaat, verbleef hij zonder aantrekking, zonder afstoting, onafhankelijk, onthecht, vrij, gedissocieerd, met een geest vrij van obstakels. Hij begreep: 'Er is geen ontsnapping [hieraan] voorbij, en met de cultivatie daarvan, bevestigde hij dat dat er niet is".

Dus, ook al veranderde de geest steeds van toestand, van een betrekkelijk grove naar een steeds subtielere jhana staat, van een nog relatief actieve naar een steeds meer inactieve staat,  de constante tijdens al die veranderingen was eigenlijk geest zonder enige voorkeur en afkeer, onthecht, vrij.

Sariputta had de volledig onthechte geest al gevonden en gerealiseerd maar kennelijk moest dat tot hem doordringen. Toen dat gebeurde besefte hij dat de taak er op zit. "Er is geen ontsnapping hieraan voorbij". 
Zo werd hij een arahant wiens asava's zijn beeindigd en wie beseft dat de taak er op zit.

Zoiets lees ik er in. Verbetering/Commentaar welkom.

Siebe





Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 845
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #95 Gepost op: 21-07-2018 14:00 »
Beste Siebe,

Inderdaad bereikte de eerwaarde Sariputta toen volmaakte heiligheid, arahantschap. Er staat immers:
Hij begreep 'Er is verder niets meer te doen,' en met het beoefenen van die bereikingstoestand bevestigde hij dat er niets meer is. (M.111)
   Hij had meesterschap en volmaaktheid bereikt in edele deugdzaamheid, in edele concentratie, in edele wijsheid, in edele bevrijding. (M.111)

Met die woorden wordt aangegeven dat hij een arahant was geworden.
Ik heb daar vroeger niet zo op gelet omdat ik me toen meer richtte op de meditatieve verdiepingen.
Bedankt voor je opmerkzaamheid.

Nico


Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #96 Gepost op: 21-07-2018 20:09 »
Graag gedaan Nico.

Ik neig het op dit moment zo te zien dat bij de beeindiging van waarneming en gevoel men eigenlijk heel direct de (natuur van) geest ervaart. Alle inhouden van geest zijn verdwenen, er is geen mentale activiteit bijvoorbeeld noch zintuiglijke waarnemingen. Geest is als een zee maar nu zonder enige beroering.

Je zou dat doorlopen van de jhana's en de beeindiging van waarneming & gevoel kunnen zien als een soort uitkleden. In de eerste jhana heeft de geest noch de kleding van gedachtevorming aan. In de tweede jhana nog de kleding van vreugde etc etc. Maar geest komt steeds naakter te staan. Bij de beeindiging van waarneming en gevoel is het poedelnaakt. Naakter kan niet.

Er kan op dat moment ook geen besef van zelf of  notie van 'Ik ben' zijn, want dat is een formatie, iets wat ontstaat dankzij begeerte en gehechtheid en dat kan niet aanwezig zijn in de beeindiging van waarneming en gevoel, lijkt me. Dus geest ziet zichzelf op dat moment, ziet diens eigen aard of natuur. Op dat moment ziet men dus ook in, met wijsheid, en zonder twijfel, dat geest geen Ik-entiteit is. Kennelijk is dat zien in staat om de asava's op dat moment totaal te vernietigen.

Wat ik zelf ook hieruit haal is dat we nergens bang voor hoeven te zijn. We kunnen in een proces van steeds leger worden, steeds meer verstillen niet onszelf verliezen! Het enige obstakel is dat we door gewoonte dit en dat menen te moeten ervaren, om te bestaan. Dat is niet zo. Dat tekent nog de invloed van eonenlange onjuiste identiteitsvisies.

Immers, kijk naar gedachten, als die verdwijnen hou je niet op te bestaan. Als boosheid verdwijnt hou je niet op te bestaan, etc. Eigenlijk geven de meditatie-meesters aan, ook al verstilt alles, je houd niet op te bestaan, je wordt juist meer en meer jezelf. Je ziet jezelf uiteindelijk glashelder.

Wat we kunnen leren van zulke meditatie-meesters is dat we sowieso niet ophouden te bestaan, wat er dan ook eindigt en hoe ver geest ook verstilt tijdens meditatie. Maar we vrezen uit gewoonte het steeds leger en stiller worden van geest omdat we al zolang geidentificeerd zijn met volheid en drukte. Dat geeft ons het gevoel dat we onszelf verliezen als formaties eindigen.

Het is toch niet voor niets, lijkt me, dat de eerste keten die moet worden prijsgegeven verkeerde identiteitsvisies zijn (sakkaya ditthi) want zolang we leven  met verkeerde identiteitsvisies, zolang blokkeren we ook een proces van loslaten, naakter worden, leger worden, wijzer worden, verstillen en onze ware zelf zien.

Sakkaya ditthi moet echter niet verward worden met ego-geloof of de notie "Ik ben".

Siebe




« Laatst bewerkt op: 21-07-2018 21:13 door Sybe »

Dorje

  • Gast
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #97 Gepost op: 21-07-2018 22:34 »
Je zou dat doorlopen van de jhana's en de beeindiging van waarneming & gevoel kunnen zien als een soort uitkleden. In de eerste jhana heeft de geest noch de kleding van gedachtevorming aan. In de tweede jhana nog de kleding van vreugde etc etc. Maar geest komt steeds naakter te staan. Bij de beeindiging van waarneming en gevoel is het poedelnaakt. Naakter kan niet.

Dat is allemaam mooi wat je hier schrijft. Je klinkt als een dzogchen yogi nu:

Citaat
Kleed het Gewaarzijn [Bewustzijn] niet aan met de mantel van uitgebreidde intelektuele analyses, want het is de naakte helderheid zelf. Wees ontspannen in de schitterende gelijkmoedigheid die geen partijdigheid kent. Voel je vrij en op je gemak, zonder zorgen voor de wereld, in een staat waarin gewaarwordingen geen enkel residu achterlaten.

Bron: De vlucht van de Garoeda van Shabkar Lama. Een beroemde meditatietekst uit de Dzogchen-traditie

Als ik even mag aanvullen vanuit bovenstaande (Dzogchen) traditie. In Dzogchen noemt men deze toestand de geest in rust (de toestand die Sariputta beschrijft is echt wel de complete rust, de zee zonder beroering zoals jij het omschreef). Het herkennen van de geest in rust, wordt in Dzogchen aangevuld met het herkennen van de geest in beweging. Uit dezelfde meditatie-tekst:

Citaat
Emaho! Luister aandachtig mijn zonen en dochters!

Ontspan, laat jezelf tot rust komen in de vrije ruimte van de oorspronkelijke aard van de geest en neem deze kalme staat van de geest waar. Terwijl je deze stille geest waarneemt, verblijf je in de oneindige ruimte van Gewaarzijn. Weet daarom, geliefde kinderen van mijn hart; een kalme geest is het gewaarzijn van een lege geest.

Dit is het kennen van kalmte als een sierraad van de geest.

Als een gedachte in de geest omhoogtkomt, neem dan waar hoe zij zich manifesteert. Zij verlaat nog voor geen milimeter de ruimte van het lege en stralende Gewaarzijn. Weet daarom, geliefde kinderen van mijn hart: een aktieve geest is nog steeds een lege geest in een staat van Gewaarzijn.

Dit is het herkennen van het spel van de geest.

Ongeacht hoe groot of heftig een vloedgolf ook is, zij kan geen moment ontsnappen aan de oceaan. Op dezelfde wijze kan de geest, of die nu beweegt of stil is, nog geen milimeter ontsnappen aan Gewaarzijn en leegte. Als hij aktief is, is wat dan ook ontstaat de schitterende uitstraling van het Gewaarzijn zelf. Daarom: ontspan!

De overtuiging dat je mediteert als de geest kalm is en je niet mediteert als de geest aktief is, maakt duidelijk dat je de inherente leegte van zowel kalmte als aktiviteit niet begrijpt. Het bewijst dat deze drie - stilte, beweging en Gewaarzijn - nog niet tot één geheel versmolten zijn.

Daarom geliefde zonen en dochters van mijn hart, zijn stilte en beweging beide de kontinuiteit van Gewaarzijn Wanneer je stilte, beweging en Gewaarzijn elk op zich volledig begrepen hebt, laat deze drie dan nu één worden.

Dat is het herkennen dat stilte en beweging niet-dualistisch zijn.

Dit maar even ter aanvulling.

Ik ben het ook met de rest wat je schrijft redelijk met je eens: er valt niets te vrezen, geest die zichzelf, diens eigen aard ziet, is geen verlies (gapende leegte), maar een bevrijding (Gewaarzijn dat niet aangetast wordt door de verschijnselen). De asava's worden vernietigd (bevrijden zichzelf in Dzogchen termen) doordat gezien wordt dat de aard van de geest er niet door aangetast is.

Om af te sluiten daarom nog even een laatste stukje uit die meditatie-tekst:

Citaat
De aard van de geest is in zijn zuiverheid als een smetteloze kristallen bal: zijn essentie is leegte, zijn aard is helderheid en zijn manifestatie is onbeperkt.

De aard van de geest wordt op geen enkele manier beïnvloed door de negativiteit van samsara. Vanaf het aleereerste begin is hij al velicht. Vertrouw daarop!

Dit is mijn inleiding in het herkennen van de oorspronkelijke aard van de geest, de grond van ons zijn, onze ware existentiële situatie.

De vrees die zich wel kan voordoen, komt voort uit de gehechtheid aan het zelf, aan de identiteiten en komt voort uit de onmogelijkheid om het stoppen van voorstellen te kunnen voorstellen.

Veel helderheid en Gewaarzijn toegewenst!

Dorje.
« Laatst bewerkt op: 22-07-2018 11:35 door Dorje »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #98 Gepost op: 22-07-2018 14:18 »
Bedankt Dorje, ik denk dat we op koers kunnen blijven als we maar blijven beseffen dat ware bevrijding de volledige en definitieve ontworteling van begeerte is door wijsheid. In die geest ontbreekt alle gehechtheid en alle bezoedelingen. Er komt noch hebzucht noch haat ooit meer op bijvoorbeeld.

als we maar niet een richting opgaan waarin ware bevrijding draait om speciale staten en speciale kennis en de beeindiging van begeerte helemaal niet meer speelt.

Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2333
    • Bekijk profiel
Re: Smetten van de geest, niveaus van heiligheid, soorten van bevrijding
« Reactie #99 Gepost op: 22-07-2018 17:21 »
Ik ben het ook met de rest wat je schrijft redelijk met je eens: er valt niets te vrezen, geest die zichzelf, diens eigen aard ziet, is geen verlies (gapende leegte), maar een bevrijding (Gewaarzijn dat niet aangetast wordt door de verschijnselen). De asava's worden vernietigd (bevrijden zichzelf in Dzogchen termen) doordat gezien wordt dat de aard van de geest er niet door aangetast is.

Hoi Dorje,

Ik heb vet gemaakt waar ik op inga.

Over vernietiging van de asava's. Bij Sariputta werden de asava's echt vernietigd. Vernietigd betekent hier in de terminologie van de Pali sutta's nadrukkelijk NIET dat de asava's (of begeerten of bezoedelingen ) zichzelf bevrijden. Nee, vernietigd betekent in de termen van de sutta's: "has cut it off at the root, made it like a palm stump, done away with it, so that it is no longer subject to future arising" (citaat uit MN22).

Dat laatste daar gaat het om...ze kunnen in de toekomst niet meer ontstaan. Dus van zelfbevrijding van asava's of bezoedeling is geen sprake bij Sariputta of iedere andere arahant. Het gaat om de ontworteling van de bezoedelingen en begeerte.

Zelfbevrijding in dzogchen gaat misschien daar ook wel naartoe, maar deze sutta gaat niet over zelfbevrijding van begeerte of asava's maar de vernietiging.

Arahantschap is niet verbonden met zelfbevrijding van bezoedelingen en neigingen maar met de ontworteling en dus volledige en definitieve afwezigheid van begeerte.

Siebe