Auteur Topic: Is de Boeddha te pessimistisch?  (gelezen 619 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Bodhiboom

  • Verspreider van inzicht
  • ***
  • Berichten: 119
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
Is de Boeddha te pessimistisch?
« Gepost op: 27-03-2019 19:15 »
Ik denk dat het een legitieme vraag is, gezien de eerste en tweede Nobele Waarheden, “er is lijden” en “er is een oorzaak van lijden”. Als je kijkt naar wat Siddhartha ertoe bewoog om een asceet te worden — ouderdom, ziekte en dood — die dingen gebeuren nog steeds met iedere mens, en het probleem van een waardig levenseinde is voor het merendeel van mensen nog niet opgelost.

Maar er zijn ook andere aspecten van het leven. Voor de overgrote meerderheid van mensen die nu leven in een ontwikkeld land is gezondheid de norm tot een jaar of 65, je kan lang rondrennen en dingen doen, feesten, het leven vieren, naar muziek luisteren, dansen, creatief zijn, de liefde bedrijven, kinderen maken.

Dus is er wel zo een grote noodzaak om pessimistisch te zijn en je van alles te onthechten? Het lijkt een drastische oplossing voor een probleem waar de meesten zouden hebben gezegd, ik leef mijn leven voor nu en als ik oud word dan word ik maar oud.

Offline Ujukarin

  • Global Moderator
  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 687
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Triratna Boeddhistisch Centrum Amsterdam
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #1 Gepost op: 27-03-2019 20:18 »
Ik denk dat het een legitieme vraag is, gezien de eerste en tweede Nobele Waarheden, “er is lijden” en “er is een oorzaak van lijden”. Als je kijkt naar wat Siddhartha ertoe bewoog om een asceet te worden — ouderdom, ziekte en dood — die dingen gebeuren nog steeds met iedere mens, en het probleem van een waardig levenseinde is voor het merendeel van mensen nog niet opgelost.

Maar er zijn ook andere aspecten van het leven. Voor de overgrote meerderheid van mensen die nu leven in een ontwikkeld land is gezondheid de norm tot een jaar of 65, je kan lang rondrennen en dingen doen, feesten, het leven vieren, naar muziek luisteren, dansen, creatief zijn, de liefde bedrijven, kinderen maken.

Dus is er wel zo een grote noodzaak om pessimistisch te zijn en je van alles te onthechten? Het lijkt een drastische oplossing voor een probleem waar de meesten zouden hebben gezegd, ik leef mijn leven voor nu en als ik oud word dan word ik maar oud.
Dan kijk je naar een verwrongen versie van Boeddha's leer. Hij heeft niets tegen
Citaat
je kan lang rondrennen en dingen doen, feesten, het leven vieren, naar muziek luisteren, dansen, creatief zijn, de liefde bedrijven, kinderen maken.
mits je daarvan maar niet dingen verwacht die ze niet kunnen bieden. Zoals eeuwig geluk, extase waar je écht wat aan hebt, oplossen van de problemen die ook aan bijvoorbeeld liefdesrelaties of werk vastzitten.
Om dat eraan toe te voegen (en ook te erkennen dat sommigen van die 'leuke' dingen gewoon kinderachtige tijdsverspilling zijn, zoals konstant najagen van meer geld) adviseert hij ons te werken aan Metta (Liefdevolle Vriendelijkheid), Vrijgevigheid, Rust-Eenvoud-Tevredenheid, Eerlijke spraak en mentale Helderheid. Oftewel de vijf kusala kammas (positieve gedragsregels).
Dus Boeddha is zeker niet pessimistisch; hij is realistisch, en zegt dat je gewoon meer van het leven kunt genieten (zonder kluizenaar te worden) door het anders in te steken

With folded palms,

<Ujukarin>



Offline Bodhiboom

  • Verspreider van inzicht
  • ***
  • Berichten: 119
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #2 Gepost op: 28-03-2019 08:30 »
Dank je Ujukarin. Ik had de stelling meerdere keren gehoord, dus dacht het is het waard om te bespreken.

Mijn eigen visie erop is dat er een zeker paradox is, de Boeddha kijkt veel naar het lijden, maar toch zijn veel boeddhisten erg vrolijke, vredige en gelukkige mensen. Dus wat de leer ook is, de uitwerking ervan leid zeker niet naar negativiteit.

Deze dhamma lezing van Thannisaro Bhikkhu hierover vond ik ook interessant...

https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/thanissaro/lifeisnt.html

Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #3 Gepost op: 28-03-2019 12:10 »
Ik denk dat het een legitieme vraag is, gezien de eerste en tweede Nobele Waarheden, “er is lijden” en “er is een oorzaak van lijden”. Als je kijkt naar wat Siddhartha ertoe bewoog om een asceet te worden — ouderdom, ziekte en dood — die dingen gebeuren nog steeds met iedere mens, en het probleem van een waardig levenseinde is voor het merendeel van mensen nog niet opgelost.

Zoals je zelf aangeeft zit het "pessimisme" in de twee eerste Nobele Waarheden, het is dan ook jammer om je daarop te fixeren, want het optimisme zit nu juist in de twee laatste Nobele Waarheden: kortom er is wel een oplossing voor en zelfs een pad!

Zij die Boeddhisme pessimistisch vinden, zijn zij die al afgehaakt hebben bij de eerste Nobele Waarheid die vaak zelfs als "alles is lijden" wordt gebracht. Hopelijk hoor jij niet in deze categorie.

"Alles is lijden", houdt dan ook rekening met hetgeen je aanhaalt als opgroeien in een ontwikkeld land waar gezondheid de norm is tot een jaar of 65, en je dus lang kan rondrennen en dingen doen, feesten, het leven vieren, naar muziek luisteren, dansen, creatief zijn, de liefde bedrijven, kinderen maken. Maar het lijden zit hier in de verandelijkheid: dit gekuk, deze bevrijding is niet blijvend.
Het is dat wat de Boeddha bewogen heeft op zoek te gaan naar het blijvend stopzetten van lijden, ook al leefde hij ook in een omgeving waarin hij lang kon rondrennen en dingen doen, feesten, het leven vieren, naar muziek luisteren, dansen, creatief zijn, de liefde bedrijven, kinderen maken.

In die zin ben ik het met Ujukarin helemaal eens. De Boeddha was niet pessimistisch, maar gewoon realistisch. Wil je blijvende opheffing van lijden, dan moet je je best niet voorstellen dat al die zaken die je opsompt ze je zullen geven. Geven ze dan niets? Jawel, tijdelijk geluk. Wil je gaan voor de volledige opheffing van lijden, dan zie je dat best in, wat niet wegneemt dat je ze daarom moet vermijden, jezelf ontzeggen. De gehechtheid ernaar moet aangepakt worden (derde Nobele waarheid) en als dit zorgvuldig gebeurd (vierde Nobele waarheid), dan gebeuren die zaken niet meer uit gehechtheid eraan, maar omdat ze nu eenmaal gebeuren, en ... ook dat moet je weten als je er voor kiest deze weg op te gaan: samen met de gehechtheid eraan neemt dan ook de interesse in al die zaken af. Dit klinkt dan weer pessimistisch, of toch saai, maar eigenlijk is dit zeer optimistisch, als je het durft te zien zoals het is: je gaat deze zaken dan je zelf niet meer ontzeggen, er is dan geen verlangen meer naar dus niets om te ontzeggen. Dit klinkt dan weer saai, en niet aantrekkelijk, en dit is ook zo, zolang je niet zelf ontdekt hebt dat dit boeiende, geanimeerde, vermakelijke je geen milimeter dichter brengt bij duurzaam geluk, of beter, want hier kan weer een hele discussie over ontstaan of dit wel mogelijk is in dit leven (deze discussie gaan we nu even niet aan, ok, Siebe): blijvende opheffing uit lijden.

Maar mijn filosofie is, maar dat is beïnvloed door de Dzogchen, zoals je ondertussen wel al zult hebben kunnen opmerken: zolang jezelf nog niet ontdekt hebt dat ze geen blijvende bevrijding geven, ontzeg ze je niet, maar onderzoek ze gestaag. Het beste wat je dan kan overkomen is dat je zelf het inzicht opdoet en daardoor de zaken zelf gaan uitdoven, dus dat je je niets gaat hoeven ontzeggen. En dit uitdoven zal dan echt niet saai aanvoelen, maar eerder erg bevrijdend, behulpzaam, stabiel.

Dus is er wel zo een grote noodzaak om pessimistisch te zijn en je van alles te onthechten? Het lijkt een drastische oplossing voor een probleem waar de meesten zouden hebben gezegd, ik leef mijn leven voor nu en als ik oud word dan word ik maar oud.

Iedereen is en blijft vrij te beslissen waar hij/zij voor gaat. Jij ook.

Ik zou zeggen, pas als het niet meer zo bevredigend aanvoelt (en dit ga je sowieso op een gegeven moment tegenkomen), onderzoek het dan wat dieper.

Optimistische groeten,

Dorje.




« Laatst bewerkt op: 28-03-2019 12:14 door Dorje »

Offline MaartenD

  • Sangha Nieuweling
  • ****
  • Berichten: 206
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #4 Gepost op: 28-03-2019 12:23 »
Persoonlijk ben ik helemaal niet van mening dat de Leer pessimistisch is. In tegendeel!

Stel nu dat je ziek bent en je krijgt van de dokter een diagnose 'ziekte X'. Dat is natuurlijk geen goed nieuws maar nu weet je het tenminste. Hopelijk kan het behandeld worden en zelfs als dat niet zo is weet je nu beter wat je kan verwachten. Je kunt je voorbereiden.

De Boeddha wordt meermaals vergeleken met een dokter en in deze zin is dat terecht.

Laten we enorm uitkijken met het vertalen van de eerste waarheden. Er staat niet 'alles is lijden' - wat Bodhiboom overigens ook niet beweerd. Er staat min of meer wel 'er is lijden'. Dat is gewoon waar, toch? In meer specifieke zin staat er dat alle sankhara lijden zijn. Grofweg vertaald zou ik willen zeggen dat er niet is, geen ding of concept, wat niet op de een of andere manier een beetje lijden bevat, hoe subtiel ook. Sommige dingen zijn echt vreselijk en anderen zijn juist heerlijk maar in al die zaken is toch lijden aanwezig, zelfs in de hoogste diepste stadia van meditatie die vervuld zijn van geluk.

De tweede nobele waarheid vertelt waarom dit zo is. Dit is een uitbreiding van de diagnose. De derde nobele waarheid vertelt dan dat er genezing mogelijk. Zelfs complete, totale genezing is mogelijk. Het is misschien erg moeilijk en misschien ook niet - die discussie ga ik hier niet aan - maar het kan. Dat is nibbana/nirvana.

Hoe kun je dat bereiken? Daar is de vierde nobele waarheid voor.

Ik sluit me aan bij Ujukarin en Dorje, die ruwweg hetzelfde zeggen maar in andere woorden. Ik wilde enkel wijzen op de 'uitleg' die er al is voor degene die de waarheden leest zoals ze er direct staan.

Met warme groet,

Maarten

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #5 Gepost op: 28-03-2019 12:55 »
Ik vind hierbij nuttig om de wereldvisie van de Boeddha in gedachten te nemen.

Volgens de overlevering zag de Boeddha niet alleen het bestaan van mens en dieren maar van veel meer soorten wezens. Deze wezens zitten al sinds beginloze tijd in een kringloop van geboorte, verouderen en dood. Dan weer eens zijn we een dier geweest, dan weer eens een hellewezen, dan weer eens een deva, etc. Wat we ervoeren in die uiteenlopende staten verschilde nogal.

Het leed als hongerige geest, als hellewezen en van veel dieren is veel erger dan van de mens. Een mens heeft nog best een redelijke mix tussen geluk en lijden maar een hongerige geest en hellewezen lijdt alleen maar. Veel dieren hebben ook een ellendig bestaan.

Maar volgens de overlevering zijn we allemaal al talloze maken in die bestaansvormen geboren en hebben het lijden en geluk meegemaakt wat typisch is voor die bestaansvorm. Ook nu als mens ervaren we het lijden en geluk wat bij deze bestaansvorm mens hoort.

De thuisbasis van wezens, zo las ik ergens, schijnt de lagere rijken te zijn. Dit betekent dat we daar meestal ergens verkeren. Dat we nu dit bestaan als mens hebben gevonden wordt onderwezen als zeer uitzonderlijk. De kans is volgens de overlevering heel klein dat we vanuit onze thuisbasis, de lagere rijken, weer een iets hoger bestaan als mens hebben gevonden. Dat komt door verdienste.

We zijn niet geboren toen we ter wereld kwamen. Geboorte betekent niet een nieuw leven. Het betekent dat iets wat al heel oud is zich verbindt met een nieuwe vorm. In ons geval is dat de vorm 'mens'.
Weder geboorte gaat gewoon door na de dood zolang er oorzaken en voorwaarden voor bestaan. Dus ook na dit leven als mens kunnen we weer in de lagere rijken terechtkomen of wellicht in hogere rijken waar lijden veel minder is.

Niet een onsterfelijke ziel verhuist van lichaam naar een ander lichaam maar er is een causale relatie tussen het ene leven en het andere. Er is niet echt een wezen wat wordt weder geboren, (dat is slecht een uitdrukking, een taalkundige constructie) maar na de dood ontstaan op basis van processen in dit leven, nieuwe fysieke en mentale processen. Dit causale proces eindigt niet bij de dood zolang er oorzaken en voorwaarden voor bestaan.

Volgens de overlevering openbaarde dit perspectief op het leven zich toen de Boeddha volledige verlichting realiseerde onder de Bodhiboom. Toen openbaarden zich zijn vorige levens, al die bestaansvormen en hoe wezens daarin terechtkomen.

Ik denk ook dat de Boeddha het onvoorstelbaar leed van de lagere rijken heel helder zag. Hij wilde niet dat wezens dat opnieuw moeten meemaken. Dat is niet pessimistisch. Het toont een groot mededogen. De Boeddha keek naar wat geboorte veroorzaakt in die lagere rijken. Hij zag bepaalde neigingen, hij zag bepaald wangedrag, verkeerde visies. Hij zag dat als je de geest zuivert tot op een bepaald niveau van onheilzame neigingen, van die verkeerde visies en dat wangedrag, dan wordt de weg naar weder geboorte in die lagere rijken afgesneden. Dit is het niveau van de sotapanna anugami en hoger. Daarmee komt enorm veel toekomstig leed tot een einde.

Het leven als mens is zo uniek omdat we dit nu kunnen realiseren. We kunnen nu onze toekomst veilig stellen door de geest te zuiveren.

Het idee dat we alles uit het leven moeten halen qua plezier, qua creativiteit, qua liefde bedrijven, gezin stichten, werken etc. houdt er niet echt rekening mee dat dit leven helemaal niet eindigt bij de dood en ook niet begonnen is bij geboorte. Het is al eindeloos lang gaande. Het is een zucht, een tel, een flits, op de duur van alle levens die we al gehad hebben en nog krijgen.

Met zijn instructies toont de Boeddha een weg die in ieder geval omhoog voert, richting welzijn gaat, niet alleen op korte termijn, maar vooral op lange termijn, over de dood heen. Want de Boeddha kan niet voorkomen dat we als mens gewoon ziek worden, pijn krijgen, ouderdomskwalen ontwikkelen etc.

Volgens de Pali sutta overlevering had de Boeddha dit perspectief op het leven. Het zijn onheilzame neigingen in de geest en verkeerde visies waaruit wangedrag voorkomt die geest gebonden houden aan ellendige staten. Na de dood zullen we daar de wrange vruchten van plukken. Zo kunnen we ook de fijne vruchten plukken van goed gedrag en juiste visies.

De vier edele waarheden gaan niet over de situatie van de mens maar van alle wezens in samsara.

De twee Heren zijn er denk ik nou eenmaal. Er is de heer van de wereld, Mara. De verleiding in ons om voor de wereld te gaan, voor plezier, voor afleiding, voor genot. Leef! Dat idee. En de Heer die voorbij de wereld is geraakt, niet meer gebonden aan die wereld. Die zich niet meer laat gekmaken. Ik denk dat beide aspecten in ons aanwezig zijn. Beide Heren.

Maar ik vind het hierbij nuttig Boeddha's levensvisie in herinnering te brengen. Dit mensenleven is maar een flits, een tel. En na dit leven volgt gewoon weer een ander leven. Het houdt niet allemaal op bij de dood.

Wat de Boeddha deed was de weg wijzen die leidt naar welzijn. Die niet weer leidt naar het bestaan als
dier, hellewezen, hongerige geest etc.  Als we dat alleen al realiseren, sotapanna anugami, dan blijft ons enorm veel toekomstig leed bespaard want die realisatie gaat nooit verloren, wordt gezegd. Dus eenmaal in de stroom-getreden ben je veilig.

Als je het zo ziet, en je ziet iemand de weg wijzen uit het lijden, uit tegenspoed, naar welzijn, naar voorspoed dan valt voor mij het hele idee weg dat de Boeddha en diens leer pessimistisch waren of zijn.


Siebe


« Laatst bewerkt op: 28-03-2019 12:59 door Sybe »

Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #6 Gepost op: 28-03-2019 15:27 »
Bedankt voor de aanvulling Maarten,

"Alles is lijden" is inderdaad te kort door de bocht. En het is ook in tegenspraak met wat ik eerder beweerd heb: het lijden zit niet in de wereld zoals die nu eenmaal is, maar in onze formaties ervan.

Dus alle formaties bevatten inderdaad lijden. Of dit nu op het eerste zicht zo lijkt of niet.

Bedankt voor de verduidelijking, helemaal mee eens.

Dorje.



« Laatst bewerkt op: 28-03-2019 16:39 door Dorje »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #7 Gepost op: 28-03-2019 17:19 »
Laten we enorm uitkijken met het vertalen van de eerste waarheden. Er staat niet 'alles is lijden' - wat Bodhiboom overigens ook niet beweerd. Er staat min of meer wel 'er is lijden'. Dat is gewoon waar, toch? In meer specifieke zin staat er dat alle sankhara lijden zijn. Grofweg vertaald zou ik willen zeggen dat er niet is, geen ding of concept, wat niet op de een of andere manier een beetje lijden bevat, hoe subtiel ook. Sommige dingen zijn echt vreselijk en anderen zijn juist heerlijk maar in al die zaken is toch lijden aanwezig, zelfs in de hoogste diepste stadia van meditatie die vervuld zijn van geluk.

De eerste edele waarheid is in de eerste draaiing van het wiel van de dhamma volgens de overlevering als volgt verwoord:

"Dit, monniken, is de Edele Waarheid over het lijden: geboorte is lijden, ouderdom is lijden, ziekte is lijden, dood is lijden, verdriet, treuren, pijn, droefheid en ellende zijn lijden, vereniging met het ongeliefde is lijden, scheiding van het geliefde is lijden, niet krijgen wat men wilt is lijden. In het kort: de vijf groepen waar men aan hecht zijn lijden".
http://www.suttas.net/suttas/samyutta-nikaya/56/sn56-11-dhammacakkappavattana-sutta.php

Dit wordt wel verschillende geïnterpreteerd maar wat zou betekenen...geboorte is lijden? Zou daarmee alleen het fysieke lijden tijdens de geboorte bedoeld worden voor kind en moeder? Wat denken jullie?

Begeerte is denk ik meer dan alleen de hoofdoorzaak van grijpen of vastklampen (upadana). Begeerte is denk ik vooral ook een toekomst-gerichtheid of gerichtheid op de toekomst. Als er begeerte is, is er honger naar iets wat er nog niet is. Waar een begeren is, daar is ook de kiem van wording.

Bijvoorbeeld je begeert genot. Dat zet in gang dat je iets lekkers gaat kopen. Dat eet je, en daar is je gewenste genot. Begeerte zet zo een proces van wording in gang. Dat is denk ik de kern van begeerte. Begeerte is een investering in de toekomst. Begeren is de motor achter worden. Het geeft vorm aan de toekomst. Begeren is niet letterlijk scheppen maar het is wel duidelijk dat door begeerte zaken in bestaan komen.

De teksten onderscheiden zo drie soorten: zintuiglijke begeerte, begeerte naar bestaan en begeerte naar niet-bestaan (vernietiging begeren).

Alle drie zijn een gerichtheid op de toekomst, op iets wat er nog niet is. Het is deze drang, deze gerichtheid, dit momentum waaruit, in dit leven en na de dood, ook een toekomst ontstaat, lijkt me.

De Boeddha lijkt onderwezen te hebben dat wezens niet zien hoe zee door begeerte juist NIET ontsnappen aan lijden, terwijl dat eigenlijk wel de visie is achter begeerte. De visie achter zintuiglijke begeerte is dat het lijden eindigt. Maar volgens de overlevering zag de Boeddha dat als zintuiglijk verlangen erg sterk is, dan bindt dat de geest aan de lagere rijken en zeker aan de kama-loka. Daar is het lijden relatief sterk. Dus wat wezen willen, niet-lijden, dat wordt door hun zintuiglijke verlangens helemaal niet gerealiseerd. Sterker, het lijden blijft aan en kan zelfs intensiveren.

Zo ook met het verlangen om niet te bestaan. Dat wordt uitgelegd als een soort verlangen naar vernietiging bij de dood. Wezens hebben de visie dat met de dood alles eindigt, ook hun lijden, waar ze dan vanaf willen. Ze zien de dood als de beëindiging van alles, vooral hun ellende. Dit is nog altijd een hele moderne visie. Mensen die euthanasie plegen hebben denk ik ook meestal deze visie. Ze zien de dood als een uitweg, maar volgens de overlevering werkt het niet zo. Begeerte creeert weer een toekomst, ook een begeerte naar niet lijden, naar vernietiging. Er is geen vernietiging volgens de overlevering.

Kortom, al die begeerte, waar achter eigenlijk de visie zit dat het lijden opheft, dat zorgt juist voor het continueren van lijden, en kan zelfs zorgen voor een intensivering van lijden, niet alleen in dit leven maar vooral ook na de dood.

Zoiets


Siebe

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #8 Gepost op: 28-03-2019 19:57 »
Bedankt voor de aanvulling Maarten,

"Alles is lijden" is inderdaad te kort door de bocht. En het is ook in tegenspraak met wat ik eerder beweerd heb: het lijden zit niet in de wereld zoals die nu eenmaal is, maar in onze formaties ervan.

Hoe zit het dan met anicca, anatta en dukkha, de tilakkhana?

Is dukkha dan geen kenmerk van het geconditioneerde, de wereld?

Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #9 Gepost op: 28-03-2019 20:24 »
Heeft een boom last van dukkha?

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #10 Gepost op: 28-03-2019 20:58 »
Ik heb wel de neiging zo te denken. Toen ik ooit de grijpende wortels van een boom in de grond zag, dacht ik ook, "wat een levenshonger, wat een lijden, wat een inspanning doet die boom om te blijven leven".

Ik zie dat ook bij anorganische dingen. Ik vind gierende banden van een auto lijden. Niet het geluid an sich, maar wat daar gebeurt, het geweld, de wrijving, het forceren. Ik voel dit ook zo met auto's in de winter. Alles loopt stroef. Ik ervaar dit als lijden. Ik vind het ook erg vervelend om dan te rijden en ben altijd blij als de auto opwarmt. Ook apparaten met veel bewegende delen die schuren en herrie maken ervaar ik als lijden. Maar goed, dit is vast een persoonlijke afwijking.

Ik denk niet dat bomen of dingen pijn ervaren, maar lijden is voor mij abstracter dan pijn of onvrede. 

Je zou kunnen zeggen dat lijden niet in de wereld zit, maar neem het feit dat alles in de wereld wat opgebouwd is, ook weer uiteen wil vallen, dat alles wat eens functioneerde, op een dag weer ophoudt met functioneren, zoals het lichaam.  Het lichaam moet elke dag onderhouden worden, verschoond, gevoed. En als dat niet gebeurt, dan merk je daar de ellende direct van. Oke, bij ons liggen de schappen vol, maar je zult maar altijd moeten zoeken naar wat eten. Dan merk je toch dat het hebben van een lichaam alleen al en moeten onderhouden van dat lichaam lijden is, een last. Zit het lijden dan niet in de wereld? Zit het niet in de aard van dit lichaam opgesloten?

Alles wat samengesteld is, wil van nature weer uiteenvallen.


Siebe


Offline Ujukarin

  • Global Moderator
  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 687
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
    • Triratna Boeddhistisch Centrum Amsterdam
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #11 Gepost op: 28-03-2019 21:03 »

Hoe zit het dan met anicca, anatta en dukkha, de tilakkhana?

Is dukkha dan geen kenmerk van het geconditioneerde, de wereld?

Ja. Maar dukkha zit in het je hechten aan het geconditioneerde, niet in dat geconditioneerde zelf. Als je binnen dat geconditioneerde leeft maar de nadruk probeert te leggen op

Citaat
Metta (Liefdevolle Vriendelijkheid), Vrijgevigheid, Rust-Eenvoud-Tevredenheid, Eerlijke spraak en mentale Helderheid
dan is dat in-de-wereld-maar-niet-van-de-wereld zijn toch?

With folded palms,

<Ujukarin>

Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #12 Gepost op: 28-03-2019 21:08 »
Alles wat samengesteld is, wil van nature weer uiteenvallen.

Dat is ook zo, maar het punt is: een boom lijdt daar niet onder, het is gewoon de werkelijkheid zoals die is. Vandaar het lijden zelf zit niet in de wereld, het zit altijd in de geest die de werkelijkheid niet wilt nemen zoals het is, in de geest die sommige aspecten er van wil hebben (hechting) en andere aspecten er van niet (afkeer).

Prettige avond,

Dorje.




Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #13 Gepost op: 28-03-2019 23:12 »
Je kunt je afvragen of er sprake is van lijden bij iemand die wordt verteerd door een ziekte maar die niks meer wenst. Stel dat die persoon allerlei heftige kwalen heeft, pijnen, benauwdheid, bijna stikken in slijm, stinkende wonden, ontlasting die totaal vastloopt of juist ongeremd naar buiten komt, gewrichten die scheef gaan groeien, blind worden, doof, niet meer kunnen praten, zonder smaak komen, vermogens die steeds meer achteruit gaan etc.

In ieder geval zie je geen strijd meer als iemand niks meer wenst. Maar is er ook geen lijden?

Ik denk dat iedereen die zoiets ziet, die persoon toch wat anders gunt, toch? Dat zegt denk ik genoeg.

En als je terugrijdt van bezoek denk je toch..."wat een moedig persoon"...maar ook..."wat een leven is dit, wat een lijden. Wat moet een mens toch wat meemaken. Wat een hoop ellende".

Zo zag de Boeddha volgens mij ook naar de oude kromme man, de zieke, de dode.

Siebe


Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #14 Gepost op: 29-03-2019 07:37 »
Laten we dan beginnen bij het begin, Siebe, en alle "wensen" loslaten, ook het wensen gelijk te halen.





Offline Bodhiboom

  • Verspreider van inzicht
  • ***
  • Berichten: 119
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #15 Gepost op: 29-03-2019 09:53 »
Heeft een boom last van dukkha?

Interessante vraag! Volgens Google...

Citaat
Inmiddels weten we dat planten geen pijn voelen zoals dieren, want ze hebben geen centraal zenuwstelsel. Maar planten reageren wel op licht, geur en aanraking. Ze kunnen ook communiceren met andere planten, bijvoorbeeld door chemische waarschuwingsstoffen te produceren als ze worden aangevallen door planteneters.

Ik kan me zeker Siebe’s standpunt dat er wrijving is waar er ook geconditioneerde entiteiten bestaan wel goed inzien. Maar wrijving is niet noodzakelijk lijden, denk bijvoorbeeld aan seks of aan een bij die een bloem bezoekt. De natuur bevat ook veel coöperatie. Dus ik denk dat een boom geen last zal hebben van dukkha...

Over de vraag van lijden zonder wensen, het lijkt mij heel natuurlijk dat er een wens ontstaat om niet te hoeven lijden als men verenigt word met een bron van lijden zoals een ernstige ziekte of kwaal. Uiteindelijk is het lijden niet iets dat men voor zichzelf of anderen wil.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #16 Gepost op: 29-03-2019 13:31 »
De teksten maken toch duidelijk dat de Boeddha inzag dat de mens heel wat ellende moet meemaken: pijn, ouderdom, ziekte, dood. Dat stond heel duidelijk op zijn netvlies, lijkt me.

"This world, alas, is in a sorry state: there is birth and decay,"' there is death and falling into other states and being reborn. And no one knows any way of escape from this suffering, this ageing and
death. When will deliverance be found from this suffering, this ageing and death?" (DN14)

Zie je, DAT is wat de Boeddha bezighield, kennelijk.

Hij zocht naar de bron, de oorzaak van dit alles.  Hij kwam in zijn analyse volgens de overlevering uit bij geboorte.

'And then, monks, the Bodhisatta thought: "With what being present, does ageing-and-death occur? What conditions ageing-and-death?" And then, monks, as a result of the wisdom born of profound consideration a realisation dawned on him: "Birth being present, ageing-and-death occurs, birth conditions ageing-and-death." (DN14)

"Shame on this thing birth, since to him who is born, old age must manifest itself!"
"Shame on this thing birth, since he who is born, must experience sickness!"
"Shame on this thing birth, since to him who is born death must manifest itself!"(DN14)

Dit is de sfeer waarin een Boeddha kennelijk zoekt naar een oplossing voor lijden. Een sfeer die me diep doordrongen lijkt van de waarheid van weder geboorte, diep doordrongen van een proces van steeds maar weer geboren worden, diep doordrongen dat wezens geketend zijn aan samsara, en steeds maar weer, of ze nu willen of niet, pijn moeten meemaken, ziekten, kwalen, ellende, en weer sterven, en dat eindeloos lang. En niemand weet een uitweg.

Aan niks anders dan dat wilde de Boeddha volgens mij een einde maken. Weder geboorte staat misschien bij ons nauwelijks op het netvlies, maar volgens mij bij de Boeddha alleen maar.

Op een heel ontnuchterende wijze besefte de Boeddha dat wanneer je eenmaal geboren bent als mens dan treft je het lijden typisch voor de mens; pijn, ziekte, ouderdomskwalen en je moet sterven.
Het hoort als het ware nou eenmaal bij bestaan als mens. Het hoort bij ter wereld komen als mens. En het gaat in een volgend leven gewoon door, als je weer ter wereld komt als mens.

'I have said: "Birth conditions ageing-and-death, and this is the way that should be understood. If, Ananda, there were no birth at all, anywhere, of anybody or anything: of devas to the deva-state, of gandhabbas...., of yakkhas...of ghosts. . . ,of humans. . . , of quadrupeds. . . , of birds.. ., of reptiles to the reptile state, if there were absolutely no birth at all of all these beings, then, with the absence of all birth, the cessation of birth, could ageing-and-death appear?' 'No, Lord.' 'Therefore, Ananda, just this is the root, the cause, the origin, the condition for ageing-and-death - namely birth. (DN15)

Toen onderzocht de Boeddha verder. Want wat veroorzaakt dan geboorte? Oftewel, hoe beeindig je eigenlijk geboorte?

Hij zag dat allemaal op een gegeven moment helder in en dat is later opgetekend als paticca samuppada, de twaalf schakels van afhankelijk ontstaan.

'This dependent origination is' profound and appears profound. It is through not understanding, not penetrating this doctrine that this generation has become like a tangled ball of string, covered as with a blight:'' tangled like coarse grass, unable to pass beyond states of woe, the ill destiny, ruin and the round of birth-and-death".

Voortdurend is er die perceptie van de ronde van geboorte en dood, van weder geboorte, van samsara, de kringloop van geboorte en dood, het geketend zijn, onvrij, slavernij, ellende moeten meemakend, leven na leven.

Wat veroorzaakt geboorte?

'I have said: "Becoming conditions birth.". . .If there were absolutely no becoming: in the World of Sense-Desires, of Form or the Formless World. . .could birth appear?' 'No, Lord.' 'Therefore just this is the condition of birth -namely becoming.

Zo zag de Boeddha op een bepaald moment het hele patroon in van wat leidt naar geboorte en waardoor geboorte eindigt. Dat is steeds de opzet, want er is geen einde aan lijden zonder dat geboorte eindigt.

Uiteindelijk realiseerde de Boeddha, en met hem vele arahants, de beeindiging van geboorte.

-"Birth is finished, the holy life has been led, done was what had to be done, there is nothing
more here." (DN15)

Dit is de realisatie van Nibbana. Nibbana betekent dat er geen oorzaken en voorwaarden meer zijn voor verder worden, voor weer een nieuwe geboorte, en dus weer nieuw lijden.

"Monks, it is through not understanding, not penetrating the Four Noble Truths that I as well as you have or a long time run on and gone round the cycle of birth-and-death".
What are they? By not understanding the Noble Truth of Suffering we have fared on, by not understanding the Noble Truth of the Origin of Suffering, of the Cessation of Suffering, and of the Path Leading to the Cessation of Suffering we have fared on round the cycle of birth-and-death. And by the understanding, the penetration of the same Noble Truth of Suffering, of the Origin of Suffering, of the Cessation of Suffering and of the Path Leading to the Cessation of Suffering, the craving for becoming has been cut off, the support of becoming has been destroyed, there is no more re-becoming.'

In de zoektocht naar de beeindiging van lijden stond denk ik dit eindeloze proces van geboren worden, ziektes meemaken, verouderen en sterven, steeds helder voor ogen. Misschien speelt dat bij ons nauwelijks maar ik denk wel dat het goed is te zien dat dit bij de Boeddha eigenlijk alleen maar speelde.

De perceptie van de Boeddha was dat wezens geketend zijn aan een wereld waarin lijden onvermijdelijk is.
Alleen niet meer geboren worden in die wereld is de oplossing.

Siebe

Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #17 Gepost op: 29-03-2019 13:58 »
Je hebt ook gelijk Siebe.

Geboorte is ook een formatie en houdt dus lijden in.

En nu: rest in peace
:)




Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #18 Gepost op: 30-03-2019 20:01 »
Ik denk dat je wel mag zeggen dat voor de Boeddha de perceptie van een eindeloos proces van geboorte en dood wel belangrijk was. Voor de meesten van ons speelt dit waarschijnlijk niet of nauwelijks. Wij willen meer een einde maken aan de pijn die we nu als mens voelen, de frustraties, de onvrede, de neurotische neigingen.

Onze insteek met de Dhamma wordt dan meer iets psychologisch. Maar dit was denk ik voor de Boeddha anders. Boeddha was niet ziek, niet oud, had geen pijn. Hij was waarschijnlijk wel in een situatie dat hij erg geschokt was dat dat hem ook allemaal te wachten stond.

Voor hem was denk ik vanaf het begin zijn zoektocht iets existentieels. Het zit in het constant maar weer geboren worden, verouderen, ziekten meemaken, ellende en dan weer sterven. Kennelijk zocht de Boeddha een uitweg daaruit. Kennelijk was zijn perceptie dat deze wereld in een droevige staat verkeert vanwege geboorte en dood.

Je kunt dan wel zeggen, 'maar het ligt niet aan de wereld', maar eigenlijk was dat toch wel de perceptie van de Boeddha volgens mij. Hij was toch niet alleen maar op zoek naar acceptatie van hoe de wereld is (met pijn, ziekte, verouderen, sterven, verlies etc), maar hij wilde volgens mij ook niet meer in die wereld geboren worden. Dat gaat toch een stukje verder. Want hij zag dat met geboorte onvermijdelijk die hoop ellende volgt.

Nu kan dit misschien allemaal heel negatief overkomen, pessimistisch, maar ik denk toch dat je op basis van de sutta's eigenlijk niet veel anders kunt concluderen dan dat de Boeddha geboorte in de wereld niet meer wilde meemaken, niet weer een geboorte, niet weer een ziekte, niet weer verouderen, niet weer dood. Ja, en kun je dan zeggen dat er niks mis is met de wereld, als je in die wereld niet meer geboren wilt worden?

Siebe




« Laatst bewerkt op: 30-03-2019 20:40 door Sybe »

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #19 Gepost op: 31-03-2019 14:15 »
Voor mij leeft het ontsnappen aan een kringloop van geboorte en dood niet zo. Wat mij aanspreekt in boeddhisme is dat ik geloof/aanvoel dat het de weg van en naar de waarheid is. Het is denk ik in staat de waarheid te onthullen over mezelf en dit leven. Een waarheid die je niet via redeneren of metingen ontdekt kan worden maar eerder via verstilling en zuivering van geest. Als deze onthulling van waarheid bevrijdt van samsara en lijden, het zei zo, maar ik merk dat ik daar niet op voorhand op gericht ben.

Misschien was de Boeddha pessimistisch over dit bestaan. In bepaalde buien speelt dit thema voor mij ook wel eens. In een bui van levenslust kan ik het wel eens het somber inzien met boeddhisme. Maar dit gebeuren van aantrekken en afstoten zie ik meer ook als een soort gril. Het zal wel bij me horen. Ik denk het bij meer mensen te zien. In een vlaag van optimisme of levenslust wil men even niks meer weten van boeddhisme of keert misschien de dhamma de rug wel toe.

In al die emotie, in al die wisselende stemmingen, in dit aantrekken en afstoten, blijft voor mij het gevoel overeind dat de Boeddha de waarheid heeft gevonden en belichaamt. Dat gaat denk ik niet zonder slag en stoot. Al dat aantrekken en afstoten, de twijfels, de vertwijfeling, wellicht het intensiveren van lijden, het hoort er bij, denk ik. De waarheid geeft zich niet zomaar prijs.

Het bestaan als mens lijkt niet bedoeld om de waarheid te ontdekken, maar om voort te planten, plezier te maken, te leven, een gezin te stichten. Wie de waarheid wil ontdekken lijkt al die gistingen, die asava's, tegen te komen. Ze laten zich sterker voelen dan ook. Het is alsof geheel je natuur schreeuwt dat je met het zoeken van de waarheid op het verkeerde pad zit. Dit zie ik als Mara.

Siebe



Offline Bodhiboom

  • Verspreider van inzicht
  • ***
  • Berichten: 119
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #20 Gepost op: 03-04-2019 11:59 »
Het moet ook gezegd worden dat veel van de merken van de leer van de Boeddha niet pessimistisch zijn, bijvoorbeeld hoe de vergankelijkheid leidt tot interdependentie. De hele leer van hoe alles van mekaar afhankelijk is vind ik bijzonder mooi, en een wijsheid die bepalend is over onze plaats in deze wereld.

Maar de kern van de leer, over het lijden, de wedergeboorte, en uit samsara te stappen door de keten van wedergeboorte te verbreken, dat vind ik wel een vrij pessimistische boodschap. Per slot van rekening is het merendeel van het leven niet lijden... veel mensen zijn gezond en gelukkig van hun kindertijd tot hun 65ste, en beginnen pas daarna kwaaltjes te ondervinden van ziekte, ouderdom en uiteindelijk de dood.

De moderne weg van het leven is om te zoeken naar een goede balans om zo lang mogelijk zo gezond mogelijk te blijven. Ons word gevraagd niet te roken, minder te drinken, meer te sporten en gezond te eten, waar de meeste mensen ook wel in meegaan, en dus gerust gezond doorleven tot in de tachtig. Dus is een deel van de leer van het boeddhisme niet een beetje achterhaald?

Nee, eigenlijk niet omdat de leerstelling achter de boeddhistische kern, dat je je nergens aan vast moet klampen, nog steeds waarde heeft voor allerlei situaties in ons dagelijks leven. Je komt het tegen bij verhuizen, kinderen hebben, het verzamelen van dingen, in je carrière, in veel plaatsen komt het vastklampen naar voren, en heb je niet door dat dat het mentale lijden veroorzaakt.

Maar veelal de manier waarop het boeddhisme word gebracht, die oude geschriften over ziekte en dood, die zijn achterhaald.

Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #21 Gepost op: 03-04-2019 13:26 »
Als je Boeddhisme als een hobby ziet, of als een manier om zo goed mogelijk door het leven van alledag te navigeren, dan klopt alles wat je zegt. Dan haal je er uit wat voor jou daarbinnen past.

Maar als je Boeddhisme ziet waarvoor het bedoeld is, nl. om de verlichting te realiseren (de permanente opheffing van lijden, ook die van na je 65ste), dan is er niets achterhaald aan. Dan haal je er niets uit en verwerp je ook niets, dan zie je het volledige plaatje en zie je dat het volledige plaatje, ook dat van ziekte, dood en ja, zelf wedergeboorte, nodig is, om te weten wat je te doen staat.

Het is maar hoe je het bekijkt.



« Laatst bewerkt op: 03-04-2019 13:30 door Dorje »

Offline MaartenD

  • Sangha Nieuweling
  • ****
  • Berichten: 206
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #22 Gepost op: 03-04-2019 13:52 »
Een zij-argument misschien maar ik vraag me opeens af wat 'pessimistisch' precies is. Het is bijvoeglijk bij een mentaal proces. De Leer zelf gaat juist over die mentale processen en legt geduldig, omstandig en herhaaldelijk uit dat pessimisme (onder veel meer) een misvatting is gestoeld op waandenkbeelden over hoe het leven in elkaar zit.

Kunnen we niet beter zeggen dat de Leer pessimistisch overkomt op een aantal mensen? Dan is het simpel om te begrijpen waarom die dat zo zien. Het geeft openheid om wat meer te vertellen over wat de Leer precies inhoudt.

Dat is een taaie klus, overigens. Ik maak er thuis wat van mee dezer dagen.

Met warme groet,

Maarten

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #23 Gepost op: 03-04-2019 14:37 »
Ik voel wel mee met de teksten die spreken over een bedwelming van de jeugd, van gezondheid en van het leven. Je kunt er door bedwelmd zijn, in een roes van jeugdigheid en kracht leven, een roes van gezondheid, een roes van het leuke leven.

Als ik terugkijk op wat ik geluk noemde en als geluk ervoer en soms nog ervaar is dat eigenlijk ook vrijwel altijd roes. Geluk is aan de ene kant prettig maar ik zie het vaak ook als begoocheling.

Je kunt zo met het voorjaar ook weer zo'n bedwelming krijgen van levenslust, van allerlei plannen. Of, als alles goed gaat, naar je zin, dan ben je ergens ook bedwelmd door die perceptie van controle en macht. Of geluk is een soort staat van manie bij mezelf. Eigenlijk ben ik anders gaan zien naar geluk.

Oke, ik ben nooit de vrolijkste geweest en de levenslustigste, en zal dat ook niet worden, maar zo ervaar ik het nu. De leukste bedwelming is die van levenslust.

-(55) 'Three intoxications: with health, with youth, with life (iirogya-mado, yobbana-mado, jmita-mado).
DN33§1.10(55)

Als je ontevreden bent, ongelukkig, het zwaar hebt, dan komt het verlangen naar die intoxifications, vanzelf weer op, vind ik.

Siebe, zelden niet bedwelmd

Offline Bodhiboom

  • Verspreider van inzicht
  • ***
  • Berichten: 119
  • Geslacht: Man
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #24 Gepost op: 03-04-2019 18:11 »
Maar als je Boeddhisme ziet waarvoor het bedoeld is, nl. om de verlichting te realiseren (de permanente opheffing van lijden, ook die van na je 65ste), dan is er niets achterhaald aan. Dan haal je er niets uit en verwerp je ook niets, dan zie je het volledige plaatje en zie je dat het volledige plaatje, ook dat van ziekte, dood en ja, zelf wedergeboorte, nodig is, om te weten wat je te doen staat.

Ik denk dat het een ook wel met het ander meekomt... dat als het je lukt om de bronnen van hechting in te zien en aan te pakken, dat je waarschijnlijk ook heel ver zal komen langs het boeddhistische pad van de verlichting.

Of misschien heb ik het hier mis? Er zijn best wel mensen die een stuk meer van het boeddhisme afweten dan ik.

Offline Sybe

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2972
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #25 Gepost op: 03-04-2019 19:29 »
De moderne weg van het leven is om te zoeken naar een goede balans om zo lang mogelijk zo gezond mogelijk te blijven. Ons word gevraagd niet te roken, minder te drinken, meer te sporten en gezond te eten, waar de meeste mensen ook wel in meegaan, en dus gerust gezond doorleven tot in de tachtig. Dus is een deel van de leer van het boeddhisme niet een beetje achterhaald?

[knip overwegingen over gehechtheid]

Alles hangt denk ik af van levensvisie. Het lijkt er sterk op dat de levensvisie van de Boeddha diep doordrongen was van weder geboorte, en niet als iets symbolisch, maar als iets wat werkelijk plaatsvindt zolang er oorzaken voor bestaan.

Dit betekent ook dat de dood geen vernietiging is, zoals veel mensen nu wel denken. Omdat de dood geen vernietiging is, ligt de focus ook niet op het verlengen van leven of gezondheid maar vooral op morele hygiene, op zuivering, op deugdzaam leven, op goede daden want die geven vorm aan je toekomst, niet ziekten of de jaren dat je leeft.

Al wordt je 200 jaar, zoiets zou helemaal niet eens gunstig zijn als je veel wandaden zou begaan gedurende die 200 jaar. En al ben je gezond, als dat leidt tot hooghartigheid, trots, je superieur voelen aan de zieken, tot wandaden, is ook dat niet eens gunstig.

Anders dan de wereldvisie zegt de levensvisie van de Boeddha eigenlijk dat verlies van gezondheid niet het
ergste is wat iemand kan overkomen. Het is eerder iets onvermijdelijks. Misschien zijn we in dit leven gezond maarkrijgen wij in een volgend leven MS, ALS, kanker, dementie. Het kan maar zo.
Ik las eens in een sutta dat verlies van moraliteit en wijsheid/juiste visie veel erger is dan verlies van gezondheid, jeugd, het leven (dit leven).

Iin de levensvisie van de Boeddha is de menselijke vorm maar 1 van de vele levensvormen. Qua gezondheid treft een mens het niet t.o.v, van hogere wezens. Zij hebben niet een lichaam dat zulke hevige pijnen en ziekten ontwikkelt als het menselijke. Het menselijke is eigenlijk een bestaansvorm die op de grens zit van overwegend lijden en geluk. Het is vooral een mix van lijden en geluk wat een mens ervaart waar hogere wezens overwegend geluk ervaren en lagere wezens overwegend lijden, gemiddeld gezien. Veel wezens hebben niet zoveel te verduren, lichamelijk maar ook mentaal, als een mens.

Is dit achterhaald? Ik geloof van niet.

Siebe






Online Dorje

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 658
    • Bekijk profiel
Re: Is de Boeddha te pessimistisch?
« Reactie #26 Gepost op: 03-04-2019 19:41 »
Ik denk dat het een ook wel met het ander meekomt... dat als het je lukt om de bronnen van hechting in te zien en aan te pakken, dat je waarschijnlijk ook heel ver zal komen langs het boeddhistische pad van de verlichting.

Zeer zeker, alles op zijn tijd. Maar hoe vroeger je notie hebt van waar het werkelijk naar toe gaat en hoe opener je hier voor staat, hoe vlotter dat ook kan gaan.

Of misschien heb ik het hier mis? Er zijn best wel mensen die een stuk meer van het boeddhisme afweten dan ik.

Met louter kennis over het Boeddhisme kom je ook niet ver, met kennis over onszelf wel, zeker in combinatie met kennis over het Boeddhisme. Dat eerste daar hebben we allemaal evenveel toegang toe, dat hoeven we niet in boeken te gaan zoeken, dat kunnen we hier en nu onderzoeken. Dat tweede kunnen we levendig met elkaar delen, want het is geen kennis die te bezitten is, het komt maar tot zijn recht in dialoog. Dus we zijn goed bezig hier, toch?

Dorje.