Auteur Topic: Wie/wat ben Ik?  (gelezen 2433 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #100 Gepost op: 25-09-2019 17:06 »
Ach ja, ik geloof het gewoon niet zo, BA, dat je niet in niveaus denkt. Ik denk eerder dat je zo af en toe graag een statement maakt. En achter dat statement gaat een hele wereld schuil.

Maar ik denk dat jij ook gewoon een mens bent die denkt in niveaus, toch?

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #101 Gepost op: 25-09-2019 17:48 »
Aangaande niveau's van bewustzijn. Ik nodig Sybe uit in de sutta's te laten zien hoe hij begrijpt dat er verschillende trillingsniveau's zijn tussen mensen onderling. Dat zou zeer boeiend zijn. Evenzogoed werp ik ook zoiets op dit moment terzijde om de simpele reden dat ik het zelf (nog) niet helder kan zien.

De sutta's geven wel duidelijk aan dat de ene mens de andere niet is. Verwond je mij, dan ga je waarschijnlijk niet naar de hel. Verwond je een Boeddha dan wel. Goede daden jegens edelen, zijn veel verdienstelijker dan als je iets goeds voor mij doet. Men noemt de Boeddha ook niet voor niets de Verhevene en de Sangha van edelen het ultieme veld van verdienste.

Over trillingen. Ik ken geen suttas, nog, die dat zo behandelen, maar, als we veel mediteren, verandert dan niet de EEG? Verandert er niks in de hersenprocessen (trillingen/golven)

Als we het brein van een Boeddha zouden onderzoeken zouden we dan dezelfde metingen zien als bij onszelf?

Als er zweverige wetenschappers zijn die denken in energie, trillingen en golven waarom zouden spirituelen dat niet doen? Het is de taal die de natuur gebruikt. Het is helemaal niet zo gek, lijkt me, om de kama loka te zien als een plek waar veel grofheid is, grove uitslagen, grove trillingen. Sterke emoties. Sterke drang, sterke begeerte, sterke eigenwaan etc. De rupa loka, dat is de energie van jhana en de vier onmetelijken, is subtieler. Waarschijnlijk kun je dat ook wel zichtbaar maken via meetbare hersenprocessen.




Offline Buddha Amitabha

  • Boeddha Forum Favoriet
  • ***
  • Berichten: 99
  • Geslacht: Man
  • Het kwaad komt voort uit een tekort aan bewustzijn
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #102 Gepost op: 25-09-2019 18:19 »
Ach ja, ik geloof het gewoon niet zo, BA, dat je niet in niveaus denkt. Ik denk eerder dat je zo af en toe graag een statement maakt. En achter dat statement gaat een hele wereld schuil.

Maar ik denk dat jij ook gewoon een mens bent die denkt in niveaus, toch?

Ik vraag me af wie je wilt overtuigen. Ik heb al meermalen aangegeven dat ik niet geloof in niveauverschillen in menselijke verhoudingen. Wel geloof ik in menselijke verscheidenheid en gelijkwaardigheid. En ik herhaal dat we zeker niet allemaal "gelijk" zijn. Want dan zou er geen sprake zijn van menselijke verscheidenheid. Iedereen heeft zo zijn of haar talenten.
Als je eenmaal zelf bevrijd bent, bevrijdt dan ook anderen. Als je eenmaal op de andere oever bent aangekomen, help dan ook anderen die te bereiken.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #103 Gepost op: 25-09-2019 21:39 »
De teksten geven aan dat het meten van jezelf aan anderen een volkomen normale en menselijke neiging is. En dat denk ik zelf ook:-)

We doen dat in termen van: Ik ben gelijk aan anderen, ik ben superieur, ik ben minderwaardig.
Deze neiging is volgens de leer bijzonder hardnekkig. Eenmaal de stroom betreden, ben je deze neiging niet kwijt. Zelfs een niet meer terugkeerder (anagami) heeft deze neiging, mana genoemd, nog. Alleen een arahant is volgens de overlevering er vrij van.

Deze neiging bij jezelf zien is denk ik alleen maar gunstig. Denken dat je niet meet, en niet met niveauverschillen bezig bent in de praktijk, is waarschijnlijk onrealistisch, want meten is een hardnekkige gewoonte. Dit zeg ik in zijn algemeenheid. Klopt het niet?

Het kan echter ook zijn dat het werkelijk nooit speelt bij jezelf. Dan ben je een arahant, een volledig verlichte, een heilige. Je hebt dan afstand gedaan van een van de meest hardnekkige neigingen in de geest, mana. Maar ik zou dan toch nog maar eens echt goed kijken, want waarschijnlijk zie je dan toch niet alles even helder.

Meten aan anderen is een menselijke gewoonte. Anderen inferieur achten aan jezelf ook! Ja, dat is misschien weer zo'n onprettige incorrecte boodschap, maar het is wel menselijk. Het zit bij ons. Dit zijn neigingen die zitten al sinds beginloze tijden in de geest, zegt men.

Ik vind het mooie aan boeddhisme dat het dit meten niet veroordeelt. Het maakt ons niet zondig of slecht dat we anderen inferieur achten aan onszelf, bijvoorbeeld. Het is niet wijs, maar ja, soms zijn we niet wijzer.
Het is ook geen kwaliteit. Maar het mag vooral gezien worden. Je kunt maar beter bewust zijn dat er bijvoorbeeld een sterke neiging is bij jezelf om anderen te zien als inferieur dan dit helemaal niet zien of ontkennen dat het er is.

Wat volgens mij vooral tot ellende leidt is als mensen voor zichzelf gaan ontkennen dat ze anderen nooit inferieur achten aan zichzelf, of dat zien als een grote zonde of als iets wat er niet mag zijn.  Juist zulke zaken uit de taboesfeer halen, uit de duisternis, en eerlijk en open naar het licht brengen,  maakt de weg volgens mij vrij.






Offline .

  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 370
  • Op de plaats van de wond schijnt het licht.
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #104 Gepost op: 25-09-2019 23:46 »
De teksten geven aan dat het meten van jezelf aan anderen een volkomen normale en menselijke neiging is. En dat denk ik zelf ook:-)

We doen dat in termen van: Ik ben gelijk aan anderen, ik ben superieur, ik ben minderwaardig.
Deze neiging is volgens de leer bijzonder hardnekkig. Eenmaal de stroom betreden, ben je deze neiging niet kwijt. Zelfs een niet meer terugkeerder (anagami) heeft deze neiging, mana genoemd, nog. Alleen een arahant is volgens de overlevering er vrij van.

Deze neiging bij jezelf zien is denk ik alleen maar gunstig. Denken dat je niet meet, en niet met niveauverschillen bezig bent in de praktijk, is waarschijnlijk onrealistisch, want meten is een hardnekkige gewoonte. Dit zeg ik in zijn algemeenheid. Klopt het niet?



De maat nemen doe je met je denken.  Door het de maat nemen zelf ontstaat gelijk, superieur, inferieur.
Je kunt je denken niet veranderen, want je denken denkt nu eenmaal in goed en kwaad.
De oplossing ligt dan ook niet in je denken of verandering van denken.
Hoewel er over ná denken altijd een goede zaak is.

Citaat
Het kan echter ook zijn dat het werkelijk nooit speelt bij jezelf. Dan ben je een arahant, een volledig verlichte, een heilige.

Je bént nooit verlicht, je wórdt verlicht.

Citaat
Ik vind het mooie aan boeddhisme dat het dit meten niet veroordeelt.

Dat is niet mooi, maar logisch.  Zou ik het oordelen van een ander oordelen, dan ben ik zelf ook al weer aan het oordelen.  Maar als je zelf niet meer oordeelt, dan zie je wel het oordelen van een ander.  Iets wat je ziet kan je niet ontkennen en is ook geen oordeel.  Het is eender met reflecteren.  Als je zelf niet meer reflecteert dan voel je dat een ander wél reflecteert.

Je zou dat een ontwikkeling van je spirituele zintuigen kunnen noemen.  Misschien is daar een boeddhistische term voor Sieb?
« Laatst bewerkt op: 25-09-2019 23:47 door Leegte »

Offline MaartenD

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 607
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #105 Gepost op: 26-09-2019 07:54 »
Sybe antwoordde op mijn vraag:
Citaat
De sutta's geven wel duidelijk aan dat de ene mens de andere niet is. Verwond je mij, dan ga je waarschijnlijk niet naar de hel. Verwond je een Boeddha dan wel. Goede daden jegens edelen, zijn veel verdienstelijker dan als je iets goeds voor mij doet. Men noemt de Boeddha ook niet voor niets de Verhevene en de Sangha van edelen het ultieme veld van verdienste.

Aha, dan begrijp ik je woorden een stuk beter. Het klopt dat de sutta's dit beeld scheppen.

Citaat
Als er zweverige wetenschappers zijn die denken in energie, trillingen en golven waarom zouden spirituelen dat niet doen?
Er is een verschil. Woorden als trilling en energie en zo voort hebben in de natuurwetenschappen een exacte betekenis. Ze kunnen precies omschrijven wat ze bedoelen en proefondervindelijk aanwijzen waar dat te vinden is. Als een spiritueel denker zegt iets zegt als 'elke mens resoneert op een frequentie'  dan is het een terechte vraag als je wil weten wat daar nou precies mee bedoeld wordt.

Met warme groet,

Maarten
« Laatst bewerkt op: 26-09-2019 07:56 door MaartenD »

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #106 Gepost op: 26-09-2019 19:27 »
Citaat
Ik vind het mooie aan boeddhisme dat het dit meten niet veroordeelt.

Dat is niet mooi, maar logisch.  Zou ik het oordelen van een ander oordelen, dan ben ik zelf ook al weer aan het oordelen.  Maar als je zelf niet meer oordeelt, dan zie je wel het oordelen van een ander.  Iets wat je ziet kan je niet ontkennen en is ook geen oordeel.  Het is eender met reflecteren.  Als je zelf niet meer reflecteert dan voel je dat een ander wél reflecteert.

Je zou dat een ontwikkeling van je spirituele zintuigen kunnen noemen.  Misschien is daar een boeddhistische term voor Sieb?

Als je zintuigen enkel werken als indriya, en niet als ayatana, dan betekent dit dat bij horen  alleen het horen is (geen afkeer, lust of begoocheling), bij zien alleen zien, bij proeven alleen proeven etc.
Dus als je zintuigen zuiver, zeg maar, functioneren dan worden ze indriya genoemd. Als je zintuigen niet zuiver werken maar zich in het zien, horen proeven etc. allerlei emoties mengen, functioneren je zintuigen als ayatana.

Bij een arahant en Boeddha functioneren de zintuigen alleen als indriya. Dus, natuurlijk ziet, ruikt en proeft etc. een heilige en een Boeddha maar er is geen afkeer van of voorkeur voor.

Ik denk dat je dus terecht het oordeelloze behandelt als het ontwikkelen van je zintuigen.

Er wordt ook gezegd dat een arahant en Boeddha ook gewoon smaak hebben. Dus ze proeven natuurlijk wel wanneer iets niet lekker is, bijvoorbeeld bedorven, te zuur, te scherp, bitter etc. Want wat aangenaam is en onaangenaam is, zag de Boeddha niet als oordelen, of emoties, maar het gestel van een mens zit zo in elkaar dat ie aangename en onaangename of neutrale gevoelens heeft bij waarnemingen. Elke waarneming gaat altijd gepaard met die drie soorten gevoelens gevoelens en die kun je niet van het waarnemen scheiden, volgens de teksten.
Dus, als een arahant of Boeddha veel te scherp eten zou krijgen, stel, is dat ook voor hem gewoon onaangename smaakbeleving. Alleen, een gewoon mens heeft dan meteen afkeer, en spuugt het wellicht uit, maar die afkeer ontstaat niet meer bij een arahant en Boeddha. Zo wordt dat uitgelegd. Lijkt me ook normaal.


Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #107 Gepost op: 26-09-2019 19:28 »
Sybe antwoordde op mijn vraag:
Citaat
De sutta's geven wel duidelijk aan dat de ene mens de andere niet is. Verwond je mij, dan ga je waarschijnlijk niet naar de hel. Verwond je een Boeddha dan wel. Goede daden jegens edelen, zijn veel verdienstelijker dan als je iets goeds voor mij doet. Men noemt de Boeddha ook niet voor niets de Verhevene en de Sangha van edelen het ultieme veld van verdienste.

Aha, dan begrijp ik je woorden een stuk beter. Het klopt dat de sutta's dit beeld scheppen.

Citaat
Als er zweverige wetenschappers zijn die denken in energie, trillingen en golven waarom zouden spirituelen dat niet doen?
Er is een verschil. Woorden als trilling en energie en zo voort hebben in de natuurwetenschappen een exacte betekenis. Ze kunnen precies omschrijven wat ze bedoelen en proefondervindelijk aanwijzen waar dat te vinden is. Als een spiritueel denker zegt iets zegt als 'elke mens resoneert op een frequentie'  dan is het een terechte vraag als je wil weten wat daar nou precies mee bedoeld wordt.

Met warme groet,

Maarten

Duidelijk Maarten, toch, ik zou je willen aansporen iets niet te snel af te doen als zweverig.



Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #108 Gepost op: 26-09-2019 21:50 »
Bedankt voor jullie reacties, het is mij echter net als jullie volkomen duidelijk, dat respect voor de leraar mooi is en zelfs noodzakelijk. Alleen is dat niet iets wat zomaar vanzelfsprekend is, want je kunt wel netjes buigen voor een leraar maar onderhand een hart vol afgunst hebben. Dan wordt het schijnheiligheid, en dat zien we naar mijn mening al veel te vaak. Sorry dat ik soms wellicht wat controversieel overkom, maar zo zij het. Er wordt hierboven uitgelegd hoe buitengewoon de Boeddha ook was, naast zijn gewoonheid als mens. Prima! Ik snap dat uiteraard, maar ik heb zelf ongelofelijk geleden onder het feit dat ik net zo buitengewoon wilde worden als bijvoorbeeld de Boeddha. Waardoor helaas de verkeerde zoektocht een aanvang nam.

Duidelijk, bedankt voor het delen. Leerzaam.

Uiteindelijk heb ik door diepe schade en schande geheel moeten terugtreden op mijn vermeende spirituele vooruitgang, en me moeten buigen voor de doodgewoonheid van de leraar. Want de buitengewoonheid, dat is een groot gevaar. Iedereen wil buitengewoon zijn, of dat nu in de wereld is of in de spiritualiteit. Waarschijnlijk ben ik – door mijn zware geestelijke val - er zodanig van doordrongen dat buitengewoon willen zijn (op een verkeerde manier dus) volkomen verkeerd is en onjuist. Het mooie er van, is dat ik zelf die val heb gemaakt, zelf in die valkuil ben getrapt. Het ego is uiterst doortrapt maar tegelijkertijd volledig onwetend, het “ik” wil in het zoeken spirituele vooruitgang maken. Logisch, maar dat gaat geheid mis. Want de insteek is vanaf het begin volkomen onjuist. Dat is het gevaar van verkeerd begrip, want het ego wil een trip, zelfs overal een trip van maken. Uiteindelijk is het zelfs mogelijk om van de spirituele trip over te stappen op bijvoorbeeld genotmiddelen of drugs. Wees op je hoede voor de valkuil die op de hemel lijkt, want je ziet het niet. Althans, zo is het bij mij gegaan.

Waarschijnlijk kun je ook wel gewoon teveel van jezelf vragen. Doe ik denk ik ook wel. Of het Pad helemaal pijnloos kan? Ik vermoed van niet. Als ik die verslagen van Thai meesters lees, zij hadden het ook niet makkelijk en zij beschrijven hun leerweg ook niet als easy going, valt me, tenminste niet die ik gelezen heb.

Maar ik vind het een heel goed en belangrijk punt waar we misschien op door kunnen gaan.

siebe



Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 922
  • Geslacht: Man
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #109 Gepost op: 27-09-2019 00:56 »
Het topic luidt:  Wie/wat ben ik? En gevraagd werd wat de Boeddha precies onderwees over de vijf khandhas.

Wat wordt verstaan onder khandhas? - In het Boeddhistisch woordenboek*1] staat het volgende:
     >>khandha: letterlijk: ophopingen, groep, aggregaat. Het zijn de bestanddelen die onze persoonlijkheid uitmaken, ook groeperingen van bestaan genoemd. Er is een vijfvoudige, een tweevoudige en een drievoudige indeling van die bestanddelen.
a) De vijfvoudige indeling: lichaam of vorm (rūpa), gevoel (vedanā), gewaarwording, waarneming (saññā), geestelijke formaties (samkhārā), en bewustzijn (viññāna).
b) De tweevoudige indeling: nama-rupa: geest en lichamelijkheid.
c) De drievoudige indeling: bewustzijn, geestelijke factoren, lichamelijkheid.

   Deze groepen zijn voor alle wezens – behalve voor de heilige die van elke begeerte vrij is – het eigenlijke object van hun hechten (upādāna) en daarom worden zij ook 'groepen van hechten' (upādāna-kkhandha) genoemd. Omdat zij de totale lichamelijke en geestelijke object-wereld van het betreffende individu insluiten, kunnen zij ook als 'groepen van bestaan' worden aangeduid.
   Wat als individueel bestaan wordt beschouwd, is in werkelijkheid niets anders dan een proces van die geestelijke en lichamelijke verschijnselen. Deze vijf groepen echter vertonen noch apart noch collectief een zelfstandig, op zichzelf bestaand iets (atta), noch is er een zelfstandig iets te vinden afzonderlijk van die groepen. Deze vijf groepen vormen een abstracte rangschikking maar ze hebben geen werkelijk bestaan als vijf volledige groepen. Er kan maar één vertegenwoordiger van deze groepen ontstaan met een staat van bewustzijn. Bijvoorbeeld, met eenzelfde eenheid van bewustzijn kan slechts één enkele soort van gevoelens (vreugde, of verdriet) verbonden worden en nooit meer dan één. Evenzo kunnen geen twee verschillende gewaarwordingen op hetzelfde moment ontstaan. Ook van de diverse soorten bewustzijn kan slechts één tegelijk aanwezig zijn.
   “Wat is de groep van lichamelijkheid? Het zijn de vier primaire elementen [aarde, water, vuur, lucht] en lichamelijkheid daarvan afhankelijk.
   Wat is de groep van gevoelens? Het zijn de zes klassen van gevoelens: gevoelens door visuele indruk, gevoelens door klank-indruk, door geur-indruk, door smaak-indruk, door tast-indruk en door geestelijke indruk.
   Wat is de groep van gewaarwording? Er zijn zes klassen van gewaarwording: gewaarwording van zichtbare objecten, van geluiden, van geuren, van smaken, van lichamelijke indrukken en van geestelijke indrukken.
   Wat is de groep van geestelijke formaties? Er zijn zes klassen van wilstoestanden, namelijk m.b.t. zichtbare objecten, m.b.t. geluiden, m.b.t. geuren, m.b.t. smaken, m.b.t. lichamelijke indrukken, en m.b.t. geestelijke objecten.
   Wat is de groep van bewustzijn? Er zijn zes klassen van bewustzijn: oog-bewustzijn, oor-bewustzijn, neus-bewustzijn, tong-bewustzijn, lichaam-bewustzijn, en geest-bewustzijn.” (S.XXII,56).
   Over de onafscheidelijkheid van deze groepen is gezegd: “Wat er ook bestaat aan gevoelens, gewaarwordingen en aan geestelijke formaties, deze dingen zijn verbonden, niet onverbonden. En het is onmogelijk het een van het ander te scheiden en het verschil ervan aan te tonen. Want alwat men voelt, dat neemt men waar; en wat men waarneemt, daarvan is men zich bewust.” (M.43).
   Verder is gezegd: “Het is onmogelijk het verdwijnen uit het ene bestaan en het intreden in een nieuw bestaan uit te leggen, of de groei, toename en ontwikkeling van bewustzijn uit te leggen onafhankelijk van lichamelijkheid, gevoelens, gewaarwording en geestelijke formaties.” (S.XII,53).
   Betreffende de onpersoonlijkheid (anatta) en leegheid (suññata) van de vijf groepen is gezegd: “Wat er ook bestaat aan lichamelijkheid, gevoelens, gewaarwording, geestelijke formaties en bewustzijn, hetzij in het verleden, tegenwoordig of toekomstig, eigen of van anderen, grof of fijn, hoog of laag, veraf of nabij, dit moet men overeenkomstig de werkelijkheid en ware wijsheid aldus begrijpen: ‘Dit behoort mij niet toe, dit ben ik niet, dit is niet mijn zelf.’” (S.XXI,5).(S.22.48)
   De vijf groepen van bestaan zijn leeg, onwerkelijk, niet-reëel, evenals de waterbellen in een rivier. (Zie S.XXII,95).<<

   De vraag “Wie of wat ben ik?” kan alleen opkomen bij een wereldling, iemand die nog niet het pad van heiligheid heeft betreden.

   Alles wat samengesteld is, is vergankelijk, niet-blijvend. Verandering is inderdaad de ware natuur van bestaan, zoals Siebe aanhaalde.

   Alleen Nibbana is niet samengesteld en is daarom blijvend.

   Dit in het kort. Alles in dit bestaan is zonder een zelf, zonder een ik.
 
Uitvoerig is het behandeld in diverse leerreden.

   In de uiteenzetting  van de elementen (Dhatuvibhanga sutta, MN 140) onderwees de Boeddha over de mens o.a. het volgende:

       “De mens bestaat uit zes elementen, namelijk het aarde-element, het water-element, het vuur-element, het wind-element, het ruimte-element en het bewustzijn-element. “
   Verder zijn er zes grondslagen voor contact, namelijk de zintuigen van zien, horen,ruiken, proeven, aanraken en het zintuig van de geest.
   Ook zijn er achttien soorten van geestelijk naderen. 
Wanneer men met het oog een vorm ziet, kan vreugde of droefenis of gelijkmoedigheid ontstaan.
Wanneer men met het oor een geluid hoort, kan vreugde of droefenis of gelijkmoedigheid ontstaan.
Wanneer men met de neus een geur ruikt, kan vreugde of droefenis of gelijkmoedigheid ontstaan.
Wanneer men met de tong een smaak proeft, kan vreugde of droefenis of gelijkmoedigheid ontstaan.
Wanneer men met het lichaam een aanrakingsobject voelt, kan vreugde of droefenis of gelijkmoedigheid ontstaan.
Wanneer men met de geest een geestobject waarneemt, kan vreugde of droefenis of gelijkmoedigheid ontstaan.

Bovendien heeft de mens vier grondslagen. Er is de grondslag van de wijsheid, de grondslag van de waarheid, de grondslag van de verzaking en de grondslag van de vrede.
Iemand die op deze grondslagen staat, wordt niet meer door de stromen van de denkbeelden overstroomd, en wanneer de stromen van de denkbeelden hem niet meer overstromen, dan wordt hij een ‘wijze in de vrede’ genoemd. Men moet wijsheid niet verwaarlozen, men moet de waarheid oprecht houden, men moet verzaking onderhouden, en men moet voor de vrede oefenen.
   Hoe verwaarloost men wijsheid niet? Er zijn deze zes elementen: het aarde-element, het water-element, het vuur-element, het wind-element, het ruimte-element en het bewustzijn-element.
Het aarde-element kan zowel innerlijk als uiterlijk zijn. Het innerlijke aarde-element bestaat hierin: wat er bestaat aan vaste innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren en die object van hechten zijn, zoals hoofdhaar, lichaamshaar, nagels, tanden, huid, vlees, spieren, pezen, beenderen, beendermerg, nieren, hart, lever, middenrif, milt, longen, dikke darm, dunne darm, maag, ontlasting of wat er anders nog is aan innerlijke dingen, dat noemt men het innerlijke aarde-element. Zowel het innerlijke als het uiterlijke aarde-element zijn alleen maar aarde-element. En dat moet met gepaste wijsheid overeenkomstig de werkelijkheid aldus beschouwd worden: “Dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.” Wanneer men zo het aarde-element beschouwt, dan volgt onthechting wat betreft het aarde-element.
   Het water-element kan zowel innerlijk als uiterlijk zijn. Het innerlijke water-element bestaat hierin: wat er aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, water, waterig is en object van hechten, zoals gal, slijm, etter, bloed, zweet, vet, tranen, talg, speeksel, snot, gewrichtsvloeistof, urine of wat er anders nog aan innerlijke, tot iemand zelf behorende dingen, water, waterig is en object van hechten, dat noemt men het innerlijke waterelement. Zowel het innerlijke als het uiterlijke water-element zijn alleen maar water-element. En dat moet met gepaste wijsheid overeenkomstig de werkelijkheid aldus beschouwd worden: “Dit is niet van mij, dit ben ik niet, dit is niet mijn zelf.” Wanneer men het water-element zo beschouwt, dan volgt onthechting wat betreft het water-element.
      Het vuur-element kan zowel innerlijk als uiterlijk zijn. Het innerlijke vuur-element bestaat hierin: wat er bestaat aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, die vuur zijn, vurig en object van hechten, dus datgene waardoor men verwarmd wordt, ouder wordt en verteerd wordt, en datgene waardoor verteerd wordt wat gegeten, gedronken en geproefd is, of wat er anders nog aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, vuur, vurig is en object van hechten, dat noemt men het innerlijke vuur-element. Zowel het innerlijke als het uiterlijke vuur-element zijn alleen maar vuur-element. En dat moet met gepaste wijsheid aldus bezien worden: “Dit is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.” Wanneer men het vuur-element zo beschouwt, dan volgt onthechting wat betreft het vuur-element.
      Het wind-element kan zowel innerlijk als uiterlijk zijn. Het innerlijke wind-element is aldus: wat er aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, wind, winderig is, en object van hechten, namelijk opstijgende winden, neergaande winden, winden in de buik, winden in de darmen, winden die door de ledematen stromen, in- en uitademing, of wat er anders nog aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, wind, winderig is en object van hechten, dat noemt men het innerlijke wind-element. Zowel het innerlijke als het uiterlijke wind-element zijn alleen maar wind-element. En dat moet met gepaste wijsheid aldus bezien worden: “Dit is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.” Wanneer men het wind-element zo met gepaste wijsheid overeenkomstig de werkelijkheid beschouwt, dan volgt onthechting wat betreft het wind-element.
      Het ruimte-element kan zowel innerlijk als uiterlijk zijn. Het innerlijke ruimte-element is aldus: wat er aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, ruimte, ruimtelijk is en object van hechten, dus de oorgaten, de neusgaten, de mondopening, en de opening waarmee datgene wat gegeten, gedronken, verteerd en geproefd is, afgeslikt wordt, en de opening waarin het zich ophoopt, en de opening waardoor het beneden uitgescheiden wordt, of wat er anders nog aan innerlijke dingen die tot iemand zelf behoren, ruimte, ruimtelijk is en object van hechten: dat noemt men het innerlijke ruimte-element. Zowel het innerlijke als het uiterlijke ruimte-element zijn alleen maar ruimte-element. En dat moet met gepaste wijsheid aldus bezien worden: “Dit is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.” Wanneer men het ruimte-element zo met gepaste wijsheid overeenkomstig de werkelijkheid beschouwt, dan volgt onthechting wat betreft het ruimte-element.
      Dan blijft nog het bewustzijn over.*3] Met dat bewustzijn neemt waar: ‘dit is aangenaam,’ men neemt waar: ‘dit is pijnlijk,’ men neemt waar: ‘dit is noch pijnlijk noch aangenaam.’
Door contact ontstaat een aangenaam gevoel. Bij het beëindigen van dat contact begrijpt men: ‘Het aangename gevoel is beëindigd.’
Door contact ontstaat een pijnlijk gevoel. Bij het beëindigen van dat contact begrijpt men: ‘Het pijnlijke gevoel is beëindigd.’
Door contact ontstaat een noch pijnlijk noch aangenaam gevoel. Bij het beëindigen van dat contact begrijpt men: ‘Het noch pijnlijke noch aangename gevoel is beëindigd.’
      Dan blijft alleen nog gelijkmoedigheid over, gezuiverd en stralend, soepel, smeedbaar en helder stralend. Men begrijpt: ‘Wanneer ik deze gelijkmoedigheid, die zo gezuiverd en stralend is, ga richten op de gebieden van de onstoffelijke meditaties (‘ruimte is oneindig’; ‘bewustzijn is oneindig’; ‘niets is er’; ‘noch waarneming noch niet waarneming’), en mijn geest dienovereenkomstig ga ontplooien, dan zou deze gelijkmoedigheid van mij, door dat meditatieve gebied gedragen, eraan vasthechtend, zeer lang voortduren.
Men begrijpt: ‘Wanneer ik deze gelijkmoedigheid, die zo gezuiverd en stralend is, ga richten op die onstoffelijke meditatieve gebieden, en mijn geest dienovereenkomstig ga ontplooien, dan is dat gevormd. Men vormt geen enkele voorwaarde en produceert geen enkele wilsopwelling in de richting van bestaan of bestaansmogelijkheid. Omdat men geen enkele voorwaarde vormt, en geen enkele wilsopwelling in richting van bestaan of bestaansmogelijkheid produceert, hecht men nergens meer vast aan de wereld. Wanneer men niet vasthecht, is men niet opgewonden. Wanneer men niet opgewonden is, bereikt men persoonlijk Nibbana.
       Men begrijpt dat elke soort van gevoel vergankelijk is. Wanneer men dan een aangenaam gevoel of een pijnlijk gevoel of een noch pijnlijk noch aangenaam gevoel voelt, dan voelt men het als bevrijde.
   Iemand die deze wijsheid bezit, bezit de hoogste grondslag van de wijsheid. Want dit is de hoogste edele wijsheid, namelijk het weten van de vernietiging van alle dukkha. Zijn bevrijding die op de waarheid is gebaseerd, is onwrikbaar. Want dat is onecht wat een bedrieglijke aard heeft, en dat is echt wat een onbedrieglijke aard heeft - Nibbāna. Daarom bezit iemand die deze waarheid bezit, de hoogste grondslag van de waarheid. Want bhikkhu, dit is de hoogste edele waarheid, namelijk Nibbana dat een onbedrieglijke aard heeft.
      Vroeger, toen hij onwetend was, ervoer hij hebzucht, begeerte en hevig verlangen; die zijn nu door hem overwonnen, verwijderd, zodat ze aan een toekomstig ontstaan ervan niet meer onderworpen zijn. Vroeger, toen hij onwetend was, ervoer hij toorn, kwaadwil en haat; die zijn nu door hem overwonnen, verwijderd, zodat zij aan een toekomstig ontstaan ervan niet meer onderworpen zijn. Vroeger, toen hij onwetend was, ervoer hij onwetendheid en verblinding; die is nu door hem opgegeven, verwijderd, zodat ze niet meer aan een toekomstig ontstaan ervan is onderworpen. Daarom bezit iemand die deze vrede bezit, de hoogste grondslag van de vrede. Want dit is de hoogste edele vrede, namelijk de bevrijding van begeerte, haat en verblinding.
      Met betrekking hierop werd gezegd dat men wijsheid niet moet verwaarlozen, dat men de waarheid oprecht moet houden, dat men verzaking moet onderhouden, en dat men voor de vrede moet oefenen.

      De stromen van de denkbeelden overstromen iemand niet meer die op deze grondvesten staat, en wanneer de stromen van de denkbeelden hem niet meer overstromen, dan wordt hij een ‘wijze in de vrede’ genoemd, zo werd gezegd. En met betrekking waarop werd dit gezegd?
      ‘Ik ben’ is een denkbeeld; ‘ik ben dit’ is een denkbeeld; ‘ik zal zijn’ is een denkbeeld; ‘ik zal niet zijn’ is een denkbeeld; ‘ik zal bezitten’ is een denkbeeld; ‘ik zal vorm bezitten’ is een denkbeeld; ‘ik zal vormloos zijn’ is een denkbeeld’; ‘ik zal waarnemend zijn’ is een denkbeeld; ‘ik zal niet waarnemend zijn’ is een denkbeeld; ‘ik zal noch waarnemend noch niet waarnemend zijn’ is een denkbeeld. Denkbeeld is een ziekte, een gezwel, een stekel. Doordat men elk denkbeeld overschrijdt, wordt men een wijze in de vrede genoemd. En de wijze in de vrede is niet geboren, hij wordt niet ouder, sterft niet; hij wordt niet bewogen en heeft geen verlangen. Want in hem is niets meer aanwezig waardoor hij geboren zou kunnen worden. Niet geboren, hoe kan hij dan ouder worden? Niet ouder wordend, hoe kan hij dan sterven? Niet stervend, hoe kan hij dan bewogen worden? Niet bewogen, hoe kan hij dan verlangen hebben?
      Met betrekking hierop werd gezegd: ‘De stromen van de denkbeelden overstromen iemand niet meer die op deze grondslagen staat, en wanneer de stromen van de denkbeelden hem niet meer overstromen, dan wordt hij een ‘wijze in de vrede’ genoemd.’
Dit is de korte uiteenzetting van de zes elementen.” (MN.140)

Het opheffen van persoonlijkheid

      In het voorgaande was te zien dat wanneer de stromen van de denkbeelden iemand niet meer overstromen, wanneer men niet meer een verkeerde visie van een “ik” heeft, dat men dan een ‘wijze in de vrede’ wordt genoemd.
      In de volgende leerrede wordt gesproken over het pad dat naar de opheffing van de persoonlijkheid leidt. Dat pad is als volgt:
Men denkt: ‘Het oog, de vormen, het zienbewustzijn, het ziencontact, het gevoel, de dorst - dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.’
Men denkt: ‘Het oor, de geluiden, het hoorbewustzijn, het hoorcontact, het gevoel, de dorst - dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.’
Men denkt: ‘De neus, de geuren, het ruikbewustzijn, het ruikcontact, het gevoel, de dorst - dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.’
Men denkt: ‘De tong, de smaken, het smaakbewustzijn, het smaakcontact, het gevoel, de dorst - dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.’
Men denkt: ‘Het lichaam, de aanrakingen, het aanrakingsbewustzijn, het aanrakingscontact, het gevoel, de dorst - dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.’
Men denkt: ‘De geest, de gedachten, het denkbewustzijn, het denkcontact, het gevoel, de dorst, - dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf.’
[Zo is het pad dat naar de opheffing van de persoonlijkheid leidt].

‘Door het oog en de vormen ontstaat het zienbewustzijn; de inslag van die drie geeft contact; door het contact ontstaat een gevoel van welzijn of van wee of noch van wee noch van welzijn. Door een aangenaam gevoel getroffen ervaart men vreugde, bevrediging, vermaak eraan; en een begeerlijke impuls komt bij iemand op. Door een onaangenaam gevoel getroffen wordt men verdrietig, beklemd, men jammert, slaat zich steunend op de borst, raakt in wanhoop, en een impuls van tegenzin komt bij iemand op. Door een noch onaangenaam noch aangenaam gevoel getroffen kan men het begin en vergaan, lafenis en ellende en overwinning van deze ervaring niet overeenkomstig de waarheid begrijpen; en een onwetende impuls komt bij iemand op. Maar dat iemand, die bij aangename gevoelens een begeerlijke impuls niet heeft verloochend, die bij onaangename gevoelens een impuls van tegenzin niet heeft afgewezen, die bij noch onaangename noch aangename gevoelens een onwetende impuls niet heeft uitgewist, onwetendheid niet heeft verloren, weten niet heeft verworven, - dat die persoon nog tijdens zijn leven een einde kan maken aan het lijden: dat is onmogelijk.

Door het gehoor en de geluiden ontstaat het hoorbewustzijn; door het ruikzintuig en de geuren ontstaat het ruikbewustzijn; door het smaakzintuig en de smaken ontstaat het smaakbewustzijn; door de tastzin en de aanrakingen ontstaat het aanrakingsbewustzijn; door het denken en de gedachten ontstaat het denkbewustzijn; - de inslag van die drie geeft contact, door het contact ontstaat een gevoel van welzijn of van wee of noch van wee noch van welzijn. Door een aangenaam gevoel getroffen ervaart men vreugde, bevrediging, vermaak eraan; en een begeerlijke impuls komt bij iemand op. Door een onaangenaam gevoel getroffen wordt men verdrietig, beklemd, men jammert, slaat zich steunend op de borst, raakt in wanhoop, en een impuls van tegenzin komt bij iemand op. Door een noch onaangenaam noch aangenaam gevoel getroffen kan men het begin en vergaan, lafenis en ellende en overwinning van dat gevoel niet overeenkomstig de waarheid begrijpen; en een onwetende impuls komt bij iemand op. Maar dat iemand, die bij aangename gevoelens een begeerlijke impuls niet heeft verloochend, die bij onaangename gevoelens een impuls van tegenzin niet heeft afgewezen, die bij noch onaangename noch aangename gevoelens een onwetende impuls niet heeft uitgewist, onwetendheid niet heeft verloren, weten niet heeft verworven, - dat die persoon nog tijdens zijn leven een einde zal maken aan het lijden: dat is onmogelijk.

‘Door het oog en de vormen ontstaat het zienbewustzijn; de inslag van die drie geeft contact; door het contact ontstaat een gevoel van welzijn of van wee of noch van wee noch van welzijn. Door een aangenaam gevoel getroffen ervaart men geen vreugde, geen bevrediging, geen vermaak eraan; en een begeerlijke impuls komt niet bij iemand op. Door een onaangenaam gevoel getroffen wordt men niet verdrietig, niet beklemd, men jammert niet, slaat zich niet steunend op de borst, raakt niet in wanhoop, en een impuls van tegenzin komt niet bij iemand op. Door een noch onaangenaam noch aangenaam gevoel getroffen kan men het begin en vergaan, lafenis en ellende en overwinning van dat gevoel overeenkomstig de waarheid begrijpen; en een onwetende impuls komt niet bij iemand op. Maar dat iemand, die bij aangename gevoelens een begeerlijke impuls heeft verloochend, die bij onaangename gevoelens een impuls van tegenzin heeft afgewezen, die bij noch onaangename noch aangename gevoelens een onwetende impuls heeft uitgewist, onwetendheid heeft verloren, weten heeft verworven, - dat die persoon nog tijdens zijn leven een einde zal maken aan het lijden: dat is mogelijk.

Door het gehoor en de geluiden ontstaat het hoorbewustzijn; door het ruikzintuig en de geuren ontstaat het ruikbewustzijn; door het smaakzintuig en de smaken ontstaat het smaakbewustzijn; door de tastzin en de aanrakingen ontstaat het aanrakingsbewustzijn; door het denken en de gedachten ontstaat het denkbewustzijn; - de inslag van die drie geeft contact, door het contact ontstaat een gevoel van welzijn of van wee of noch van wee noch van welzijn. Door een aangenaam gevoel getroffen ervaart men geen vreugde, geen bevrediging, geen vermaak eraan; en een begeerlijke impuls komt niet bij iemand op. Door een onaangenaam gevoel getroffen wordt men niet verdrietig, niet beklemd, men jammert niet, slaat zich niet steunend op de borst, raakt niet in wanhoop, en een impuls van tegenzin komt niet bij iemand op. Door een noch onaangenaam noch aangenaam gevoel getroffen kan men het begin en vergaan, lafenis en ellende en overwinning van dat gevoel overeenkomstig de waarheid begrijpen; en een onwetende impuls komt niet bij iemand op. Maar dat iemand, die bij aangename gevoelens een begeerlijke impuls heeft verloochend, die bij onaangename gevoelens een impuls van tegenzin heeft afgewezen, die bij noch onaangename noch aangename gevoelens een onwetende impuls heeft uitgewist, onwetendheid heeft verloren, weten heeft verworven, - dat die persoon nog tijdens zijn leven een einde zal maken aan het lijden: dat is mogelijk.

Bij een dergelijke overweging krijgt de ervaren heilige discipel een tegenzin van het oog, van de vormen, van het zienbewustzijn, van ziencontact, van gevoel, van de dorst. Hij krijgt een tegenzin van het oor, van de geluiden, van het hoorbewustzijn, van hoorcontact, van gevoel, van de dorst. Hij krijgt een tegenzin van de neus, van de geuren, van het ruikbewustzijn, van het ruikcontact, van het gevoel, van de dorst. Hij krijgt een tegenzin van de tong, van de smaken, van het smaakbewustzijn, van het smaakcontact, van het gevoel, van de dorst. Hij krijgt een tegenzin van het lichaam, van de aanrakingen, van het aanrakingsbewustzijn, van het aanrakingscontact, van het gevoel, van de dorst. Hij krijgt een tegenzin van de geest, van de gedachten, van het denkbewustzijn, van het denkcontact, van het gevoel, van de dorst.
Door de tegenzin wendt hij zich ervan af. Afgewend maakt hij zich ervan vrij. ‘In de bevrijde is de bevrijding,’ dit inzicht ontstaat. ‘Opgedroogd is de geboorte, het heilige leven is volbracht, de taak is gedaan, deze wereld is niet meer,’ zo begrijpt hij dan.”
(MN.148 Chachakka sutta)

[Kortom, de zintuigen zijn niet zelf, ze ontstaan en vergaan. De zintuiglijke objecten zijn niet zelf, ze ontstaan en vergaan. Het bewustzijn ontstaan door contact van zintuig en object is niet zelf, het ontstaat en vergaat. Het contact tussen zintuig en object is niet zelf, het ontstaat en vergaat. Het gevoel ontstaan door contact tussen zintuig en object is niet zelf, het ontstaat en vergaat. De dorst ontstaan door het gevoel, is niet zelf, die ontstaat en vergaat. Dat is niet van mij, dat ben ik niet, dat is niet mijn zelf. - Zo weet men dan, zo ziet men in. En men hecht nergens meer aan. Wanneer men onthecht is, is men vrij.]

De wortel van alle dingen

      En in de leerrede over de wortel van alle dingen (MN 1, Mūla pannāsakam) sprak de Verhevene o.a. aldus:
“Een niet onderwezen wereldling,*4] die geen acht slaat op de edelen of op oprechte mensen, en de leer van hen niet navolgt, die er niet in geschoold is, hij neemt het aarde-element als aarde-element waar.*5] Hij maakt zich er een voorstelling van, is van mening dat het hem toebehoort, en schept er behagen in. De reden is dat hij het niet volledig heeft doorzien.
Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, [ ...] het gebied van oneindigheid van ruimte, het gebied van oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, en het gebied van noch waarneming noch niet waarneming.
Hij neemt het geziene als het geziene waar, hij maakt zich er een voorstelling van, is van mening dat het hem toebehoort en schept er behagen in. De reden is dat hij het niet volledig heeft doorschouwd.
Evenzo is het met het gehoorde, het ondervondene (dit omvat datgene wat geproefd, gesmaakt, geroken en aangeraakt is), het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.*6]

Maar iemand in hogere scholing,*7] wiens geest het doel nog niet heeft bereikt en die nog streeft naar de hoogste zekerheid tegen het geboeid zijn, hij onderkent het aarde-element direct als aarde-element.*8] Als hij dat heeft onderkend, moet hij zich er geen voorstelling van maken.*9] Hij moet niet menen: 'Het is van mij.' Hij moet er geen behagen in scheppen. En waarom? Opdat hij het volledig moge doorschouwen.”
Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element,[...] het gebied van oneindigheid van ruimte, het gebied van oneindigheid van bewustzijn, het gebied van nietsheid, het gebied van noch waarneming noch niet waarneming. Hij neemt het geziene als het geziene waar, hij maakt zich er een voorstelling van, is van mening dat het hem toebehoort en schept er behagen in. De reden is dat hij het niet volledig heeft doorzien.
Evenzo is het met het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.

Iemand die een Arahant is, met vernietigde neigingen, die het heilige leven heeft geleefd, die de last heeft afgelegd, die het ware doel heeft bereikt, die de boeien van het bestaan heeft verwoest, en die door uiteindelijk inzicht volledig bevrijd is, hij onderkent het aarde-element direct als aarde-element. Hij maakt zich er geen voorstelling van,*10] hij is niet van mening 'het aarde-element is van mij,' hij schept er geen behagen in. En waarom? Omdat hij het volledig heeft doorzien.”*11]
Evenzo met het water-element, het vuur-element, het wind-element, [...] het geziene, het gehoorde, het ondervondene, het vernomene, eenheid, veelvuldigheid, alles, Nibbana.
Een Arahant maakt zich daar geen voorstelling van. Hij is niet van mening 'het is van mij.' Hij schept er geen behagen in. En wel omdat hij vrij is van begeerte, omdat begeerte bij hem vernietigd is.*12] Ook is de Arahant vrij van afkeer, bij hem is afkeer vernietigd. En bovendien is hij vrij van onwetendheid, bij hem is onwetendheid vernietigd.”

      Alle termen zijn slechts conventionele symbolen. Zij onthullen de werkelijkheid niet. Er is geen verschil tussen de gewone mens van de wereld, de gedisciplineerde mens die nog moet leren, de in de stroom getredene en de arahant wat betreft het gebruik van woorden in de dagelijkse betekenis ervan. Het verschil ligt in het feit dat de mens van de wereld ze als werkelijkheid beschouwt, terwijl de arahant de ware natuur ervan heeft verwerkelijkt als leeg, verstoken van een eigenheid. En daarom is de eerste eraan gehecht, en de laatste niet. Ook de heiligen van de verschillende niveaus zijn in staat er niet aan gehecht te zijn in overeenstemming met de graad van hun geestelijke ontwikkeling.

      De mening dat er een “ik”  is, is een illusie. Vrij te zijn van die illusie betekent niet dat men verdwijnt. Maar de volmaakte heilige is onmeetbaar; voor hem zijn er geen woorden waarmee hij aangeduid kan worden.

      Op de vraag die in de titel van dit topic gesteld werd, namelijk: “ “Wie/wat ben ik?” kan geantwoord worden dat de visie dat er een “ik” als drijvende kracht is, verkeerd is. De mens bestaat uit bestanddelen die de persoonlijkheid uitmaken, Die bestanddelen zijn lichaam, gevoel, gewaarwording of waarneming, geestelijke formaties en bewustzijn.

_____

*1] Boeddhistisch woordenboek, zie: https://www.facettenvanhetboeddhisme.nl/12.%20Woordenboek.html 

*2] Purisa is het Pali-woord voor ‘man’ of algemeen ‘mens’. Het wordt niet in samenhang met het geloof in persoonlijkheid gebruikt, maar het beschrijft de individualiteit die ook een Verlichte heeft.

*3] Bewustzijn wordt op een bijzondere manier behandeld. Het bewustzijn is in wezen negatief, de inhoud ervan zijn de voornoemde vijf elementen. Omdat het waarnemend bewustzijn steeds een niveau boven het waargenomene staat, is ermee bijzonder taai de voorstelling van duurzaamheid verbonden. De Boeddha beschrijft het oorzakelijk ontstaan van bewustzijn aan de hand van (vergankelijk) gevoel, om de voorstelling van een onafhankelijk bestaand, duurzaam bewustzijn te doorbreken.

*4] Een wereldling is iemand die nog geen niveau van heiligheid bereikt heeft. Hij bevindt zich nog volledig in de sfeer van verkeerde opvattingen.

*5] Het werkwoord sañjanati heeft niet betrekking op het "directe inzien overeenkomstig de werkelijkheid", maar op de waarneming van de wereldling die door onwetendheid gevormd is, het “als waar aannemen” dat de basis is voor de vorming van een concept, waardoor de scheiding tussen subject en object gevestigd wordt, en zo de ik-illusie.

*6] Aan het concept van Nibbana moet geen bijzondere plaats gegeven worden. Een Verlichte hecht aan geen enkel concept, ook niet aan Nibbana.

*7] Een in de stroom getredene, een eenmaal wederkerende, een niet meer wederkerende: op deze niveaus van heiligheid is verkeerde opvatting al overwonnen, maar nog niet de basis-onwetendheid.

*8] Het werkwoord abhijanati beschrijft een onderkennen, letterlijk een erboven staan, dat vrij is van verkeerde opvatting.

*9] De oefenende, die al een bovenwereldlijk niveau bereikt heeft, maar nog niet volledig bevrijd is, is nog niet vrij van de waan "ik ben". Hij weet echter op grond van zijn juiste zienswijze dat dit ik-idee niet overeenkomt met de waarheid. Hij werkt daarom aan de volledige bevrijding.

*10] De Arahant heeft niet alleen de mening van een persoonlijkheid overwonnen, maar ook begeerte en ik-waan. De oorzaak voor conceptuele voorstellingen is bij hem niet meer aanwezig.

*11] Hij heeft de vier edele waarheden in deze objecten doorzien. Tevens heeft hij die vier edele waarheden in zich verwerkelijkt en heeft hij het einde van dukkha bereikt.

*12] Het volledige doorschouwen van de Arahant gaat samen met de vernietiging van de drie onheilzame wortels: begeerte, afkeer, onwetendheid.


met vriendelijke groet
Nico
« Laatst bewerkt op: 27-09-2019 10:55 door nico70+ »

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #110 Gepost op: 27-09-2019 12:52 »
Mijn indruk is dat de Boeddha uitlegt dat er in de geest al eindeloos lang een proces bestaat van identificatie met wat we ervaren aan lichamelijkheid/rupa, aan gevoelens/vedana, aan voorstellingen/herinneringen/herkenningen (sanna), mentale formaties (sankhara) en gewaarwordingen (vinnana). Er is een proces van hechten daaraan in de geest. Ook hiervoor geldt, niemand doet dit. Er is ook geen Ik die dit hechten aanstuurt.

We beleven bijvoorbeeld lichamelijkheid als "Ik", als wie we zijn. En mocht dat innerlijk beleefde gevoel van lichamelijkheid bijvoorbeeld eens wegvallen, wat kan, dan is de kans groot dat angst en paniek ontstaat. Juist omdat er dan de indruk ontstaat "Ik ben niet meer, ben IK er nog wel?". De indruk dat er iets niet klopt aan jezelf ontstaat. De kans is dan groot dat je allerlei zaken gaat aanraken om het vertrouwde gevoel van lichamelijkheid weer terug te krijgen. En als je via aanraking dat weer terugkrijgt, komt er weer een soort geruststelling in de geest terug. Het teken "alles is weer oke, alles weer vertrouwd" licht op.

Dit heb ik zo beleefd en aldoende herkend dat het besef van "Ik ben/besta", zoals de Boeddha onderwijst, inderdaad gekoppeld is aan ervaringen/aan de khandha's. Ongemerkt ben je er mee geïdentificeerd en is het besef van "Ik besta" daar aan gekoppeld. Ongemerkt zit er ook in jezelf een besef van vertrouwdheid met wat je allemaal ervaart. Ervaringen zijn als je (geestelijk) huis. Je loopt er in en alles is bekend, vertrouwd, ligt op de plek waar het altijd ligt. Zo gaat de geest ook om met wat ie ervaart. Ongemerkt zit er ook het verlangen dat alles zo blijft zoals het is, want dan blijf JIJ zoals het is, dat is tenminste wat de geest denkt.

Al dit soort zaken spelen op een dieper niveau dan het denken en intellect, volgens mij, en zijn daarom, volgens mij, ook niet op te lossen via denken of intellect. Je kunt wel bij jezelf denken:  "dit lichaam is niet van mij, deze gevoelens niet, ik ben het niet" etc. maar je geest trekt zich er niks van aan, waarschijnlijk, en via dieper liggende emotionele processen blijft het zoeken naar veiligheid, bestendigheid, bescherming. Dat is althans mijn ervaring.

Maar hoe kan het dat vinden? Daar gaat de Boeddha-Dhamma over toch? Eigenlijk is het antwoord van de Boeddha doodeenvoudig...de geest vindt veiligheid, bestendigheid, bescherming als ie stopt met dat identitifceren met ervaringen,  en het idee dat je bestaat als, dit en dat bestaat. Toch?

Bestaan we nou echt niet als gedachten eindigen? Besta we nou echt niet als plannen en verlangens eindigen? Bestaan we nou echt niet als het van binnen beleefde besef van lichamelijkheid eindigt?  Bestaan we nou echt niet als boosheid eindigt? Ik denk dat de weg is dat we dit moeten ervaren en dan zien.

Ik weet nog wel dat toen ik begon met beoefening ik best bang was voor het eindigen van gedachten. Ik had angst dat ik niet meer zou kunnen opstarten als het ware. Het is echt raar wat de geest je allemaal voor ramp en spookverhalen kan voortoveren. Mijn geest is daar dol op. Nu heb ik die angst niet meer in ieder geval. Zonder gedachten zijn is helemaal niet meer angstig en zorgen om niet meer kunnen opstarten zijn er ook niet meer. Overigens, zonder gedachten zijn zou volgens leraren niet iets moeten zijn wat je beoefent, maar als het zo is, is het zo. 

Ik denk dat het wel erg van mens tot verschilt hoe ie reageert op beëindiging. Ik denk dat de Boeddha weinig angsten zal hebben beleefd, maar bij mij zit dat diep. Ik zie dit zelf als een teken van diepe begoocheling, in de zin dat er in mijn geest een uiterst sterke neiging is om beëindiging te wantrouwen, of dat nu van gedachten is, gevoelens, innerlijk besef van lichamelijkheid. Ik had ook een moment angst voor de beeindiging van bewustzijn. Ik denk dat niet bij ieder mens angst zo sterk is. Er zijn mensen die zijn eerder nieuwsgierig en staan open voor wat er dan ook gebeurt.

Voor mezelf is het Pad een soort loskomen van al die identificaties. Overwegingen helpen mij niet. Ik moet het ervaren.

Misschien herkennen jullie er iets in en hebben jullie er wat aan.


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 922
  • Geslacht: Man
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #111 Gepost op: 27-09-2019 13:08 »
Beste Siebe,

Je hoeft gedachten niet op te geven. Belangrijk is dat je je er niet mee identificeert. Zolang als je van mening bent dat het JOUW gedachten zijn, dan identificeer je je nog ermee. Maar als je het oorzakelijk ontstaan van gedachten hebt ingezien, dan geef je die identificatie op. Het zijn niet meer JOUW gedachten, maar alleen: gedachten die ontstaan zijn.
Evenzo met gevoelens etc.
Een heilige non (haar naam is me ontschoten) zei, nadat zij de Verlichting had bereikt: "De uitdrukking 'levend wezen' is niet juist. Er zijn alleen losse elementen."

Met discussie, met erover praten bereik je dat inzicht niet. Je zult het op de een of andere manier zelf moeten ervaren.

Groeten
Nico



Offline Onschatbaar Geschenk

  • Actief Lid
  • **
  • Berichten: 35
  • Minder is Meer, We leven in een spiegel
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #112 Gepost op: 27-09-2019 13:29 »
@nico70+

Dank je wel nico70+

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #113 Gepost op: 27-09-2019 13:32 »
Beste Nico,

En toch, ik heb het idee dat andere meester ook tot een ander inzicht komen, bijvoorbeeld de Thai meesters, die lijken te onderwijzen dat de citta, de wezenlijke essentie/natuur van geest/hart, niet bestaat uit losse elementen en ook niet komt en gaat. Dat zien wordt gepresenteerd als essentieel.

Hoe zie je dit?


Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 922
  • Geslacht: Man
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #114 Gepost op: 27-09-2019 21:10 »
Beste Siebe,


Citaat
Mijn indruk is dat de Boeddha uitlegt dat er in de geest al eindeloos lang een proces bestaat van identificatie met wat we ervaren aan lichamelijkheid/rupa, aan gevoelens/vedana, aan voorstellingen/herinneringen/herkenningen (sanna), mentale formaties (sankhara) en gewaarwordingen (vinnana). Er is een proces van hechten daaraan in de geest. Ook hiervoor geldt, niemand doet dit. Er is ook geen Ik die dit hechten aanstuurt.

         Inderdaad is de verkeerde mening dat er een zelf, een ik is, al ondenkbaar lang aanwezig. Je hebt dat goed omschreven dat er geen ik is die het hechten aan iets of aan iemand aanstuurt.
De leer van de Boeddha toont ons dat wij moeten onthechten, moeten loslaten. Dat kan. Velen zijn ons daarin voorgegaan.
   Degene die nog onwetend is, is onderhevig aan hebzucht, begeerte en hevig verlangen. Dat zijn dingen die niet goed zijn, die niet naar de vrede van het hart leiden. Daarom moet men die overwinnen, verwijderen.
    Degene die nog onwetend is, is onderhevig aan toorn, kwaadwil en haat. Dat zijn dingen die niet goed zijn, die niet naar de vrede van het hart leiden. Daarom moet men die overwinnen, verwijderen.
Degene die nog onwetend is, is onderhevig aan onwetendheid en verblinding. Dat zijn dingen die niet goed zijn, die niet naar de vrede van het hart leiden. Daarom moet men die overwinnen, verwijderen.
Wanneer men de smetten van de geest helemaal heeft verwijderd, bezit men de hoogste grondslag van de vrede. Want dit is de hoogste edele vrede, namelijk de bevrijding van begeerte, haat en verblinding.

       Dat is ook uitgelegd in het Sutta Nipata, vooral in de hoofdstukken vier en vijf ervan. Ik heb die eerder gepost.


Citaat
En toch, ik heb het idee dat andere meester ook tot een ander inzicht komen, bijvoorbeeld de Thai meesters, die lijken te onderwijzen dat de citta, de wezenlijke essentie/natuur van geest/hart, niet bestaat uit losse elementen en ook niet komt en gaat. Dat zien wordt gepresenteerd als essentieel.

   Regelmatig breng ik al meer dan tien jaren een bezoek aan een tempel van Thaise bosmonniken. Van het citta wordt inderdaad gezegd dat de ware natuur ervan is dat het “weet”.  In het ogenblik van de Verlichting, waar de avijja en de kilesas definitief uit het citta verdwijnen, blijft alleen nog het reine, schitterende en stralende citta over. Het citta, of in het Nederlands, de gemoedsgesteldheid, het gemoed, het hart, de emotionele kant van de geest, is dan bevrijd van de smetten, hindernissen, boeien, obstakels. Er is geen voorkeur meer voor iets, er is geen afkeer meer van iets. De wereldlijke metgezellen die de geest hebben begeleid en misleid, zijn dan voorgoed vertrokken, verdwenen.

   Maar er moet niet vergeten worden dat het stralende bevrijde citta aan gene zijde van dit wereldlijke bestaan is. Omdat het citta na het verdwijnen van de metgezellen begeerte, haat en onwetendheid niet meer is samengesteld noch zelf samenstelt, kan het niet uiteenvallen, het is blijvend.

   Het zijn woorden om een toestand te omschrijven die niet te beschrijven is. Het blijft altijd maar een poging. De werkelijkheid van de hoogste edele vrede (het bevrijde citta) moet men zelf ervaren.

   Men kan een begin maken met het inzien van oorzakelijk ontstaan, met het inzien dat er geen ik als drijfkracht is.
        Men kan op straat wandelen en een weggeworpen blikje zien liggen. Men denkt, of beter: de gedachte komt op: “Moet dat nu? Kunnen ze dat niet in de afvalbak gooien?” En direct na deze gedachte ontstaat het inzicht dat die gedachte ontstaan is ten gevolge van het zien van dat blikje. Niet een ik heeft gedacht, maar oorzakelijk ontstaan is die gedachte.
        Men kan naar een emotionele gebeurtenis op TV kijken (in het nieuws of in een film bijvoorbeeld). Tranen komen in de ogen. Maar het inzicht ontstaat dan ook dat die tranen veroorzaakt zijn door het zien van de emotionele gebeurtenis. Niet een ik weent, maar door geestelijke en lichamelijke processen zijn de tranen ontstaan.
        Zo zijn er veel voorbeelden te noemen. Het zijn soms kleine gebeurtenissen waardoor men tot eigen inzicht komt van de waarheid van de leer van de Boeddha.
        En als men dat eigen inzicht heeft, dan ontstaat er onwankelbaar vertrouwen in de Boeddha. Dan weet men dat er geen ik is. Dat is het begin van de tocht naar de hoogste vrede.
Of wij dat nu het bevrijde citta noemen of de vrede van het hart, van het gemoed, dat zijn maar woorden om iets aan te duiden.

        Wij moeten ook daaraan niet hechten, moeten er niet aan vastgrijpen. Loslaten, onthechten is niet steeds gemakkelijk.

Met vriendelijke groet
Nico

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1236
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #115 Gepost op: 27-09-2019 21:56 »
Mooi,

De teksten van de Boeddha, de pali sutta's, komen met hun droge formulering in schema vorm en steeds herhalend, soms erg afstandelijk over. Het is dan niet echt gemakkelijk de meer levendige essentie er uit te halen en zonder die levendigheid er in te herkennen, en het dus droog mentaal te benaderen, komt het zelfs soms deprimerend over.

Als we het dan toepasselijk gaan verwoorden, zoals Nico hier doet, dat komt het tot leven, en is het veel inspirerender. Echt mooi.

Aansluitend hierbij wou ik ook nog iets delen met jou Siebe, je weet maar nooit, het kan misschien ook wat helpen om iets van die levendigheid te ontdekken in de leer van de Boeddha. Ik geef soms lezingen over Boeddhisme, de non-duale kant van Boeddhisme, vaak gaat het dan over Dzogchen, en ook al begin ik mij een oude zaag te vinden, omdat ik altijd maar op die Dzogchen terugkom, doe ik dat omdat het, voor mij althans, de leer van de Boeddha tot leven brengt, direct toepasbaar maakt, of aanvoelbaar maakt. Ik weet niet of je er iets aan hebt, maar ziehier toch maar een stukje uit één van die lezingen, een stukje waarin ik de mensen probeer te doen proeven van waar Dzogchen en Boeddhisme in het algemeen ons ongeveer naar toe wil krijgen. Het sluit erg aan bij wat Nico hier boven zo mooi beschreef, lijkt mij.



Stel je voor dat je op een ochtend wakker wordt uit een vredige, diepe slaap. Stilaan komen er gedachten op in die vrede, maar het zijn niet jouw gedachten, het zijn verschijnselen die spontaan opkomen uit de vrede die er is, en al was. Misschien komen er ook herinneringen naar boven, herinneringen aan een iemand te zijn, die dit en dat meemaakte, voor die in slaap viel, maar het zijn niet jouw herinneringen, het zijn beelden die opkomen en als ze niet toegeëigend worden als "mijn beelden, beelden van mij" verdwijnen ze even snel weer als ze verschenen zijn, en dit alles verschijnt en verdwijnt in de vrede die alles wat zich voordoet gewoon opmerkt.

Ook kunnen er waarnemingen opkomen, beelden, tast, reuk, smaak, een lichaamsgevoel, maar hoewel hierbij ook de gedachten kunnen opkomen "ik ben het die ziet, ik ben het die hoort, …", "dit lichaam ben ik", worden ze gewoon opgemerkt als zaken die opkomen in die vrede, net als die beelden, die tast, reuk en smaak ook maar gewoon opgekomen zijn… het komt en gaat.

Misschien komen er ook emoties naar boven: een samenbundeling van gedachten en herinneringen die samengeklit geraakt zijn met lichamelijke sensatie. Maar ook al deze gedachten, herinneringen en sensaties afzonderlijk, en ook het samengesteld geheel ervan dat verschijnt als een emotie, wordt gewoon weer opgemerkt als wat verschijnt, door niemand in bezit gehouden, steeds veranderlijk is, en dus evengoed kan verdwijnen als dat het verschenen is.

Het wordt allemaal opgemerkt als leeg, niet identificeerbaar, niet als iets dat in bezit kan worden genomen of een bezitter kan zijn van iets, maar de verschijning ervan wordt wel degelijk opgemerkt.

Alles dat verschijnt wordt zelf herkend als leeg, maar het wordt ook herkend als wel degelijk verschijnend. Hoewel het verschijnt in die lege vrede en uit die lege vrede, wordt die vrede er zelf niet door opgevuld, want dat wat er in of er uit verschijnt is zelf leeg. Het verschijnt alleen, en het verschijnen wordt opgemerkt, en dat opmerken maakt de leegte helder, kennend.

De leegte als er niets in verschijnt is de leegte in rust. Dat wat verschijnt in die rust, is de leegte in beweging. Hoewel leegte in rust of in beweging kan zijn, verlaat het nooit de leegte en wordt het nooit iets anders dan leegte. In rust is leegte vrede, in beweging is leegte helderheid, in beweging kan leegte zichzelf herkennen. Daarom alles wat verschijnt, zelfs de gedachte "ik ben de geest", zelfs het gevoel "ik ben het lichaam", mag er gewoon zijn, het hoeft niet weg, want het is helderheid, het maakt dat leegte zichzelf kan kennen, waardoor het zichzelf kan bevrijden (dat is iets anders dan dat het weg moet).

En zelfs de gedachten "Oei, ik moet opstaan, ik moet gaan werken" of "ik moet nog dit en dat doen", mogen er gewoon zijn, ze verbergen de leegte waarin dit alles opkomt in het geheel niet, ze zijn, tenminste als ze herkend worden en niet bestreden of aangehaald worden, gewoon zuivere helderheid, leegte in beweging, leegte die opkomt als helderheid en daardoor bewust kan worden van zichzelf.

En zelfs de acties die hieruit voortkomen, zoals het opstaan, kleren aandoen, kinderen naar school brengen, werken, kuisen, eten en slapen, ontvouwen zich gewoon spontaan vanuit die leegte, vanuit die rust, maar zonder dat de leegte zichzelf ooit moet verlaten. Dit alles, indien herkend als leegte in beweging, als helderheid dus, gaat gewoon door, maar zonder de gecentreerdheid rond die hardnekkige gedachten "ik ben dit, ik doe dit, dit is van mij…" die vroeger alle aandacht opeisten, nu zijn het enkel gedachten die verschijnen en weer verdwijnen. Als schrijven in water.

Als iemand een vraag stelt, of de naam van het lichaam roept, dan verschijnt er een ik die antwoord, als de situatie waarin lichaam en geest verkeren vereisen dat er iets gebeurt, dan verschijnt er een ik, een zelf, een schijnbaar afgescheiden iets, dat reageert op die situatie en het nodige doet wat die situatie verwacht. Een gevoel van een zelf te zijn verschijnt op de voorgrond, en de rust blijft als de achtergrond aanwezig, er treedt een vorm van identificatie op om hetgeen dit lichaam en geest te doen heeft, te volbrengen, bijvoorbeeld eten in de mond steken, zonder identificatie is het moeilijk om het eten dat wel nodig is voor het in stand houden van het lichaam in de juiste mond te krijgen, zonder identificatie is het moeilijk om de juiste kinderen van school te halen, zonder identificatie is het moeilijk om het juiste werk te doen dat verwacht wordt, opdat er brood op de plank kan komen.

Maar, wat nu, in helderheid wordt herkend, is dat die identificatie ook maar verschijnt, even verblijft, zolang het nodig is, en dan, als er niet aan wordt vastgehouden, weer verdwijnt, en dan is er niets meer dat blijft kleven of sporen achter laat, het is dan als schrijven in water, de identificaties die geschreven worden laten geen sporen meer na. Het verhaal dat nog steeds geschreven wordt blijft nergens meer als leesbaar achter, het laat geen diepe groeven meer achter zoals bij schrijven in vaste aarde. Het verhaal wordt nog steeds geschreven, maar als een verhaal in het hier en nu.

Dus, verheug je, identificatie is het probleem niet, ik is het probleem niet, het moet dus niet verworpen of afgeworpen worden, het moet gewoon gezien worden voor wat het is: opkomend, even verblijvend en als het dan gelaten wordt voor wat het is, ook weer verdwijnend. Wat niet verdwijnt, wat er altijd is, is je ware aard, je lege en toch stralende heldere essentie.

(Alleen is dit niet alleen "jouw" ware aard, maar de ware aard van iedereen, en van alles. Vandaar: als zelfs dit niet toegeëigend wordt als "dit ben ik, dit is mijn, dit is mijn zelf", alleen dan kan zelfs de notie "Ik ben" zich hierin zelf-bevrijden.)


Lege, en toch heldere groeten,

Dorje.






Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #116 Gepost op: 28-09-2019 14:00 »
Aansluitend hierbij wou ik ook nog iets delen met jou Siebe, je weet maar nooit, het kan misschien ook wat helpen om iets van die levendigheid te ontdekken in de leer van de Boeddha.

Nou fijn hoor Dorje. Bedankt maar weer.

Wat mij betreft betekent levendigheid ook dat al die fijne kennis over het zogenaamd niet bestaan van een Ik te pletter loopt tegen je eigen leven. Het is prachtig hoor als ik Nico zie schrijven..."En als men dat eigen inzicht heeft, dan ontstaat er onwankelbaar vertrouwen in de Boeddha. Dan weet men dat er geen ik is"... Ja, ja...

Mijn levendigheid zegt me...doe nou maar voorzichtig en wees nou maar realistisch want hoe diep weet je dit echt? Vaak blijken het enkel maar woorden en wat intellectueel inzicht. In de regel hoeft een insect je maar te prikken en je bent al totaal weer kwijt dat er helemaal geen Ik is. Het stelt meestal zo weinig voor dat wij zogenaamd echt weten dat het Ik niet echt bestaat.

Mag levendigheid ook betekenen dat je weet dat de leer nog niet echt tot leven in je is gekomen?

Mijn levendigheid voor de leer zegt me dat het Ik-besef en onwetendheid nog altijd oppermachtig is en baas in mijn leven. Kilesa's zijn sterker dan wat ik op dit moment in me heb aan wijsheid, is mijn ervaring tot nu toe.


Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1236
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #117 Gepost op: 28-09-2019 14:36 »
Ok Siebe. Excuses voor de verkeerde boodschap op het verkeerde moment.
Het ga je goed broeder!
🙏

Dorje.





Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #118 Gepost op: 28-09-2019 17:54 »
Oke Dorje.

Ik heb het idee dat de sutta's op een lijn zitten dat verdienste verzamelen erg belangrijk is. Ik heb het idee dat ze aangeven dat elk mens (wezen) zoveel rommel bij zich heeft, zoveel wandaden heeft begaan in vorieg leven, dat als je je niet verdienstelijk maakt, dan gaat dat zich keihard tegen je keren.
Het is geen luxe, zeg maar, om bijvoorbeeld liefdevolle vriendelijkheid te beoefenen, geduld, vrijgevigheid, mededogen, onpartijdigheid, ethisch te leven etc.

Mijn eigen ervaring is dat er veel verzamelde rommel rijpt. Dat ervaar je als angsten, paniek, mentale spanning, onrust, onvrede, hoofdpijnen, hitte, vuur, depressie, waanzin, psychische problemen.

Een belangrijk onderdeel van beoefening is voor mij dealen met deze rijpende zaken.

Het is denk ik belangrijk dat je gewezen wordt op wat heilzame en onheilzame staten zijn en wat je eigen bevrijdende vermogens zijn. Dat deed de Boeddha volgens de overlevering.

Vervolgens moet je dan consequent aan heilzame staten werken en je eigen bevrijdende vermogens herkennen, toepassen, ontwikkelen, sterk maken: mindfulness, concentratie, wijsheid, kalmte, vertrouwen.
Die vijf vermogens ontwikkelen is denk ik heel essentieel, vooral ook vertrouwen.
Want als je geen vertrouwen hebt in je eigen bevrijdende vermogens, dan snij je je van je eigen potentieel af, als het ware. Vertrouwen is superbelangrijk.

Een mens gaat natuurlijk constant op zijn bek, en dat vraagt vaak een constant her-opvoeden van jezelf, en een constant her-vinden van je vertrouwen in je eigen bevrijdende vermogens. Hoe dieper deze crises is geweest, hoe zwakker waarschijnlijk het geloof is in onze eigen bevrijdende vermogens. Hoe zwakker dat vertrouwen in onze eigen bevrijdende vermogens hoe meer we extern naar hulp zoeken en nodig hebben. En op zich is daar ook niks mis mee. Maar toch, uiteindelijk moeten we toch gaan geloven in ons eigen potentieel, niet op manier die alleen maar eigenwaan voedt, maar op een manier dat we tenminste weten dat we kunnen werken met onze eigen driften, emoties, verlangens, wanen, angsten etc. Dat het tenminste hanteerbaar is voor onszelf.

Geloof in ons eigen potentieel, of nog beter, het potentieel van de geest, het herkennen, er contact mee maken, en dan van daaruit, stapje voor stapje, met vallen en opstaan, verder gaan.

Ik ben door diepe crises heengegaan en geestelijk is crises nog altijd nabij. Geloof en vertrouwen in het potentieel van de geest, er mee werken, het toepassen, is al geen kattenpis.


Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1236
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #119 Gepost op: 28-09-2019 20:39 »
Mijn beste Siebe,

Ik allesinds heb alle vertrouwen in jouw bevrijdend vermogen. Het is geen kattenpis inderdaad, maar het is ook niet onmogelijk, en het is bevorderlijk om het niet als onmogelijk te zien.

Maar alleen jij weet zelf het best hoe dit vertrouwen in jouzelf kan groeien, iedereen is anders, iedereen heeft een andere achtergrond, geschiedenis, andere crisissen en een andere weg.

Liefdevolle vriendelijkheid beoefenen, geduld, vrijgevigheid, mededogen, onpartijdigheid, ethisch leven is inderdaad van het grootste belang.

Groeten vol vertrouwen, en liefde, want hoewel het lijkt dat ik veel op je kap zit, ik heb je graag.

Dorje.





Offline nico70+

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 922
  • Geslacht: Man
    • Facetten van het Boeddhisme
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #120 Gepost op: 30-09-2019 00:34 »
Beste Siebe,
Citaat
citaat
Het is prachtig hoor als ik Nico zie schrijven..."En als men dat eigen inzicht heeft, dan ontstaat er onwankelbaar vertrouwen in de Boeddha. Dan weet men dat er geen ik is"... Ja, ja...

Mijn levendigheid zegt me...doe nou maar voorzichtig en wees nou maar realistisch want hoe diep weet je dit echt? Vaak blijken het enkel maar woorden en wat intellectueel inzicht. In de regel hoeft een insect je maar te prikken en je bent al totaal weer kwijt dat er helemaal geen Ik is. Het stelt meestal zo weinig voor dat wij zogenaamd echt weten dat het Ik niet echt bestaat.

Mag levendigheid ook betekenen dat je weet dat de leer nog niet echt tot leven in je is gekomen?

     Als men door eigen inzicht de theorie heeft verwisseld voor de praktijk, dan is er een rotsvast vertrouwen in het Drievoudige Juweel. Twijfel en het geloof in persoonlijkheid is er niet meer. Het is alleen het begin van het pad naar volmaaktheid. Het betekent niet dat men dan al de volmaakte heiligheid heeft bereikt.
Jammer dat de leer bij jou nog niet echt tot leven is gekomen.

Enkele teksten over niet-ik, niet-zelf.

Niet-ik
Het lichaam, de lichamelijkheid is niet-ik. De oorzaken, de voorwaarden voor het ontstaan van het lichaam zijn niet-ik. Het lichaam dat ontstaan is door iets dat zonder een ik is, hoe zou dat een ik kunnen zijn?
Gevoel is niet-ik. De oorzaak, de voorwaarde voor het ontstaan van gevoel is eveneens niet-ik. Het gevoel dat ontstaan is door iets dat zonder een ik is, hoe zou dat een ik kunnen zijn?
Waarneming is niet-ik. De oorzaak, de voorwaarde voor het ontstaan van de waarneming is ook niet-ik. De waarneming die ontstaan is door iets dat zonder een ik is, hoe zou die een ik kunnen zijn?
De geestelijke formaties (gedachten, ideeën e.d.) zijn niet-ik. De oorzaak, de voorwaarde voor het ontstaan van de formaties is ook niet-ik. De geestelijke formaties die ontstaan zijn door iets dat zonder een ik is, hoe zouden die een ik kunnen zijn?
Het bewustzijn is niet-ik. De oorzaak, de voorwaarde voor het ontstaan van het bewustzijn is eveneens niet-ik. Het bewustzijn dat ontstaan is door iets dat zonder een ik is, hoe zou dat een ik kunnen zijn?
Ze zijn allemaal niet-ik. En wat de oorzaak, de voorwaarde is voor het ontstaan ervan, ook dat is niet-ik. Lichamelijkheid, gevoel, waarneming, geestelijke formaties, bewustzijn, ontstaan door iets dat zonder ik is, hoe zouden die een ik kunnen zijn? (S.XXII.20)
 * * *

Vorm is niet-blijvend; gevoel is niet-blijvend; waarneming is niet-blijvend; geestelijke formaties zijn niet-blijvend; bewustzijn is niet-blijvend.
Vorm is niet-zelf; gevoel is niet-zelf; waarneming is niet-zelf; geestelijke formaties zijn niet-zelf; bewustzijn is niet-zelf.
   Alle samengestelde dingen zijn niet-blijvend; alle verschijnselen zijn niet-zelf.

     Dit is de theorie. Door eigen inzicht in deze waarheid maakt de theorie plaats voor praktische ervaring. Dat is dan geen boekenkennis meer, geen teksten van leermeesters. En zo’n inzicht wens ik jou en de andere lezers van harte toe.

Groeten
Nico

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1236
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #121 Gepost op: 30-09-2019 08:39 »
Beste Nico,

Ik weet dat je het goed bedoelt, maar het lijkt mij niet bevorderlijk om Siebe te wijzen op boekenkennis en een gebrek aan praktijk.

Ik heb Siebe gaandeweg leren kennen als iemand die wel degelijk met de praktijk bezig is, maar ook nog sterk vasthoudt aan boeken, net als jij en ik gedaan hebben en wie weet nog af en toe doen.

Het levendig worden van het Boeddhisme is niet iets dat je kan bewerkstelligen, het gebeurt als de tijd en de geest daar rijp voor is. Tot zolang is enige houvast ontontbeerlijk, en is deze houvast dan nog best aan de kennis van de Boeddha, dan aan iets wereldlijks. Zolang er maar ook niet aflatende beoefening is, al is dit aanvankelijk ook nog als houvast, dan kan die levendigheid wel uitgelokt worden (dat is iets anders dan het te bewerkstelligen).

Laten we elkaar ondersteunen hierin ik plaats van te jammeren.

Met alle respect, en excuses voor het misschien uit de hoogte overkomen, het is gewoon wat in mij opkomt in het lezen van je reactie en wat ik, na onderzoek van waar het komt en vaststellen dat het niet uit ego komt, toch wil delen.

Siebe is goed bezig, alleen gaat het nog sterk met ups en downs. En volgens mij heeft hij de levendigheid zelfs al ontdekt, maar sneeuwt het nog vaak onder in de downs.

Maar ik kan mij vergissen natuurlijk.

Alle goeds,

Dorje.


« Laatst bewerkt op: 30-09-2019 08:48 door Dorje »

Offline aanwezig

  • wat is dit
  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2854
  • Geslacht: Man
  • ...is dat zo...?
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #122 Gepost op: 30-09-2019 08:56 »
De eerlijke
rauwe benadering
van Siebe
mag ik wel

Hoe komt het toch
dat dit telkens geframed,
geoordeeld wordt
met een been in het graf,
het ander op een bananenschil

Offline Onschatbaar Geschenk

  • Actief Lid
  • **
  • Berichten: 35
  • Minder is Meer, We leven in een spiegel
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #123 Gepost op: 30-09-2019 08:59 »
De eerlijke
rauwe benadering
van Siebe
mag ik wel

Hoe komt het toch
dat dit telkens geframed,
geoordeeld wordt

Misschien omdat wij het wezen mens zijn ;)

Offline aanwezig

  • wat is dit
  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2854
  • Geslacht: Man
  • ...is dat zo...?
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #124 Gepost op: 30-09-2019 09:04 »
wie weet
met een been in het graf,
het ander op een bananenschil

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #125 Gepost op: 30-09-2019 13:25 »
     Als men door eigen inzicht de theorie heeft verwisseld voor de praktijk, dan is er een rotsvast vertrouwen in het Drievoudige Juweel. Twijfel en het geloof in persoonlijkheid is er niet meer. Het is alleen het begin van het pad naar volmaaktheid. Het betekent niet dat men dan al de volmaakte heiligheid heeft bereikt.
Jammer dat de leer bij jou nog niet echt tot leven is gekomen.

Ik wens mezelf dat ook toe Nico, en anderen ook.

het beste,
Siebe




Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Wie/wat ben Ik?
« Reactie #126 Gepost op: 30-09-2019 17:46 »
De eerlijke
rauwe benadering
van Siebe
mag ik wel

Hoe komt het toch
dat dit telkens geframed,
geoordeeld wordt

Arm Ikje van mij

« Laatst bewerkt op: 30-09-2019 19:18 door Sybe »