Auteur Topic: Lastige stemmingen  (gelezen 131 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Bodhiboom

  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 355
  • Geslacht: Man
Lastige stemmingen
« Gepost op: 01-12-2019 17:22 »
Beste allen,

Voor mij lijkt het een beetje alsof het einde van een periode van zekerheid zich aandient. Een lange tijd ben ik emotioneel zeer stabiel en gelukkig geweest, bijna zonder er iets aan te hoeven doen. Maar vandaag komen er andere emoties in mijn innerlijk naar boven. Deze stemmingen zijn mij wel bekend, maar ik heb ze heel veel jaren niet gevoeld.

Ik herken wanhoop, een zekere unheimlichkeit, en andere lastig te beschrijven doch moeilijke gevoelens. Ik wil ze niet verdrukken of uit de weg gaan, deze emoties zullen een bron hebben en het zou heilzaam zijn om deze te ontdekken en doorgronden. Mijn ervaring is dat er een diep geworteld iets zal zitten.

Dus ik vraag mij af, hoe gaan jullie om met zulke emoties? Hebben jullie gereedschappen om de kern van dit soort stemmingen naar boven te krijgen? Ik zou gewoon mindful kunnen gaan zitten en met liefdevolle aandacht kijken naar de gedachten die de geest presenteert, maar ik weet niet of dat erg zinvol zal zijn.

Met zonsondergaande groet,
Bodhiboom

Online Buddha Amitabha

  • Boeddha Forum Favoriet
  • ***
  • Berichten: 98
  • Geslacht: Man
  • Het kwaad komt voort uit een tekort aan bewustzijn
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #1 Gepost op: 01-12-2019 19:35 »
Tja, het is niet gemakkelijk om hier een eenduidig antwoord op te geven. Gevoelens of stemmingen kunnen overweldigend zijn. Als ze te overweldigend zijn, is mijn ervaring, dan is het beter om er niet te veel aan te gaan sleutelen. Op dergelijke momenten ben ik zelfs regelmatig tijdelijk helemaal gestopt met mediteren.

Soms kun je de dieperliggende oorzaak achterhalen, maar vaak niet, of niet direct. Zaken vallen vaak achteraf op hun plaats, met het bijbehorende inzicht of besef. Het kan zelfs nog veel langer duren, voordat de waarheid omtrent bepaalde lastige emoties door zal schemeren.

Helaas is het vaak gewoon ondergaan de beste remedie. Dat klinkt misschien als een schrale troost. Maar ik weet de pasklare oplossing ook niet. Er naar kijken kan enigszins helpen, maar door de emoties die veelal overheersen, is dat soms erg lastig, of minder goed mogelijk.

Heel veel sterkte met het verwerken van de lastige emoties.
Als je eenmaal zelf bevrijd bent, bevrijdt dan ook anderen. Als je eenmaal op de andere oever bent aangekomen, help dan ook anderen die te bereiken.

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1236
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #2 Gepost op: 02-12-2019 11:07 »
@Bodhiboom

Ik durf hier al bijna niet meer op reageren, want het lijkt er weer op uit te draaien dat ik te dominant wordt op dit forum. Ik ga mij dan ook stilaan weer beginnen terugtrekken.

Maar ik wou je toch nog iets meegeven.

Ik zie zulke emoties steeds als een mooie uitnodiging, een uitnodiging om weer een beetje dieper te gaan. Het feit dat zulke zaken naar boven komen, hoewel er niet echt een aanleiding toe is (dat weet ik niet, is maar een gok), is eigenlijk altijd een goed teken. Het is dan omdat de voorwaarden en omstandigheden zo geëvolueerd zijn dat er de mogelijkheid is om zulke zaken de ruimte te geven die ze verdienen. Eigenlijk wil zo'n onderliggende neiging gewoon gezien worden (zichzelf bevrijden). Het is niet de neiging die zichzelf in stand houdt, het is de hechting aan het vrij willen zijn van neigingen die ze in stand houdt. Als die hechting begint af te zwakken, doordat je begint in te zien dat de hechting er vrij van te willen zijn je enkel windeieren legt, dan kunnen zulke zaken eindelijk naar boven komen om gezien te worden. Een neiging zou je kunnen vergelijken met een jengelend kind, hoe meer je het jengelend kind negeert, hoe meer het je ambeteert. Maar keer je je open en helemaal beschikbaar naar dat kind, valt het gejengel opeens helemaal weg. Het voelt zich dan gezien en het zien kan heel veel bevrijden.

Eigenlijk is er geen gereedschap nodig. Het beste gereedschap is, waar Amitabha denk ik ook wel naar verwees, het gereedschap weg te leggen, het fixen te laten, en gewoon je armen te openen: "kom maar, ik wil je eindelijk zien, sorry dat ik je al die tijd genegeerd hebt, onderdrukt heb, weggewild heb, ik ben nu totaal beschikbaar om je toe te laten, je te zien, je te zien voor wat je bent, zoals je bent."

Toe laten wil hier niet zeggen dat de neiging zich mag uitleven, zo ga je ook niet om met een jengelend kind, een jengelend kind dat zegt "ik wil een snoepje, nu!", ga je daarom ook zijn behoefte niet zomaar laten bevredigen. Je vraagt waarom het een snoepje wil, je vraagt wat het snoepje dan wel moet invullen, en meestal kom je dan uit dat het de aandacht moet invullen die het mist, maar het snoepje gaat dit niet invullen. Het snoepje was de illusie die het gat nooit zal kunnen opvullen, het gat is het niet gezien worden.

Daarom vind ik de vergelijking van het jengelend kind wel passend. Je gaat bij zo'n kind toch niet de vraag stellen: wat is het meest zinvolle dat ik kan doen om dit kind te laten stoppen met jengelen? Neen, als je ten minste niet te druk bezig bent met honderd en één andere zaken en niet tot de helderheid kan komen om te zien dat het kind gewoon gezien wil worden, en dat je daar geen tijd voor hebt nu, en dus dat het een last is. Neen, je gaat het kind willen helpen zichzelf te bevrijden van zijn last (niet jouw last). Wat is zijn last? Dat je het onderdrukt hebt, genegeerd hebt, anders zou het niet moeten jengelen. Dat ga je dus nu even laten (het negeren, onderdrukken, weg willen hebben), nu je er de ruimte voor hebt.

Wat er dan gebeurt hangt af van het gevoel, maar wat er meestal gebeurt is dat het door het te zien en waarschijnlijk meerdere keren opnieuw en opnieuw te zien, stukje bij beetje zichzelf kan bevrijden. De energie die gestoken werd in het jengelen, kan vrijkomen als de oorzaak van het jengelen ("je hebt mij weggedrukt") wordt weggenomen. Energie die vrijkomt betekent grotere helderheid, grotere helderheid betekent nog meer ruimte om andere zaken naar boven te laten komen, m.a.w. je zit dan in een positieve spiraal.

Ik wens jou dat deze positieve spiraal zich gestaag mag verder zetten, ook al betekent het soms dat je door minder positieve, verdrietige, angstige, of weet ik veel wat voor emoties allemaal zult moeten doorgaan. Het positieve zit in de ommekeer: niet meer wegdrukken, maar toelaten en onderzoeken. Dit kan juist heel wat negatieve zaken naar boven brengen, sommigen daarvan die doorleefd zullen moeten worden om ze eindelijk weer te zien, maar dat is nu juist de bedoeling van het niet meer onderdrukken. In the long run komt het juist allemaal goed zo. En vooral, het is allemaal erg boeiend, als je het zo bekijkt.
 
Voor wat het waard is.


Offline Bodhiboom

  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 355
  • Geslacht: Man
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #3 Gepost op: 02-12-2019 13:12 »
Helaas is het vaak gewoon ondergaan de beste remedie. Dat klinkt misschien als een schrale troost. Maar ik weet de pasklare oplossing ook niet. Er naar kijken kan enigszins helpen, maar door de emoties die veelal overheersen, is dat soms erg lastig, of minder goed mogelijk.

Ik denk na enig overwegen dat als je liefdevolle vriendelijkheid oproept, dat je dan als het ware de moeilijke emoties verdringt. Dus ‘gewoon ondergaan’, met open mindfulness er bij zijn, is misschien een betere oplossing. Ik zou de bron van deze emoties graag willen troosten, het een beetje geborgenheid willen geven. Als ik zo een vlaag van moeilijke emoties voorbij zie komen, dan is dat mijn reactie.

Ik durf hier al bijna niet meer op reageren, want het lijkt er weer op uit te draaien dat ik te dominant wordt op dit forum. Ik ga mij dan ook stilaan weer beginnen terugtrekken.

Met een glimlach: ja, je balans vinden op een forum is niet altijd even makkelijk. Je zou kunnen proberen minder in discussie te gaan, meer wijsheid te distilleren in minder woorden. Maar jou tendens om de diepte in te gaan is ook een van je sterke punten.

Ik zie zulke emoties steeds als een mooie uitnodiging, een uitnodiging om weer een beetje dieper te gaan. Het feit dat zulke zaken naar boven komen, hoewel er niet echt een aanleiding toe is (dat weet ik niet, is maar een gok), is eigenlijk altijd een goed teken. Het is dan omdat de voorwaarden en omstandigheden zo geëvolueerd zijn dat er de mogelijkheid is om zulke zaken de ruimte te geven die ze verdienen. Eigenlijk wil zo'n onderliggende neiging gewoon gezien worden (zichzelf bevrijden).

Juist, het eerlijk en zonder schroom benaderen van zoiets is de eerste stap. Maar om daarna inzicht te krijgen in de oorsprong van een dergelijke stemming is moeilijker, ik denk dat je er een tijdje rustig op moet mediteren om te zien of er enig inzicht naar boven komt.

Offline MaartenD

  • Gevestigde Sangha
  • *****
  • Berichten: 607
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #4 Gepost op: 03-12-2019 10:07 »
Bodhiboom, ik voel met je mee. Ik zelf worstel al tijden met fluctuerende emoties en vooral stemmingen. Anderzijds, dat ik drie klinische depressieve episodes heb gehad en al bijna vijftien jaar in remissie ben is toch ook wel weer positief.

Je zegt hier iets heel belangrijks:
Citaat
Ik denk na enig overwegen dat als je liefdevolle vriendelijkheid oproept, dat je dan als het ware de moeilijke emoties verdringt. Dus ‘gewoon ondergaan’, met open mindfulness er bij zijn, is misschien een betere oplossing. Ik zou de bron van deze emoties graag willen troosten, het een beetje geborgenheid willen geven. Als ik zo een vlaag van moeilijke emoties voorbij zie komen, dan is dat mijn reactie.

Gewoon ondergaan is verschrikkelijk moeilijk; meestal voelen we stevige aversie tegenover onwelkome gevoelens. Liefdevolle vriendelijkheid is daar dan een probaat middel voor, een tegenwicht tegen de aversie. Ik zie het in stapjes zo: eerst voldoende vriendelijkheid om te kunnen beginnen met bij de gevoelens te zijn, dan open mindfulness.

Gewoon erbij zijn lijkt vaak niet goed genoeg. Toch, wetend dat onze gedachten ook maar gedachten zijn en vaak genoeg in kringetjes ronddraaien volgens ingesleten patronen maakt dat we denken over onze gevoelens terecht zien als minder betrouwbaar en minder nuttig. In mijn eigen ervaring levert lang zitten ergens mee af en toe nieuwe inzichten op. Vooral iets dieper liggend inzicht als dat het gedrag van een ander (en het zelf!) werkelijk verklaard wordt door oorzaken of interzijn of hoe je het ook noemt komen bij mij uit langer durende stilte. Er volgt dan een vrede die evenwichtig is, niet makkelijk verstoord wordt door gebeurtenissen. Dat zou je upekkha kunnen noemen.

Een vergevingsmeditatie wil in dit soort gevallen goed werken. Als er behoefte aan is dan wil ik dat wel uitwerken, ik heb er net een verdiepingsdag over gevolgd.

Iets anders is nog dat boeddhisme helemaal geen opdracht is om dingen niet meer te voelen. Er is lijden.. akkoord, laat het er dan maar zijn. Dat mag. Je hebt toestemming om je rot te voelen, of onrustig. Je weet beter dan ik dat als we streven om dat op te heffen, we juist meer oproepen. Laat het maar los dan en laat het maar zijn.

Met warme groet,

Maarten

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #5 Gepost op: 03-12-2019 16:31 »
"Bhikkhus, there are these two kinds of illness. Which two? Bodily illness and mental illness. People are found who can claim to enjoy bodily health for one, two, three, four, and five years; for ten, twenty, thirty, forty, and fifty years; and even for a hundred years and more. But apart from those whose taints (asava, Siebe) have been destroyed, it is hard to find people in the world who can claim to enjoy mental health even for a moment"
(AN4.157)

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #6 Gepost op: 04-12-2019 16:53 »
Wat bespiegelingen van een amateuristisch psycholoog.

Vibhava tanha. Het wordt doorgaans beschouwt als de drang om niet te bestaan. Vaak als een soort doodswens, bijvoorbeeld als de dood wordt voorgesteld als het einde van actueel lijden.
Ik ben geneigd vibhava tanha te zien als iets wat aan je trekt, waardoor je als het ware ook constant op de rem staat. Een drang om niet te bestaan. Je wilt er eigenlijk niet echt helemaal zijn. Misschien is het leven te pijnlijk, confronterend, vermoeiend. Je wilt liever slapen, dan ben je er tenminste niet, of in roes verkeren via drank, drugs, oid. Ik denk dat het een grote rol speelt bij depressies. Vibhava tanha zuigt en trekt aan je. Je wilt niks en niemand zijn. "Ik ben niets of niemand", is  waar vibhava tanha op aanstuurt. Het ontkent een zelf. Het leidt tot wegcijferen van jezelf. Het doet alsof je niet bestaat, alsof je geen behoeften hebt, geen mens bent, etc.  Het uit zich denk ik ook als een sterke geremdheid. Met vibhava tanha sleur je jezelf door het leven. Het moet maar weer. Het gaat nooit eens makkelijk, soepel, en zelden is het gewoon eens leuk.

Bhava tanha: Dat is eerder andersom. Dat is een sterke bestaansdrift. Je bent iemand, je stelt iets voor en dat zal de wereld weten ook. Je manifesteert jezelf veel en graag. Slapen is zonde van de tijd.
"Ik ben iets of iemand" is waar bhava tanha op aanstuurt. Bhava tanha gaat eerder naar manie en ontremming dan naar remming.

Beide leiden denk ik tot lastige stemmingen.

Offline Passievrucht

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3511
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #7 Gepost op: 05-12-2019 11:40 »
De derde soort tanha die de sutta's onderwijzen is kamatanha.

Kama tanha kan denk ik ook allerlei lastige stemmingen veroorzaken. Het is de drang om steeds maar op zoek te gaan naar aangename zintuigelijke dingen. Lekkere smaken, aangename geluiden, mooie aanblikken, heerlijke geuren, fijne strelingen. Het is denk ik sterk gekoppeld aan het beloningscentrum van het brein.
Als je dat eenmaal sterk maakt, gaat je geest steeds meer hunkeren, om beloning vragen. Het gaat richting afhankelijkheid en verslaving. Ik denk dat er ook het tegendeel aan vastzit, dosa. Als je behoefte aan genot gedwarsboomd wordt ontstaat woede.

Offline Bodhiboom

  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 355
  • Geslacht: Man
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #8 Gepost op: 06-12-2019 12:40 »
Iets anders is nog dat boeddhisme helemaal geen opdracht is om dingen niet meer te voelen. Er is lijden.. akkoord, laat het er dan maar zijn. Dat mag. Je hebt toestemming om je rot te voelen, of onrustig. Je weet beter dan ik dat als we streven om dat op te heffen, we juist meer oproepen. Laat het maar los dan en laat het maar zijn.

Dat klopt, mijn inziens hebben zulke gevoelens altijd een bron. Er zit iets achter in termen van onze emotionele opbouw, een conclusie die wij vroeger hebben getrokken of een gebeurtenis die ons heeft geshockeerd. Als je daarachter kan komen dan heeft het een bevrijdende werking.

Het laten zijn, dat is best belangrijk. Als je dat kan doen met een verzoenende stance, alsof je een huilend kind troost, dan kan je best een helende invloed uitoefenen op de bron van je emoties. Het vader-zijn ten opzichte van je eigen emoties is een mooie oplossing.

Bij mij zelf komen deze emoties maar heel sporadisch naar voren, het heeft vaak ook een beetje met het weer te maken. Als het koud is en onguur en er staat zo een koele wind, dan voel ik mij minder gemakkelijk en soms komen dan deze gevoelens boven.

Offline Bodhiboom

  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 355
  • Geslacht: Man
Re: Lastige stemmingen
« Reactie #9 Gepost op: Vandaag om 11:51 »
Wat bespiegelingen van een amateuristisch psycholoog.
Vibhava tanha. Het wordt doorgaans beschouwt als de drang om niet te bestaan.
Bhava tanha: Dat is eerder andersom. Dat is een sterke bestaansdrift.
Beide leiden denk ik tot lastige stemmingen.
Kama tanha Het is de drang om steeds maar op zoek te gaan naar aangename zintuigelijke dingen.

Dank je Passievrucht. Ik denk niet dat deze tanha’s bij mij een rol spelen, alhoewel het wel erg interessant is om erover te lezen. Het is meer een soort melancholiek, die als een soort vlaag over mij heenkomt. Gelukkig vertrekt hij ook weer vrij snel, als ik er met mindfulness naar kijk.

Ik begrijp niet precies waar het vandaan komt, ik heb nog niet kunnen doorgronden wat eraan ten grondslag ligt en als ik mediteer terwijl ik het voel komt er ook niks behalve het gevoel zelf. Heel markant. Als ik visualiseer dan krijg ik wel een soort impressie van een grote donkere ruimte.