De dualistische val.

[lang kwaat]

Ook de Boeddha (jouw grote held), heeft net als andere metafysici, een theorie “verzonnen” – in de zin van: bedacht, geformuleerd, geconstrueerd – om het bestaan en de weg naar bevrijding te duiden.

Eklke poging om het diepste zijn te verwoorden of te systematiseren, blijft altijd een stap verwijderd van de directe ervaring zelf.

Taal schiet altijd tekort zodra men probeert het diepste zijn te verwoorden.
Zie ook de kritiek van Zen-boeddhisten op taal en conceptualisatie:

- Bodhidharma: “Geen afhankelijkheid van letters en woorden.”
- Linji: “Als je je mond opent, ben je al verdwaald.”
- Huangbo: “De waarheid kan niet worden uitgesproken; zodra je iets zegt, mis je het.”

Deze uitspraken wijzen op het fundamentele probleem dat elke formulering, theorie of beschrijving per definitie naast de directe ervaring grijpt. Taal is altijd een abstractie, een verwijzing, nooit de werkelijkheid zelf.

Wat de Pali Boeddha leert is dat er zoiets is als het hemels oog (misschien had Francois dat ook wat ontwikkeld) dat rechtstreeks kan zien dat er andere bestaansvormen zijn dan mensen en dieren. Het kan direct wedergeboorte zien gebeuren ook. Het lijkt op een soort helderziendheid. Het is trouwens weer wat anders dan het wijsheidsoog.
Er is ook zoiets als het hemels oor. Dit is het vermogen om paranormaal te spreken met en luisteren naar hemelse wezens. Het vindt niet plaatst met mond en oren maar het lijkt meer een soort directe communicatie van geest tot geest. De sutta's doen verslag van een Boeddha die op zulke manieren ook zaken kan zien en horen. Buiten het normale zintuiglijke om zeg maar.
Ook mensen die bijna dood ervaringen hebben doen volgens mij wel eens verslag van zo'n manier van communiceren.

Maar hoe je het ook bekijkt, de Pali sutta's presenteren dit soort kennis van wedergeboorte, en andere bestaansvormen als iets wat OOK rechtstreeks gekend kan worden en niet iets is wat je alleen maar kan uitdenken. Ik geloof dat wel (maar ik ben natuurlijk een Boeddha-fan )

Je stelt dat eerlijkheid vereist dat men erkent dat alle metafysische ideeën pure speculatie zijn, en je bekritiseert anderen omdat hun visies volgens jou aan elkaar hangen van giswerk en lapwerk. Wat je daarbij over het hoofd lijkt te zien, is dat ook jouw eigen visie – namelijk die van de Boeddha, zoals jij die interpreteert – niet meer of minder speculatief is dan andere theorieën.

Jij beroept je op een leer die, hoe praktisch of ervaringsgericht ook gepresenteerd, uiteindelijk óók een geconstrueerd systeem is: een verzameling aannames, concepten en interpretaties. Zelfs het idee dat je “direct leeft” of “de teksten loslaat” is een positie binnen een bepaalde traditie, en dus een keuze voor een bepaalde theorie.

Het is niet consequent om anderen te verwijten dat hun denken speculatief is, terwijl je zelf een eigen, evenzeer geconstrueerde visie hanteert. Echte eerlijkheid vraagt om het inzicht dat niemand hieraan ontsnapt – ook jij niet. Wie spreekt over het diepste zijn, hangt altijd een theorie aan, ook als hij beweert dat niet te doen.

Misschien is het goed om eerst deze paradox onder ogen te zien, voordat je anderen de maat neemt.

Ik spreek nergens over het diepste zijn. Je laat trouwens AI weer spreken zie ik. Kun je niet meer vanuit jezelf met mij communiceren? Is ook een goede les hoor, je eigen gedachten over zaken leren vormen en uitspreken.

[lang kwaat]

Het zal jou in het kader van 'gedegen selfondersoek' worst (moeten) zijn wat anderen beweren. Het gaat niet om anderen en wat die vinden, daarom is al dat geleuter door meningen te vergelijken op een forum dan ook volstrekt zinloos. Doe gewoon gedegen selfondersoek.

Er zit zoveel aan vast omdat de zelfkenners ook geloven dat je pas werkelijk inzicht, ware kennis of wijsheid kan hebben als je jezelf kent als het Absolute en het Absolute kent als jezelf.

Het gaat helemaal niet over kennis, noch inzicht, en dus ook niet over jezelf 'kennen' als het absolute. Het gaat over (in waarheid) ZIJN.

Zelfrealisatie gaat niet over intellectueel begrip of het verwerven van kennis, maar over het direct gewaar zijn van wat je al bent: het Absolute (of "Brahman" in Advaita-termen).

Zoals Nisargadatta Maharaj zei:  "Je bent al dat wat je zoekt – er is alleen herkenning nodig, geen verandering."

Balsekar wees erop dat het ego denkt dat het iets moet begrijpen, maar dat ware bevrijding neerkomt op het zien dat je nooit gescheiden was van het Absolute.

Advaita gaat niet over het kennen van het Zelf als object, maar over het zijn van het Zelf.

Een passend citaat van Ramesh Balsekar: "Understanding is not the key. The key is to see that there is no lock."

Ik blijf herhalen...ook Boeddha leraren meenden dat ze het absolute wel ontmoet hadden en kenden ...maar het was niet zo.
Volgens mij is echt wel vast te stellen dat zelfkenners eigenlijk ook weer oeverloos en eindeloos kunnen debatteren over wat dan het echte-zelf is, het echte-Absolute...natuurlijk altijd wat zij zelf kennen.

Ga er nou eens serieus in op wat de bevestiging moet geven dat iemand/jij het Absolute echt kent?

[lang kwaat]

   

• Het enige dat direct zeker is, is het feit van bestaan of gewaarzijn zelf: “Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept”.
  

Hoe weet je dan dat je bestaat? Laat je eigen gedachten hierover eens zien?[/list]

[ervaringsgetuige]

• Hoe weet je dan dat je bestaat?

Ramesh Balsekar zou op de vraag “Hoe weet je dan dat je bestaat?” antwoorden vanuit het perspectief van non-duaal advaita:

Je weet dat je bestaat omdat het besef van bestaan het enige is dat direct en onbetwijfelbaar is.
Je hoeft daarvoor geen bewijs, redenering of ervaring aan te voeren—het simpele feit dat je de vraag kunt stellen, bewijst het al. Dit is het onmiddellijke, directe gewaarzijn van “ik ben”, dat voorafgaat aan elke gedachte, gevoel of waarneming.

Balsekar zou zeggen:

• Het weten dat je bestaat is zelf-verlichtend. Je hoeft niet te zoeken naar bewijs buiten jezelf; het is de meest fundamentele ervaring die er is.
• Alles wat je verder denkt of gelooft over jezelf of de wereld is secundair en conceptueel. Maar het besef “ik ben” is puur, direct en niet afhankelijk van enige inhoud of vorm.
• Dit besef is onpersoonlijk: het is niet het ego dat weet dat het bestaat, maar Bewustzijn zelf dat zich van zichzelf bewust is.

In zijn woorden:

“Het enige wat je met absolute zekerheid weet, is dát je bent. Al het andere is een concept, een gedachte, een verschijnsel dat komt en gaat in dat ene Bewustzijn.”

Dus:
Je weet dat je bestaat, omdat je je daarvan bewust bent—dat is de enige zekerheid die niemand je kan afnemen of betwijfelen. Alles wat daarna komt is interpretatie, maar het besef van bestaan is onmiddellijk en altijd aanwezig.


Aanvullend zou de Boeddha waarschuwen:
Het idee “ik weet dat ik besta” is zelf een concept, een constructie van de geest. Werkelijk inzicht ontstaat pas als je ziet dat zelfs dit gevoel of idee geen vaste basis heeft. In die zin is “bestaan” niet meer dan een tijdelijke, conditionele ervaring, geen absoluut gegeven.


Maar ook Ramesh Balsekar benadrukt steeds dat alles wat hij zegt een concept is.

Ramesh Balsekar benadrukt voortdurend dat alles wat hij zegt, onderwijst of beschrijft, uiteindelijk ook slechts een concept is. Hij maakt duidelijk dat zelfs de meest verfijnde spirituele inzichten, advaita-verklaringen of uitspraken over non-dualiteit niets anders zijn dan woorden en ideeën die binnen het bewustzijn verschijnen.

Balsekar stelt dat:

• Het enige wat direct zeker is, is het feit van bestaan (“ik ben”); alles wat daarover gezegd wordt, is een concept, een mentale constructie.
• Zelfs het idee van non-dualiteit, van geen-doener, van overgave of inzicht is een hulpmiddel – een vinger die naar de maan wijst, niet de maan zelf.
• Elke spirituele uitleg, inclusief zijn eigen onderricht, is bedoeld om het denken tot rust te brengen en uiteindelijk zelfs die concepten los te laten.

Hij waarschuwt zijn toehoorders dan ook om niet gehecht te raken aan zijn woorden of aan welke spirituele theorie dan ook. Uiteindelijk moet alles, zelfs het meest verheven concept, worden losgelaten om te rusten in het onmiddellijke, onpersoonlijke gewaarzijn waar geen concepten meer nodig zijn.

“Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept.”

Zo nodigt Balsekar uit tot een houding van radicale openheid en niet-gehechtheid, zelfs aan de leer die tot die openheid leidt.



De Boeddha en Ramesh Balsekar zijn het op dit punt opvallend eens. Beiden wijzen erop dat alles wat gezegd, onderwezen of gedacht wordt over de werkelijkheid, uiteindelijk slechts een concept is—een hulpmiddel, geen uiteindelijke waarheid.

• Ramesh Balsekar zegt expliciet dat alles wat hij onderwijst, inclusief zijn eigen woorden over non-dualiteit en bewustzijn, slechts concepten zijn die bedoeld zijn om het denken tot rust te brengen. Ze moeten uiteindelijk ook weer worden losgelaten, zodat men kan rusten in het onmiddellijke, onpersoonlijke gewaarzijn.
  
  
• De Boeddha onderwees hetzelfde principe, bijvoorbeeld met de bekende metafoor van het vlot: zijn leer is een hulpmiddel om de overkant te bereiken, maar moet daarna worden achtergelaten. In de sutta’s benadrukt hij dat gehechtheid aan leringen, meningen en concepten juist een obstakel vormt voor bevrijding.

Beiden stellen dus:

• Concepten zijn onvermijdelijk, maar niet absoluut waar.
• Gehechtheid aan theorieën, zelfs aan de hoogste spirituele inzichten, leidt tot dualiteit en lijden.
• Werkelijk inzicht vraagt om het loslaten van alle concepten, inclusief de concepten van ‘niet-zelf’ of ‘non-dualiteit’.

Balsekar verwoordt dit in lijn met de Boeddha:

“Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept.”

En in de boeddhistische traditie:

“De Dhamma is als een vlot: bedoeld om een rivier over te steken, niet om op je rug te dragen.”

Kortom:
Zowel de Boeddha als Ramesh Balsekar nodigen uit tot het herkennen en uiteindelijk loslaten van alle concepten, zodat er ruimte komt voor direct, niet-conceptueel inzicht. In die zin zijn hun inzichten opmerkelijk congruent.

[ervaringsgetuige]

Ga er nou eens serieus in op wat de bevestiging moet geven dat iemand/jij het Absolute echt kent?

In navolging van Ramesh Balsekar vermijd ik termen als "het absolute".

Ramesh Balsekar vermeed vaak termen als "het Absolute" (of zelfs "Brahman", "Non-dualiteit", of "Hoogste Zelf") omdat hij, in de lijn van zijn leraar Nisargadatta Maharaj, benadrukte dat conceptuele labels de directe ervaring van wat-is kunnen vervangen. Hieronder een uitgebreide analyse van zijn redenen, gebaseerd op zijn onderricht:

1. Concepten creëren een schijnbare afstand tussen de zoeker en de waarheid

Balsekar wees erop dat woorden als "het Absolute" suggereren dat er iets is om naar te streven of te bereiken – alsof het een object buiten jezelf is. Dit versterkt het gevoel van een afgescheiden zoeker ("ik" moet "het Absolute" realiseren), terwijl zijn hele boodschap draaide om het direct inzien dat er nooit een scheiding was.

- "Zodra je zegt 'ik wil het Absolute kennen', heb je al een dualiteit gecreëerd: een kenner en iets om gekend te worden."

- Hij prefereerde eenvoudige taal zoals "wat is" of "bewustzijn" om te voorkomen dat leerlingen zich vastklampten aan metafysische ideeën.

2. Het Absolute is geen "iets" dat beschreven kan worden

Volgens Balsekar is elk woord een beperking van de onbegrensde werkelijkheid. Zelfs "Non-dualiteit" wordt een concept zodra het een label wordt.

- "Het moment dat je het 'Absolute' noemt, maak je er een object van in de geest. Maar het is geen ding – het is de leegte waarin alle dingen verschijnen en verdwijnen."

Hij citeerde vaak Nisargadatta’s beroemde uitspraak: "Het enige juiste antwoord op 'Wat ben ik?' is stilte."

3. Het gaat om functioneel inzicht, niet om filosofie

Balsekar richtte zich op de praktische implicaties van non-dualiteit in het dagelijks leven, niet op abstracte metafysica. Termen als "het Absolute" leiden volgens hem af van de eenvoudige vraag: "Kan er een onafhankelijke 'ik'-entiteit zijn die handelt?"

- Zijn focus lag op het loslaten van identiteit (via zelf-onderzoek zoals "Aan wie ontstaan deze gedachten?"), niet op het bestuderen van advaita-termen.

- "Het gaat niet om het begrijpen van Brahman, maar om te zien dat het 'ik' dat denkt Brahman te moeten begrijpen, zelf een gedachte is."

4. Vermijden van spiritualisering van het ego

Hij waarschuwde dat zoekers vaak spirituele concepten gebruiken om het ego te voeden ("ik ben een verlicht persoon omdat ik het Absolute ken"). Door geen stokpaardjes aan te reiken, ontmoedigde hij dit soort subtiele identificaties.

- "Het ego is een meester in vermomming. Het zegt: 'Nu begrijp ik Non-dualiteit!' Maar wie begrijpt er wat? Slechts een idee in het hoofd."

- Hij gebruikte liever alledaagse voorbeelden (bv. hoe een hand spontaan beweegt zonder "ik"-regie) om inzicht levend te houden.

5. Directe aanwijzingen naar de ervaring van "zijn"

Balsekar’s taal was gericht op het doorprikken van illusies, niet op het bouwen van een nieuwe spiritualiteit. Bijvoorbeeld:

- "Er is alleen bewustzijn. Wat je bent, is al hier – alleen de gedachte 'ik ben niet verlicht' verhult het."

- "Kijk naar wat er nu al is vóór alle concepten: het pure gewaarzijn waarin alles verschijnt."

Door geen nadruk te leggen op termen als "het Absolute", vermeed hij dat leerlingen gingen mediteren op een idee in plaats van te ontwaken uit ideeën.


Conclusie: Waarom hij toch soms zulke termen gebruikte

Hoewel Balsekar termen als "het Absolute" vermeed, gebruikte hij ze soms voorwaardelijk om te verwijzen naar wat onbenoembaar is – altijd met de waarschuwing:

- "Alles wat ik zeg is een vinger die wijst naar de maan. Kijk naar de maan, niet naar de vinger."

- "Uiteindelijk moet zelfs het woord 'Bewustzijn' worden losgelaten. Wat overblijft, is wat je bent."


Zijn boodschap kwam neer op: "Stop met zoeken naar wat je denkt dat 'het Absolute' is. Zie dat je al bent wat je zoekt."

Een mooie samenvatting van zijn benadering:

"Er is geen pad naar bevrijding, omdat er niemand is die gebonden is. Er is alleen het misverstand dat er een pad nodig is."

[ervaringsgetuige]

[

Je laat trouwens AI weer spreken zie ik. Kun je niet meer vanuit jezelf met mij communiceren? Is ook een goede les hoor, je eigen gedachten over zaken leren vormen en uitspreken.

Dit zijn continue mijn eigen gedachten verfijnd en in schrijftaal omgezet met hulp van Artificiële-intelligentie. Waarom zou ik daar geen gebruik van maken?
Ik ben geen intellectueel, ben nooit naar school geweest en in vergelijk met François kan ik nog goed schrijven!
Hij was helemaal mentaal "gehandicapt"!
Maar vertellen al aftappend uit het "kosmisch geheugenveld", oh wee, dat kon hij als de beste.

Ik ben ook een verteller, schrijven gaat mij ook niet af, maar toch nog beter dan François die schreef als een ouwe Belg vol met 'dt'-fouten, vervoegings-fouten etc. niet om aan te zien.
Aftappen uit het kosmisch geheugenveld kan ik dan weer niet.


En nee, nogmaals, hij was niet "para-normaal", noch sprak hij met of luisterde hij naar hemelse wezens. 

Gewoon op Artificiële-intelligentie vinden > https://www.perplexity.ai/search/wat-is-een-kosmisch-geheugenve-23zSM5xzQRaEm8DPnghrFw

[lang kwaat]

Balsekar verwoordt dit in lijn met de Boeddha: “Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept.”

Je legt Boeddha woorden in de mond. Er is echt geen sutta die dit leert. Ajb wees zorgvuldig.

[lang kwaat]

Ga er nou eens serieus in op wat de bevestiging moet geven dat iemand/jij het Absolute echt kent?

In navolging van Ramesh Balsekar vermijd ik termen als "het absolute".

Ramesh Balsekar vermeed vaak termen als "het Absolute" (of zelfs "Brahman", "Non-dualiteit", of "Hoogste Zelf") omdat hij, in de lijn van zijn leraar Nisargadatta Maharaj, benadrukte dat conceptuele labels de directe ervaring van wat-is kunnen vervangen.

Dat snap ik allemaal wel...maar begrijp je dan nog altijd niet dat bijvoorbeeld ook de leraren van de Boeddha vonden dat ze een directe ervaring/niet-conceptuele kennis/ontmoeting te hebben van/met wat-is, maar dat eigenlijk helemaal niet hadden?  Het was gewoon een perceptie van het vormloze. Een geest geboren perceptie.

Perceptie gaat over hoe iets of iemand lijkt te zijn. Maar wanneer en hoe weet je nou dat je hier buiten bent geraakt en niet in een kenniswereld bent waarin dingen zo lijken te zijn maar werkelijk contact hebt met wat is?

Perceptie is nooit een contact met, of kennen van wat-is volgens mij. Of je nu de perceptie hebt dat gras groen is, of iets/iemand mooi of lelijk is, maar ook  de perceptie hebt van een oneindige ruimte, een oneindig bewustzijn, 'er is Niets', het is nog altijd een door de geest gecreerde 'werkelijkheid', een wereld van hoe het LIJKT te zijn.

 Zoals ik het begrijp, waren de leraren van de Boeddha hiervan zich niet bewust. Zij geloofden, net als velen, dat als je maar de geest heel stil maakt en leeg, je vanzelf wat-is krijgt te zien. Maar hoe stil en leeg moet die geest dan worden?

 Zelfkenners in de tijd van de Boeddha bereikten zeer verstilde en lege vormloze staten en ze beleefden en zagen dit als hun ware zelf, als een ontmoeting en kennis met wat-is, kun je zeggen. Toch begreep de Boeddha dit anders. Eigenlijk bleven de ervaringen van de leraren in die verstilde staten, in die leegte, ook nog altijd geest gecreeerde ervaringen, percepties, voorwaardelijke ontstane indrukken. Tijdelijk, geconditioneerd. Er vond geen werkelijke ontmoeting met wat-is plaats.

De les die ik er in zie: Wij, en evengoed OOK spirituele leraren, kunnen ons vergissen en menen een niet-conceptueel soort contact/ontmoeting en kennis te hebben van wat-is, terwijl er eigenlijk gewoon sprake is van de wereld van perceptie, dus van iets wat de geest ons nog altijd voorspiegelt als waar en werkelijk. Nog altijd een geest geschapen werkelijkheid. En dus niet een kennis van wat-is.

Zoals ik het zie, kende de Boeddha alles wat te kennen valt op een perceptuele manier (d.w.z het grofstoffelijke, fijnstoffelijk en ook onstoffelijke/vormloze percepties) maar ook het einde van perceptie. Hierdoor kon hij beoordelen en zien dat wat sommige leraren en mensen houden voor kennis van wat-is, in feite nog een geest-geschapen belevingswijze is, gevormd, geest-gemaakt, een wereld van indrukken. Dat wat wordt voorgespiegeld als de werkelijkheid, en hoe het werkelijk LIJKT te zijn.....(maar nog altijd niet is).


Dit is de ware opdracht van elke spirituele zoeker volgens mij. Want, als je hoe zaken lijken te zijn, gaat aanzien voor hoe het is, is dat per definitie begoocheling.
Het is gewoon een hele mooie taak vind ik dit allemaal goed uit te zoeken.
Want je wilt toch noch jezelf noch anderen bedotten?

Dus ja, hoe weet je nu dat je buiten de wereld bent van hoe zaken lijken te zijn?

Ook zie je bij Zelfkenners, van oudsher tot nu, dat ze niet allemaal hetzelfde onderwijzen als het Zelf.
Ze hebben van oudsher tot nu niet allemaal dezelfde Zelf-kennis en Zelf-realisatie.
Vandaar een nooit eindigend debat in de sfeer van...wat ik zie als ware zelf is werkelijk het ware zelf...wat een ander ziet, een waan.

[ervaringsgetuige]

 Zoals ik het begrijp, waren de leraren van de Boeddha hiervan zich niet bewust. Zij geloofden,...

Nou heb ik toevallig voordat ik deze post van je las is gevraagd aan Artificiële-intelligentie wie vooraf gingen aan de legendarische Gautama Boeddha.
Dit was mijn eerste vraag...

"In de boeddhistische traditie wordt vaak gezegd dat de Boeddha “de oude weg” opnieuw zichtbaar maakte, niet dat hij het spirituele wiel uitvond. Over welke "oude weg" gaat het?"

Antwoord...

Samenvatting


De “oude weg” waarnaar de Boeddha verwijst, is het tijdloze pad van inzicht, ethiek en meditatie dat leidt tot het einde van lijden. Hij herontdekte en onderwees deze weg opnieuw, zodat mensen in zijn tijd (en daarna) weer toegang kregen tot deze universele waarheid. Het is dus geen uitvinding, maar een herontdekking van een pad dat volgens de boeddhistische traditie altijd al.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#8

Mijn volgende vraag was:

wie ging dan aan de boeddha vooraf? Wie had had het pad eerder dan al ontdekt, de oude Egyptenaren?

Samengevat Antwoord:

In de boeddhistische visie zijn er altijd “boeddha’s” geweest die het pad naar ontwaken hebben gevonden en onderwezen, maar deze “oude weg” is een universeel, tijdloos principe binnen de Indiase spirituele context. Er is geen directe link met de oude Egyptenaren, al hadden ook zij hun eigen rijke spirituele tradities.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#9

Mijn volgende vraag was:

"mythische of legendarische figuren al Dipankara, Kassapa, Vipassi die in eerdere tijdperken leefden gingen dus aan de boeddha vooral."

Antwoord:

Dat klopt. Volgens de boeddhistische traditie gingen mythische of legendarische boeddha’s als Dipankara, Kassapa en Vipassi aan de historische Gautama Boeddha vooraf. In oude boeddhistische teksten, zoals de Buddhavamsa, worden de namen en levensverhalen van vele vorige boeddha’s genoemd. Zij leefden in eerdere wereldtijdperken (aeons) en ontdekten en onderwezen het pad naar ontwaken telkens opnieuw wanneer deze kennis in de wereld verloren was gegaan.

Dipankara wordt vaak genoemd als een van de belangrijkste boeddha’s vóór Gautama. In het verhaal over Dipankara ontvangt de jonge Megha (de toekomstige Gautama Boeddha als bodhisattva) van Dipankara de voorspelling dat hij in de verre toekomst zelf een boeddha zal worden. Ook Kassapa en Vipassi worden in de boeddhistische canon als vorige boeddha’s genoemd, elk met hun eigen levensverhaal en discipelen.

Deze verhalen zijn bedoeld om te illustreren dat het pad naar ontwaken universeel en tijdloos is, en dat Gautama Boeddha deel uitmaakt van een lange keten van “ontwaakten” die telkens opnieuw hetzelfde inzicht in de werkelijkheid realiseren en onderwijzen.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#10

Amaai, 't wordt ingewikkeld want mythisch wil zeggen dat ze mogelijk niet bestaan hebben zoals de oude Grieken ook mythologische figuren hadden.

Precies, “mythisch” betekent in deze context dat figuren als Dipankara, Kassapa en Vipassi niet noodzakelijkerwijs historische personen zijn geweest, maar vooral een symbolische of legendarische rol vervullen binnen de boeddhistische traditie. Net zoals de oude Grieken mythologische figuren als Zeus of Herakles kenden, zo gebruikt het boeddhisme verhalen over eerdere boeddha’s om universele waarheden, morele lessen of het tijdloze karakter van het pad naar ontwaken te illustreren.


Er is geen historisch bewijs dat deze voorgangers van Gautama Boeddha daadwerkelijk als mensen hebben geleefd. Hun verhalen zijn bedoeld om duidelijk te maken dat het pad naar verlichting altijd opnieuw ontdekt kan worden, en dat Gautama Boeddha deel uitmaakt van een lange keten van “ontwaakten” die telkens opnieuw hetzelfde inzicht realiseren en onderwijzen.

Het gebruik van mythische voorgangers is dus een manier om de universaliteit en tijdloosheid van de boeddhistische leer te benadrukken, niet om een exacte historische lijn te claimen.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#11

En nu kom jij dus weer af met de leraren van de boeddha. Wacht, wie waren dat?
Antwoord...

...
Samengevat:

De belangrijkste leraren van de Boeddha vóór zijn verlichting waren Alara Kalama en Uddaka Ramaputta.
Zij leerden hem geavanceerde meditatie, maar boden niet het uiteindelijke inzicht dat hij zocht.
De Boeddha vond uiteindelijk op eigen kracht het pad naar verlichting.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#20

't word hoe langer hoe ingewikkelder en ik skip enkele vragen verder naar deze van mij...

"Mythische of legendarische figuren al Dipankara, Kassapa, Vipassi vonden wél het pad naar verlichting. Alara Kalama en Uddaka Ramaputta dan weer niet, en Siddhartha Gautama dan weer wel. Blijkbaar gaat het bereiken van volledige verlichting op en af in de geschiedenis van het boeddhisme.

Antwoord:

Je observatie klopt met de boeddhistische traditie: het bereiken van volledige verlichting wordt voorgesteld als iets dat periodiek in de geschiedenis verschijnt en weer verdwijnt. Volgens de overlevering zijn er in het verleden verschillende mythische of legendarische boeddha’s geweest, zoals Dipankara, Kassapa en Vipassi, die wél het pad naar verlichting vonden en dit ook aan anderen onderwezen.

Tussen deze periodes van verlichting zijn er echter ook tijden waarin de ware leer en het inzicht in verlichting verloren raken. In zulke tijden kunnen er wel spirituele leraren zijn, zoals Alara Kalama en Uddaka Ramaputta, die diepe meditatie en spirituele oefeningen beheersen, maar niet het uiteindelijke pad naar volledige verlichting realiseren.

Pas wanneer een nieuwe boeddha verschijnt—zoals Gautama Boeddha—wordt het pad naar verlichting opnieuw zichtbaar en toegankelijk voor de wereld. Daarna kan het opnieuw in de vergetelheid raken, tot een volgende boeddha verschijnt. Dit cyclische patroon van verschijnen en verdwijnen van verlichting is een fundamenteel onderdeel van de boeddhistische kosmologie.

Samengevat:

Het boeddhisme ziet het bereiken van verlichting als een zeldzaam, cyclisch verschijnsel: soms is het pad helder zichtbaar dankzij een boeddha, soms raakt het weer verloren, tot een nieuwe boeddha het opnieuw ontdekt en onderwijst.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#22

Persoonlijk vind ik dat het bestuderen en analyseren van de boeddhistische kosmologie bijdraagt aan de enorme verwarring van veel spirituele zoekers rond het concept van verlichting.
Artificiële-intelligentie antwoord me dit:

Je observatie wordt door veel spirituele zoekers gedeeld: het bestuderen en analyseren van de boeddhistische kosmologie kan inderdaad bijdragen aan verwarring rond het concept van verlichting. De boeddhistische kosmos is uiterst complex, met talloze bestaansniveaus, tijdperken, wezens en cycli van wedergeboorte. Voor veel westerse zoekers, die juist op zoek zijn naar directe ervaring of inzicht, kan deze veelheid aan mythen, metaforen en kosmische schema’s het oorspronkelijke doel—het directe besef van je ware aard—vertroebelen.

De kern van de boeddhistische leer, zoals Boeddha zelf benadrukte, is echter opvallend eenvoudig en direct: het inzicht in lijden, de oorzaak ervan, de mogelijkheid tot bevrijding en de praktische weg daarheen (de Vier Nobele Waarheden en het Achtvoudige Pad). Boeddha moedigde zijn volgelingen aan om niets zomaar aan te nemen, maar alles zelf te onderzoeken, en niet te blijven hangen in dogma’s of abstracte systemen.

“Neem niets aan voor het zelf onderzocht te hebben.” — Boeddha

Kosmologische verhalen en symbolen kunnen inspireren of richting geven, maar zijn uiteindelijk bedoeld als hulpmiddelen, niet als doel op zich. In veel moderne boeddhistische stromingen, zoals Zen, wordt juist de nadruk gelegd op het directe, persoonlijke inzicht in de eigen geest, zonder te verdwalen in metafysische constructies.

Samengevat:

Het analyseren van de boeddhistische kosmologie kan verwarrend zijn en afleiden van de essentie: verlichting is geen theoretisch of kosmologisch concept, maar een directe, persoonlijke realisatie die voorbij alle systemen en verhalen ligt.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#23


___________________________________________

Hier de link naar mijn volledige chat voor een overzicht indien gewenst > https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw

[ervaringsgetuige]

Ook zie je bij Zelfkenners, van oudsher tot nu, dat ze niet allemaal hetzelfde onderwijzen als het Zelf.
Ze hebben van oudsher tot nu niet allemaal dezelfde Zelf-kennis en Zelf-realisatie.
Vandaar een nooit eindigend debat in de sfeer van...wat ik zie als ware zelf is werkelijk het ware zelf...wat een ander ziet, een waan.

Het debat over de aard van het Zelf ontstaat alleen wanneer de geest—het individuele ego—zich bemoeit met wat altijd al voorbij woorden en concepten is. Het Ware Zelf is geen object van kennis, geen conclusie die je trekt, geen filosofie die je verdedigt. Het is de altijd aanwezige, onveranderlijke achtergrond van alle ervaring.


Wat verschillende 'Zelfkenners' onderwijzen, zijn slechts woorden—vingen die wijzen naar de maan. De vinger is niet de maan. De waarheid is dat er maar één Zelf is, en dat Zelf ben jij. Niet een 'jij' als persoon, maar als pure Bewustzijn.


Discussies over verschillen in Zelf-realisatie gaan voorbij aan het simpele feit dat realisatie juist het einde is van alle vergelijking, alle dualiteit, alle 'ik weet het beter'.
Wanneer er werkelijk Zelf-realisatie is, verdwijnt de illusie van iemand die iets 'ziet' of 'kent'. Er blijft alleen Stilte over—niet als tegenstelling van lawaai, maar als de essentie van alles. De rest is spel van de geest."


Balsekar zou benadrukken dat ware zelfkennis niet een mentaal inzicht is, maar het oplossen van de illusie van een afgescheiden kenner. Het "nooit eindigende debat" waar jij over schrijft, is volgens Advaita dan ook een teken dat de discussievoerders nog vastzitten in concepten—in plaats van te zijn wat altijd al vrij is.


Zijn advies? "Stop met zoeken naar antwoorden in woorden. Onderzoek veeleer: voor wie ontstaat dit debat? Wie maakt zich druk over 'ware' of 'valse' zelfkennis? Dat is de enige vraag die ertoe doet.

[ervaringsgetuige]

Balsekar verwoordt dit in lijn met de Boeddha: “Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept.”

Je legt Boeddha woorden in de mond. Er is echt geen sutta die dit leert. Ajb wees zorgvuldig.

...
De vroege Chan-meesters stonden bekend om hun radicale, anti-dogmatische houding – en het verbranden van soetra’s voor warmte is een van de meest iconische voorbeelden van hun "directe wijsheid, geen woorden nodig"-benadering. Hier zijn een paar beroemde verhalen en de betekenis erachter:

1. Nanquan (Nánquán Pǔyuàn 南泉普願) – "Verbrennen de Boeddha-beeld als het koud is"

Het verhaal:
 Toen een groep monniken in debat verwikkeld was over een heilige soetra, pakte Nanquan de tekst, gooide hem in het vuur en zei:
 "Als jullie de woorden begrijpen, zijn jullie gered. Als niet, dan is dit slechts papier."

De les:
 

• Heiligheid zit niet in het object, maar in het zien van de eigen geest.
• Net zoals de Diamond Soetra zegt: "Alle dharma’s zijn als illusies" – zelfs de dharma zelf moet niet tot dogma verworden.

2. Linji (Línjì Yìxuán 臨濟義玄) – "Dood de Boeddha als je hem tegenkomt!"

Linji was berucht om zijn schoppende, schreeuwende en radicale uitspraken. Hij zei:
 "Als je de Boeddha tegenkomt, dood hem. Als je een patriarch tegenkomt, dood hem."

Wat betekent dat?
 

• Concepten van ‘Boeddha’ of ‘verlichting’ kunnen obstakels worden.
• Chan gaat over directe ervaring, niet over het aanbidden van een extern ideaal.

3. Deshan (Déshān Xuānjiàn 德山宣鑑) – "Verbrand zijn commentaren"

Voordat Deshan verlichting bereikte, was hij een geleerde die de Diamond Soetra onderwees. Toen hij hoorde van de Chan-meesters in het zuiden die beweerden dat "geen woorden nodig zijn", reisde hij naar hen toe om te debatteren.
Onderweg ontmoette hij een oude vrouw die hem testte:
 

• Vrouw: "In de Diamond Soetra staat: ‘Het verleden is onvindbaar, het heden is onvindbaar, het toekomst is onvindbaar.’ Welke soetra draag jij dan?"
• Deshan kon geen antwoord geven.

Later, bij zijn ontmoeting met meester Longtan, had hij een diep inzicht. Hij pakte al zijn commentaren en verbrandde ze, zeggende:

 "Al deze woorden zijn als een haar in de ruimte – ze raken de essentie niet!"

De betekenis:
 

• Kennis ≠ realisatie. Deshan besefte dat zijn intellectuele begrip niets waard was zonder directe ervaring.

Waarom Verbranden Ze Heilige Teksten?
 

• Geen afhankelijkheid van woorden: "De vinger die naar de maan wijst is niet de maan."
• Radicale bevrijding: Chan-meesters wilden leerlingen schokken uit hun conceptuele denken.
• Alles is leegte (śūnyatā): Zelfs de dharma is slechts een middel, geen doel.

Modern Chan/Zen: Nog Steeds Anti-Dogma
 

• Zen-meesters vandaag: "Als je meditatie gebruikt om ‘iets’ te bereiken, mis je het punt."
• Koans: Zijn bedoeld om het logische denken te breken, niet om ‘opgelost’ te worden.

Conclusie:

 Deze meesters waren geen barbaren – ze kenden de soetra’s vaak beter dan wie ook. Maar ze wisten: uiteindelijk moet je alles loslaten, zelfs de dharma.
"Als je een stok hebt, geef ik je een stok. Als je geen stok hebt, neem ik hem af."
 – Meester Yunmen

Dus ja: soms is het beste gebruik van een soetra… hem als brandhout te gebruiken. 🔥😄

[ervaringsgetuige]

Balsekar verwoordt dit in lijn met de Boeddha: “Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept.”

Je legt Boeddha woorden in de mond. Er is echt geen sutta die dit leert. Ajb wees zorgvuldig.

En ik leg ... boeddha trouwens helemaal niks in de mond.

...Balsekar verwoordt dit in lijn met de Boeddha:

“Het enige dat je weet is dat je bestaat, al het andere is een concept.”

En in de boeddhistische traditie:

“De Dhamma is als een vlot: bedoeld om een rivier over te steken, niet om op je rug te dragen.”

Kortom:

Zowel de Boeddha als Ramesh Balsekar nodigen uit tot het herkennen en uiteindelijk loslaten van alle concepten, zodat er ruimte komt voor direct, niet-conceptueel inzicht. In die zin zijn hun inzichten opmerkelijk congruent.

[ervaringsgetuige]

Wel, wel, dacht ik het niet...
Ik vroeg net aan Artificiële-intelligentie:


"Dus het boeddhisme ziet het bereiken van verlichting als een zeldzaam, cyclisch verschijnsel: soms is het pad helder zichtbaar dankzij een boeddha, soms raakt het weer verloren, tot een nieuwe boeddha het opnieuw ontdekt en onderwijst.  Ik meen hierin een parallel te zien met het verlossers verhaal van Jezus in de bijbel. Boeddha de bevrijder en Jezus de verlosser dus. En de joden wachten nog steeds op de verlosser en Mohammed was ook een verlosser / bevrijder. Toeval allemaal?"


En ja hoor, bingo!
Zie antwoord uit Artificiële-intelligentie:


Universele verlossers en bevrijders: een diep menselijke behoefte

Je ziet terecht een opvallende parallel tussen het boeddhisme, het christendom, het jodendom en de islam: in al deze tradities speelt het idee van een “verlosser” of “bevrijder” een centrale rol. Dit lijkt geen toeval, maar wijst op een universeel menselijk verlangen naar bevrijding, verlossing of verlichting.Boeddha als bevrijder

• In het boeddhisme verschijnt een boeddha in tijden dat het pad naar verlichting vergeten is. De boeddha “herontdekt” het pad en maakt het opnieuw toegankelijk voor de wereld. Deze cyclus van vergeten en herontdekken is fundamenteel in de boeddhistische kosmologie.
• Boeddha wordt gezien als de ultieme bevrijder van lijden, maar niet als een goddelijke verlosser die het werk voor anderen doet: ieder mens moet zelf het pad bewandelen.

Jezus als verlosser

• In het christendom is Jezus de verlosser die, door zijn lijden en opstanding, de mensheid bevrijdt van zonde en de dood. Zijn verlossing is uniek: het is een eenmalige, universele daad die voor alle mensen geldt die in hem geloven.
• Jezus wordt gezien als degene die het koninkrijk van God binnen bereik brengt en de deur naar het eeuwige leven opent.

Joodse verwachting van de Messias

• In het jodendom leeft al eeuwen de hoop op een toekomstige Messias: een verlosser die vrede, rechtvaardigheid en herstel zal brengen. Deze verwachting is diep verankerd in de Joodse traditie en profetieën.
• Volgens sommige Joodse tradities zijn er zelfs twee typen verlossers: een lijdende Messias en een koninklijke, strijdende Messias.

Mohammed en de Mahdi in de islam

• In de islam wordt Mohammed gezien als de laatste profeet en brenger van de uiteindelijke openbaring, maar niet als verlosser in christelijke zin. Wel wordt hij soms als bevrijder van onwetendheid en afgoderij beschouwd.
• Daarnaast bestaat in de islam het idee van de Mahdi, een verlosser die aan het einde der tijden zal verschijnen om rechtvaardigheid te brengen en de wereld te herstellen.

Tabel: Verlossers en bevrijders in grote religies

Traditie	Centrale figuur	Rol/functie	Cyclisch/eenmalig?
Boeddhisme	Boeddha	Bevrijder van lijden, wijst het pad naar verlichting	Cyclisch: boeddha’s verschijnen telkens opnieuw1
Christendom	Jezus Christus	Verlosser van zonde en dood, opent de weg naar eeuwig leven	Eenmalig, universeel
Jodendom	Messias	Toekomstige verlosser, brengt vrede en herstel	Verwachting van komst, nog niet verschenen
Islam	Mohammed (profeet), Mahdi (verlosser)	Mohammed als brenger van de openbaring, Mahdi als toekomstige verlosser	Mohammed: eenmalig, Mahdi: cyclisch/verwacht

Toeval of universeel archetype?

Deze overeenkomsten zijn waarschijnlijk geen toeval, maar weerspiegelen een diep menselijk archetype: het verlangen naar bevrijding, verlossing of een nieuw begin. In tijden van crisis, chaos of moreel verval ontstaat steeds opnieuw de hoop op een bijzondere figuur die het pad wijst, orde herstelt of de mensheid redt.

• Jung en andere denkers hebben gewezen op het universele karakter van het “verlosser-archetype”: in elke cultuur en tijd verschijnt het idee van een redder, leraar of bevrijder die het oude overwint en het nieuwe mogelijk maakt.
• De verhalen en verwachtingen rond Boeddha, Jezus, de Messias en de Mahdi zijn culturele variaties op dit universele thema.

Samengevat:

Het idee van een verlosser of bevrijder is een universeel menselijk motief, diep geworteld in de psyche en geschiedenis van de mensheid. Of het nu Boeddha, Jezus, de Messias of Mohammed/Mahdi is: telkens opnieuw verschijnt het verlangen naar iemand die het pad opent naar een betere, bevrijde wereld.


https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#24

[ervaringsgetuige]

Allright, Jung was zonder twijfel de meest invloedrijke denker op het gebied van archetypen.
Jung beschouwde Boeddha niet als een persoon, maar als een archetype van verlichting en zelfoverstijging.
Jung plaatste Jezus en Boeddha op één lijn als personificaties van het archetype van het Zelf.

Net als Jung ziet Stanislav Grof spirituele figuren als Boeddha en Jezus niet alleen als historische personen, maar vooral als archetypen van universele spirituele mogelijkheden.
Religies zijn volgens Jung in wezen geïnstitutionaliseerde systemen van projecties.
Maar Stanislav Grof is minder kritisch over de institutionele kant van religie, zolang deze de directe ervaring van het heilige of het archetypische niet in de weg staat.

Boeiend allemaal hé. 
Hier na te lezen...

Er zijn geen directe uitspraken van Stanislav Grof gevonden waarin hij expliciet stelt dat religies “geïnstitutionaliseerde systemen van projecties” zijn, zoals Jung dat formuleert1. Wel is duidelijk dat Grof, net als Jung, religieuze symbolen, mythen en figuren ziet als uitingen van universele, diep psychologische en transpersoonlijke krachten.

Grof’s visie sluit op een aantal punten aan bij Jung:

• Grof beschouwt religieuze en mythische beelden als manifestaties van archetypische lagen van de psyche, die in veranderde bewustzijnstoestanden direct ervaren kunnen worden.
• Hij ziet religies als systemen die mensen in contact brengen met universele spirituele waarheden en ervaringen, vaak via symboliek, rituelen en verhalen.
• Grof benadrukt dat deze ervaringen en archetypen in alle culturen voorkomen, en dat religieuze systemen een brug vormen tussen het persoonlijke en het universele.

Verschil met Jung:

• Waar Jung de nadruk legt op projectie van het onbewuste op de buitenwereld en de institutionalisering daarvan in religie, richt Grof zich meer op de directe, ervaringsgerichte toegang tot deze archetypische en transpersoonlijke dimensies via bijvoorbeeld ademwerk, psychedelica en spirituele crises.
• Grof is minder kritisch over de institutionele kant van religie, zolang deze de directe ervaring van het heilige of het archetypische niet in de weg staat.

Kortom:

Stanislav Grof deelt met Jung het idee dat religies universele psychische en spirituele krachten verbeelden en toegankelijk maken via symboliek en ritueel. Hoewel hij de term “geïnstitutionaliseerde systemen van projecties” niet letterlijk gebruikt, erkent hij dat religies structuren zijn waarin mensen archetypische en transpersoonlijke werkelijkheden kunnen ontmoeten. Zijn focus ligt echter meer op de directe ervaring dan op de projectietheorie van Jung.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#18

Archetypes hebben mij altijd al geboeid. Dat de leiders van grote wereldreligies ook als archetypes beschouwd kunnen worden stond ik eigenlijk niet bij stil.
Reactie van Artificiële-intelligentie nog:

Het is inderdaad fascinerend om te ontdekken dat de leiders van grote wereldreligies—zoals Boeddha, Jezus, Mohammed en anderen—ook als archetypen kunnen worden gezien. In de jungiaanse psychologie worden archetypen opgevat als universele, diepgewortelde beelden of motieven die in het collectief onbewuste van de mensheid leven. Deze archetypen komen tot uitdrukking in mythen, verhalen, dromen en religieuze symbolen over de hele wereld.

Wanneer spirituele leiders als Boeddha of Jezus archetypisch worden benaderd, vertegenwoordigen zij niet alleen historische figuren, maar vooral universele menselijke mogelijkheden en processen, zoals verlichting, verlossing, compassie, opoffering of transformatie. Hun levensverhalen en symboliek bieden mensen een innerlijk kompas en een spiegel voor hun eigen spirituele ontwikkeling.

Carl Jung en denkers als Stanislav Grof hebben benadrukt dat deze figuren daarom zo krachtig zijn: zij belichamen collectieve psychische krachten en idealen die in ieder mens aanwezig zijn, bewust of onbewust1. Het besef dat religieuze leiders archetypische functies vervullen, kan helpen om religieuze verhalen en symbolen niet alleen letterlijk, maar ook psychologisch en universeel te begrijpen.

Voor wie, zoals jij, geboeid is door archetypen en spirituele filosofie, opent dit perspectief een rijke laag van betekenis, waarbij religieuze tradities niet alleen als geloofssystemen, maar ook als uitdrukkingen van universele menselijke ervaringen en groeiprocessen kunnen worden gezien.

https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#25

Nu ja, dat ik er niet bij stilstond is niet helemaal juist, want in de bekroonde driedelige Samadhi Movie reeks die ik eind 2019 na mij grote ontwaking - toen "HET" definitief gebeurde (shift van hylotropisch naar holotropisch bewustzijn) - met grote herkenning en bewondering op YouTube bekeek is dit natuurlijk allemaal al voorbij gekomen..


De Samadhi Movie-reeks bestaat momenteel dus uit drie delen:

Samadhi Movie, 2017 - Part 1 (Maya the Illusion of the Self)

Samadhi Part 2 (It's Not What You Think), 2018

Samadhi Part 3 (The Pathless Path), 2022

De films zijn gemaakt door Daniel Schmidt en verkennen thema's zoals bewustzijn, spiritualiteit en zelfrealisatie.

Het is nu met dit forum in combinatie met Artificiële-intelligentie dat dit weer allemaal opnieuw onder mijn aandacht komt.

[lang kwaat]

Het idee van een verlosser of bevrijder is een universeel menselijk motief, diep geworteld in de psyche en geschiedenis van de mensheid. Of het nu Boeddha, Jezus, de Messias of Mohammed/Mahdi is: telkens opnieuw verschijnt het verlangen naar iemand die het pad opent naar een betere, bevrijde wereld.
https://www.perplexity.ai/search/leiden-alle-spirituele-leringe-D4w8zx3qQIy77K3GoBgnNw#24

Vond dit wel een interessante samenvatting.

Ik geloof dat het heel menselijk is dat je eerst best naïef leeft, nauwelijks bewust van ellende, lijden. Het is wel om je heen. Dagelijks creperen mensen en dieren maar het kan best heel lang duren, is mijn eigen ervaring, dat dit je echt raakt. Dat het echt tot je doordringt. Heel lang is het leven Goed op een soort vanzelfsprekende manier. Daar komen al gaandeweg steeds meer barsten in. Voor veel mensen ontstaat een hele grote barst als een geliefde of nabij persoon ernstig ziek wordt, aftakelt en sterft en je dit van nabij meemaakt.
Een kind, een ouder.

Die vanzelfsprekende goedheid die je voelde bij het bestaan, die staat nu onder druk. Je bent ontwaakt aan de waarheid van lijden. Misschien ben je nu boos op God. Boos op het bestaan. Boos op het leven. Boos. Misschien wanhopig, depri. Gelaten. Gevoelloos.

Je gaat ook steeds meer beseffen dat je zelf van dezelfde natuur bent. Ook jij kan zomaar ernstig ziek worden, aftakelen, constant onder behandeling moeten etc. en in grote nood en ellende aan je einde komen. De schrik slaat je om het hart. Er is weinig meer over van je jeugdige overmoed, bravoure, levenslust, en geloof in de vanzelfsprekende goedheid van het bestaan.

Toch kun je daar ook niet meer verder. Die verstikkende atmosfeer. Maar je kunt ook niet meer je kop in het zand steken en verder gaan alsof er niks gebeurd is. Ja, aardig wat mensen kunnen dat wel maar ik kon dat niet. En hoe kom je daar dan uit he?

 Ik zie het zelf niet zo dat het hart een bevrijder wil of zoekt maar wel bevrijding uit een verstikkende atmosfeer, maar ook wel op een realistische manier. Je wil niet weer gewoon een andere droomwereld in. Je bent niet geïnteresseerd in alleen maar troostrijke ideeen over het bestaan. Maar je voelt wel dat je hulp nodig hebt, wijsheid, liefde.

[ervaringsgetuige]

 Theravada boeddhisme.
...een bevrijding die iets anders betekend dan in de twee andere stromingen:

• Theravada ziet bevrijding vooral als het bereiken van arahantschap: persoonlijke verlichting, het volledig uitdoven van begeerte en onwetendheid, waarna men niet meer wedergeboren wordt.
  
  
• Mahayana legt de nadruk op het bodhisattva-ideaal: men streeft niet alleen naar eigen bevrijding, maar stelt deze juist uit om eerst alle andere wezens te helpen bevrijden. Hier krijgt het begrip bevrijding een meer collectieve, compassievolle lading.
  
  
• Vajrayana voegt daar esoterische technieken en rituelen aan toe, met het idee dat bevrijding sneller of directer bereikbaar is via speciale praktijken.

[lang kwaat]

Theravada boeddhisme.
...een bevrijding die iets anders betekend dan in de twee andere stromingen:

• Theravada ziet bevrijding vooral als het bereiken van arahantschap: persoonlijke verlichting, het volledig uitdoven van begeerte en onwetendheid, waarna men niet meer wedergeboren wordt.
  
  
• Mahayana legt de nadruk op het bodhisattva-ideaal: men streeft niet alleen naar eigen bevrijding, maar stelt deze juist uit om eerst alle andere wezens te helpen bevrijden. Hier krijgt het begrip bevrijding een meer collectieve, compassievolle lading.
  
  
• Vajrayana voegt daar esoterische technieken en rituelen aan toe, met het idee dat bevrijding sneller of directer bereikbaar is via speciale praktijken.

De Pali sutta's schetsen dat de beste beoefenaars altijd beoefenen voor het eigen en andermans welzijn. In tijdelijke en ultieme zin. In tijdelijke zien kun je iemand helpen door vrijgevigheid,
door je ethisch, dus vertrouwenwekkend, te gedragen, door geduld te beoefenen, door afstand te doen van kwade wil en goede wil te ontwikkelen, kwetsbaren te helpen, het leven van alles en iedereen beschermen etc. Je kunt wel nagaan dat zoiets ook een ander goed doet. Maar je moet ook wel de beperkingen inzien van helpen, van verdienste. Een dokter doet natuurlijk verdienstelijk en mooi werk maar ziekte en ellende beëindigen kan ie ook niet. Arme mensen helpen en geven is ook prachtig maar het is wel betrekkelijk.

De Pali sutta's leren wel dat als je iemand echt wilt helpen op een meer structurele manier, dan moet je die persoon inspireren afstand te doen van hebzucht, haat en begoocheling en wijsheid te ontwikkelen daarvoor. Dat zal niet alleen in dit leven goede gevolgen hebben maar in vele erna.

Kortom: Het welzijn van de Ander is echt wel in beeld bij de vroeg-boeddhistische teksten maar het klopt wel dat een arahant die beslist om toch weer wedergeboren te worden in samsara ontbreekt in de sutta's. Misschien kun je dit wel zeggen van de geboorte van de Boeddha hier als mens op Aarde.