Auteur Topic: Stukje zelfonderzoek  (gelezen 3369 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Marcel

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 2985
Stukje zelfonderzoek
« Gepost op: 28-01-2010 18:48 »
“Een verlangen is een prettige angst, en een angst is een onprettig verlangen” (Alexander Smit)


Iemand die zich bezighoudt met zelfonderzoek komt al heel snel bij twee kernproblemen uit: angst en verlangen. In dit artikel zal ik proberen inzichtelijk te maken wat de valkuilen zijn zodra je deze twee gaat onderzoeken. Wat hebben angst en verlangen gemeen? In één woord: willen. Wanneer je bang bent, is er iets dat je niet wilt en wanneer je verlangt wil je iets dat er niet is. Het zijn dus eigenlijk twee zijden van dezelfde medaille.
Wat gebeurt er eigenlijk wanneer er een gevoel verschijnt dat we met het etiket ‘angst’ of ‘verlangen’ bestempelen? We kijken met ons geheugen. Stel je de volgende situatie voor: er komt een gevoel op, bovendien komt het label ‘angst’ op, en verder komt er nog de gedachte ‘ik ben bang’ tevoorschijn. Dit zou je de klassieke denkfout kunnen noemen. Het gevoel zèlf is nieuw, actueel; het geheugenplaatje ‘angst’ is dat niet. We vergelijken dus een levende situatie met een momentopname uit het verleden. Dat zou op zich nog niet zo erg zijn, maar we maken nog een extra denkconstructie waarin we een persoon koppelen aan het etiket ‘angst’. We zeggen dus: “Ik ben bang”. Met verlangen is het niet anders. Eerst het gevoel, dan het etiket, dan de koppeling met de persoon.
Vanuit deze misvatting gaan we strategieën verzinnen. Hoe kom ik van mijn angst af? Als dat de uitgangspositie wordt, zit je op een doodlopend spoor. De allereerste aanname (namelijk: dat je een persoon bent die bang is) klopt niet.
Wat er nog bij komt, is dat we spreken over twee gevoelens waarvan we geleerd hebben dat ze niet mogen. Je zult nooit iemand op satsang horen vragen: ‘hoe kom ik van mijn verliefdheid/vrolijkheid af?’ Het hele probleem met angst en verlangen is dus dat we, voordat we werkelijk goed gekeken hebben, al verzinnen dat we er van af moeten.

Kijken

Zelfonderzoek is voornamelijk kijken. Onderzoeken terwijl je al weet wat de uitkomst moet zijn, is niet echt onderzoeken. Als je gaat kijken op het moment dat er angst is, moet je eens opletten waar de aandacht zoal naartoe gaat. Je zult merken dat je aandacht in eerste instantie voornamelijk bij het denken is en de strategieën om van die angst af te komen. Je zult ook merken dat die koppeling tussen de persoon en het etiket ‘angst’ steeds opkomt. Verplaats de aandacht nu eens naar het gevoel zelf en let dan vooral op de kwaliteit die je aandacht op dat moment heeft. Merk ook op hoe de aandacht de neiging heeft om heen en weer te springen tussen denken en voelen. Op de momenten dat de aandacht bij het gevoel zelf ligt, let er dan eens op hoe hoog het conflictgehalte op dat moment is. En natuurlijk ook op de momenten dat de aandacht bij het denken ligt. Het gaat er dus niet om dat je de hele tijd bij het gevoel blijft en zo min mogelijk bij het denken. Het gaat er om dat je ziet hoe de aandacht heen en weer springt en wat het kwaliteitsverschil is tussen de momenten dat de aandacht bij het voelen en het denken ligt.

Gevoelens zijn conflictloos

Elk conflict met een gevoel bevindt zich in het denken, is denken. Het gevoel zélf is conflictloos. Zodra je verzonnen hebt dat een gevoel niet oké is, dat jij (als persoon) de eigenaar van dat gevoel bent, en dat je er vanaf moet, heb je een conflict. De oplossing wordt het probleem, zoals mijn guru altijd zei. Dus wat te doen? Als je er een plan van maakt om van je projecties af te komen maak je weer dezelfde fout. Je creëert nogmaals een voornemen en dat ga je proberen na te leven. Elke keer projecteren we weer een ideale situatie, zonder angsten of verlangens. Precies dat verschil, tussen de situatie zoals zij is, en de geprojecteerde ideale situatie, zou je conflict kunnen noemen. Richt heel even de aandacht op het gevoel zelf, en het conflict is weg.

Een stap terug

De eerste reactie bij verlangen is vaak: hoe kan ik er voor zorgen dat mijn verlangen vervuld wordt. Bij angst is de eerste reactie meestal: hoe kom ik er vanaf? Als dat het vertrekpunt is, kun je eigenlijk niet spreken van echt zelfonderzoek. Zelfonderzoek houdt namelijk in dat je bereid bent, te kijken of de dingen die je aanneemt wel werkelijk zo zijn. Dus in plaats van meteen actie ondernemen zou je ook eens kunnen kijken wat er nu werkelijk aan de hand is als je bang bent of wanneer je een verlangen hebt. En misschien is het gevoel op dat moment wel veel interessanter dan de dingen die je geheugen je vertelt.

Valkuil: het is goed zoals het is, het “mag er zijn”

Dingen zijn niet in zichzelf goed of fout. Een misverstand dat vaak voorkomt is dat je, na angst en verlangen eerst afgekeurd te hebben, nu voortaan alles gaat zitten goedkeuren. Zodra je zegt: “Het mag er zijn”, ben je aan het oordelen. Op zo’n moment is je aandacht niet bij het voelen, maar bij het denken. Je hebt toch weer een scheidsrechter geintroduceerd, maar nu eentje die alles goedkeurt. De oplossing is simpel: gewoon de aandacht weer naar het gevoel zelf laten gaan en kijken wat het kwaliteitsverschil is. Het is het verschil tussen: “het mag er zijn” en “het is er”.

Wat onderzoek je?

Kortom: onderzoek je werkelijk de angst zélf, het verlangen zélf? Of houd je je alleen bezig met al het denkwerk om van angsten af te komen en verlangens te vervullen? Zo’n quote van Alexander is natuurlijk mooi, maar wat betekent het eigenlijk? Angst en verlangen hebben, zodra je er iets mee wilt, dezelfde eigenschap: je kijkt niet meer naar het gevoel zelf, maar naar de ideeën over dat gevoel. Een serie geheugenplaatjes is belangrijker geworden dan een actueel gevoel. En dat is de wereld op zijn kop. Angsten en verlangens zijn er, maar de zogenaamde eigenaar ervan verzinnen we er zelf bij. Dat is een misverstand dat door zelfonderzoek opgehelderd kan worden.


Jan Koehoorn
« Laatst bewerkt op: 20-12-2011 19:10 door lord rainbow »

Berjan

  • Gast
Re:stukje zelfonderzoek
« Reactie #1 Gepost op: 07-03-2010 16:14 »
Citaat
Valkuil: het is goed zoals het is, het “mag er zijn”

Dingen zijn niet in zichzelf goed of fout. Een misverstand dat vaak voorkomt is dat je, na angst en verlangen eerst afgekeurd te hebben, nu voortaan alles gaat zitten goedkeuren. Zodra je zegt: “Het mag er zijn”, ben je aan het oordelen. Op zo’n moment is je aandacht niet bij het voelen, maar bij het denken. Je hebt toch weer een scheidsrechter geintroduceerd, maar nu eentje die alles goedkeurt. De oplossing is simpel: gewoon de aandacht weer naar het gevoel zelf laten gaan en kijken wat het kwaliteitsverschil is. Het is het verschil tussen: “het mag er zijn” en “het is er”.

Vooral dit spreek me aan. Eerst had ik overal een kritisch antwoord op, niks was goed. Aan mijzelf niet, en daardoor ook niet aan anderen.
Toen vond ik dat ik alles kon doen, en een ander ook.

Tot ik een boek las van Ajahn Chah, en die vertelde dat niks goed is, maar ook niet fout/verkeerd. Het is er gewoon..
Schitterende eye-opener.

Dat is wel meer wat die Ajahn Chah verteld in zijn boek: "Dharma zijn".



 


Laatste berichten

[Algemeen] Re: Vergelijken: heilzaam of niet by nico70+ 17-09-2022 23:04
[Algemeen] Re: Vergelijken: heilzaam of niet by Gouden middenweg & de wilde natuur 17-09-2022 12:51
[Algemeen] Re: Vergelijken: heilzaam of niet by Steve 16-09-2022 10:47
[Algemeen] Vergelijken: heilzaam of niet by Bodhiboom 15-09-2022 16:57
[Algemeen] Re: Het uiteindelijke doel van het uitdoven... by Steve 01-09-2022 12:19
Powered by EzPortal