Je bent niet gebonden door wat je waarneemt,
maar door wat je vast houdt.
Laat daarom lòs, Naropa!
Mahamudra, de koninklijke weg,
is vrij van alle woorden en symbolen.
Alleen voor jou, mijn geliefde Naropa,
zo oprecht, ontvankelijk en toegewijd
zing ik dit prachtige lied,
als blijk van een nooit eindigende vriendschap.
De volledig open natuur
van alle dimensies en gebeurtenissen
is als een regenboog
schijnbaar daar, maar ongrijpbaar.
De weg van Mahamudra
kent geen grenzen.
Geen enkele moeizame mentale inspanning
is in staat deze onbegrensde open weg te benaderen.
De moeiteloze vrijheid van bewustzijn
beweegt zich van nature over deze weg.
Net zoals ruimte altijd onverstoord verschijnt
en nooit gevuld is,
zo is het bewustzijn zonder grenzen
en altijd gewaar.
Starend vanuit louter gewaarzijn
in het bewustzijn,
smelt het dwangmatige conceptuele en redenerend denken weg
in de vruchtbare lente van het boeddhaschap.
Witte wolken die in de blauwe lucht voorbij drijven,
veranderen voortdurend van vorm en hebben geen basis,
geen referentiepunt en geen plaats om te verblijven.
Ze zijn als steeds veranderende gedachten,
die als wolken door de ruimte van het bewustzijn zweven.
Als de vormloze uitgestrektheid van het bewustzijn
helder wordt waargenomen,
zullen de dwangmatige gedachten
gemakkelijk en vanzelf ophouden.
Hoewel de ruimte geen kleur of vorm bezit,
manifesteren zich spontaan vormen en kleuren
in de openheid van de eeuwige ruimte.
Hoewel bewustzijn geen positieve of negatieve kenmerken bezit,
manifesteren zich in de uitgestrektheid van het denken
werelden, relaties en betekenissen.
Net zoals duisternis,
ook al duurt die duizenden jaren,
een opkomende zon niet kan verbergen,
zo kunnen ook ontelbare eeuwen van strijd en lijden
het stralende licht van de essentie van het bewustzijn
niet verborgen houden.
Alhoewel de wijzen ervan getuigen
dat de aard van het bewustzijn stralendheid is,
kan dit onbegrensde licht
in geen enkele taal worden uitgedrukt
of in welk sacramentaal systeem dan ook worden gevat.
Hoewel de essentie van het bewustzijn
leeg is van subject en object,
omarmt ze teder al het leven en alle verschijnselen.
Om deze waarheid te realiseren
hoef je enkel je lichaam te ontspannen
en geest te openen.
Ga natuurlijk en ongedwongen
op in transparantheid.
De gedachten stil en gelijkmoedig,
het lichaam als een holle bamboestengel, tot rust gebracht.
Adem niet in noch uit
met de adem van het aangeleerde denken.
Kom tot vrede in stralende aandacht.
De rijkdom van Mahamudra
is in geen enkele wereld te vinden.
Geliefde Naropa,
deze schat van verlichting
behoort jou en allen toe.
Fanatieke beoefening van meditatie
of eindeloze studie van de geschriften
zal deze magnifieke realisatie
nooit teweeg kunnen brengen,
omdat dan de geest
die wanhopig verlangt naar ervaringen
op andere bewustzijnsniveaus of andere sferen,
onbewust het heldere licht negeert
dat alle ervaringen doordrenkt.
Zodra je een verdeling aanbrengt in het bewustzijn
verraad je de vriendschap van Mahamudra.
Stop alle activiteiten die scheidingen maken
laat zelfs het verlangen los om vrij te zijn van verlangens
en laat de gedachten vrij komen en gaan
als golven in een grenzeloze oceaan zonder kust.
Degene die zich niet langer inlaat met abstracties
en wiens enige principe is: geen scheidingen te maken,
bevestigt zijn vertrouwen in Mahamudra
Alleen diegene die het vasthouden aan macht en bepalingen los laat
en nooit partijdig wordt in discussies en opvattingen,
verstaat de authentieke betekenis
die in de oude geschriften verborgen ligt.
Zij die gewaarzijn ontkennen, afwijzen of vast willen grijpen
roepen verdriet, lijden en verwarring over zichzelf af.
Ontwikkel, om uit deze dwaasheid te ontwaken,
een oprechte vriendschap
met een verheven spiritueel leraar in Mahamudra,
een yogi die, gezien vanuit de wereld
misschien wel voor gek versleten wordt.
Wanneer de beperkte geest
het gezegende contact aan gaat
met onbeperkt bewustzijn,
doemt onbeschrijfelijke vrijheid op.
Zelfzuchtige en bekrompen gedachten
creëren het illusoire besef van gebondenheid
en verspreiden het zaad voor verdere begoocheling.
Zelfs kan oprecht religieus onderwijs
bekrompen zienswijzen doen ontstaan.
Vertrouw daarom alleen maar op het onderricht
dat oneindig uitgestrekt en onmetelijk diep is.
De edele weg van Mahamudra
houdt zich nooit bezig met het dramatische spel
van gebondenheid en bevrijding.
De yogi in Mahamudra is nooit afgeleid,
omdat hij nimmer de oorlog heeft verklaard aan afleiding.
Deze edelmoedigheid en vriendelijkheid,
deze geweldloosheid, zowel in gedachten als handelingen
is het pad van alle Boeddha's, dat geen sporen nalaat.
Het bewandelen van dit allesomvattende pad
is de gelukzaligheid van het Boeddhaschap.
Verschijnselen in alle bestaanswerelden
komen en gaan voortdurend en
zijn dus altijd fris, nieuw en onuitputtelijk.
Zoals dromen die zonder vaste substantie zijn,
kunnen ze nooit onveranderlijk worden,
noch kan men zich eraan hechten.
Het universum bestaat op een diepzinnige niet te omschrijven wijze
die nooit kan worden vastgehouden of vastgelegd.
Waarom zou men er dan neurotisch naar verlangen of het haten,
als daardoor illusoire gebondenheid word gecreëerd?
Doe afstand van willekeurige en aangeleerde zienswijzen.
Ga dapper verder met mediteren
in de echte woeste bergen van de uitgestrekte Mahamudra.
Ga voorbij de grenzen van familie,
door alle levende wezens
als één familie van bewustzijn te omarmen.
Verblijf zonder enige verplichtingen
in het landschap van natuurlijke vrijheid:
spontaan, vrijgevig en vreugdevol.
Wanneer je de kroon van Mahamudra ontvangt,
zal alle besef van status en verworvenheden
vanzelf verdwijnen.
Snij de wortels door van de klimop die de boom verstikt
en zijn grijpende hechtranken zullen geheel verdorren.
Kap de wortel van de conventionele geest van gehechtheid
En alle gebondenheid en wanhoop lossen op.
Het aansteken van een olielamp
verlicht een ruimte onmiddellijk,
zelfs wanneer het vele eonen donker is geweest.
De essentie van het bewustzijn is grenzeloos licht.
Hoe kan er dan nog ergens duisternis heersen
in de ruimte van de dagelijkse waarneming?
Maar iemand die vasthoudt aan mentale processen
kan niet in het heldere licht van het bewustzijn ontwaken.
Als men fanatiek, middels onderzoek en concentratie,
waarheid zoekt,
zal men nooit de onvoorstelbare eenvoud
en gelukzaligheid leren waarderen,
die in de kern te vinden is.
Om deze vruchtbare grond te ontginnen,
moet men de wortels van complexiteit
met de scherpe blik van het naakte bewustzijn, doorsnijden
en volledig in vrede blijven, transparant en voldaan.
Je hoeft geen grote inspanningen te verrichten
Noch grote spirituele kracht te verzamelen.
Blijf in de stroom van louter gewaarzijn
Mahamudra accepteert en verwerpt geen enkele
stroom van interne of externe energie.
Omdat de basis van het bewustzijn
nooit en in geen enkele bestaanswereld is geboren,
kan er niets aan toegevoegd of van afgenomen worden.
Er is niets dat haar kan beletten of besmetten.
Als het bewustzijn hierin rust
verdwijnen de verschijningen van gescheiden zijn en lijden
in oorspronkelijke realiteit.
Angsten, verlangens en arrogantie
lossen op in de leegte waaruit ze zijn voortgekomen.
Onovertroffen weten kent geen gescheiden subject of object.
Onovertroffen handelen handelt vindingrijk.
Onovertroffen bereiken bereikt het doel
zonder verleden, toekomst of heden.
De toegewijde beoefenaar ervaart de spirituele weg
als een woeste bergstroom die donderend de berg af komt.
Als de beoefenaar spiritueel volwassen is,
dan stroomt de rivier rustig en geduldig
met de kracht en statigheid van de Ganges.
Wanneer ze uitmondt in de oceaan van Mahamudra
transformeert het water in licht
dat zich onafgebroken in alle richtingen verspreidt
en dat zonder richting, zonder bestemming,
zonder onderscheid, zonder opdeling en zonder beschrijving
in het grote heldere Licht stroomt.
Vertaling uit tibetaans door Hans van den Bogaert
