Auteur Topic: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie  (gelezen 1551 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline teksten Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Eerwaarde
  • *
  • Berichten: 5315
Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Gepost op: 03-05-2020 13:43 »
Onderstaande is vooral gebaseerd op uitleg van Lal op puredhamma.net. Ik acht dit in overeenstemming met de Pali overlevering.
Ik vind deze uitleg heel helder en belangrijk. Misschien hebben jullie er iets aan. Het is ook een uitleg, deels, van Paticca Samuppada.

Bij gehechtheid kun je eigenlijk twee stappen onderscheiden:
-de tanha stap,
-de upadana stap (twee stappen in Paticca Samuppada (PS))

1. De tanha stap vindt on- of voorbewust plaats en werkt via je aanleg. Stel je hoort hardrockmuziek. Dan kun je via je aanleg (je neigingen/gewoonten, diepere begeerten) daar aan gehecht raken met voorkeur of bijvoorbeeld met afkeer. Het is maar net hoe je in elkaar zit. Dit gaat vrijwel ogenblikkelijk.  Heb je niet een aanleg om hardrockmuziek mooi of lelijk te vinden, dan raakt de geest ook niet via voorkeur of afkeer gehecht aan die geluiden. Boeddha beschreef die aanleg in termen van anusaya en asava.

Gedurende een dag horen we ontelbare geluiden maar niet aan alle geluiden raken we via onze aanleg gehecht.
Maar bepaalde waarnemingen triggeren iets in ons, wekken iets in ons op, als een steen gegooid in water.
Dat betekent dat de geest gehecht is geraakt aan die waarneming. Het betekent dat de tanha stap heeft plaatsgevonden.

Dit betekent ook dat zodra we bijvoorbeeld een emotie van voorkeur of afkeer opmerken bij onszelf op basis van een waarneming, dan is er al sprake geweest van de tanha stap. Er is al via de aanleg sprake van gehechtheid aan een zintuiglijke waarneming.

Dus de geest raakt volautomatisch via onze aanleg gehecht aan bepaalde waarnemingen, niet aan alle. Wij sturen dit niet. Dit is de tanha stap in PS

2. de upadana stap. Dit is in Paticca Sammupada de stap na de tanha stap. Bij de tanha stap raakt de geest dus via de aanleg (anusaya en asava) gehecht aan bepaalde waarnemingen. Dit gaat ogenblikkelijk en volautomatisch en schijnt niet iets te zijn wat wij kunnen sturen of beheersen. De stap die hier op volgt, upadana, is welbewuster. Hier kunnen we wel sturen. Dit is de stap dat de geest al via bijvoorbeeld voorkeur en afkeer gehecht is geraakt aan een bepaalde waarneming en wij, nu welbewust, dat hele proces met aandacht blijven voeden. Dus we trekken nu bewust alles nog meer naar ons toe. Dat is de upadana stap. Het ligt in het verlengde van de tanha stap.

Stel dat de geest via je voorkeursneigingen (je aanleg) gehecht is geraakt (tanha stap) aan een bepaalde smaak en die lekker vindt, dan is de upadana stap dat je helemaal opgaat in die lekkere smaak. Je trekt dat helemaal naar je toe. Je maakt het helemaal eigen, helemaal jezelf. Het wordt even je hele wereld, je hele bestaan, je bhava (de volgende stap in Paticca Samuppada). Dus je wordt geboren (jati, de volgende stap in PS) in die wereld van die lekkere smaak en genot, eventjes. Totdat die bestaanswereld of sfeer ook weer verdwijnt.

Dus, dagelijks worden we via tanha en upadana geboren (jati) in een bepaalde mentale bestaanswereld of sfeer (bhava). De Pali overlevering beweert; zo in het klein, zo ook in het groot.
Dus die sfeer waarin we als individu dagelijks worden geboren via tanha en upadana, die sferen bestaan ook buiten ons en zijn ook kosmische sferen.
Voorbeeld: Je kunt als mens via tanha en upadana als een dier geboren worden op een bepaald moment op de dag, vol lagere instincten, in een primitieve sfeer, en als je dit patroon bewust voedt als mens (upadana-stap), als je dit sterkt maakt, zou je na de dood ook als dier met overeenkomstige trekken worden geboren.
Dus zo in het klein zo in het groot, zo binnen zo buiten.

Paticca Samuppada legt dit gebeuren uit. Van PS bestaan twee cycli, eentje die betrekking heeft op dit leven waarin we dagelijks op persoonlijke wijze geboren worden in bepaalde sferen via tanha en upadana, en eentje die hetzelfde beschrijft maar nu na de dood. .

Inzicht-meditatie kan niet rechtstreeks ingrijpen in de tanha stap, maar is werkzaam tussen de tanha en upadana stap. Inzicht-meditatie dient er eigenlijk toe om te zorgen dat de upadana stap niet plaatsvindt. We kunnen zorgvuldige aandacht ontwikkelen. Dit is de soort aandacht die juist die automatische opkomende neigingen van voorkeur en afkeer (tanha stap) niet verder voedt en versterkt. Dus we kunnen bewust zorgen dat de upadana stap niet plaatsvindt. Dan worden we ook niet geboren in een bepaalde bestaanswereld of sfeer.

Als wij welbewust niet meer dat soort emoties van voorkeur en afkeer voeden, dan verandert langzaam maar zeker ook iets in onze aanleg. Dus indirect grijpt dit dan in op het niveau van de tanha stap. Zie je? Waarnemingen die eerst automatisch leiden tot gehechtheid via bijvoorbeeld voorkeur of afkeer, leiden dan op een bepaald moment niet meer daartoe. Dat merk je vaak pas achteraf.

De aanleg van een arahant is zover gezuiverd dat de geest gewoonweg niet meer via anusaya en asava gehecht raakt aan waarnemingen. De tanha stap blijft dus uit.

Onthechting is dus binnen de Pali overlevering niet iets wat je in het moment realiseert. Onthechting is niet hetzelfde als niet-aandacht geven aan opkomende emoties bijvoorbeeld, of die met wijsheid bezien. Onthechting verwijst naar een zeer diep gezuiverd zijn van de geest op het niveau van aanleg zodat de tanha stap helemaal uitblijft en er uberhaupt geen emoties van voorkeur en afkeer ontstaan. Dit is volgens de Pali overlevering het soort zuivering dat de Boeddha zou hebben gerealiseerd.
De Boeddha zou vrij zijn van asava en anusaya, net als de arahants.

« Laatst bewerkt op: 03-05-2020 13:49 door Siebe »

Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1827
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #1 Gepost op: 03-05-2020 15:10 »
Best wel een boeiend verhaal Siebe, ik vind het goed om te weten hoe begeerte en verlangen zich voordoen in de geest. Wat mij minder duidelijk is is hoe je invloed uitoefent op dit proces. Neem de tanha stap, die is bij arahants niet meer aanwezig, wat kan je eraan doen om te zorgen dat dat gezuiverd word?

Ook, zou je dat willen? Ik neem aan dat daarbij ook je voorkeuren en afkeuren verdwijnen, zodat je niet meer automatisch het gevoel krijgt van, dit vind ik leuk of mooi, of lelijk of afstotelijk.
“Absorb what is useful, discard what is not, add what is uniquely your own.”
— Bruce Lee

Offline teksten Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Eerwaarde
  • *
  • Berichten: 5315
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #2 Gepost op: 03-05-2020 21:01 »
Ik ben geen leraar Bodhiboom of een edele, maar wat ik er van begrepen is het volgende: als je zo oefent dat de upadana stap niet meer plaatsvindt, dus je voedt niet meer je asava's, kilesa's en anusaya, je volgt ze niet, je maakt ze niet meer eigen, dan put hun potentieel wat bij jou aanwezig is, uit. En als hun potentieel verzwakt, uitput of opdroogt, dan verandert dus je aanleg. Als je anusaya en asava's veranderen, dan verandert ook de tanha-stap. Zie je?

Iets wat bijvoorbeeld vroeger opwinding bij je zou veroorzaken, omdat je er zo naar uitkeek, veroorzaakt dan helemaal geen opwinding meer.  Iets waarvan je eerst agressief zou worden, maakt je dan niet meer agressief. De hebzucht die je eerder voelde bij een Porsche, blijft uit. Etc.
Dus, indirect oefen je via inzicht-meditatie invloed uit op je aanleg en daarmee op de tanha stap.
Zo heb ik het tenminste begrepen, en wat bepaalde neigingen aangaat, kan ik dit inmiddels wel uit ervaring bevestigen.

Wat gevoelens aangaat, hierover heb ik van Lal geleerd (sorry dat ik dat er steeds bij zet maar ik vind dat ere wie ere toekomt):

Gevoelens (vedana) ontstaan op twee manieren:

1. met zintuiglijk contact als voorwaarde ontstaan gevoelens, aangename, onaangename en neutrale. Dit soort gevoel is bij elke waarneming aanwezig. Voelen en gewaarworden is niet te scheiden. Elk moment vinnana gaat altijd gepaard met vedana, met een gevoelscomponent, een affectieve kant.
Dit is zo bij verlichten en onverlichten. Dus ook als een arahant iets eet, of een Boeddha, proeft ie bepaalde smaken. De ene smaak gaat misschien gepaard met aangename gevoelens en de andere met onaangename en weer andere met neutrale gevoelens. Dit is niet een kwestie van emotie maar inherent aan gewaarworden.
Bedorven voedsel zal gepaard gaan met een onaangename smaak. Het zou bizar zijn als de vrucht van beoefening is dat je opeens niet meer bedorven van onbedorven voedsel kan onderscheiden, of comfortabele zitplaats of bed en een niet comfortabele, of een vieze geur en een heerlijke geur. Dat soort dingen schijnt niet verloren te gaan want het hoort bij het gewaarworden-als-mens.

2. samphassa je vedana...dit zijn door de geest gemaakt gevoelens. Stel dat de zaken niet gaan zoals je wilt, dan wordt je geest donker, bozig, misschien somber, de smoor in. Die stemming gaat ook gepaard met bepaalde gevoelens. Domanassa heten die in dit geval. Of stel je voor dat je je moeder ziet en een warm en sympathiek gevoel krijgt, dan zijn dat ook gevoelens, somannasa in dit geval. Dit is gebaseerd op sympathieën en antipathieën, aantrekken en afstoten. Dit mechanisme schijnt afwezig te zijn bij een Boeddha en arahant. Dus dit soort gevoelens ontstaan dus niet meer bij volledige verlichting, maar de eerste soort gevoelens nog wel.

Op je vraag, zou ik dit willen?

Ik ben vooral geïnteresseerd in wijsheid. Het is niet zo dat ik perse menselijk moet blijven, als menselijk-zijn betekent: altijd maar angstig, onzeker, kleingeestig, hunkerend naar houvast, neurotisch, bang voor dit en dat, kwetsbaar, bang om te leven, te sterven, bang voor het onbekende, als een automaat beheerst door conditioneringen, dan weer vol levenslust, dan weer vol doodsdrift, sympathie voor de ene, antipathie voor de ander, vol eigenwaan, verdoofd door roes, zwak, een baasje, lijdend aan het leven, altijd maar zoekend zijn, zonder gevoel voor het wonder, nooit tevreden, overhoop met jezelf, anderen en de wereld. Ik ben romantiek ook beu. De romantiek van het mens-zijn en diens noden en diens lijden. De romanticus koester ik ook niet meer. De gekweldheid van de kunstenaar ook niet. Al die obsessie, al die waan. Vermoeiend gedoe om niks. Ik ga het allemaal niet meer ophemelen.

Soms gaat onthechting me echter wel heel ver ook. Het is allemaal niet misselijk.





Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1827
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #3 Gepost op: 04-05-2020 12:07 »
Op je vraag, zou ik dit willen?

Ik ben vooral geïnteresseerd in wijsheid. Het is niet zo dat ik perse menselijk moet blijven, als menselijk-zijn betekent: altijd maar angstig, onzeker, kleingeestig, hunkerend naar houvast, neurotisch, bang voor dit en dat, kwetsbaar, bang om te leven, te sterven, bang voor het onbekende, als een automaat beheerst door conditioneringen, dan weer vol levenslust, dan weer vol doodsdrift, sympathie voor de ene, antipathie voor de ander, vol eigenwaan, verdoofd door roes, zwak, een baasje, lijdend aan het leven, altijd maar zoekend zijn, zonder gevoel voor het wonder, nooit tevreden, overhoop met jezelf, anderen en de wereld. Ik ben romantiek ook beu. De romantiek van het mens-zijn en diens noden en diens lijden. De romanticus koester ik ook niet meer. De gekweldheid van de kunstenaar ook niet. Al die obsessie, al die waan. Vermoeiend gedoe om niks. Ik ga het allemaal niet meer ophemelen.

Bij mij veranderde er van alles toen ik echt inzicht begon te krijgen op de manier waarop wij allemaal een waren, interdependence, het idee van medevreugde, alle oorzaken van ontevredenheid loslaten, vrede vinden in het idee van continu evolutie, ook in het hiernamaals, liefde hebben voor jezelf en dus ook voor anderen, het idee van de zelf langzaam een beetje loswrikken. Deze dingen tezamen vormen een soort van systeem, een patroon van Samsara.

Het komt ook wel een beetje samen, dat je eerst rust vind en daarna pas al die andere ideeën in je opneemt totdat het je hele levensvisie gaat revolutioneren. Het is niet alleen een kwestie van al het jouw-vermoeiende proces om dingen te laten uitdoven, maar dat je ook de patronen van genoegen wat in je naar boven laat komen, terwijl je langzaam werkt aan de knopen in je gedachten, al je oude gewoontes.

Ik vind het overigens wel mooi dat je je gevoelens goed genoeg kent om dit allemaal op te schrijven, de meeste mensen zijn zich helemaal niet bewust van hun relatie met de romantiek, en ik hoop je toch nog een hart onder de riem te hebben geschoven. De positieve leer is ook een onderdeel van het pad.
« Laatst bewerkt op: 04-05-2020 20:53 door Bodhiboom »
“Absorb what is useful, discard what is not, add what is uniquely your own.”
— Bruce Lee

Offline teksten Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Eerwaarde
  • *
  • Berichten: 5315
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #4 Gepost op: 04-05-2020 12:52 »
Best wel een boeiend verhaal Siebe, ik vind het goed om te weten hoe begeerte en verlangen zich voordoen in de geest. Wat mij minder duidelijk is is hoe je invloed uitoefent op dit proces. Neem de tanha stap, die is bij arahants niet meer aanwezig, wat kan je eraan doen om te zorgen dat dat gezuiverd word?

Ik heb dit ook aan Lal voorgelegd. In mijn eigen woorden:

Je kunt niet echt voorkomen dat de geest via de aanleg (anusaya en asava) gehecht raakt aan bepaalde zintuiglijke objecten. Dit gaat volautomatisch, geconditioneerd, en dat doe je niet bewust of gewild. Hersenonderzoek bevestigt dit ook, heb ik begrepen. Op een voorbewust niveau worden al tot bepaalde reacties beslist op een zintuiglijke prikkel, bijvoorbeeld afkeer. Dit is de tanha stap. De geest is dan via afkeer gehecht geraakt in die zintuiglijke prikkel. Op deze stap schijnen wij geen bewuste of directe invloed te kunnen uitoefenen. Wel indirect.

Hoe? Als bijvoorbeeld afkeer ontstaat bij een bepaalde zintuiglijke prikkel, kun je dat opmerken, zien ontstaan in je geest, en het welbewust niet beet te pakken, het niet volgen, er niet in opgaan. De tanha stap heeft dan weliswaar plaatsgevonden (er is afkeer ontstaan) maar de upadana stap blijft nu uit. De upadana stap is dat je helemaal opgaat in die afkeer die opkomt. Je maakt het dan je wereld, je bestaanssfeer. Het is de bedoeling dat niet te doen.

Als je zo de bestaande anusaya en asava's (bijvoorbeeld afkeer) niet voedt, verzwakken ze. Dus er verandert langzaam iets in je aanleg als je  niet meer ingaat op opkomende driften en neigingen.

Bovendien, en dat is een belangrijk aspect waar ik in mijn vorige antwoord onvoldoende nadruk op heb gelegd vind ik, je begrip van de Dhamma neemt ook toe als je egocentrische neigingen en begeerten afzwakken. Je krijgt bijvoorbeeld meer begrip voor de vier edele waarheden. Je gaat beter verstaan wat lijden is, en je geest koelt af als anusaya en asava's afzwakken. Hierdoor krijg je ook meer en meer gevoel voor de waarheid van de beeindiging van lijden, Nibbana. Je krijgt een beetje de smaak van Nibbana te pakken, van beeindiging, van het stillen van formaties, van afkoelen, van vrede, van ontlasting. Dit versterkt weer je oefenpraktijk en versnelt weer het afzwakken van anusaya en asava. En hierdoor neemt je wijsheid weer toe, je begrip van de Dhamma. Dat helpt weer de asava's en anusaya te ontmantelen. En zo versterkt dit allemaal elkaar.

Het resultaat van dit proces is dat uiteindelijk anusaya en asava worden ontworteld, het dooft helemaal uit. 

Overigens, dit beschrijft de weg via inzicht-meditatie. Deze weg wordt veel beschreven in de sutta's. Je hoeft hiervoor volgens mij geen uitzonderlijk mediteerder te zijn die uren en uren kan zitten en erg bekwaam is in het volledig stillen van alle formaties, en op persoonlijk te ervaren wijze door allerlei uitzonderlijk subtiele meditatieve toestanden kan gaan (rupa en arupa jhana), zelfs uitmondend in de beëindiging van waarneming en gevoel. Je hoeft dat niet te kunnen om bevrijding te realiseren. Mensen die het wel kunnen, zijn binnen de Sangha een aparte categorie, en worden genoemd: op beide manieren bevrijd. Mensen die dat niet kunnen, kunnen echter ook bevrijding realiseren via inzicht meditatie (zoals boven). Als anusaya en asava door inzicht of wijsheid zijn verdwenen, is er sprake van bevrijding, of je nu wel of niet lichaam en geest in allerlei speciale toestanden kunt krijgen. De sutta's geven ook aan dat iemands taak er op zit als de asava's en anusaya zijn ontworteld door wijsheid.

Ik denk wel dat het goed is dit te realiseren. Je hoeft niet lichaam en geest zo goed te kunnen manipuleren dat alles verstilt om bevrijding te realiseren. Het zou wel eens helemaal verkeerd kunnen uitpakken als je dat wel denkt en het maar niet lukt. Bedenk ook, mensen kunnen allerlei bijzondere staten meemaken, maar leidt het werkelijk tot het verdwijnen van asava's en anusaya? Ik heb wel enige ervaring er mee en ik kan uit mijn persoonlijke ervaring zeggen, "nee". Mystieke ervaringen, ervaring van liefde, van eenheid, van opgaan in alles, van ultieme ontspanning, het heeft bij mij niet het effect gehad dat het een einde maakte aan anusaya en asava, of zelfs maar verzwakte. Van allerlei speciale ervaringen gaat denk ik meestal ook een perverse prikkel uit. Iemand hangt er toch al snel zijn eigen speciaal zijn aan op, zijn spirituele status, getuigenis van diepe kennis en bevrijding. Laat je niet gek maken.



Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1827
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #5 Gepost op: 04-05-2020 20:30 »
Je hoeft niet lichaam en geest zo goed te kunnen manipuleren dat alles verstilt om bevrijding te realiseren. Het zou wel eens helemaal verkeerd kunnen uitpakken als je dat wel denkt en het maar niet lukt. Bedenk ook, mensen kunnen allerlei bijzondere staten meemaken, maar leidt het werkelijk tot het verdwijnen van asava's en anusaya? Ik heb wel enige ervaring er mee en ik kan uit mijn persoonlijke ervaring zeggen, "nee". Mystieke ervaringen, ervaring van liefde, van eenheid, van opgaan in alles, van ultieme ontspanning, het heeft bij mij niet het effect gehad dat het een einde maakte aan anusaya en asava, of zelfs maar verzwakte. Van allerlei speciale ervaringen gaat denk ik meestal ook een perverse prikkel uit. Iemand hangt er toch al snel zijn eigen speciaal zijn aan op, zijn spirituele status, getuigenis van diepe kennis en bevrijding. Laat je niet gek maken.

Goed advies om je niet gek te laten maken. Maar niet iedereen zit hetzelfde in mekaar. Mijn eigen natuur is zulk dat ik niet erg onderhevig ben aan heftige emoties of schommelingen. Ik was al vrij rustig van binnen vanaf jonge leeftijd. Wat daar de laatste jaren bij is gekomen door contact met de dhamma, heeft mij goed gedaan, en ik kan voelen dat ik nu meer behoefte heb aan de positieve aspecten van de leer dan het alleen maar doen uitdoven van begeerte.

Het is goed om te kijken naar de leer van verlichte mensen, maar als iets niet bij je past, bevordelijk is, heilzaam is voor meer dan alleen het onmiddellijke doel, dan is het beter om het naast je neer te leggen en een ander pad te proberen. Ik heb het niet over het wel of niet verschijnen van uitzonderlijke meditatieve ervaringen, maar over de voortgang die men boekt over de langere termijn, en dat je in jezelf kan voelen, dit leidt tot meer vrede of niet.

Ik heb wel eens een verlichte waargenomen, en ik weet dat ik dat nog lang niet ben, en ik weet ook niet of ik de discipline en briljante geest heb om het ooit te worden.
« Laatst bewerkt op: 04-05-2020 20:46 door Bodhiboom »
“Absorb what is useful, discard what is not, add what is uniquely your own.”
— Bruce Lee

Offline teksten Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Eerwaarde
  • *
  • Berichten: 5315
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #6 Gepost op: 04-05-2020 20:50 »
Best wel een boeiend verhaal Siebe, ik vind het goed om te weten hoe begeerte en verlangen zich voordoen in de geest. Wat mij minder duidelijk is is hoe je invloed uitoefent op dit proces. Neem de tanha stap, die is bij arahants niet meer aanwezig, wat kan je eraan doen om te zorgen dat dat gezuiverd word?

Bodhiboom. Je vroeg dit een tijdje terug. Is het nu met de antwoorden duidelijk geworden wat je er aan kan doen dat de tanha stap gezuiverd wordt?

Siebe

Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1827
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #7 Gepost op: 04-05-2020 20:59 »
Best wel een boeiend verhaal Siebe, ik vind het goed om te weten hoe begeerte en verlangen zich voordoen in de geest. Wat mij minder duidelijk is is hoe je invloed uitoefent op dit proces. Neem de tanha stap, die is bij arahants niet meer aanwezig, wat kan je eraan doen om te zorgen dat dat gezuiverd word?

Bodhiboom. Je vroeg dit een tijdje terug. Is het nu met de antwoorden duidelijk geworden wat je er aan kan doen dat de tanha stap gezuiverd wordt?

Siebe

Ik denk het wel, zo duidelijk als het zal worden. Ik heb wel een beetje een greep op paticca samupadda, maar veel van de omringende concepten zijn nog niet kraakhelder in mijn geest. Ik kan me er wel iets bij voorstellen maar kan er niet van zeggen dat het allemaal perfect past in mijn begrip.
“Absorb what is useful, discard what is not, add what is uniquely your own.”
— Bruce Lee

Offline teksten Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Eerwaarde
  • *
  • Berichten: 5315
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #8 Gepost op: 05-05-2020 13:59 »
Lal legt PS wel duidelijk uit vind ik op puredhamma.net. Mocht je je er in willen verdiepen.

Hij geeft ook aan dat je PS niet moet lezen als een strak lineair proces dat telkens begint bij onwetendheid. Er zijn lussen in PS. De meeste PS-cycli beginnen bij tanha. Er is een bepaalde zintuiglijk gewaarwording (inclusief contact en gevoel) en de geest raakt daar aan gehecht vanuit de aanleg, via neigingen (anusaya) en diepe begeerten/driften (asava). Dit is de tanha fase. Dit schijnt volautomatisch te gebeuren en hier hebben we geen directe invloed op.

Ik denk dat hersenonderzoek dit ook bevestigt. Het bevestigt dat er al beslissingen worden genomen voordat we deze beslissingen zelf welbewust ervaren. Dus, in andere woorden, voorkeur en afkeurneigingen komen bijvoorbeeld al op gang, en er is al toe beslist, voordat we dit goed en wel bewust ervaren. Wij, als een soort bewuste entiteit Ik, beslissen niet tot het ontstaan van die voorkeur en afkeursneigingen. Daarom schijnen hersenonderzoekers op basis van hersenactiviteit ook te kunnen voorspellen hoe mensen zullen beslissen.

Waar en wat 'beslist' dan? Waar en hoe beginnen dan die reacties te ontstaan?

Wat uitweiding:

Waar hersenonderzoekers zeggen dat het brein beslist, en het brein de grote leider is, wordt in de Pali overlevering onderwezen dat 'beslissingen' plaatsvinden in het subtiele mentale lichaam met diens centrum rondom het fysieke hart. Daar ontstaan de harts-tochten en energie. Daar speelt zich een cognitief proces af, citta vitthi's geheten, waarin door het brein voorbewerkte zintuiglijke info wordt verwerkt, herkend, onderzocht, van betekenis voorzien, en er ontstaan de eerste emoties (of energie).

In dat cognitieve proces, dat dus niet plaatsvindt in het brein maar in het subtiele mentale lichaam, is ook een moment (vottapana citta moment) waar wordt 'beslist' welke neigingen of asava's worden aangesproken bij een bepaalde aramanna, zintuiglijke 'object'. Vervolgens sturen die mentale formaties het brein aan en zetten het brein aan tot bijvoorbeeld mentale, verbale of fysieke activiteit. Het is het subtiele mentale lichaam dat het grove lichaam (inclusief brein) aanstuurt.

Dus, er zou een wisselwerking zijn tussen brein en geest. Het brein voorbewerkt zintuiglijke ruwe data dat via de fysieke zintuigen binnenkomt. Het subtiele mentale lichaam verwerkt die voorbewerkte data vervolgens in een proces genaamd citta vitthi en dat gecentreerd is ergens rondom het fysieke hart. In dat verwerkingsproces ontstaan vervolgens instructies of commando's die het brein weer aansturen qua denken, spreken en doen.
Zie je het voor je?

Er wordt ook gezegd dat het lichaam/brein zonder subtiel mentaal lichaam een dood stuk hout is. Het kan niks van zichzelf. Soms komt het subtiele mentale lichaam vrij van het grove lichaam tijdens een buiten-lichamelijke ervaring. Sommige meesters kunnen met het subtiele lichaam ook astraal reizen. Bij de dood scheidt dit subtiele lichaam zich weer van het grove lichaam.

Conclusie (volgens dit model): Het brein regeert niet en is niet de leider maar het brein wordt zelf ook weer aangestuurd door formaties/energieen die in het subtiele mentale lichaam ontstaan bij de verwerking van zintuiglijke input. Als het brein beschadigd raakt, stel in diens motorische deel, dan kunnen er wel formaties en instructies in het subtiele lichaam ontstaan die zeggen 'lopen', maar dat wil dan niet meer. Het brein is niet meer in staat die instructies van het subtiele mentale lichaam op te volgen.



Offline Gouden middenweg & de wilde natuur

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1326
  • Er zit geen ZELF in het ik-gevoel noch erbuiten.
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #9 Gepost op: 06-05-2020 23:33 »
Best wel een boeiend verhaal Siebe, ik vind het goed om te weten hoe begeerte en verlangen zich voordoen in de geest. Wat mij minder duidelijk is is hoe je invloed uitoefent op dit proces. Neem de tanha stap, die is bij arahants niet meer aanwezig, wat kan je eraan doen om te zorgen dat dat gezuiverd word?

Ik heb dit ook aan Lal voorgelegd. In mijn eigen woorden:

Je kunt niet echt voorkomen dat de geest via de aanleg (anusaya en asava) gehecht raakt aan bepaalde zintuiglijke objecten. Dit gaat volautomatisch, geconditioneerd, en dat doe je niet bewust of gewild. Hersenonderzoek bevestigt dit ook, heb ik begrepen. Op een voorbewust niveau worden al tot bepaalde reacties beslist op een zintuiglijke prikkel, bijvoorbeeld afkeer. Dit is de tanha stap. De geest is dan via afkeer gehecht geraakt in die zintuiglijke prikkel. Op deze stap schijnen wij geen bewuste of directe invloed te kunnen uitoefenen. Wel indirect.

Hoe? Als bijvoorbeeld afkeer ontstaat bij een bepaalde zintuiglijke prikkel, kun je dat opmerken, zien ontstaan in je geest, en het welbewust niet beet te pakken, het niet volgen, er niet in opgaan. De tanha stap heeft dan weliswaar plaatsgevonden (er is afkeer ontstaan) maar de upadana stap blijft nu uit. De upadana stap is dat je helemaal opgaat in die afkeer die opkomt. Je maakt het dan je wereld, je bestaanssfeer. Het is de bedoeling dat niet te doen.

Als je zo de bestaande anusaya en asava's (bijvoorbeeld afkeer) niet voedt, verzwakken ze. Dus er verandert langzaam iets in je aanleg als je  niet meer ingaat op opkomende driften en neigingen.

Bovendien, en dat is een belangrijk aspect waar ik in mijn vorige antwoord onvoldoende nadruk op heb gelegd vind ik, je begrip van de Dhamma neemt ook toe als je egocentrische neigingen en begeerten afzwakken. Je krijgt bijvoorbeeld meer begrip voor de vier edele waarheden. Je gaat beter verstaan wat lijden is, en je geest koelt af als anusaya en asava's afzwakken. Hierdoor krijg je ook meer en meer gevoel voor de waarheid van de beeindiging van lijden, Nibbana. Je krijgt een beetje de smaak van Nibbana te pakken, van beeindiging, van het stillen van formaties, van afkoelen, van vrede, van ontlasting. Dit versterkt weer je oefenpraktijk en versnelt weer het afzwakken van anusaya en asava. En hierdoor neemt je wijsheid weer toe, je begrip van de Dhamma. Dat helpt weer de asava's en anusaya te ontmantelen. En zo versterkt dit allemaal elkaar.

Het resultaat van dit proces is dat uiteindelijk anusaya en asava worden ontworteld, het dooft helemaal uit. 

Overigens, dit beschrijft de weg via inzicht-meditatie. Deze weg wordt veel beschreven in de sutta's. Je hoeft hiervoor volgens mij geen uitzonderlijk mediteerder te zijn die uren en uren kan zitten en erg bekwaam is in het volledig stillen van alle formaties, en op persoonlijk te ervaren wijze door allerlei uitzonderlijk subtiele meditatieve toestanden kan gaan (rupa en arupa jhana), zelfs uitmondend in de beëindiging van waarneming en gevoel. Je hoeft dat niet te kunnen om bevrijding te realiseren. Mensen die het wel kunnen, zijn binnen de Sangha een aparte categorie, en worden genoemd: op beide manieren bevrijd. Mensen die dat niet kunnen, kunnen echter ook bevrijding realiseren via inzicht meditatie (zoals boven). Als anusaya en asava door inzicht of wijsheid zijn verdwenen, is er sprake van bevrijding, of je nu wel of niet lichaam en geest in allerlei speciale toestanden kunt krijgen. De sutta's geven ook aan dat iemands taak er op zit als de asava's en anusaya zijn ontworteld door wijsheid.

Ik denk wel dat het goed is dit te realiseren. Je hoeft niet lichaam en geest zo goed te kunnen manipuleren dat alles verstilt om bevrijding te realiseren. Het zou wel eens helemaal verkeerd kunnen uitpakken als je dat wel denkt en het maar niet lukt. Bedenk ook, mensen kunnen allerlei bijzondere staten meemaken, maar leidt het werkelijk tot het verdwijnen van asava's en anusaya? Ik heb wel enige ervaring er mee en ik kan uit mijn persoonlijke ervaring zeggen, "nee". Mystieke ervaringen, ervaring van liefde, van eenheid, van opgaan in alles, van ultieme ontspanning, het heeft bij mij niet het effect gehad dat het een einde maakte aan anusaya en asava, of zelfs maar verzwakte. Van allerlei speciale ervaringen gaat denk ik meestal ook een perverse prikkel uit. Iemand hangt er toch al snel zijn eigen speciaal zijn aan op, zijn spirituele status, getuigenis van diepe kennis en bevrijding. Laat je niet gek maken.


bedankt, spreekt me aan

Het rare is, je wordt echt geen ander mens natuurlijk. Je blijft gewoon jezelf (Siebe)

Offline teksten Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Eerwaarde
  • *
  • Berichten: 5315
Re: Gehechtheid en Onthechting en Inzicht-meditatie
« Reactie #10 Gepost op: 07-05-2020 13:34 »
bedankt voor je feedback!