De zes paramita's. Deel 1: Dana,vrijgevigheid

[Marcel]

Mededogen en vriendelijkheid: het zijn mooie woorden. Maar breng ze maar eens in de praktijk als je moe van je werk thuiskomt. Gelukkig zijn er de paramita’s, of perfecties. Zes deugden die de boeddhist helpen om ook buiten het meditatiekussen verlicht te zijn. Heel handig in relaties, zo ontdekte Rianne Pelleboer. Zij maakt haar vriend een blij man en duikt voor Bodhitv in de zes paramita’s. Deze week deel 1: Vrijgevigheid.

Ik had een zware dag op mijn werk, was moe en mijn vriend zei iets waardoor ik me vreselijk gekwetst voelde. Ik reageerde vervolgens afstandelijk en kortaf. “Wat is er?”, vroeg hij. “Niks”, zei ik. “Weet je het zeker?” “Ja.” Hij haalde zijn schouders op en ging verder met waar hij mee bezig was. “Prima, dan niet.” Dat terwijl zelfs een doofstomme zou doorhebben dat er iets niet helemaal snor zat.  Nors ging ik verder met de afwas tot ik door een klein onbenullig iets compleet uit mijn slof schoot. Dan kan ik wel mooi praten over hoe mijn leven doordrenkt is van mededogen en vriendelijkheid, maar eerlijk is eerlijk: hoe compassievol is dit?

De zes paramita’s of perfecties, zijn deugden of acties waarmee een beoefenaar van het boeddhisme verlichting kan bereiken. De paramita’s bestaan uit: vrijgevigheid, discipline, geduld, toewijding, concentratie (meditatie) en inzicht (wijsheid).  Binnen het Mahayana boeddhisme worden ze gezien als acties die je helpen bij het ontwikkelen van compassie. Een goeie reden dus om de paramita’s eens goed onder de loep te nemen, te beginnen bij: vrijgevigheid.

Volledig aanwezig zijn
In het boeddhisme zijn er drie vormen van vrijgevigheid. Het geven van materiële zaken, het geven van bescherming en het geven van dharma. In sommige tradities wordt de laatste ook wel onbevreesdheid genoemd. Volgens zen leraar Thich Nhat Hang gaat het bij de tweede vorm over tijd en energie: “De tijd om er voor anderen te zijn. Het geven van tijd aan een stervende of iemand anders die lijdt. Vijf minuten volledig aanwezig zijn kan veel impact hebben. Tijd is niet er alleen om geld te verdienen, maar vormt ook de basis van het geschenk van dharma en onbevreesdheid.” Zen priester John Tarrant Roshi zei ooit: “Attention is the most basic form of love. Through it we bless and are blessed.”

Onbevreesdheid
De derde vorm, het geven van dharma wordt gezien als de hoogste vorm van vrijgevigheid, omdat dit geschenk oneindig is. Wanneer je iemand iets concreets geeft, dan is op dat moment jouw vrijgevigheid voltooid. Als iemand bang is in het donker geef je hem een zaklamp en ben je klaar, je hebt gegeven. Bij het geven van dharma gaat het meer over iets duurzaams, een manier van zijn.  De manier waarop je de boeddhistische leer belichaamt. Daarom wordt deze vorm van vrijgevigheid ook wel onbevreesdheid genoemd. Niet omdat je niet meer bang bent, maar omdat je gewaar kan zijn van je angsten en alsnog met twee benen op de grond kunt blijven staan.

Loslaten
Pema Chodron zegt dat de grond van vrijgevigheid loslaten is. Je angsten, het gevoel dat je niet genoeg bent, of je slechte humeur. Alles laten gaan. Ontspannen in het moment. Vrijgevig zijn is tegen al je angsten en twijfels in toch open durven zijn. Aan de rand van je comfortzone gaan staan en dan net een stapje verder zetten, ook al voelt dat vreselijk ongemakkelijk. “Elke keer als je volledig aanwezig kunt zijn mét het gevoel van angst of onzekerheid, laat je een klein stukje van je gewoontepatroon los. En samen met dat patroon de neiging om altijd zekerheid te hebben. Je hoeft niet altijd op je gemak gesteld te worden.” Zo stelt Chodron.

Rampscenario’s
Nou ben ik wat confrontaties betreft een ware antiheld, want veel liever ontwijk ik ze. Zo zat ik laatst met mijn vriend aan tafel. Hij keek me de hele tijd aan zonder iets te zeggen. Wilde hij iets van me? Moest ik iets doen? Deed ik iets verkeerd? Ik wist niet wat. Mijn irritatie bubbelde langzaam omhoog als lava op weg naar de mond van een vulkaan, maar ik durfde niks te zeggen. Ik was bang dat ik hem zou kwetsen of dat hij boos zou worden en daarnaast vind ik irritatie “slecht”.

Toch besloot ik de stoute schoenen aan te trekken en zei: “Ik zie dat je de hele tijd naar me kijkt en ik heb het gevoel dat je iets van me wilt, maar je zegt niets. Om eerlijk te zijn begin ik me een beetje te irriteren”. Mijn hart bonsde in mijn keel. Ik had alle rampscenario’s al in mijn afgespeeld en was voorbereid op het ergste. Maar er gebeurde niks. Ik was uit mijn comfortzone gesprongen en had voor een seconde mijn gewoontepatroon doorbroken. Door zelf te openen durfde hij vervolgens ook te vertellen wat hem dwars zat. Zo bleek iets wat in mijn hoofd heel groot en moeilijk leek zich ineens heel natuurlijk op te lossen. Simpelweg door voor heel even mijn angsten en rampscenario’s los te laten.

Groundlessness
Pema Chrodron gebruikt voor onbevreesdheid ook vaak het woord groundlesness. Geen grond hebben. Hiermee bedoelt ze dat onzekerheid inherent is aan het leven en dat we dit moeten accepteren, in plaats van te zoeken naar zekerheden. Een eng idee, omdat er niks is om je aan vast te klampen. Maar deze grondeloosheid heeft wel één groot voordeel: er is ook helemaal niks om op te pletter te vallen.

Bron

1 Dana - vrijgevigheid
2 Shila – discipline of zedigheid
3 Kshanti - geduld,
4 Virya - toewijding of energie
5 Dhyana - concentratie of meditatie
6 Prajna - inzicht of wijsheid 

[Marcel]

Shila is de paramita van discipline of juist ethisch handelen en deze bestaat op drie niveaus. De eerste is je ervan te weerhouden jezelf en anderen pijn te doen. De tweede is de belofte om dingen die goed zijn voor jezelf en voor anderen juist wel te doen. Zen Leraar Aitken Roshi zegt hierover: “Het is mijn gelofte om liefde uit te drukken. Vanuit dat voornemen vloeit dan het derde niveau van discipline moeiteloos voort: het helpen van anderen.”


Perfectie

In sommige boeddhistische tradities worden de paramita’s omschreven als de zes perfecties. Een onmogelijke opgave, lijkt het. Hoe hard we ook proberen, we zijn en blijven allemaal mensen. We hebben allemaal onze eigen karakters, ons eigen verhaal, onze eigen gewoontes. En soms botsen we met elkaar omdat we zo verschillen. Hoe hard we ook proberen, we zullen onvermijdelijk blijven steken op een bepaald niveau van imperfectie.

De paramita van discipline wordt vaak verbonden aan een hoop regeltjes. Wat moet je wel doen en wat niet? Toch is er iets wat nog veel belangrijker is dan de regeltjes zelf en dat is de houding die je hebt tegenover de regeltjes, jezelf en tegenover anderen.

“In feite streven we ernaar ons leven op een volledige wijze te leiden” zegt Roshi.
De enige manier om discipline volledig uit te voeren is door onze imperfectie te omarmen en ons open te stellen voor wie we werkelijk zijn.

“Als de Boeddha vanaf het begin perfect was geweest had hij nooit onder een boom hoeven te gaan zitten. We hebben allemaal een Boeddhanatuur en de Boeddha was net als ons een mens.”
Dat is volgens Roshi het belangrijkste uitgangspunt van discipline.

Het gaat er niet om dat je alles perfect doet en de regeltjes perfect naleeft. Het gaat erom dat je handelt vanuit de opvatting dat jijzelf en anderen Boeddhanatuur hebben.


http://www.bodhitv.nl/articles/show-news/2013-03-14/de-zes-paramitas-deel-2-discipline/

[Marcel]

Ben je net je relatie aan het onderzoeken aan de hand van de paramita’s, gaat het uit! Rianne laat zich echter niet kisten en gaat gewoon door met de derde paramita: verdraagzaamheid. Die blijkt heel handig bij knikkende knieën.

In de zomer ben ik begonnen met het onderzoeken van de Paramita’s. De eerste paramita van vrijgevigheid liet me zien dat je ondanks de moeilijkheden in je relatie open en oprecht kunt zijn. De tweede, die van discipline, geeft een extra zetje in je rug: dat je kunt vertrouwen op je eigen goedheid, de onveranderlijke natuur van wie jij bent. Hij haalt misschien het bloed onder je nagels vandaag maar ook hij heeft diezelfde natuur. Het tweede stuk staat nog maar nauwelijks op papier, als ik erachter kom dat de relatie waar ik in zit niet meer werkt. De manier waarop hij met mij om gaat is niet goed voor me. In oktober is het einde verhaal. Help, hoe moet dat nu met die derde paramita?

Verdraagzaamheid
De derde Paramita – Khanti - is die van verdraagzaamheid, ook wel geduld, en gaat o.a. over de manier waarop we met lijden omgaan. Khentin Tai Situ Rinpoche, Tibetaans boeddhistisch leraar, zegt dat we moeten ophouden met onze gevoelens te ontwijken. We moeten de pijn die we ervaren leren verdragen. We kunnen accepteren dat pijn nu eenmaal deel uitmaakt van ons leven. Het accepteren en ervoor zorgen dat de gevoelens ons niet uit het veld slaan. Heeft je vriend iets gedaan wat jou heeft gekwetst of waardoor je verschrikkelijk boos bent? Prima, wordt maar boos. Maar veroordeel jezelf niet. Wees vriendelijk naar jezelf en laat het er zijn. Al die gevoelens horen nou eenmaal bij het mens zijn. Door ons te realiseren dat iedereen lijdt worden we vriendelijker naar onszelf en naar anderen.

Thee en een koekje
Een leuke theorie dacht ik. Fijn dat ik open mag zijn en dat ik me mag voelen zoals ik me voel. Het feit blijft dat ik dag in dag uit hard mijn best blijf doen om nare gevoelens weg te drukken. Ik wil niet boos of verdrietig zijn. Ik wil het vaak niet voelen. Om al die gevoelens te voorkomen heb ik duizenden maniertjes gevonden om al dat lijden te ontwijken. Dus hoe doe ik dat dan, verdraagzaam en vriendelijk zijn?

Tijdens een lezing van Acharya Mathias Pongracz, leraar in de Shambhala-boeddhistische traditie, krijg ik een verhelderend voorbeeld. Hij zegt dat je gevoelens, zowel positieve als negatieve, moet uitnodigen alsof het je vrienden zijn. Ze bellen aan, je doet de deur open, laat ze binnen en biedt ze iets te drinken en een koekje aan. Dit kan je beste vriend zijn, een kennis die je alleen oppervlakkig kent of misschien is het een relatief onbekende. Ongeacht wat je van de personen in kwestie vindt, geef je ze iets te eten en drinken. Ze zijn je gasten en je zorgt goed voor ze.

Loslaten
Bij verdraagzaamheid hoort nog een tweede stap. Je gevoelens toelaten is één ding, maar het is niet de bedeling dat ze zich in je vastbijten. Dat zorgt er immers voor dat je nog meer gaat lijden. Daarom is het volgens de boeddhistische non Pema Chodron belangrijk om los te laten. “Als je begint bij het loslaten van de kleine dingetjes, zul je zien wat een enorme opluchting dat teweeg brengt. Je ontspant en maakt contact met de zachtheid en tederheid van je hart. Dat is waar ware vreugde vandaan komt.”

Lovesick
Vorige zomer heb ik iemand ontmoet waar ik tot januari alleen maar bevriend mee ben geweest. Door lange chat- en skypegesprekken hebben we ontdekt dat we elkaar stiekem best leuk vinden. Nu is het lente en ben ik nog steeds vrijgezel maar hopeloos verliefd. Ik heb mezelf nooit gezien als de typische lovesick teenager. Ik ben niet het type dat dag en nacht bij iemand wil zijn. Het idee dat ik iemand zo erg zou missen dat ik niet zou kunnen slapen. Dat ik snikkend op de bank zou zitten omdat ik zijn geur en omhelzing zou missen vind ik weerzinwekkend. Compleet onrealistisch. Zo ben ik niet, dacht ik.

Die illusie is compleet in diggelen gevallen toen ik terugkwam na een week met de jongen die mij knikkende knieën bezorgt. Ik word geconfronteerd met verliefdheid, eenzaamheid, verlangen en het feit dat ik hem mis. Allemaal gevoelens die ik niet van mezelf ken, die ik doodeng vind. Ik wil niets lever dan dat die gevoelens weg gaan want deze versie van mezelf vind ik maar niks.

Omarmen
Door het lezen en bestuderen van verdraagzaamheid wordt het me nu duidelijker dat ik door gevoelens weg te drukken alleen maar olie op het vuur gooi. Dat al die ontwijkingmanoeuvres mij niet gelukkiger maken. Ook al worden er een hoop emoties op me afgevuurd die ik niet ken, het maakt allemaal deel uit van het geheel dat ik ‘Rianne’ noem. Misschien had Acharya Mathias gelijk en moet ik alles wat op me afkomt gewoon uitnodigen als vrienden.

Overspoeld door gevoelens van geluk en verdriet denk ik terug aan de het moment dat ik met een geweldige vent hand in hand keek naar de ondergaande zon in San Francisco. Ik sluit mijn ogen, er rolt een traan over mijn wang en ik zeg tegen mezelf: “Wil je misschien wat drinken, en een koekje?” Ik haal nog eens diep adem en laat los.

Bron

Zie ook bijlage.

[verwijderd door de beheerder]

[Marcel]

Of het nu de ‘three month itch’, de one year itch, of de ‘seven year itch’ is: elke relatie heeft weleens een dip. Kan de vierde paramita van IJver helpen tegen de jeuk?

Of je nu al lang een relatie hebt of de liefde nog pril is, er komt een punt dat niet alles meer op rolletjes loopt. Bij mij zijn dat de momenten dat dingen niet gaan zoals ik zou willen, dat ik niet meer smoorverliefd ben, of dat er een gevoel van eenzaamheid opduikt. Dat zware gevoel van sleur komt bij mij in verschillende vormen naar boven. Bijvoorbeeld ruzie maken, mijn vriend negeren en iets te veel aandacht steken in werk, vriendinnetjes, of films kijken. Of wat dacht je van deze oude klassieker: na lang mokken en zwelgen in gedachtes als ‘wat heeft het ook allemaal voor zin’, de handdoek in de ring gooien.

Luiheid
Al deze gedachten en manieren van doen worden binnen het boeddhisme ook wel luiheid genoemd. Luiheid is de grootste vijand als het om de paramita van ijver gaat. Binnen het boeddhisme wordt weleens gezegd dat het zonder ijver onmogelijk is om de voorgaande drie paramita's uit te voeren. Dat zijn: de paramita van vrijgevigheid, die ons erop wijst dat je open en eerlijk mag zijn. De paramita van discipline, die zegt dat je erop mag vertrouwen dat je van nature goed en volledig de moeite waardig bent. En de paramita van verdraagzaamheid, die ons leert dat we alle gevoelens, zowel positieve als negatieve, mogen verwelkomen, omdat die simpelweg deel uitmaken van ons bestaan.

Vreugdevol streven.
De paramita van ijver – Virya – geeft handvaten hoe je om kunt gaan met tegenslagen. Toch heeft het woord ijver soms een beetje een negatieve connotatie. Het idee dat je tot het uiterste moet gaan om een klus geklaard te krijgen, dat kan toch niet goed zijn? “Om echt ijverig te kunnen zijn”, zegt Acharya Lama Sönam Rabgye, Tibetaans boeddhistisch leraar, “moeten we oprecht geïnteresseerd zijn." Dan zijn we verheugd om te doen wat we moeten doen om iets te bereiken.” Daarom, zegt hij, wordt in het Tibetaanse de term brTson-'grüs gebruikt, dat betekent vreugdevol streven. Als we niet blij of verheugd zijn is het heel erg moeilijk om onze doelen te bereiken. Vreugde geeft ons de energie om ons in te zetten en om vol te houden als we hindernissen tegenkomen.

Het zou zonde zijn
Om vreugde op te wekken en om ijverig te zijn wordt vaak de dood of vergankelijkheid aangehaald. Niets is blijvend. Dus dan is de vraag: is het waardevol genoeg om je er voor in te zetten, ondanks de vergankelijkheid ervan? Ik vind snel iemand knap of leuk, maar het komt zelden voor dat ik echt helemaal hoteldebotel ben. Nu ik dat wel ben heb ik last van een tweestrijd. Aan de ene kant wil ik heel graag dat dit allemaal goed gaat en me er voor inzetten. Aan de andere kant ben ik bang dat ik gekwetst word en denk ik soms dat ik maar beter alleen kan zijn om pijnlijke situaties te voorkomen.

Daarom denk ik dat het goed is om een relatie niet te beschouwen als een vaststaand feit maar als een proces, zoals wegwerkzaamheden. Ik kan heel hard roepen dat ik die hobbels en gaten in de weg niet wil, dat ik liever een vlakke weg heb, waarover ik makkelijk van A naar B kan komen, maar zo is het leven niet. Zeker op de momenten dat het even tegenzit en ik me onzeker voel, vind ik de uitspraak van zenmeester Dogen heel helder. Hij schreef: “Het zou zonde zijn om het uit te stellen en dan te sterven voordat we werkelijk de kans krijgen.” Hij schreef dit als richtlijn voor meditatie maar volgens mij is deze uitspraak zonder twijfel op elk onderdeel van het leven toepasbaar. Het zou zonde zijn om iets te beëindigen omdat ik te bang of te onzeker ben om ervoor te gaan.

Balans
Toch denk ik niet dat met deze uitspraak bedoeld wordt dat je jezelf met volle overtuiging in elk avontuur moet gooien. Een belangrijk onderdeel van de paramita van ijver is dan ook matiging. Volgens Acharya Lama Sönam Rabgye is het belangrijk om een goede balans te vinden in wat we doen. We moeten onszelf niet dwingen om iets te doen alleen maar omdat we dat van plan waren. Als we te veel energie steken in wat we willen bereiken, zegt hij, worden we moe, uitgeput en lijken dingen al snel te zwaar. Het is niet nodig om bij elke kleine tegenslag meteen een punt achter je relatie te zetten. We moeten onszelf de tijd en ruimte gunnen om onszelf weer op te laden met nieuwe energie. Als we dat doen, is het makkelijker om met lastige situaties en negatieve gevoelens om te gaan en los te laten. Dan blijken de dingen die ons flink dwars zaten soms ineens heel erg mee te vallen.

Batterij
Als ik moe ben of gestrest ben ik ook veel prikkelbaarder. Ik vat bijna alles op als kritiek en maak het anderen onmogelijk om iets goed te doen. Helaas zijn dan de mensen van wie ik het meeste houd de pineut. Als ik te lang in zo'n bui blijf hangen is het voor mij al snel uit met de pret. Gelukkig schijn ik niet de enige te zijn.“We zijn ook maar mensen’, zegt Acharya Lama Sönam Rabgye, “en er is een limiet aan wat we aankunnen.”

Soms is er best wat moed voor nodig om goed voor jezelf en voor je relatie te zorgen. De wegwerkzaamheden zijn nooit af en hoe de weg eruit ziet en waarheen die leidt verandert constant. Een kleine hobbel in de weg is niet meteen het einde van de wereld. Volgens Lama Sönam Rabgye kunnen we tegen onszelf zeggen: “Ik kan dit! Het is geen probleem en ik kan alles bereiken wat ik wil.”We moeten een balans zien te vinden tussen onze relatie, vriendschappen, werk en hobby's en onszelf aanmoedigen om goed te luisteren naar wat ons lichaam ons vertelt. Misschien heb je behoefte aan een romantisch avondje uit of juist een powernap en wat ‘me-time’. De batterij van de liefde moet soms ook even aan de lader.

Bron

[Marcel]

Leuk hoor, die paramita's, maar soms vraagt Rianne zich toch af:
"Waar doe ik toch al die moeite voor?"
En daar heeft de vijfde paramita misschien wel antwoord op.

In de relaties die ik heb gehad ben ik altijd ups and downs tegen gekomen. Mede daarom ben ik gaan onderzoeken hoe de paramita’s mij kunnen helpen. De paramita’s of perfecties zijn zes deugden die je kunt ontwikkelen en kan beoefenen om ook buiten het meditatiekussen verlicht te zijn. De eerste vier paramita's van vrijgevigheid, discipline, geduld en ijver bleken stuk voor stuk goede gereedschappen te zijn. Maar nog steeds komt soms ook de vraag opduiken: Waar doe ik toch al die moeite voor?

Want over het bodhisattva pad en het boeddhisme in het algemeen kun je veel zeggen, maar niet dat het je direct zekerheid en een comfortabel leven geeft. Althans, niet het soort comfort dat ik graag zou hebben. Open zijn over mijn gevoelens is niet altijd fijn. Soms kan ik het geduld niet opbrengen om angst en onzekerheid toe te laten en te accepteren dat ik me voel zoals ik me voel op dat moment. Zeker in tijden van stress of twijfel zou ik soms liever de handdoek in de ring gooien: “Goed, het was leuk, doei!” Op het moment dat deze wanhoop opkomt, wordt het me duidelijk dat ik iets mis. Wat ik wellicht mis is een visie en dat brengt me bij de vijfde paramita: Meditatie.

Getemd zijn 
Van de meditatie -dyana- paramita wordt gezegd dat dit de paramita is waar de voorgaande vier absoluut niet zonder kunnen. Door jezelf te trainen in de andere paramita’s, zegt Chögyam Trungpa Rinpoche, ontstaat er een ontzettend groot gewaarzijn. Door dat gewaarzijn te koppelen aan de mindfulness of aandacht van meditatie heb je alles in handen om je getemde geest onder controle te houden. Het gaat hier volgens Trungpa Rinpoche niet zozeer meer om het temmen van de geest, zoals je dat doet als je begint met mediteren, maar meer om het getemd zijn. Het zien van hoe je geest op dit moment is. Dit is dus niet alleen als je op je meditatiekussen zit, maar op elk moment van de dag.


Normaal gesproken is meditatie de beoefening die je doet, en de ademhaling het object waar je je aandacht op richt.

(Voor de duidelijkheid:dit is concentratie meditatie.
Die valt onder de vijfde paramita.
In feite waar dit stuk over zou behoren te gaan.

Wat echter opvalt is dat hier het accent gelegd wordt op vipassana meditatie.
Volgens mijn inzicht valt dat nu juist onder de zesde paramita, maar dat zullen we afwachten.
De vijfde paramita,waarvan hier sprake is zou volgens mij behoren te gaan over de dhyana/shamatha/concentratie meditatie.
Daarover wordt echter  niets  verteld.
red; Dirk Knol).


Bij mindfullness-oefeningen kun je je aandacht richten op je beweging: tandenpoetsen, eten of je veters strikken. In mijn geval is de relatie met mijn vriend de beoefening, maar wat is het object? Susan Piver, Shambhala-leraar en schrijfster van verschillende boeken over relaties draagt openheid of liefde aan als object van de beoefening.

Mooi, laat los
De beoefening die wij het aangaan en cultiveren van een relatie noemen, heeft net zoals aandacht-gewaarzijn twee aspecten. Het eerste aspect is aandacht of mindfulness. De aandacht houdt je gericht op de relatie en het constant openen en loslaten. Susan Piver zegt dat het constant loslaten essentieel is bij zowel positieve als negatieve emoties. Dat betekent niet dat je dan meteen poeslief moet worden en nooit meer boos, verdrietig of jaloers mag zijn. Het houdt simpelweg in dat je bewust ben van hoe je je voelt en dat je jezelf daar niet te veel door laat meeslepen. Ben je nu boos? Mooi, laat los. Chagrijnig? Laat los. Jaloers, uitgeput, verveeld, verward, verliefd, eenzaam, gelukkig, geil? Laat los.

Voor het tweede aspect, gewaarzijn, heeft de Amerikaanse boeddhistisch leraar en auteur Lama Surya Das een goede beschrijving: nieuwsgierig zijn. Onderzoeken hoe dingen werken, hoe wij in elkaar zitten, wie de ander is, zodat we onszelf beter leren kennen en elke keer weer een open houden aannemen. Dan kun je je op elk moment afvragen: hoe voel ik me nu? Ben ik moe, blij, verdrietig of boos? Tegelijkertijd houd je je ogen, oren en al je andere zintuigen open om te zien hoe de ander zich voelt.

Alleen
Ik was laatst bij mijn vriend. Hij was bezig met een project en het hele huis zat vol met mensen. Hij was druk bezig en had afwezig 'hoi' tegen me gezegd. Geen knuffel, geen kus, niks. Ik voelde me eenzaam en afgewezen en ik begon me steeds bozer te voelen. Ik had levendige beelden in mijn hoofd dat ik het huis uit zou stormen en hard met de deur zou slaan, want dan zou hij wel begrijpen dat ik boos was. Vermakelijke gedachten, maar echt nuttig zijn ze niet, dus vroeg ik hem om een rondje met me te gaan lopen. ‘Ik voel me alleen’, zei ik. Hij keek me verbaasd aan. ‘Maar er zijn zeven mensen binnen’’ antwoordde hij. ‘Ja, maar ik voel me compleet onzichtbaar en overbodig voor jou, en ik ben hier voor jou, niet voor de anderen’. Hij zei dat hij me begreep maar dat ik ook moest begrijpen dat hij op dit moment andere dingen aan zijn hoofd had. We besloten ter plekke dat als we bij elkaar willen zijn we rekening moeten houden met hoe de ander zich voelt. Op dat moment kon ik zien dat hij het druk had, en ik kon accepteren dat ik ergens onderaan zijn prioriteitenlijst bungelde. En hoewel ik me nog steeds alleen voelde, te midden van al die mensen, vond ik het toch minder moeilijk, nu hij begreep hoe ik me voelde. Uiteindelijk was het nog een ontzettend leuke gezellige dag.

Door met een open houding te blijven kijken naar de bewegingen van mijn geest en me gewaar te zijn van mijn gevoelens en gedachtes, blijkt het makkelijker om mijn gevoelens te delen en ze los te laten. Zo beoefen ik het cultiveren van mijn relatie met behulp van de paramita's, en het lijkt nog te werken ook.

Bron

[Marcel]

In liefde en oorlog is alles geoorloofd. Toch gebruikt Rianne bij voorkeur een paramita, als er weer eens strijd is in haar relatie. Maar welke van de zes moet ze kiezen? 

Bijna een jaar lang ben ik bezig geweest met het onderzoeken van de zes paramita's. Ik ben de pijnlijke confrontatie aangegaan en heb zowel mijzelf als mijn relatie onder de loep genomen. In het proces heb ik me vaak afgevraagd hoe ik moest besluiten op welke paramita ik beroep moest doen in bepaalde situaties. Nu is de tijd rijp voor het verlossende antwoord: wijsheid.

Prajna paramita of de paramita van transcendente wijsheid is de paramita waaruit de vijf andere paramita's groeien. Deze wijsheid is de intelligentie die je nodig hebt om onderscheid te kunnen maken tussen wat goed en wat niet goed is. Het is de intelligentie die je inzicht geeft in hoe je moet handelen. Met de intelligentie van deze paramita weet je of je de paramita van vrijgevigheid, discipline, verdraagzaamheid, ijver of meditatie moet toepassen. De paramita's zou je kunnen beschrijven aan de hand van een keizer die met verschillende legers onderweg gaat om de vijanden te verslaan. Zonder een bevelhebber zouden alle losstaande legers alle kanten op gaan en zou de strijd geen effect hebben. Het leiderschap van de keizer zorgt ervoor dat de legers samenwerken en hun doel bereiken. De keizer, de paramita van wijsheid, heeft het overzicht en kan daarom de andere legers aansturen op een manier die het beste resultaat oplevert.

Ja-maar-ik-dan modus:

Als mijn partner en ik het totaal niet met elkaar eens zijn vind ik het soms moeilijk om in te zien wat zijn kant van het verhaal is. Mede omdat we met zijn tweeën aan het touwtrekken zijn en allebei in onze 'ja-maar-ik-dan' modus zitten. Dan lijkt open zijn en communiceren een hele opgave. Tibetaans Boeddhistische leraar Chogyam Trungpa Rinpoche heeft voor deze situatie een goed advies. “Als het verlangen om te communiceren (de paramita van vrijgevigheid) sterk is dan heb je de paramita van wijsheid nodig om te ontdekken wat het onmogelijk maakt om te communiceren.” Er zijn verschillende redenen waarom communicatie niet werkt. Misschien wil je alleen maar praten en jouw verhaal vertellen maar ben je niet bereid om naar je vriend te luisteren. Misschien wil je zo graag communiceren, waardoor de ander zich overweldigd voelt en geen ruimte heeft om op je te reageren. “Je doet dit natuurlijk met de beste bedoeling”, zegt Trungpa, “maar we moeten behoedzaam zijn dat we de hele situatie zien. We moeten leren om ook het standpunt van de ander te zien.” Vaak proberen we onze eigen ideeën en meningen aan de ander op te dringen en dat is een hele hardhandige manier van communiceren. Een manier van communiceren die volgens Trungpa niet werkt. De enige manier om goed te communiceren, zegt hij, is om te leren hoe we de andere ruimte en openheid kunnen geven.

Als je gaat nadenken over waarom de communicatie niet goed loopt is het makkelijk om de situatie te veel te analyseren. Ik kan na een ruzie best een uur na denken over wat is gebeurd en mezelf een schouderklopje geven omdat ik heb begrepen wat er mis ging. 'Gefeliciteerd Rianne, wat ben je toch wijs' denk ik dan. Vervolgens verandert er niks en dan vraag ik me af hoeveel zin het eigenlijk had om zoveel tijd te steken in het analyseren van wat er is gebeurd.

Comfort zone:

Susan Piver, lerares binnen de Shambhala traditie, zegt dat de wijsheid van deze paramita los staat van onze opvattingen en onze inzichten. Door het idee dat iets 'mijn' wijsheid is op te geven. Door een connectie te maken met wijsheid zelf ontstaat er ruimte. Uit die ruimte komt een soort intelligentie voort die allesomvattend is en veel groter is dan 'ik'. Ze zegt dat als je in je relatie denkt dat je het allemaal al weet en begrijpt, dat je denkt precies te weten wat er gaande is, dat het dan moeilijk is om echt contact met je partner te maken omdat jouw opvattingen en ideeën dan als een muur tussen jou en je partner instaan. Het heeft geen zin om elke situatie te analyseren waarom je ruzie maakt en waarom je het weer bijlegt. “Het gaat erom”, zegt Susan, “dat je alle concepten die je hebt over wie je bent, wie de ander is en wat het in zou moeten houden om lief te hebben los moet laten." Als je dat doet kom je terecht in die ruimte buiten je comfort zone, die het mogelijk maakt om echt met iemand te communiceren.”

Waarom?

Net als iedereen heb ik ook weleens mijn slechte dagen, maar dat is niet voor iedereen even zichtbaar. Op mijn slechte dagen is de wereld een donkere plek en is alles verschrikkelijk moeilijk en is iedereen tegen mij. De dagen dat mijn inlevingsvermogen in anderen op nul staat zijn ironisch genoeg de dagen dat ik de meeste conflicten heb. Een grap van mijn vriend valt verkeerd. Een mug verandert binnen drie seconden in een gigantische olifant en vanuit het niets is er een situatie waar we allebei niet meer omheen kunnen. Ik zou kunnen zeggen dat we een conflict hebben omdat ik mijn grijze zonnebril op heb, omdat hij gewoon geen rekening met mijn gevoelens kan houden, omdat hij niet snapt dat het mijn dag niet is, omdat ik waarschijnlijk gewoon waardeloos ben en omdat het mijn lot is om te eindigen als een oude vrijster met minstens twintig katten, maar wat schiet ik er mee op?

Toen ik weer eens verstrikt zat in een gedachte kronkel waarom een situatie was zoals die was ontdekte ik dat het helpt om het 'waarom' los te laten. Waarom is een vraag om je hoofd bezig te houden. Het is geen vraag die je helpt een oplossing te vinden. Het lijkt alsof die waarom het onmogelijk maakt om de hele situatie te zien. Een korte vraag die het onmogelijk maakt om contact te maken met mijn eigen gevoelens en de gevoelens van een ander.

Wat ik ontdekt heb in mijn onderzoek naar de paramita's is dat elke situatie, elk gevoel en elke gedachte mij kunnen helpen om bodhicitta, een ontwaakt hart, te ontwikkelen. Als ik in staat ben om mezelf, met zowel mijn goede als minder goede eigenschappen, te accepteren, om compassie te hebben voor mezelf als ik weer meegesleurd wordt in een tsunami van emoties en gedachten, als ik mijn concepten los kan laten en mijn plek in kan nemen in de ruimte die zich buiten mijn comfort zone bevind dan is er niks meer wat me ervan weerhoud om mijn hart voor iedereen te openen. Elk moment van de dag kan ik trainen om liefdevoller en compassievoller te zijn. Zo kan ik, zelfs op mijn meest donkere dagen, met mijn gereedschapskist vol paramita's werken aan een goede relatie met mijn vriend.

Bron