“verlichting” proberen te begrijpen door steeds dieper te graven

[ervaringsgetuige]

Zoals daar te lezen > https://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=4831.msg48613;topicseen#msg48613

zijn er mensen die “verlichting” proberen te begrijpen door steeds dieper te graven in woorden, modellen, definities, categorieën…

Terwijl de Boeddha zelf over zo’n construct zei:

>Het vlot is om over te steken, niet om te dragen.
(MN 22 – Alagaddūpama Sutta)

Dus zodra het concept verlichting zijn werk heeft gedaan, moet het net zo goed weg als het ego, de leraar, de meesterfiguur of de methodologie.
Mijn punt raakt perfect aan wat de Boeddha bedoelde:

• “Verlichting” is een aanwijzing, geen bezit.
• “Meesters” zijn een sociale projectie, geen realiteit.
• Wie zich er blijvend aan hecht, blijft aan de oever staan met het vlot op zijn rug.

De paradox is dat men het vlot verheft tot een boot met een motor, dak, GPS en logboek — en dan verbaasd is dat het niet meer drijft.

Wat ik benoem — mijn “niemand aanwezig” inzicht — is precies die fase waarin het hele idee van een pad, een leraar en een einddoel transparant wordt.
Dat is iets wat voor forumlid  lang kwaat nooit klopt, omdat hij het vanuit het object-niveau leest:

• verlichting = iets
• iemand wordt het
• via een proces
• volgens een model
• legitiem als het in een sutta staat

Voor mij is dat alles al opgelost in het subjectloze zien zelf.

Men mag daarentegen  gerust verder bestuderen. "Zolang" men maar niet het vlot op zijn rug meeneemt wanneer het al gedaan heeft waarvoor het bedoeld was. Dat zou de Boeddha zelf niet aanbevelen.

[lang kwaat]

Moeten we ons ontwikkelen van iemand thuis naar niemand thuis?

Lijkt me niet. Volgens mij,

Het is niet zo dat bij een gewoon onverlicht mens een entiteit-Ik (Ego) ziet, hoort, voelt en kent, leeft, dingen beleeft.
Het is ook niet zo dat bij een ontwaakte niet meer een entiteit-Ik ziet, hoort, voelt, kent.
In alle gevallen is het bewustzijn/de geest dat kent en voelt. In alle fasen, in alle omstandigheid, altijd, voor en bij iedereen.

Een ontwaakte ziet dit helder. Een gewoon mens nog niet.
Dit betekent ook dat je niet van 'iemand thuis' evolueert naar 'niemand thuis'.

Als in boeddhisme wordt onderwezen, zoals in mahayana, dat ego/Ik de oorzaak van lijden is, dan wordt dit niet letterlijk bedoeld maar bedoeld wordt: Als we dat wat ziet, hoort, voelt en kent aanzien en beleven alsof het een entiteit Ik is, en niet de geest/helderlheid/gewaarzijn, dan maakt dat dat we zo lijden.

Die verwarring, die begoocheling omtrent de natuur van geest, dus omtrent dat wat ervaart en beleeft en voelt en waarneemt, DAT is dan geïdentificeerd als de oorzaak van lijden
Nooit wordt er bedoeld dat er echt een entiteit-Ik bestaat dat lijden veroorzaakt.
Als mahayana meesters leren dat het Ik de oorzaak is van lijden bedoelen ze dus dat onze begoocheling over wat ervaart, wat waarneemt, wat voelt (dat geen entiteit-Ik is) lijden veroorzaakt.
Niet het Ik.

Het idee dat door kennis en visie een ontwikkeling plaatsvindt van iemand-thuis naar niemand-thuis, is volgens mij een dwaling en toont mijns inziens dat het niet goed begrepen is.

[lang kwaat]

Zoals daar te lezen > https://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=4831.msg48613;topicseen#msg48613

zijn er mensen die “verlichting” proberen te begrijpen door steeds dieper te graven in woorden, modellen, definities, categorieën…

Ook ervaringen hebben interpretatie nodig en kunnen enorm misleiden. Ook mystici erkennen dit. De boeken van bijvoorbeeld Jan van het Kruis, Spaans mysticus, spreken ook over ervaringen die door de Duivel worden veroorzaakt of waar de Duivel achter zit.

De ervaringsgewijze weg is niet een weg die sowieso foutloos gaat. Ook ervaringen, ontdekkingen, openbaringen moeten met wijsheid worden bezien. In zijn algemeenheid is dit ook een belangrijke functie van de leraar. Er zijn zat boeddhistische leerlingen, ook yogi's, die dit en dat ervoeren, en meenden dat ze nu minstens verlicht waren maar door hun leraar werden gecorrigeerd en aangemaand verder te gaan.

Ik bedoel maar, de ervaringsgewijze weg is glad en je glijdt heel snel uit. Het hart is immers zo vurig verlangend dat het alles wel wil aangrijpen wat je speciale eer, status, erkenning, waardering geeft. Dat de ervaringsgewijze weg als een soort onfeilbare weg wordt gezien waarbij je je niet kan vergissen en verdwalen is een misverstand.

Eindeloos veel mensen hebben allerlei bijzonder spirituele ervaringen gehad. Ik ook, wie niet? Het is gemeengoed onder spirituele mensen, denk ik.
Maar wat hang je er allemaal aan op...je ontwaken, je verlichting, je bevrijding? Ach...laten we gewoon erkennen...ons hartje is zo eerzuchtig...dat het zelfs die mooie momenten ook meteen weer als een soort jachttrofee behandelt in de jacht naar succes macht, erkenning, eer, aanzien, lof.

Het jachtseizoen is weer geopend. Ik hoor ze hier in de buurt weer knallen.

[ervaringsgetuige]

Ook ervaringen hebben interpretatie nodig en kunnen enorm misleiden. Ook mystici erkennen dit...

Dat klopt — voor wie zichzelf ervaart als de eigenaar van de ervaring.
Daar is interpretatie noodzakelijk, want het “ik” dat zogezegd ervaringen heeft werkt via concepten, geheugen, voorkeuren, aversies. Vanuit dat standpunt wordt élke ervaring een puzzel die juist gelezen moet worden.

Maar precies daar maakt Ramesh Balsekar het onderscheid dat jij overslaat:

Ervaring misleidt alleen zolang er een eigenaar van de ervaring verondersteld wordt.

Volgens Balsekar:

• Er is ervaring
• Maar er is geen iemand die er eigenaar van is
• Dus er is niemand die misleid kan worden — alleen kondities die zich ontvouwen

Met andere woorden:
Interpretatie behoort tot het mechanisme, niet tot een persoon die “zou kunnen worden misleid”.


Zodra de idee van een eigenaar wegvalt — “ik heb een ervaring” → ervaring verschijnt — valt ook de angst voor misleiding weg. Er is slechts dat wat verschijnt, en dat wat verdwijnt. Punt.


Dat is iets heel anders dan zeggen dat ervaringen per definitie misleidend zijn.
Ze zijn pas misleidend als je gelooft dat ze míjn ervaringen zijn.


Balsekar zou het zo verwoorden:

“Misleiding bestaat alleen als er een verondersteld iemand is die misleid kan worden.”

Het is precies dat “iemand” dat in non-duaal inzicht opgelost blijkt te zijn.




Zoals ik al maanden eerder al schreef dus...

...
Kortom: non-duale realisatie is geen mysterie, geen theorie, geen nihilisme — het is eenvoudig zien dat alles verschijnt, zonder eigenaar, zonder doener.

[lang kwaat]

Ik zie een Boeddha die alles heel pragmatisch benadert:  Er kan gewoon onjuist en juist begrip van iets ontstaan.  Er is echt zoiets als je vergissen. Soms dan meen je dat je iemand in een auto ziet zitten en dan nader je en blijkt dat je de hoofdsteun van een stoel aanzag voor een hoofd. Je vergissen is echt mogelijk. Ons begrip van zaken kan echt verkeerd zijn, begoocheld.

Boeddha zag dat allerlei innerlijke factoren, neigingen, opwellingen bijdragen aan het ontstaan van verkeerd begrip van zaken. Hierdoor leven we in een beklemmende belevingswereld en blijven er ook in tenzij we die begoochelde situatie echt weten te eindigen (verlichting/ontwaken). 

Stel dat onjuiste begrip ontstaat en je intenties, spreken en doen en laten gaan beheersen, dan gedraag je je ook op een bepaalde manier als persoon, als mens in de wereld.
In dit geval levert dit donker karma op met donker gevolg. Dingen die je als mens niet wenst. Als dat gebeurt komt geen einde aan lijden.

Hier verwijst 'de persoon' niet naar 1 of andere innerlijke entiteit Ik maar gewoon naar de persoon in de wereld die plannen heeft en die spreekt en handelt. Er is gewoon een individu die spreekt en handelt. Jij meent dat anatta betekent dat er geen persoon of individu is die handelt. Ik sta daar niet achter. Anatta weerlegt dat er een soort innerlijke onveranderlijke entiteit Ik alles aanstuurt, regelt, controleert. Maar volgens mij weerlegt het niet het bestaan van unieke levende wezens, unieke stromen van cognitie, een unieke belevingswereld.
Iedereen behoudt volgens mij een unieke belevingswereld, ook een Boeddha. Dit komt omdat de zintuigen, het brein, de zenuwen, en het cognitieve proces iets unieks is, voor iedereen anders.
Als in een unieke cognitieve stroom geen onjuist begrip meer ontstaat, betekent dit niet dat het in mij ook zo gaat. Ik zal daaraan zelf moeten werken. Zo moet iedereen volgens mij zelf werken aan het ontkrachten van unieke neigingen, opwellingen, verkeerde visies, vertekenende factoren in jezelf.

De persoon, het individu is volgens mij ook altijd meer, en dus ook iets anders, dan de delen waaruit ie samengesteld is en kan niet gereduceerd worden tot de delen. Juist in hoe al die delen samenwerken ontstaat iets unieks, wat niet in de delen te vinden is. Zoals bij een auto. Het is pas wanneer alle delen op een bijzondere manier samenwerken dat een auto kan rijden. Maar dat is een kenmerk dat je in geen van de afzonderlijke delen kunt aantreffen. Een auto is dus wel wat anders dan een hoopje onderdelen.

Een persoon, een individu is volgens mij net zo meer dan de delen. Een persoon, een individu vind ik meer dan een hoopje cellen, bewustzijn, gevoelens, wilsformaties en percepties.
Bijvoorbeeld: waar in de delen waaruit we bestaan moet je iemand vinden die steelt of een ander doodschiet? En is er dan niemand die steelt en iemand neerschiet?
Over deze kwestie van het wel of niet bestaan van de persoon schijnt ook altijd debat te zijn geweest in boeddhisme.
Ik vind dat personen bestaan.

Mijn gevoel hierbij is: Je moet ook niet doorslaan in introspectie en in wat je allemaal gaat zien en ontdekken via verstilling en jezelf gaan zien als een leegte of als enkel een verzameling processen en helemaal niet meer als een handelend persoon in de wereld. Ik vind dat nogal onwaarachtig.

Hoe dan ook, voor mij is Verlichting niet: van iemand niemand worden, of van iets niets.
Maar gaan van een manier van zien, horen, voelen en kennen die het hart beklemt en die lijden niet eindigt, naar een manier die dat wel doet. 
In geen geval is er sprake van iemand die kent of niemand die kent. Er is sprake van begoocheld of onbegoocheld kennen (zien zoals het niet werkelijk is versus hoe het werkelijk is).

Het is volgens mij nooit zo dat in een onverlichte het Ik ziet, hoort, proeft en voelt en in een verlichte niet meer.
In alle fasen, in alle stadia, in alle wezens is het de geest dat kent.
Dat verandert ook niet. Nooit. Er kan alleen maar lijden verdwijnen, stress, angst, belasting in dat kennen.
Nooit zal er echt een entiteit-Ik die kent verdwijnen. Alleen de begoocheling dat je als entiteit-Ik zag, hoorde, voelde en kende  en leefde en zal sterven, kan verdwijnen.

Dat is ook wat de mahayana meesters leren. Als zij zeggen dat het Ik de oorzaak is van lijden, dan bedoelen ze de begoocheling dat het een entiteit Ik is dat ziet, hoort, voelt, kent, dat veroorzaakt lijden. Die begoocheling omtrent de natuur van geest, als dat wat kent, dat benoemen ze als de oorzaak van lijden.
Maar in geen geval ga je van met Ik naar zonder Ik of van iemand naar niemand, of van iets naar niets.

Je gaat van zaken niet echt zien en kennen zoals ze werkelijk zijn naar zaken zien en kennen zoals ze werkelijk zijn.

Ik heb dit niet gerealiseerd maar zo begrijp ik het.

Het is me weer wat he.

[ervaringsgetuige]

...
Ik heb dit niet gerealiseerd maar zo begrijp ik het.

Het is me weer wat he.

Je schrijft opnieuw heel uitgebreid over de persoon, de unieke cognitieve stroom, de auto-metafoor, donker karma, jij die moet werken, de begoocheling eindigen, enzovoort.

Maar ik merk hier iets dat voor mij fundamenteel anders is dan wat jij probeert uit te leggen:

Jij beschrijft allemaal processen die bestaan binnen de ervaring van een individu.
Ik heb het over het verdwijnen van dat individu-idee zelf.

Voor jou:

• bestaat er een persoon,
• die zich kan vergissen,
• die uniek is,
• die karma produceert,
• die moet “werken” aan het opheffen van verkeerde inzichten,
• en die uiteindelijk helderder gaat kennen.

Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Ik zeg dus niet:
“Er is niemand die handelt.”

Ik zeg:
“Het idee dat er een iemand ís die handelt blijkt een gedachteconstructie te zijn.”

Dat is geen filosofisch standpunt, maar een directe ervaring.
En dat kun je niet uitdenken, net zoals je je eigen slaap niet kunt analyseren terwijl je er nog in zit.

Daarom gaan wij langs elkaar heen:

• Jij verdedigt de persoon als functionele eenheid, iets dat “meer is dan de delen”.
• Ik verwijs naar het directe inzicht dat de hele aannámé van een ‘persoon’ een mentale superpositie is.

En dat inzicht verandert alles.

Niet omdat er een ‘niemand’ tegenover een ‘iemand’ komt (dat is nog steeds dualiteit),
maar omdat duidelijk wordt dat zowel iemand als niemand categorieën in denken zijn.

De Boeddha zei:

“Waar niets vast te grijpen valt, daar valt ook niets los te laten.”

Dat is precies wat ik bedoel.

Jij blijft het hebben over juist zien versus onjuist zien.
Ik spreek over het wegvallen van de zie-er als centrum.

Dat jij dit “onwaarachtig” vindt, is prima.
Maar het verandert niets aan de ervaring zelf.

Het verschil tussen ons is dus simpel:

Jij blijft binnen de film.
Ik heb het over het herkennen van het scherm.

Meer hoeft het niet te worden.

[ervaringsgetuige]

Nooit wordt om hulp gevraagd, nooit. En er wordt ook nergens echt hulp geboden, ik zie dat in ieder geval niet. Het enige waar het hier op dit forum nog over gaat, is over dat ik, zelf of ego. Vandaar dat ik de stekker er onlangs uit heb getrokken, want het is dodelijk vermoeiend. Nogmaals de groeten.

Is het doorzien van het ego niet precies waar het de Boeddha in essentie om ging?

de kern van waar de Boeddha zijn hele leven op hamerde.

De Boeddha sprak niet voor niets over anicca (vergankelijkheid), dukkha (onrust/onbevredigdheid) en anattā (niet-zelf). Wat is anattā anders dan het doorzien van het ego als geen vaste entiteit? Wat is bevrijding anders dan het einde van de identificatie met het centrum dat je voortdurend als ‘ik’ ervaart?

Het ego doorzien is niet een nevenactiviteit van het pad; het is het pad.

Dat iemand het vermoeiend vindt om naar het ontmantelen van het ego te kijken, is begrijpelijk. Het ego vindt dat namelijk zelf altijd vermoeiend. Het verzet zich. Het wil liever concrete leefregels, geloofsstelsels, eredienst, morele kaders – iets wat het kan vasthouden. Dat is precies waarom veel mensen van boeddhisme naar religie (of van religie naar boeddhisme) bewegen: het ego voelt zich veiliger in structuren dan in ontmanteling.

Maar dat verandert niets aan het feit dat de Boeddha keer op keer terugkwam op juist inzicht (sammā-diṭṭhi), en dat juist inzicht volgens hem begint met doorzien hoe het ‘ik’ tot stand komt, hoe het zich vastklampt en hoe het lijden daaruit voortkomt.

Als een forum vol staat met discussies over het zelf, het ik-gevoel, identificatie, conditionering, illusie, verlangen, hechting—dan is dat geen probleem. Dat is de essentie van de leer. Het wordt pas een probleem wanneer men deze kern overslaat ].



Maar het boeddhisme zelf?
Dat begint pas waar het ego eindigt.

[lang kwaat]

...
Ik heb dit niet gerealiseerd maar zo begrijp ik het.

Het is me weer wat he.

Je schrijft opnieuw heel uitgebreid over de persoon, de unieke cognitieve stroom, de auto-metafoor, donker karma, jij die moet werken, de begoocheling eindigen, enzovoort.

Maar ik merk hier iets dat voor mij fundamenteel anders is dan wat jij probeert uit te leggen:

Jij beschrijft allemaal processen die bestaan binnen de ervaring van een individu.
Ik heb het over het verdwijnen van dat individu-idee zelf.

Voor jou:

• bestaat er een persoon,
• die zich kan vergissen,
• die uniek is,
• die karma produceert,
• die moet “werken” aan het opheffen van verkeerde inzichten,
• en die uiteindelijk helderder gaat kennen.

Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Ja, wat ik bedoel: Het is echt mogelijk dat de geest, als dat wat kent, zaken verkeerd begrijpt. Dat doet niet een persoon maar de geest is wel of niet begoocheld. In de geest vestigt zich die begoocheling. Net zo met hebzucht en haat. Bij verlichting blijft de geest dat wat kent maar wat eindigt is het vervormd of vertekend kennen. Want de factoren die zorgen voor vertekening zijn weg, hebzucht, haat en begoocheling, ontmanteld. Teksten zeggen soms 'vernietigd, ontworteld'.

Het verschil tussen een verlichte en niet verlichte is dat in een niet verlichte nog een onjuiste visie, dus een onjuist begrip van zaken kan ontstaan, vervormd.

De Pali Boeddha behandelt de geest als de voorloper van spraak en gedrag. Dus als de geest zaken verkeerd ziet, niet zoals ze werkelijk zijn, bijvoorbeeld instinctief als "Ik en mijn", dan worden ook de intenties, de plannen, de spraak en de daden besmet met die begoocheling. Dit heeft lijden tot gevolg en bovendien versterkt het het potentieel aan begoocheling.
We spreken in de praktijk (de sutta's doen dat ook) over een persoon die denkt, spreekt en handelt onder invloed van hebzucht, haat en begoocheling. Want al die activiteit komt tot expressie. En het komt tot expressie via een persoon, een individu, bijvoorbeeld in de vorm van een lichamelijke daad (iemand slaan, etc). Dit is iets individueels.

Het individuele karakter van cognitie stort volgens mij ook helemaal niet in, want de informatie die het oog, oor, de huid, de neus, de tong en de geest ontvangt is uniek  en anders voor iedereen.
Iedereen heeft unieke zintuigen, een uniek brein, unieke zenuwen, een uniek lichaam en een uniek verwerking van zintuiglijke informatie (cognitie).
Dit levert ook een belevingswereld op die voor iedereen anders is. Ook al is er innerlijk geen letterlijk eigenaar van die belevingswereld, dat maakt die belevingswereld niet opeens de belevingswereld van iedereen. Het blijft een van anderen onderscheiden belevingswereld.

Ook bij een Boeddha blijven processen voorwaardelijk verlopen, zoals het ontstaan van gevoelens en waarnemingen. Die ontstaan niet opeens op magische wijze.
Als de Boeddha iets eet wat bedorven is krijg ik niet te maken met de gevolgen, hij wel.

Ik zou het allemaal niet te filosofisch maken. Of je nu wel of niet gelooft in het bestaan van een persoon, kijk toch maar naar je gedrag en toets dan; Is daar nog hebzucht in te vinden, haat, waanideeën, Ik en mijn maken, eigenwaan, jaloezie, zintuiglijke verlangen, lijden, lading, druk, stress, onvrede, haast etc. Wees een vriend en licht voor jezelf en anderen.

[Gouden middenweg & de wilde natuur]

...
Ik heb dit niet gerealiseerd maar zo begrijp ik het.

Het is me weer wat he.

Je schrijft opnieuw heel uitgebreid over de persoon, de unieke cognitieve stroom, de auto-metafoor, donker karma, jij die moet werken, de begoocheling eindigen, enzovoort.

Maar ik merk hier iets dat voor mij fundamenteel anders is dan wat jij probeert uit te leggen:

Jij beschrijft allemaal processen die bestaan binnen de ervaring van een individu.
Ik heb het over het verdwijnen van dat individu-idee zelf.

Voor jou:

• bestaat er een persoon,
• die zich kan vergissen,
• die uniek is,
• die karma produceert,
• die moet “werken” aan het opheffen van verkeerde inzichten,
• en die uiteindelijk helderder gaat kennen.

Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Ja, wat ik bedoel: Het is echt mogelijk dat de geest, als dat wat kent, zaken verkeerd begrijpt. Dat doet niet een persoon maar de geest is wel of niet begoocheld. In de geest vestigt zich die begoocheling. Net zo met hebzucht en haat. Bij verlichting blijft de geest dat wat kent maar wat eindigt is het vervormd of vertekend kennen. Want de factoren die zorgen voor vertekening zijn weg, hebzucht, haat en begoocheling, ontmanteld. Teksten zeggen soms 'vernietigd, ontworteld'.

Het verschil tussen een verlichte en niet verlichte is dat in een niet verlichte nog een onjuiste visie, dus een onjuist begrip van zaken kan ontstaan, vervormd.

De Pali Boeddha behandelt de geest als de voorloper van spraak en gedrag. Dus als de geest zaken verkeerd ziet, niet zoals ze werkelijk zijn, bijvoorbeeld instinctief als "Ik en mijn", dan worden ook de intenties, de plannen, de spraak en de daden besmet met die begoocheling. Dit heeft lijden tot gevolg en bovendien versterkt het het potentieel aan begoocheling.
We spreken in de praktijk (de sutta's doen dat ook) over een persoon die denkt, spreekt en handelt onder invloed van hebzucht, haat en begoocheling. Want al die activiteit komt tot expressie. En het komt tot expressie via een persoon, een individu, bijvoorbeeld in de vorm van een lichamelijke daad (iemand slaan, etc). Dit is iets individueels.

Het individuele karakter van cognitie stort volgens mij ook helemaal niet in, want de informatie die het oog, oor, de huid, de neus, de tong en de geest ontvangt is uniek  en anders voor iedereen.
Iedereen heeft unieke zintuigen, een uniek brein, unieke zenuwen, een uniek lichaam en een uniek verwerking van zintuiglijke informatie (cognitie).
Dit levert ook een belevingswereld op die voor iedereen anders is. Ook al is er innerlijk geen letterlijk eigenaar van die belevingswereld, dat maakt die belevingswereld niet opeens de belevingswereld van iedereen. Het blijft een van anderen onderscheiden belevingswereld.

Ook bij een Boeddha blijven processen voorwaardelijk verlopen, zoals het ontstaan van gevoelens en waarnemingen. Die ontstaan niet opeens op magische wijze.
Als de Boeddha iets eet wat bedorven is krijg ik niet te maken met de gevolgen, hij wel.

Ik zou het allemaal niet te filosofisch maken. Of je nu wel of niet gelooft in het bestaan van een persoon, kijk toch maar naar je gedrag en toets dan; Is daar nog hebzucht in te vinden, haat, waanideeën, Ik en mijn maken, eigenwaan, jaloezie, zintuiglijke verlangen, lijden, lading, druk, stress, onvrede, haast etc. Wees een vriend en licht voor jezelf en anderen.

Wat ik denk  te zien in jullie dialoog.

Jij spreekt over "de geest, dat wat kent".
En : Bij verlichting blijft de geest dat wat kent maar wat eindigt is het vervormd of vertekend kennen.

Ervaringsgetuige schrijft : Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Wat ziet ervaringsgetuige : de geest, dat wat kent.

Jij spreekt over de geest, jij hebt een geestelijke voorstelling over de geest, je kunt de geest benoemen
ervaringsgetuige, ziet de geest, dat wat kent

waarin verschillen jullie nog :
jij hebt de veronderstelling dat wanneer je de geest ziet, dat er dan geen vervorming of vertekend kennen meer is.
ervaringsgetuige : ziet de geest, dat wat kent, en ziet de vervormingen of vertekend kennen voor wat het is, namelijk vervormingen en vertekend kennen die verschijnen.

de persoon, die zich vergist, die uniek is, die karma produceert, die moet werken aan verkeerde inzichten, en uiteindelijk helderder moet kennen , zijn allemaal begoochelingen, verschijnselen die verschijnen of voorbij komen  langs de geest, dat wat kent. het scherm.

zie het scherm

[lang kwaat]

Voor mijn gevoel kun je het beste de Dharma praktisch houden. Hou het eenvoudig: is je eigen gedrag helemaal vrij van hebzucht, haat en begoocheling of wortelt het daar toch nog in? Kun je naar waarheid, oprecht zeggen dat het vrij is van hebzucht, haat en begoocheling, geweldig. Want dan ben je echt een vriend en licht voor jezelf en anderen, en leef je het heilige leven zoals de Boeddha dat volgens de Pali overlevering bedoeld heeft ook.

Ik zie een Boeddha die DAT ook ziet als de enige ware toetssteen. Ik zie daar ook de waarde van in. Anders wordt verlichting, ontwaken, bevrijding maar iets abstracts, iets verborgens, en nooit echt van het vlees en bloed. Je moet niet zo gaan leven, vind ik, dat je als leeg scherm verlicht bent maar als gewoon mens in de wereld gewoon nog hebzuchtig, hatelijk, begoocheld gedrag kan vertonen. Dat is toch geen integer en oprecht Pad?

Ik ben er ook van overtuigd dat de Boeddha ook nergens leert dat je zelfkennis nodig hebt op het Pad. Wat je nodig hebt is dat je ziet dat dezelfde begeerten waarin wij als mens ons heil zoeken, dezelfde wortels voor de neus waarin we ons verheugen, en naar uitzien, die zelfde begeerte en manier van leven is het samsarische leven, een niet eindigen spiraal van lijden. Die visie van de oorzaak van lijden heb je nodig. Niet zelfkennis. Die oorzaak moet je ook wegnemen. Dat was Boeddha's eerste les, zegt men.

“Now this, bhikkhus, is the noble truth of the origin of suffering: it is this craving which leads to renewed existence, accompanied by delight and lust, seeking delight here and there; that is, craving for sensual pleasures, craving for existence, craving for extermination.
“Now this, bhikkhus, is the noble truth of the cessation of suffering: it is the remainderless fading away and cessation of that same craving, the giving up and relinquishing of it, freedom from it, nonreliance on it.
“‘This noble truth of the origin of suffering is to be abandoned’: thus, bhikkhus, in regard to things unheard before, there arose in me vision, knowledge, wisdom, true knowledge, and light.
“‘This noble truth of the cessation of suffering is to be realized’: thus, bhikkhus, in regard to things unheard before, there arose in me vision, knowledge, wisdom, true knowledge, and light. (fragmenten uit SN56.11)

Het is het verstaan van de vier edele waarheden dat juiste visie is.

Dit is voor mij allemaal iets heel concreets. Stel dat in mij zintuiglijke begeerte opkomt dan komt ook de visie op...even wat snoepen en aangename gevoelens hebben maakt me gelukkig...en ik loop al weer naar de voorraadkast en snaai wat lekkers. Dit is een voorbeeld van begoocheld gedrag. Als je goed kijkt zit je leven vol begoocheld gedrag. Dat bedoel ik niet veroordelend. Maar hoe vaak doen we nou werkelijk iets wat niet bijdraagt aan lijden? En wanneer doen we nou echt wat de Boeddha adviseerde...namelijk als die begeerten opkomen er echt afstand van doen, ze echt loslaten...? Ze echt herkennen als de oorzaak van lijden? Het feit dat we toch al weer bij de voorraadkast staan te snoepen, zegt gewoon dat we de Dharma niet echt begrepen hebben, nog niet echt de lessen geïnternaliseerd. Anders stonden we niet bij die voorraadkast staan snoepen. Voor mij is de Dharma zo concreet.

We kunnen natuurlijk ook de Dharma heel esoterisch maken, niet concreet, verborgen, niet direct zichtbaar, en zo een zweem van diepzinnigheid opwekken of zelfs expertise in Dhamma, ik ben daar op tegen. Echte expertise in de Dhamma blijkt uit zulke simpele dingen als niet meer bij de voorraadkast komen te staan en snoepen. Je manier van leven veranderd echt. De lessen worden dan echt geïnternaliseerd.

Ik hou het het liefst concreet. Wat iemand onder invloed van drugs heeft gezien, of door speciale ademtechnieken, of door wil en concentratie of tantrische oefenen, of hoe en wat dan ook, verlokt mensen altijd erg, maar mij niet meer. Ik zie toch wel dat het ook niet bevrijdend doorwerkt op mensen. Het is zoals de Boeddha zegt in de sutta's. Het leidt makkelijk en snel tot eigenwaan, en als mensen ook nog aanzien krijgen op basis van die speciale ongewone ervaringen, dan komen ook nog allerlei andere onheilzame staten op.

Laten we wel wezen, al die esoterische diepzinnigheid moet vaak toch alleen maar verbergen dat je eigenlijk qua gedrag nog een heel gewoon mens bent, en de lessen dus eigenlijk aan je voorbij zijn gegaan en gaan.

[lang kwaat]

Ervaringsgetuige schrijft : Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Wat ziet ervaringsgetuige : de geest, dat wat kent.

Jij spreekt over de geest, jij hebt een geestelijke voorstelling over de geest, je kunt de geest benoemen
ervaringsgetuige, ziet de geest, dat wat kent

Iedereen kan wel van alles beweren...maar waaruit moet dan blijken dat er echt begrepen is dat er geen eigenaar is van wat verschijnt? Uit praatjes?
 Hoe toets jij dit, en hoe zie jij dat dit ECHT ingestort is?

[ervaringsgetuige]

Ik zou het allemaal niet te filosofisch maken...

Je hebt het voortdurend over de persoon (puggala), de unieke cognitieve stroom, karma dat “donker” wordt, en het verbeteren van jouw neigingen.
Maar precies daar ontstaat ons verschil.

Vanuit vroeg-boeddhistische termen heb ik het niet over een persoon (puggala), maar over puur nama-rūpa en vinnāṇa zonder eigenaar.

Volgens de Boeddha ontstaat het idee van een persoon uit:

• Sakkāya-diṭṭhi — de visie op een werkelijk “zelf” in of achter de vijf khandha’s
• Attānudiṭṭhi — de overtuiging dat er een subject is dat kent
• Ahaṅkāra / mamaṅkāra — “ik maak / het is van mij”-constructie
• Upādāna — appropriatie: het toe-eigenen van ervaring

Wat jij ‘iemand’ noemt is in de sutta’s precies dat:
upādinna khandha — de toegeëigende aggregaten.

Zodra upādāna wegvalt, blijft alleen dit over:

• khandhā santā — de ontledende processen
• dhammaṭṭhiti — de condities die opkomen en uitdoven
• viññāṇa-sota — de stroom van gewaarwording
• anattā — geen eigenaar van wat verschijnt

Er blijft wel verschijnen, maar geen puggala.


De Boeddha ontkende niet dat er functioneren is.
Hij ontkende dat er een entiteit is die functioneert.

Zoals in SN 22.59 (Anattalakkhaṇa Sutta):
“Na het ontstaan, verdwijnt het.
Het is niet van u.”


Wanneer jij zegt:

“De Boeddha zag dat factoren tot verkeerd begrip leiden.”

Ja — maar wél binnen de illusie van atta-saññā (de perceptie van een zelf).
Wat verdwijnt bij ontwaken is juist:


atta-saññā – de illusie van een innerlijke kenner.

Daarna is er niet:

• een iemand die helderder ziet
  maar
• clarity without a seer
• knowing without a knower (viññāṇa anidassana)

Dat is exact wat in MN 1, Udāna 8.2 en de Mahānidāna Sutta wordt beschreven.



Ik verwijs naar de centrale leer:

“Khandhā paccaya samudayā — processen, geen persoon.”
“Upādāna-nirodho nibbāna — einde van toe-eigening, einde van het idee ‘ik’.”





In Balsekar-taal:

• Er is handelen, maar geen doener
• Er is denken, maar geen denker
• Er is ervaren, maar geen ervaarder
• Er is weten, maar geen weter

“Een concept dat verschijnt binnen bewustzijn — niets meer.”

Balsekar zei altijd:

“The person does not become enlightened.
The idea of the person dissolves.”

En:

“Events happen, deeds are done, but there is no individual doer thereof.”

de illusie:


>het idee dat er een ‘iemand’ is die het überhaupt zou kúnnen doen.

Wanneer dat gezien wordt, verandert niets aan het functioneren — spreken, handelen, bewegen gaan gewoon door —
maar de eigenaarschap-fictie valt weg.


Dan blijft over:

handelen zonder doener
ervaren zonder eigenaar
gewaarzijn zonder centrum
leven zonder persoon

[Buddha Amitabha]

Dan blijft over:

handelen zonder doener
ervaren zonder eigenaar
gewaarzijn zonder centrum
leven zonder persoon

Dus niemand heeft dit geschreven. Knap, dat je een bijdrage schrijft, terwijl je beweert niet te bestaan. Lijkt wel een soort magie, tovenaarskunst.

[ervaringsgetuige]

Voor mijn gevoel kun je het beste de Dharma praktisch houden. Hou het eenvoudig...
(knip voor de leesbaarheid)
Laten we wel wezen, al die esoterische diepzinnigheid...

Ik lees je reactie en ik zie hoe oprecht je vasthoudt aan de praktische kant van de Dhamma. Jij richt je blik op gedrag, op het optreden van begeerte, op het herkennen van neigingen. Vanuit jouw perspectief is dat de toetssteen, en dat respecteer ik.

Mijn ervaring beweegt zich echter vóór dat niveau.

Niet bij:
“Hoe kan ik vermijden dat ik naar de voorraadkast loop?”
maar bij:
“Wie is het die denkt dat hij naar de voorraadkast loopt?”

Dat is geen esoteriek.
Dat is vóór alle keuzes, vóór alle morele overwegingen, vóór alle gedragsmodellen.

1. Jij ziet begeerte als dé oorzaak van lijden.

Ik zie identificatie als de bodem waar begeerte überhaupt op kan groeien.

Craving arises only when er een ‘iemand’ wordt verondersteld die iets zou moeten krijgen.

Take away the owner, en craving collapses niet door discipline maar door gebrek aan fundament.

Dat is wat ik bedoel met:
“Het idee van een doener verdampt.”
Niet: er is geen gedrag
maar: het gedrag is niet van iemand.

Zonder dit inzicht kun je indeed dertig jaar blijven vechten tegen de voorraadkast — en dat gevecht zelf is dukkha.

2. Voor jou is het praktische criterium belangrijk.

Voor mij is dat pas relevant nadat het centrum is onderzocht.

Jij werkt top-down: van gedrag naar inzicht.
Mijn perspectief is bottom-up: van inzicht naar gedrag.

En wat blijkt?
Wanneer identificatie wegvalt, verandert het gedrag vanzelf — zonder strijd, zonder regels, zonder toezicht, zonder morele inspanning.

Niet snoepen uit discipline, maar omdat de hele dynamiek haar greep verliest.

3. “Je moet niet een leeg scherm zijn en toch gewoon hebzuchtig leven.”

Eens. Helemaal eens.
Maar een leeg scherm is niet hetzelfde als het negeren van gedrag.
Een leeg scherm betekent: geen eigenaar van gedrag.

De film blijft spelen, maar er is geen toeschouwer die zich erdoor definieert.

Dat maakt het gedrag zachter, eenvoudiger, zonder dwang of verkramping.

Niet: “Ik moet niet snoepen.”
Maar: de noodzaak om iets te vullen valt weg.

Daarom spreek ik niet over moraliteit, maar over inzicht in de bron van het ‘ik-gevoel’.

4. Jij noemt esoteriek.

Ik noem het simpelweg: vóór de persoon kijken die de Dhamma meent te begrijpen.

De Boeddha noemt in de Nikāya’s zelfkennis misschien niet als term, maar hij wijst voortdurend naar het doorzien van het subject:

• viññāṇaṃ anidassanaṃ
• na me so attā
• suññatā-samādhi
• papanca en de illusie van de denker

Het is geen bijkomstigheid.
Het is de wortel.

Zonder inzicht in wie (of wat) denkt dat hij het pad loopt, blijft het pad een inspanning van een ik dat zichzelf probeert te bevrijden.

Dat is het moeras:
het ik dat het ik probeert te lossen.

5. Jouw concreetheid respecteer ik.

Maar mijn concreetheid ligt vóór het gedrag:

Niet bij wat de hand doet,
maar bij wat de hand als ‘mijn hand’ bestempelt.

Niet bij het moment van craving,
maar bij wat zich “ik verlang” noemt.

Niet bij de voorraadkast,
maar bij de gedachte “ik moet dit oplossen”.

Dat is geen diepte, geen mystiek, geen esoteriek.
Het is eenvoudiger dan gedragscorrectie:
het zien dat het gedrag nooit “van jou” was.

En precies daardoor ontspant het hele systeem.

Daar stopt de strijd.

Daar begint vrede.

[ervaringsgetuige]

Dan blijft over:

handelen zonder doener
ervaren zonder eigenaar
gewaarzijn zonder centrum
leven zonder persoon

Dus niemand heeft dit geschreven. Knap, dat je een bijdrage schrijft, terwijl je beweert niet te bestaan. Lijkt wel een soort magie, tovenaarskunst.

Het is inderdaad een soort magie — maar niet míjn magie.
Het gebeurt gewoon. De woorden verschijnen, net zoals gedachten, ademhaling en hartslag verschijnen.
Er is schrijven zonder ‘schrijver’, net zoals er ademen is zonder ‘ademer’.

Dat ik niet als persoon besta betekent niet dat er geen functioneren is.
Alleen de claim daarop is weggevallen.

[lang kwaat]

De wetenschap dat mentale, verbale en fysieke activiteit voorwaardelijk ontstaat, neemt de druk en lading weg, vind ik, van het idee dat achter die activiteiten een gemeen en laag of verheven Ik zit, een schuldig en onschuldig Ik, een slecht en goed Ik, een wijs en dwaas Ik. Ik vind dat een genadevol maar ook waarachtige zaak.

Of zoals de eerst versen van Dhammapada zeggen:

Phenomena are   preceded by the heart,
   ruled by the heart,
   made of the heart.
If you speak or act
with a corrupted heart,
then suffering follows you —
as the wheel of the cart,
   the track of the ox
   that pulls it.

Phenomena are  preceded by the heart,
   ruled by the heart,
   made of the heart.
If you speak or act
with a calm, bright heart,
then happiness follows you,
like a shadow
   that never leaves. (in de vertaling van Thanissaro)

Een corrupt of schoon hart is de voorloper en niet een slecht of goed Ik in iemand. Ik vind dit echt genadevol en ook waarachtig.

Hier gaat het om in boeddhisme wat mij betreft. Want boeddhisme draait niet alleen maar om kennisvergaring maar om het tijdelijke en ultieme welzijn van jezelf en anderen.
Dat moet je nooit vergeten, vind ik.

Het hart als voorloper kan vol haat, hebzucht en begoocheling zitten, dat makkelijk ontlaadt, dat makkelijk opwelt en je spreken en doen beïnvloedt. Dit is bij iedereen anders en daarom is het ook een individuele zaak. Spreken en doen onder invloed van hebzucht, haat en begoocheling gaat niet richting je eigen en andermans welzijn. Dat maakt geen einde aan lijden. Zo ben je geen licht voor jezelf en anderen, niet verlicht.

Lijden eindigt niet door kennis alleen, maar door kennis die ook tot daadwerkelijk ander gedrag leidt. Voordelig, heilzaam, vaardig gedrag.
De Dhamma moet je ook echt ontnuchteren, rijpen en passieloos maken. Anders gaan de lessen eigenlijk aan je voorbij.

Bepaalde leerlingen en meesters kunnen een spoor van vernieling en ellende achter laten op basis van wat ze denken te weten.
Er zijn zelfs meesters die anderen misbruiken of gebruiken
Dus kennis alleen leidt niet tot het einde van lijden. Het is juist meestal de oorzaak!

[ervaringsgetuige]

@Eervaringsgetuige,

Oke, de eigenaars-fictie valt weg volgens jou...

We praten gewoon over twee totaal verschillende niveaus van beschrijving.

1. Functioneren gaat altijd door
Ook als de eigenaarsfantasie wegvalt, gaan eten, drinken, schuilen, naar een dokter gaan, gevaar vermijden en zorg dragen gewoon door.
Niet omdat er een iemand is die bezit claimt, maar omdat het organisme functioneert volgens de wetten van oorzakelijkheid.
Zoals jij het verwoordt:

>Als… dan…

Precies.
Dat is niet in tegenspraak met anatta en evenmin met wat ik beschrijf.
Het enige wat wegvalt is de illusie van een innerlijke centrale bestuurder die dit allemaal ‘doet’.

2. Gedrag hoeft geen eigenaar te veronderstellen
Een plant draait zich naar het licht zonder “eigenaarschap”.
Een dier vlucht voor gevaar zonder “ik en mijn”.
Een zenuwstelsel regelt homeostase zonder een centrale ‘ik’.
Waarom zou gedrag bij mensen plots een eigenaar nodig hebben?

Het punt is eenvoudig:
functioneren is niet afhankelijk van een fictieve innerlijke entiteit.

3. ‘Individu’ als conventie, niet als ultieme entiteit
Wanneer jij spreekt over “individueel lijden, individuele bezoedelingen, individuele cognitieve stroom”, dan spreek je op het conventionele niveau.
En dat niveau ontken ik niet — het is gewoon niet absoluut.

Net zoals jij zelf zegt dat een boom geen ziel nodig heeft om bladeren te laten vallen, heb je geen “bezittende persoon” nodig om gedrag te verklaren.

4. Verantwoordelijkheid blijft gewoon bestaan, maar niet als metafysische entiteit
Ook wanneer de eigenaars-illusie wegvalt, blijft er morele gevoeligheid, empathie, zorg en wijsheid functioneren.
Niet omdat er een ‘persoon’ die bezit claimt verantwoordelijk is, maar omdat de totale causaliteit van het organismezo werkt.

Dat is precies waar Balsekar op wees:
niet dat er géén verantwoordelijkheid bestaat, maar dat de persoonlijke claim op auteurschap illusoir is.
Functioneel blijft alles intact.

5. Jij leest ‘God’ waar Balsekar ‘Totale Causaliteit’ bedoelde
Balsekar gebruikt het woord ‘God’ in een heel andere zin dan religies dat doen.
Je kunt het vervangen door:

• totale causaliteit
• het geheel
• de bron van alle voorwaarden
• That which is

Geen entiteit, geen wil, geen persoon, geen kracht ‘buiten’ het bestaan.
Gewoon het geheel van oorzakelijkheid — jij noemt dat zelf “voorwaardelijk ontstaan”.

In jouw taal:

Balsekar = paticcasamuppāda zonder eigenaar.

6. Jij en ik spreken niet tegengesteld — we gebruiken alleen andere woorden.

Jij beschrijft voorwaardelijkheid horizontaal (ALS – DAN).
Ik beschrijf de afwezigheid van een eigenaar binnen datzelfde proces.

Dat botst alleen als men denkt dat ‘geen eigenaar’ betekent ‘geen functioneren’.
Maar dat is precies het misverstand.

Functioneren gaat door.
Alleen de fictieve auteur ervan wordt doorzien.
Meer gebeurt er niet.”

[ervaringsgetuige]

Bepaalde leerlingen en meesters kunnen een spoor van vernieling en ellende achter laten op basis van wat ze denken te weten.
Er zijn zelfs meesters die anderen misbruiken of gebruiken
Dus kennis alleen leidt niet tot het einde van lijden. Het is juist meestal de oorzaak!

volgens mij praten we langs elkaar heen op één woord: zelfkennis.

Jij verstaat daaronder: graven in een innerlijk ik.
Ik bedoel precies het tegenovergestelde: zien dát zo’n ik er niet is.

Wat jij ‘het hart’ noemt, noem ik ‘proces zonder eigenaar’.
En dát doorzien is voor mij de enige vorm van zelfkennis die bestaat.

Dus we verschillen niet in inzicht, alleen in woordkeuze —
we wijzen dezelfde maan aan, alleen met een andere vinger.

[lang kwaat]

de illusie:

het idee dat er een ‘iemand’ is die het überhaupt zou kúnnen doen.

Wanneer dat gezien wordt, verandert niets aan het functioneren — spreken, handelen, bewegen gaan gewoon door —
maar de eigenaarschap-fictie valt weg.

Oke, dat gebeurt dan. Ben je nu qua gedrag dan niks wijzer geworden? Niks veranderd? Spreek en handel je nog op dezelfde manier?

Het sterke van de Pali sutta's vind ik dat die je aarden en je aansporen je aandacht 'gewoon' te vestigen op wat direct voorhanden is in je gewone leven.. aan emoties, neigingen, streken, intenties, gedrag...onderzoek dat maar...en onderzoek dan maar echt of je zo'n licht bent voor jezelf en anderen...verlicht. Zal ongetwijfeld heel wat dromen doen uiteenspatten.
Het werkt ontnuchterend maar het is een broodnodige realiteitscheck vind ik.

Want je kunt als mens immers van alles verbeelden. Dat je zo grenzeloos bent, zo liefdevol, zo open, zo mild, zo vriendelijk maar baseer dat eens echt op je gedrag, dus hoe je dagelijks leeft. We zitten wat dit betreft raar in elkaar. Je kunt je verbeelden dat je vrijgevig bent maar in de praktijk nooit iets doneren, nooit iets weggeven, nooit eens gulheid echt tonen. Toch hindert dat een mens helemaal niet om zichzelf een vrijgevig persoon te noemen. Of wij kunnen ons best goede mensen voelen, maar toch eigenlijk helemaal niet zulk heilzaam en goed gedrag vertonen. Of wij voelen ons best gewetensvol als je het ons vraagt maar even later zetten we bij een beslissing als eerste ons geweten opzij. Het zit raar in elkaar.
Je moet toch eerst de verbinding maken met je keuzes en gedrag vind ik om realistische zelfkennis te krijgen. Je moet dit niet baseren op een bepaalde meditatieve staat.

Wie/wat ben je?

 Ik mag zeker mijn kennis over jou niet bepalen aan de hand van je echte gedrag? Ik moet jou eigenlijk kennen als liefde... terwijl je niet lief doet? Ik moet jou eigenlijk kennen als grenzeloos wijs terwijl je maar dwaas doet? Ik moet je eigenlijk kennen als Egoloos terwijl iedereen over je spreekt als een enorme Ego?

Ik bedoel dit niet vervelend maar is het echt zo verkeerd om te kijken naar hoe iemand zich echt gedraagt? Ik vind dat belangrijk.
Mensen die gedrag van verlichting gaan scheiden zijn engerds want die kunnen dan niks fout doen
Hoe ze zich ook gedragen...ze zijn verlicht...ja hoor...ren voor je leven, wegwezen bij die mensen.

Ik geloof oprecht dat het voor mij (en ik meen ook te zien voor anderen) een ware uitdaging is om eens echt die verbinding te maken met je gedrag en niet met een of andere toestand die je ervoer onder invloed van drugs of speciale ademtechnieken etc. Gewoon, kijk en onderzoek eens je gewone gedrag in je gewone dagelijks leven. Dan ontstaat een soort realiteitscheck, vind ik. Anders blijf je maar steken in dromerij over dat je een grenzeloze liefde, wijsheid, openheid, leegte, ruimte, bent etc. Mijn mening dan he!

Verder, naar mijn indruk er bij maken de Pali sutta's van bevrijding en verlichting nooit iets onpersoonlijks. Het hart is niet onpersoonlijk.
Hoe meer het hart opent, hoe persoonlijker alles wordt. Lijden komt juist van het onpersoonlijke bestaan. Emoties en begeerte kunnen mensen heel onpersoonlijk maken, genadeloos.
Lijden komt niet van het persoonlijke. Dit is een ernstig en zwaar misverstand!

Wijsheid kan mensen ook onpersoonlijk maken, leeg, kil, koud, ontledend, analytisch, als een fileermes.
Daarom mag je nooit wijsheid als zelfstandige praktijk beoefenen. Dat maakt je alleen maar letterlijk scherper maar niet verlichter.
Helder van geest zijn is ook niet verlichting. Alleen helderheid van geest waar een hart achter zit.

Als ik lijden en de oorzaak onderzoek zie ik dat juist wanneer je onpersoonlijk wordt je lijden veroorzaakt.
Onder invloed zijn van haat, hebzucht en begoocheling maakt je niet persoonlijk maar onpersoonlijk, zelfs genadeloos.

Boeddha was ultiem persoonlijk. 'Persoonlijk' is niet hetzelfde als sentimenteel en emotioneel.
Persoonlijk betekent dat je je van niks en niemand vervreemd voelt. Geen afstandelijkheid. Geen kou in de lucht.
Altijd begaan met andermans welzijn ook.

Dat is voor mij de praktische betekenis van anatta echt realiseren. Ultiem persoonlijk worden en nooit meer onpersoonlijk.
Een licht voor jezelf, een licht voor anderen.

Mensen die geloven dat de oplossing van lijden ligt in een object worden of alleen maar als een spiegel of als onpersoonlijke processen...hebben hun hart verloren.
Je moet toch wel de weg kwijt zijn, vind ik, om te denken dat je van jezelf een machine moet maken, een spiegel, of een AI proces om lijden te eindigen of als doel van het heilige leven op je te nemen.  Een heilige taak? Een roeping? Ach...God, waarom hebt u hen verlaten? Sorry, het is toch allemaal waanzin?
Laat mij maar persoonlijker worden, ultiem persoonlijk. Laat mij maar de Boeddha zien als ultiem persoonlijk, een prachtig hart. 

[Buddha Amitabha]

Dan blijft over:

handelen zonder doener
ervaren zonder eigenaar
gewaarzijn zonder centrum
leven zonder persoon

Dus niemand heeft dit geschreven. Knap, dat je een bijdrage schrijft, terwijl je beweert niet te bestaan. Lijkt wel een soort magie, tovenaarskunst.

Het is inderdaad een soort magie — maar niet míjn magie.
Het gebeurt gewoon. De woorden verschijnen, net zoals gedachten, ademhaling en hartslag verschijnen.
Er is schrijven zonder ‘schrijver’, net zoals er ademen is zonder ‘ademer’.

Dat ik niet als persoon besta betekent niet dat er geen functioneren is.
Alleen de claim daarop is weggevallen.

Klinkt alsof je een levende dode bent. Ik zie daarin geen bevrijding, hooguit bevrijding van de menselijkheid en dat is mijns inziens totaal de verkeerde weg. Maar je zult dit wel weer wegwuiven, zoals alles.

[lang kwaat]

Dus niemand heeft dit geschreven. Knap, dat je een bijdrage schrijft, terwijl je beweert niet te bestaan. Lijkt wel een soort magie, tovenaarskunst.

Het is inderdaad een soort magie — maar niet míjn magie.
Het gebeurt gewoon. De woorden verschijnen, net zoals gedachten, ademhaling en hartslag verschijnen.
Er is schrijven zonder ‘schrijver’, net zoals er ademen is zonder ‘ademer’.

Dat ik niet als persoon besta betekent niet dat er geen functioneren is.
Alleen de claim daarop is weggevallen.

Ik denk dat jij een denkfout maakt. Een stap te ver gaat.

 Je kunt vaststellen dat er in een auto alleen processen plaatsvinden. Er is een ontsteking van brandstof, cilinders gaan bewegen, kracht wordt overgebracht op wielen, en de auto komt in beweging. Er zit niet een entiteit of zelf in de auto die dit allemaal veroorzaakt. Dit voorbeeld kon jij op inhaken. Maar jij maakt er vervolgens ook van...er is dus ook helemaal geen auto...hoe je daar bij komt, snap ik niet. Tuurlijk komt er wel iets in beweging, een auto gaat van A naar B. Die auto bestaat echt. Die kan iemand omver rijden en doden. Er is wel degelijk iets dat rijdt en een functionele eenheid vormt. Een unieke auto.

Zo zie ik dit ook met personen. Ook al komt mentale, verbale en fysieke activiteit niet op gang door een innerlijke instantie, entiteit, een zelf, dat neemt niet weg dat er wel iemand is, een persoon, een individu die in beweging komt, die misschien iemand omhelst of doodt, steelt of vrijgevig is, iets hatelijks doet of iets liefdevols. Die persoon is ook een functionele eenheid.
Een unieke persoon.

Dus, waarom zou het ontbreken van een atta als eerste oorzaak van mentale verbale en fysieke activiteit moeten betekenen dat er ook geen personen zijn?

Overigens, zoals eerder gezegd, ik accepteer ook niet dat je een levend wezen kan reduceren tot onderdelen (het lichaam, gevoelens, percepties, wilsformaties en een element van kennen) want in die onderdelen zit geen leven en mogelijkheid tot actie. Het is pas in hoe dit alles functioneel samenwerkt dat je kunt zeggen: een levend wezen dat in staat is tot handelen.

Je moet je juist wel altijd verantwoordelijk voelen voor gedrag en altijd beseffen dat je de erfgenaam en eigenaar bent van wilsdaden (karma). Als je iemand doodt, stel, moet je nooit denken...ach er is geen eigenaar van dit gedrag...Je moet juist wel de heilige taak op je nemen dat je je verantwoordelijk voelt voor je gedrag en wat je daarmee jezelf en anderen aandoet. Het idee dat je je kan verschuilen achter een inzicht in leegte of anatta is echt een totaal verkeerde toepassing van zulk onderricht. Daar zit weer geen hart achter. Wijsheid alleen is echt afschuwelijk. En boeddhistische leraren hameren er altijd op...ontwikkel wijsheid altijd in combinatie met het hart.

Trouwens, refererend aan de titel van deze post...geloof je echt dat als jij erg benauwd wordt, en naar lucht ligt te happen, dat je dan zonder enig besef van Ik bent? Denk je echt dat je dan kunt waarmaken...er is ademen maar geen ademer?

[lang kwaat]

volgens mij praten we langs elkaar heen op één woord: zelfkennis.

Jij verstaat daaronder: graven in een innerlijk ik.

Nee, voor mij betekent zelf-kennis, leven met een antwoord op de vraag...wie/wat ben Ik?
Hoe dat antwoord er ook uitziet maakt niet uit.

Hoe subtiel, ijl, leeg, vormloos, stralend, helder ook datgene is waarop je projecteert 'dit ben Ik, dit is mijn zelf'...het is gehechtheid volgens mij.
Zelfs al zou een ongeboren gewaarzijn zich openbaren, dan nog is het onjuist ideeën te ontwikkelen als...'dit ben Ik, dit is mijn zelf'.
Zo zie ik het.

Het is wel juist dat zo'n openbaring alle zelf-kennis vernietigt, omdat je ziet dat er nooit een zelf is geweest dat kent.
Op dat moment kan van zo'n openbaring bevrijding uitgaan maar volgens mij niet als het vorm aanneemt van zelf-kennis.
En al helemaal niet als je zo'n moment, of zo'n openbaring aanziet voor je verlichting. Dat is mijn mening.

[lang kwaat]

2. Gedrag hoeft geen eigenaar te veronderstellen
Een plant draait zich naar het licht zonder “eigenaarschap”.
Een dier vlucht voor gevaar zonder “ik en mijn”.
Een zenuwstelsel regelt homeostase zonder een centrale ‘ik’.
Waarom zou gedrag bij mensen plots een eigenaar nodig hebben?

Hier zijn we het over eens. Echter, zulke wijsheid moet iemand niet gebruiken als excuus voor wandaden of voor waanzinnige wijsheid en allerlei absurd onconventioneel gedrag.
Wijsheid functioneert in boeddhisme niet om in een idioot te veranderen maar om het hart te zuiveren.

Het punt is eenvoudig:
functioneren is niet afhankelijk van een fictieve innerlijke entiteit.

3. ‘Individu’ als conventie, niet als ultieme entiteit
Wanneer jij spreekt over “individueel lijden, individuele bezoedelingen, individuele cognitieve stroom”, dan spreek je op het conventionele niveau.
En dat niveau ontken ik niet — het is gewoon niet absoluut.

Het Absolute zegt mij eerlijk gezegd niks. Ik zou niet weten wat dit betekent. Ik kan van alles identificeren, aanvoelen, verstaan maar iets identificeren als het Absolute voelt voor mij altijd als speculatie, een pretentie, een daad van pure wanhoop en verbeelding. Ik heb nog altijd het gevoel dat het ook niet mogelijk is ooit met zekerheid te kunnen vaststellen dat er zoiets is als het Absolute. Je kunt een openbaring van een helderheid of leegte of combinatie hebben, maar je kunt geen openbaring hebben van het niet-ontstaan. Onmogelijk. En zelfs al zou die openbaring van een alles doordringende helderheid komen met de zekerheid dat het nooit ontstaan is, nooit eindigt, dan nog kan dat wel een illusie zijn.

En ik denk dat het ook typisch is voor het verlangende hart dat het iets het Absolute wil noemen of als zodanig wil identificeren. De wens is de Vader van de gedachte.

Ik ben hier gewoon niet in thuis. Er is in de sutta's veel meer nadruk op de beëindiging van lijden door je te richten op het tijdelijke, op dat wat voorwaardelijk ontstaat en DAT op de juiste wijze te beschouwen en ervaren. Daar kan ik mee uit de voeten. Maar al dat gedoe over het absolute en ongeboren gewaarzijn, een natuur van geest die nooit geboren is...het is voor mij toch alleen maar speculatief en filosofie of metafysica.

Het helpt mij ook totaal niet me daarmee bezig te houden. Zelfkenners en esoterici willen er alleen maar mee bezig zijn. Ze praten over nooit wat anders. Aandacht voor het relatieve hebben ze niet. Het kaapt elk gesprek, elke ontmoeting, elk contact over de leer van de Boeddha. Dat is wel vervelend vind ik.

Ook zie ik wel dat als je eenmaal kennis meent te hebben van het Absolute, dan staat iedereen in je schaduw en is vergeleken jou inferieur. Vergeleken bij jou is dan iedereen slechts een filosoof, Schriftgeleerde, beperkt, dwaas, onwetend...best wel erg. Dit kan nooit de bedoeling zijn van de Dhamma. Naar mijn idee wordt deze waanzin geboren uit het misverstand dat het uiteindelijk doel van de Dhamma kennis en visie is. En mensen die de Dhamma niet beoefenen om een einde te maken aan lijden, en dus niet met hart er achter het spirituele Pad beoefenen, verzanden allemaal in de kennisclaims, vind ik. Allemaal draait het hen alleen maar om kennis en visie. Niet om gedrag en bevrijding zoals de Boeddha dat naar mijn idee realiseerde.

Net zoals jij zelf zegt dat een boom geen ziel nodig heeft om bladeren te laten vallen, heb je geen “bezittende persoon” nodig om gedrag te verklaren.

4. Verantwoordelijkheid blijft gewoon bestaan, maar niet als metafysische entiteit
Ook wanneer de eigenaars-illusie wegvalt, blijft er morele gevoeligheid, empathie, zorg en wijsheid functioneren.
Niet omdat er een ‘persoon’ die bezit claimt verantwoordelijk is, maar omdat de totale causaliteit van het organismezo werkt.

Dat is precies waar Balsekar op wees:
niet dat er géén verantwoordelijkheid bestaat, maar dat de persoonlijke claim op auteurschap illusoir is.
Functioneel blijft alles intact.

De Pali Boeddha leert dat de volgende overweging juist erg belangrijk is: ik ben de eigenaar van mijn karma en de erfgenaam...dit is ook geen illusie want de gevolgen van je eigen intenties, plannen en neigingen (of je je daar nou eigenaar van voelt of niet) rijpen ook in je eigen geestesstroom. Dit soort waarachtige bespiegelingen moedigen mensen aan zichzelf te zuiveren van onheilzame trekken, wat zeer gunstig uitwerkt op  iedereen.

Ook al is er geen zelf als entiteit, je wordt toch de eigenaar van de gevolgen van je daden in die zin dat ze rijpen in jouw bewustzijnsstroom. Als jij je niet insmeert tegen de felle zon zal je toch de pijn van een verbrande huid gaan ervaren en mee moeten dealen. Ontken je dit?

In die zin ben en blijf je ook een eigenaar en erfgenaam van je wilsdaden (karma).
Hier niet rekening mee houden is geen wijsheid volgens mij.

Het maakt ook geen reet uit of je nu wel of niet gelooft in een eigenaar, de gevolgen van je plannen, intenties, neigingen , begeertevolle daden krijg je toch mee te maken.

Jij lijkt te geloven dat verlichting dit alles uitwist en dat je als het absolute losstaat van het relatieve? Denk jij dat ont-hechting letterlijk betekent dat je losstaat van het relatieve?
Laat Ai er buiten ajb en geef je eigen mening.

[lang kwaat]

Voor mijn gevoel kun je het beste de Dharma praktisch houden. Hou het eenvoudig...
(knip voor de leesbaarheid)
Laten we wel wezen, al die esoterische diepzinnigheid...

Ik lees je reactie en ik zie hoe oprecht je vasthoudt aan de praktische kant van de Dhamma. Jij richt je blik op gedrag, op het optreden van begeerte, op het herkennen van neigingen. Vanuit jouw perspectief is dat de toetssteen, en dat respecteer ik.

Mijn ervaring beweegt zich echter vóór dat niveau.

Niet bij:
“Hoe kan ik vermijden dat ik naar de voorraadkast loop?”
maar bij:
“Wie is het die denkt dat hij naar de voorraadkast loopt?”

Wat helpt dat? Loop je dan niet naar de voorraadkast? Je maakt zaken niet concreet. Doe dat eens.
Kun jij van jezelf zeggen dat je geen zintuiglijke verlangens hebt en als ze opkomen ze je ook nooit beheersen?
Je verlangt nooit naar lekker smaken, mooie muziek, aangename gevoelens etc? En die verlangen brengen je nooit in situatie waarbij je dat ook beleeft?
Ga hier eens oprecht op in.

1. Jij ziet begeerte als dé oorzaak van lijden.

Ik zie identificatie als de bodem waar begeerte überhaupt op kan groeien.

Craving arises only when er een ‘iemand’ wordt verondersteld die iets zou moeten krijgen.

Take away the owner, en craving collapses niet door discipline maar door gebrek aan fundament.

Ik heb nog nooit kunnen ontdekken en zien dat mensen überhaupt geen enkel benul van Ik en mijn hebben ten aanzien van lichaam, gevoelens, wilsformaties, percepties en het element van kennen. En anders is het wel ten aanzien van kinderen, partner, huis, bezit, de leegte, een ongeboren gewaarzijn, het Absolute, God, land, bedrijf, Nietsheid. Zit het Ik en mijn besef niet hier dan wel daar. Maar de totale afwezigheid van Ik en mijn maken, kan ik niet vaststellen.

Ik acht het ook niet echt mogelijk. Ik acht het alleen mogelijk dat het Ik en mijn maken bevrijd wordt uit het instinctmatige of gewoontevolle karakter er van.
Het kan als keten eindigen zeg maar. Als anusaya, als sterke neiging.
Maar niemand kan functioneren zonder volgens mij. Er blijft een puur functioneel soort Ik en mijn maken.
Dat lijkt mij het meest waarschijnlijk al leren de Pali sutta's dat nergens letterlijk zo.

Ik baseer mijn mening op gedragingen die de Boeddha vertoonde.
Die kan ik niet in overeenstemming brengen met een volledige afwezigheid van Ik en mijn-maken.

Ik vind SN22.81 een mooie sutta die veel uitlegt: https://suttacentral.net/sn22.81/en/bodhi?lang=en&reference=none&highlight=false
Het toont aan volgens mij dat als iemand echt zou zien en realiseren dat ook allerlei foutieve beschouwingen over jezelf, over je identiteit, zelfbeelden,( sakkaya ditthi's) in wezen slechts tijdelijke formaties zijn die komen en gaan, dan kan de onmiddellijke vernietiging van de bezoedelingen plaatsvinden. Dit geldt ook voor andere visies zoals eeuwigheidsvisies en vernietigingsvisies.

Als er een onwetend soort contact is dan ontstaat ook begeerte. Al zulke beschouwingen (formaties) worden geboren uit begeerte.

Het grappige, interessante is dat deze sutta ook leert dat als je ...perplexed, doubtful, indecisive in regard to the true Dhamma bent....maar je realiseert dat ook deze  perplexity, doubtfulness, indecisive-ness in regard to the true Dhamma  a formation is, dan kan zelfs die twijfel, perplexiteit, onbeslistheid met betrekking tot de ware Dhamma oorzaak worden van bevrijding.

Deze sutta beschrijft wel een zeer diep onderricht dat maar weinig mensen kunnen waarmaken denk ik. Ik zeker niet. Ik zie hier wel een soort van dzogchen onderricht in.

De relatie tussen begeerte en onwetendheid is wederzijds (mutual) volgens mij. Dus aan de ene kant is onwetendheid een conditie voor begeerte om te ontstaan maar begeerte is ook weer een conditie voor onwetendheid te ontstaan. 

Begeerte als oorzaak van lijden, zoals dat echt uit de tweede edele waarheid blijkt, dat komt omdat er toch een perceptie is van iets dat het hart bekoort, verleidt, dat het aantrekkelijk vindt, mooi, in verheugt. Daar ziet het hart een kans, iets wat het omarmt en wil. De Boeddha leerde 3 wortels voor de neus: zintuiglijke genoegens, de dood, en een nieuw bestaan vinden, bijvoorbeeld in een hemel.

Ook die verlangens en bekoring die komt niet op vanuit een Ik maar vanuit een perceptie van sukha, van geluk, heil, en van subha van mooi, aantrekkelijk, bekoorlijk. 
Dat is het onwetende contact wat dan op dat moment bestaat met iets. Het onwetende contact is in contact staan met iets/iemand met een perceptie er bij van nicca, sukha, atta en subha.
Niet alleen de perceptie van atta versterkt begeerte maar ook van nicca, sukha, subha.

Wat we er echt allemaal van begrijpen blijkt alleen uit ons gedrag en niet uit onze praatjes of kennisclaims.

[ervaringsgetuige]

Wat ik denk  te zien in jullie dialoog.

lang kwaat: Jij spreekt over "de geest, dat wat kent".
En : Bij verlichting blijft de geest dat wat kent maar wat eindigt is het vervormd of vertekend kennen.

Ervaringsgetuige schrijft : Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Wat ziet ervaringsgetuige : de geest, dat wat kent.

Jij spreekt over de geest, jij hebt een geestelijke voorstelling over de geest, je kunt de geest benoemen
ervaringsgetuige, ziet de geest, dat wat kent

waarin verschillen jullie nog :
jij hebt de veronderstelling dat wanneer je de geest ziet, dat er dan geen vervorming of vertekend kennen meer is.
ervaringsgetuige : ziet de geest, dat wat kent, en ziet de vervormingen of vertekend kennen voor wat het is, namelijk vervormingen en vertekend kennen die verschijnen.

de persoon, die zich vergist, die uniek is, die karma produceert, die moet werken aan verkeerde inzichten, en uiteindelijk helderder moet kennen , zijn allemaal begoochelingen, verschijnselen die verschijnen of voorbij komen  langs de geest, dat wat kent. het scherm.

zie het scherm

Precies. Het onderscheid zit niet in een ‘hogere visie’, maar in een beschadiging die wegvalt: het idee dat er iemand achter de verschijnselen zit.

Zodra dat idee wegvalt, blijft alleen zien over — puur, ongekleurd, zonder eigenaar.

En dan wordt het inderdaad simpel:
je ziet het scherm of je ziet het niet.

Niet als filosofie, niet als theorie over ‘de geest’, maar als direct inzicht dat alles wat verschijnt (gedachten, emoties, neigingen, conditioneringen, begeerten, helderheid, verwarring) simpelweg gezien verschijnsel is.

Daarom hoef ik het scherm niet te definiëren.
Je kunt het niet vangen, alleen herkennen.

En dan zie je ook meteen waarom vervorming geen probleem meer is:
het verschijnt óók op datzelfde scherm.

Voor de persoon is er een weg, een pad, een vooruitgang, een opschoning.
Voor het scherm zelf — nooit.

Dat is het mooie: niets hoeft te verdwijnen om helderheid te zijn.

Het verschil tussen Lang en mij is dus niet inhoudelijk, maar existentieel.
Hij kent ‘het scherm’ als concept; jij voelt dat ik verwijs naar directe herkenning.

Zoals in The Matrix:
je kunt eindeloos over de code praten,
maar op het moment dat je hem ziet,
is discussie niet meer nodig.

[ervaringsgetuige]

...
zie het scherm

je ziet het dus goed.

Het gaat uiteindelijk niet om concepten over ‘de geest’ of verfijningen van het kennen — het gaat om het zien van het scherm zelf.

Zoals in The Matrix: je zit in de constructie, of je ziet de constructie.
Meer smaken zijn er niet.

Zodra het scherm gezien wordt, vallen ‘de persoon’, ‘zijn vergissingen’, ‘zijn karakters’, ‘zijn karma’ en ‘zijn helderheid’ allemaal in dezelfde categorie: verschijnselen die langskomen op dat scherm.

Dat is het hele verschil tussen denken over ontwaken en zien wat er de hele tijd al is.
Niet magisch, niet persoonlijk, niet mysterieus.
Gewoon: het scherm — of geen scherm.

[ervaringsgetuige]

Ervaringsgetuige schrijft : Voor mij – én voor Balsekar, Ramana, Nisargadatta, Wei Wu Wei, etc. – is dat hele structuurpakket precies wat instort wanneer je ziet dat er geen eigenaar is van wat verschijnt.

Wat ziet ervaringsgetuige : de geest, dat wat kent.

Jij spreekt over de geest, jij hebt een geestelijke voorstelling over de geest, je kunt de geest benoemen
ervaringsgetuige, ziet de geest, dat wat kent

Iedereen kan wel van alles beweren...maar waaruit moet dan blijken dat er echt begrepen is dat er geen eigenaar is van wat verschijnt? Uit praatjes?
 Hoe toets jij dit, en hoe zie jij dat dit ECHT ingestort is?

Je stelt de vraag alsof er een toets bestaat buiten wat verschijnt.
Maar als er geen eigenaar is, is er ook niemand die iets moet bewijzen.

Wat instort, is precies dát mechanisme van meten, toetsen en verifiëren.
Niet omdat iemand dat ‘zegt’, maar omdat de drang om te controleren zelf wegvalt.

Je vraagt: ‘hoe zie je dat dit echt zo is?’
Mijn antwoord: je ziet geen ‘iemand’ meer die iets is.
Alleen verschijnen er ervaringen — zonder eigenaar, zonder centrum, zonder beoordelaar.

En dat hoeft niemand te geloven.
Het is geen claim, geen status, geen prestatie.
Het is gewoon wat er overblijft wanneer de zoeker verdwijnt.

[Buddha Amitabha]

Echte bevrijding, waarachtige vrijheid is geen oeverloos geleuter over het al dan niet bestaan van een zelf, ik of ego. Authentieke vrijheid is verantwoordelijk en koestert een innige verbondenheid met de medemens, met al wat leeft. Je kunt vrijheid niet even vrijblijvend los koppelen van een juiste levenshouding. Dat is niet slechts de lering van de Boeddha, maar ook van Christus en andere waarachtige Meesters. Het is zo beperkt om slechts bezig te zijn om je kleine ik (waarvan je tegenstrijdig genoeg meent dat het niet bestaat) te plezieren met sofistische debatten, waarin je slechts bezig bent met muggeziften over of je wel bestaat als zelf of niet.

[ervaringsgetuige]

Echte bevrijding, waarachtige vrijheid is geen oeverloos geleuter over het al dan niet bestaan van een zelf, ik of ego. Authentieke vrijheid is verantwoordelijk en koestert een innige verbondenheid met de medemens, met al wat leeft. Je kunt vrijheid niet even vrijblijvend los koppelen van een juiste levenshouding. Dat is niet slechts de lering van de Boeddha, maar ook van Christus en andere waarachtige Meesters. Het is zo beperkt om slechts bezig te zijn om je kleine ik (waarvan je tegenstrijdig genoeg meent dat het niet bestaat) te plezieren met sofistische debatten, waarin je slechts bezig bent met muggeziften over of je wel bestaat als zelf of niet.

Je reactie gaat er opnieuw vanuit dat “vrijheid” iets is wat je kiest, wat je doet, of wat je moreel vormgeeft. Maar werkelijke bevrijding zoals ik die bedoel — en waar de Boeddha én alle mystici op wezen — is juist het einde van die hele logica van keuze, verdienen, juist leven, moeten voldoen.

Vrijheid is geen levenshouding.
Vrijheid is het wegvallen van de fictie dat er iemand is die een levenshouding kan kiezen.

Zodra het ‘ik’ wordt opgevat als de morele beheerder van het leven (“ik moet verantwoordelijk zijn”, “ik moet verbonden zijn”), blijft datzelfde ‘ik’ intact en wordt het alleen maar subtieler. Dat is precies het mechanisme dat de Boeddha “de laatste sluier” noemde: het ego dat zich vermomt als ethiek, spirituele zuiverheid, of verheven verantwoordelijkheid.

Ik pleit nergens voor vrijblijvendheid.
Ik zeg alleen: wat jij “verantwoordelijkheid” noemt, komt pas echt tot leven wanneer de innerlijke bestuurder verdwenen is.

Want dan gebeurt zorg, vriendelijkheid en verbondenheid vanzelf — niet als morele taak, maar als de natuurlijke beweging van de werkelijkheid zonder het persoonlijke filter.

Als dat voor jou “geleuter” is, dan is dat prima.
Maar ik spreek vanuit directe ervaring dat authenticiteit begint waar de fictieve doener ophoudt.
In mijn wereldbeeld is dat geen muggenziften, maar het einde van het insect zelf.

[ervaringsgetuige]

Het blijft fascinerend hoe vaak discussies op dit forum terugvallen op dezelfde vraag: bestaat het ego wel of niet? Alsof we een entomologische studie aan het doen zijn naar een zeldzame insectensoort die we eerst onder een microscoop moeten leggen voordat we mogen spreken over bevrijding.

Maar voor mij — en ik weet dat dit voor sommigen hier onverteerbaar is — is het ego precies dát: een insect. Een nerveus, klein beestje dat voortdurend beweegt, wil, verdedigt, verzamelt, reduceert, vergelijkt en zoekt. Het probeert overal nectar te vinden, maar eindigt meestal gevangen in zijn eigen web van gedachten.

Het curieuze is:
Sommigen op dit forum blijven dat insect eindeloos analyseren.
Anderen proberen het te temmen.


Maar het boeddhisme begint juist waar het insect sterft.
Niet wanneer het nog een “betere houding” probeert aan te nemen. Niet wanneer het zichzelf afvraagt of het “bestaat” of “niet bestaat.” Het bestaat niet als entiteit — maar zolang het nog vraagt, is het er.

Daarom vind ik opmerkingen als “Authentieke vrijheid is verantwoordelijkheid en verbondenheid!” vooral het gezoem van een insect dat weigert te sterven. Het wil nog een narratief creëren, nog een deugd tentoonstellen, nog een identiteit opbouwen. Zelfs vrijheid wordt dan nog een levenshouding — een allerlaatste bastion van het insect dat zichzelf in stand probeert te houden.

Maar vrijheid heeft geen houding.
Vrijheid is het moment waarop er niemand meer is die nog een houding moet kiezen.

Dat is precies waarom ik de term gewone geest zo treffend vind.
Niet verheven, niet spiritueel, niet moreel superieur.
Gewoon vrij van het insect dat alles constant persoonlijk maakte.

En ja, sommige forumleden zullen zeggen dat dit “mijn eigen interpretatie” is.
Dat ik Boeddha “naar mijn eigen vermeende ontwaken wil plooien.”
Maar dat is precies hoe het insect reageert:
het beschermt zijn nest, zelfs als dat nest alleen maar bestaat uit concepten, sutta’s en dogmatische zekerheid.

Vreemd genoeg zien we in de sutta’s zelf dat Boeddha niemand vroeg om een insect te worden dat voortdurend zijn eigen machteloze vleugels bestudeert. Hij wees naar het einde van de illusie van een kern die bestuurt, wil, besluit en bezit. Hij wees naar wat overblijft wanneer het insect verdwijnt.

En wat blijft er dan?
Geen verheven metafysica.
Geen moreel project.
Geen spirituele identiteit.
Gewoon de directe helderheid van aanwezigheid — zonder eigenaar.

Het boeddhisme als levend inzicht begint niet bij discussies over het insect.
Het begint bij het sterven van dat insect.

Daarna is er gewoon stilte.

[ervaringsgetuige]

...voor mij betekent zelf-kennis, leven met een antwoord op de vraag...wie/wat ben Ik?
Hoe dat antwoord er ook uitziet maakt niet uit.

Wie of wat ben Ik?
Laat ik het maar zo eenvoudig mogelijk zeggen, in de geest van Balsekar — eenvoudig genoeg dat zelfs mensen die hun leven lang rondjes draaien in concepten het kunnen volgen.

Ik ben niet het lichaam.
Ik ben niet de gedachten.
Ik ben niet het karakter.
Ik ben niet de zogenaamde “doener” die volgens sommigen morele verantwoordelijkheden moet torsen alsof hij uit vrije wil gekozen heeft te bestaan.

Wat ik ben, is datgene waardoor al die dingen verschijnen:
bewustzijn zelf.

Niet mijn bewustzijn — er is geen “mijn”.
Het lichaam-geest mechanisme functioneert, ja, maar er is geen eigenaar.
Er is geen mini-insectje in het hoofd dat stuurt, beslist, controleert.
Het insect is precies de illusie waar het lijden aan hangt.

Dat sommige forumleden blijven hameren op “integiteit”, “verantwoordelijkheid”, “verbondenheid”, of moraal, toont vooral dat ze het essentiële inzicht omdraaien: ze maken van bevrijding een houding, een gedragscode, een keurslijf.

Maar bevrijding is niet morele gymnastiek.
Bevrijding is niet een betere versie van je insect worden.

Bevrijding is het einde van het insect.

Ramesh zei het duizend keer:
“There is only Consciousness functioning.”
En wie het eens werkelijk gezien heeft, herkent dat direct.
Niet als idee, maar als feit.

Wat verschijnt, verschijnt.
Wat gedacht wordt, wordt gedacht.
Wat gedaan wordt, wordt gedaan.
Zonder een iemand.

Dus wie of wat ben ik?

Ik ben dat waarin het geheel verschijnt — dat wat nooit begonnen is en nooit eindigt.
Het stille kennen.
Het tijdloze kijken.
Dat wat zelfs de vraag ‘wie ben ik?’ waarneemt.

De rest is ruis.
En ruis heeft altijd luidsprekers nodig.
Gelukkig staan die hier op het forum in overvloed.

[Buddha Amitabha]

...voor mij betekent zelf-kennis, leven met een antwoord op de vraag...wie/wat ben Ik?
Hoe dat antwoord er ook uitziet maakt niet uit.

Wie of wat ben Ik?
Laat ik het maar zo eenvoudig mogelijk zeggen, in de geest van Balsekar — eenvoudig genoeg dat zelfs mensen die hun leven lang rondjes draaien in concepten het kunnen volgen.

Ik ben niet het lichaam.
Ik ben niet de gedachten.
Ik ben niet het karakter.
Ik ben niet de zogenaamde “doener” die volgens sommigen morele verantwoordelijkheden moet torsen alsof hij uit vrije wil gekozen heeft te bestaan.

Wat ik ben, is datgene waardoor al die dingen verschijnen:
bewustzijn zelf.

Niet mijn bewustzijn — er is geen “mijn”.
Het lichaam-geest mechanisme functioneert, ja, maar er is geen eigenaar.
Er is geen mini-insectje in het hoofd dat stuurt, beslist, controleert.
Het insect is precies de illusie waar het lijden aan hangt.

Dat sommige forumleden blijven hameren op “integiteit”, “verantwoordelijkheid”, “verbondenheid”, of moraal, toont vooral dat ze het essentiële inzicht omdraaien: ze maken van bevrijding een houding, een gedragscode, een keurslijf.

Maar bevrijding is niet morele gymnastiek.
Bevrijding is niet een betere versie van je insect worden.

Bevrijding is het einde van het insect.

Ramesh zei het duizend keer:
“There is only Consciousness functioning.”
En wie het eens werkelijk gezien heeft, herkent dat direct.
Niet als idee, maar als feit.

Wat verschijnt, verschijnt.
Wat gedacht wordt, wordt gedacht.
Wat gedaan wordt, wordt gedaan.
Zonder een iemand.

Dus wie of wat ben ik?

Ik ben dat waarin het geheel verschijnt — dat wat nooit begonnen is en nooit eindigt.
Het stille kennen.
Het tijdloze kijken.
Dat wat zelfs de vraag ‘wie ben ik?’ waarneemt.

De rest is ruis.
En ruis heeft altijd luidsprekers nodig.
Gelukkig staan die hier op het forum in overvloed.

Nee, nee. Je bent niet het lichaam. Die onzin wordt zelfs door diverse Oosterse goeroes verspreid. Zonder lichaam besta je niet eens. Iemand die gestorven is, is een dood lichaam. Natuurlijk ben je je lichaam, want als ik jou een stevige schop geef, reageert je lijf en voel je pijn. Lekker ontkennen is natuurlijk leuk, want je hebt iets gevonden waarmee je eindeloos kan blijven schermen. Want niemand kan bewijzen of je je lichaam bent, of niet. Dat geldt voor alle voorbeelden die je opnoemt, gedachten, emoties, blablabla. En je doet alsof de anderen hier die reageren er natuurlijk weer helemaal naast zitten. Maar stel nu dat jij er volledig naast zit? Wat dan? Maar die mogelijkheid laat je nooit toe. Het enige wat ik hier van je zie is dat je onafgebroken en stug blijft volhouden dat je een soort niemand bent, alles gebeurt zonder jouw zelf. Je geeft een streep door alles, omdat je meent dat je Verlicht bent. Dat is in jouw geval een soort godcomplex, in mijn optiek een ernstige spirituele dwaling.

[ervaringsgetuige]

Nee, nee. Je bent niet het lichaam. Die onzin wordt zelfs door diverse Oosterse goeroes verspreid. Zonder lichaam besta je niet eens. Iemand die gestorven is, is een dood lichaam. Natuurlijk ben je je lichaam, want als ik jou een stevige schop geef, reageert je lijf en voel je pijn. Lekker ontkennen is natuurlijk leuk, want je hebt iets gevonden waarmee je eindeloos kan blijven schermen. Want niemand kan bewijzen of je je lichaam bent, of niet. Dat geldt voor alle voorbeelden die je opnoemt, gedachten, emoties, blablabla. En je doet alsof de anderen hier die reageren er natuurlijk weer helemaal naast zitten. Maar stel nu dat jij er volledig naast zit? Wat dan? Maar die mogelijkheid laat je nooit toe. Het enige wat ik hier van je zie is dat je onafgebroken en stug blijft volhouden dat je een soort niemand bent, alles gebeurt zonder jouw zelf. Je geeft een streep door alles, omdat je meent dat je Verlicht bent. Dat is in jouw geval een soort godcomplex, in mijn optiek een ernstige spirituele dwaling.

Het valt me op dat je vooral reageert op wat je denkt dat ik zeg, niet op wat ik werkelijk zeg. Jij hoort “je bent niet het lichaam” en vertaalt dat meteen naar een soort ontkenning van het lichaam, alsof ik zou beweren dat het lichaam niet bestaat of geen pijn voelt.  dat zeg ik ook nergens.

Het punt is juist dit:
het lichaam is deel van wat verschijnt, maar het is niet wat ik in essentie bén.

Dat jij mij een schop kunt geven en dat het lichaam daarop reageert, zegt niets over wie of wat het “ik” is. Het zegt iets over hoe een zenuwstelsel functioneert. Dat is puur fysiologie. Ik ontken dat helemaal niet.

de aanname dat ervaren = eigenaar.
Dat pijn voelen = iemand zijn die pijn heeft.
Alsof de ervaring automatisch een “ik” impliceert dat achter het stuur zit.



Jij vraagt me: “Stel dat jij er volledig naast zit?”.
Prima vraag — en dat onderzoek heb ik al gedaan.
Jaren geleden is dat hele persoonlijke centrum ingezakt. Niet omdat ik dat wilde, maar omdat het gebeurde.
Wat overbleef was dit simpele feit:

Alles gebeurt.
Gedachten verschijnen.
Handelingen gebeuren.
Het lichaam reageert.
Maar er is niemand die dat bezit.


Wat jij “dwaling” noemt, is voor mij eenvoudig het wegvallen van een misverstand.
En ik weet: voor iemand die sterk gelooft in een persoonlijke doener, klinkt dat als ketterij.



Je hoeft het niet te geloven.
Je mag het verwerpen.
Je mag het haten.
Dat alles is onderdeel van het spel.

Maar de simpele, stille realiteit waar ik op wijs verandert daar niets aan.

En eerlijk?
Wie het wíllen zien, zien het meteen.
Wie het niet willen zien, vinden altijd wel een schop om mee te zwaaien.

[ervaringsgetuige]

Dat is in jouw geval een soort godcomplex,...

het einde van het persoonlijke zelf.

Terwijl het precies het tegenovergestelde is van een godcomplex:
een godcomplex draait om een persoon die zichzelf opblaast, terwijl ik hier juist wijs op de afwezigheid van zo’n persoon.

[Buddha Amitabha]

Het gaat er niet om wat ik denk, maar wat ik letterlijk lees hier. Maar meneer ervaringsgetuige is in zijn laatste bijdragen weer aan het draaien met zijn eeuwige obsessie met het ik, zelf of ego. Daardoor doet hij net alsof ik (of anderen hier) zijn schrijfsels op een andere manier zou interpreteren dan hij eigenlijk zou bedoelen. Ja, ja... Ik ga niet meer reageren op dit eindeloze geneuzel over of het ik, zelf of ego bestaat of niet.

[lang kwaat]

...voor mij betekent zelf-kennis, leven met een antwoord op de vraag...wie/wat ben Ik?
Hoe dat antwoord er ook uitziet maakt niet uit.

Wie of wat ben Ik?
Laat ik het maar zo eenvoudig mogelijk zeggen, in de geest van Balsekar — eenvoudig genoeg dat zelfs mensen die hun leven lang rondjes draaien in concepten het kunnen volgen.

Ik ben niet het lichaam.
Ik ben niet de gedachten.
Ik ben niet het karakter.
Ik ben niet de zogenaamde “doener” die volgens sommigen morele verantwoordelijkheden moet torsen alsof hij uit vrije wil gekozen heeft te bestaan.

Wat ik ben, is datgene waardoor al die dingen verschijnen:
bewustzijn zelf.

Niet mijn bewustzijn — er is geen “mijn”.
Het lichaam-geest mechanisme functioneert, ja, maar er is geen eigenaar.
Er is geen mini-insectje in het hoofd dat stuurt, beslist, controleert.
Het insect is precies de illusie waar het lijden aan hangt.

Dat sommige forumleden blijven hameren op “integiteit”, “verantwoordelijkheid”, “verbondenheid”, of moraal, toont vooral dat ze het essentiële inzicht omdraaien: ze maken van bevrijding een houding, een gedragscode, een keurslijf.

Zoals de Boeddha volgens de Pali overlevering over bevrijding sprak en deze realiseerde, kun je dit niet beperken tot het alleen maar het hebben van bepaalde kennis en visie of ervaringen of ontdekkingen. Het gaat ook altijd om alles met wijsheid bezien want alleen dat kan daadwerkelijk een einde maken aan haat, lust, het einde van hebzucht, het einde van eigenwaan, het einde van...Hoe leef je als persoon in de wereld? Denk, spreek en handel je dan nog altijd onder invloed van hebzucht, haat en begoocheling? Jij kan dit wel totaal negeren maar dat deed de Boeddha echt niet volgens de overlevering.

De teksten leren dus heel duidelijk dat je alles altijd ook met wijsheid moeten worden bezien. Mijns inziens betekent dit ook dat wat je dan ook ontdekt, wat zich ook openbaart, wat dan ook ervaren wordt, zodra je daar weer over gaat bespiegelen in termen van: 'dit ben Ik, dit is van-mij, dit is mijn zelf', en dus toch weer identiteitsvisies ontwikkelt,  je de eerste keten naar verlichting nog niet hebt verbroken, sakkaya ditthi. Pas als je daar volledig afstand van doet, omdat je ziet dat alles is wat het is (gevoel is gevoel, perceptie is perceptie, bewustzijn is bewustzijn, stilte is stilte, het Onverstoorbare is het Onverstoorbare, eindeloos...) en de rest is cognitieve vervorming, betreedt je de stroom. Althans zo zie ik dit. De Dhamma wordt naar mijn smaak niet beoefend om van onjuiste naar juiste zelfkennis te gaan maar is een uitnodiging om alles te zien zoals het ook werkelijk is, onvervormd.

Voor mijn gevoel blijven zelfkenners toch op iets wat gekend wordt plakken...'dit ben Ik, dit is mijn Zelf'. En dat is een gehechtheid.
Volgens mij leert de Boeddha dat het niet uitmaakt waarop je dat soort labels plakt, dat is dezelfde neiging, sakkaya ditthi, die iemand dus nog altijd heeft ten aanzien van iets wat gekend kan worden. Dan is er eigenlijk niks veranderd. De neiging tot het vormen van identiteitsvisie en zelfkennis is alleen verschoven van iets wat duidelijk komt en gaat naar iets wat een meer subtiel en stabiel karakter heeft, zoals het element lege ruimte, of het element van een eindeloos bewustzijn. Maar het is nog altijd dezelfde neiging, dezelfde keten van identiteitsvisies die deze geest begoochelt, in de ban heeft, en toch weer naar zelf-kennis laat grijpen. Althans zo vat ik het op.

Ik geloof zelf ook dat de praktijk wel aantoont dat de soort Waarheid die een mens in pacht heeft, en dus als diens bezit gaat beschouwen, diens rijkdom, dat gaat mis. Dat gaat onvermijdelijk tot conflict en strijd leiden. Ik vind dat de Boeddha dit glashelder bespreekt in Sutta Nipata. Maar die kennis, die ontdekkingen, die visie die hiermee volledig afrekenen dat gaat de goede kant op. Dat gaat echt richting onthechting en bevrijding. Anders hou je toch altijd iets om voor te vechten. Boeddha zag duidelijk onthechting, bevrijding, als het ultieme doel en als werkelijk iemands rijkdom. 

Ik weet nooit zo goed wat mensen nou werkelijk ervaren hebben. Is dat een sfeer van nietsheid, een eindeloos bewustzijn, een eindeloze ruimtelijkheid/openheid/leegte?
In de Dhamma zijn dit mentale sferen en niet een soort ware staten of een soort oergrond. Zoals ik het begrijp plaatste Boeddha dit soort momenten nog in de sfeer van percepties. Het is niet een soort contact met het Ultieme. Wat ervaren wordt in zulke staten ontstaat, bestaat en eindigen op basis van condities. Tijdelijk.
De sutta's leren dat beoefenaren deze staten naar wens kunnen binnengaan.

Het is natuurlijk heel verleidelijk om bij een bepaalde ervaring in een bepaalde toestand dat als de Waarheid te zien, of als het Ultieme, zeker als je hart dat altijd al wilde en op deze manier zocht en het Pad bewandelde. Het lijkt mij het meest handig en wijs zoiets met een leraar te bespreken voordat je je verlichting claimt, je ontwaken, je bevrijding etc.

Het kan misschien vervelend zijn dat andere mensen het allemaal niet zo serieus nemen wat voor jezelf de Hoogste Waarheid is, het Ultieme, maar het verhaal van Boeddha's leraren leert mij ook dat zelfs spirituele leraren met aanzien zich oprecht kunnen vergissen hierin.

[ervaringsgetuige]

Zoals de Boeddha volgens de Pali overlevering over bevrijding sprak en deze realiseerde, kun je dit niet beperken tot het alleen maar het hebben van bepaalde kennis en visie of ervaringen of ontdekkingen. Het gaat ook altijd om alles met wijsheid bezien want alleen dat kan daadwerkelijk een einde maken aan haat, lust, het einde van hebzucht, het einde van eigenwaan, het einde van...Hoe leef je als persoon in de wereld? Denk, spreek en handel je dan nog altijd onder invloed van hebzucht, haat en begoocheling? Jij kan dit wel totaal negeren maar dat deed de Boeddha echt niet volgens de overlevering.

De teksten leren dus heel duidelijk dat je alles altijd ook met wijsheid moeten worden bezien. Mijns inziens betekent dit ook dat wat je dan ook ontdekt, wat zich ook openbaart, wat dan ook ervaren wordt, zodra je daar weer over gaat bespiegelen in termen van: 'dit ben Ik, dit is van-mij, dit is mijn zelf', en dus toch weer identiteitsvisies ontwikkelt,  je de eerste keten naar verlichting nog niet hebt verbroken, sakkaya ditthi. Pas als je daar volledig afstand van doet, omdat je ziet dat alles is wat het is (gevoel is gevoel, perceptie is perceptie, bewustzijn is bewustzijn, stilte is stilte, het Onverstoorbare is het Onverstoorbare, eindeloos...) en de rest is cognitieve vervorming, betreedt je de stroom. Althans zo zie ik dit. De Dhamma wordt naar mijn smaak niet beoefend om van onjuiste naar juiste zelfkennis te gaan maar is een uitnodiging om alles te zien zoals het ook werkelijk is, onvervormd.

Voor mijn gevoel blijven zelfkenners toch op iets wat gekend wordt plakken...'dit ben Ik, dit is mijn Zelf'. En dat is een gehechtheid.
Volgens mij leert de Boeddha dat het niet uitmaakt waarop je dat soort labels plakt, dat is dezelfde neiging, sakkaya ditthi, die iemand dus nog altijd heeft ten aanzien van iets wat gekend kan worden. Dan is er eigenlijk niks veranderd. De neiging tot het vormen van identiteitsvisie en zelfkennis is alleen verschoven van iets wat duidelijk komt en gaat naar iets wat een meer subtiel en stabiel karakter heeft, zoals het element lege ruimte, of het element van een eindeloos bewustzijn. Maar het is nog altijd dezelfde neiging, dezelfde keten van identiteitsvisies die deze geest begoochelt, in de ban heeft, en toch weer naar zelf-kennis laat grijpen. Althans zo vat ik het op.

Ik geloof zelf ook dat de praktijk wel aantoont dat de soort Waarheid die een mens in pacht heeft, en dus als diens bezit gaat beschouwen, diens rijkdom, dat gaat mis. Dat gaat onvermijdelijk tot conflict en strijd leiden. Ik vind dat de Boeddha dit glashelder bespreekt in Sutta Nipata. Maar die kennis, die ontdekkingen, die visie die hiermee volledig afrekenen dat gaat de goede kant op. Dat gaat echt richting onthechting en bevrijding. Anders hou je toch altijd iets om voor te vechten. Boeddha zag duidelijk onthechting, bevrijding, als het ultieme doel en als werkelijk iemands rijkdom. 

Ik weet nooit zo goed wat mensen nou werkelijk ervaren hebben. Is dat een sfeer van nietsheid, een eindeloos bewustzijn, een eindeloze ruimtelijkheid/openheid/leegte?
In de Dhamma zijn dit mentale sferen en niet een soort ware staten of een soort oergrond. Zoals ik het begrijp plaatste Boeddha dit soort momenten nog in de sfeer van percepties. Het is niet een soort contact met het Ultieme. Wat ervaren wordt in zulke staten ontstaat, bestaat en eindigen op basis van condities. Tijdelijk.
De sutta's leren dat beoefenaren deze staten naar wens kunnen binnengaan.

Het is natuurlijk heel verleidelijk om bij een bepaalde ervaring in een bepaalde toestand dat als de Waarheid te zien, of als het Ultieme, zeker als je hart dat altijd al wilde en op deze manier zocht en het Pad bewandelde. Het lijkt mij het meest handig en wijs zoiets met een leraar te bespreken voordat je je verlichting claimt, je ontwaken, je bevrijding etc.

Het kan misschien vervelend zijn dat andere mensen het allemaal niet zo serieus nemen wat voor jezelf de Hoogste Waarheid is, het Ultieme, maar het verhaal van Boeddha's leraren leert mij ook dat zelfs spirituele leraren met aanzien zich oprecht kunnen vergissen hierin.

Je herhaalt vooral de bekende Pāli-orthodoxie: de Boeddha als morele gids die via juiste intenties, juiste visie en juiste beoefening stap voor stap het einde van “hebzucht, haat en begoocheling” bereikt. Dat is prima binnen jouw wereldbeeld, maar je gaat ervan uit dat iedereen binnen hetzelfde kader opereert.

Mijn perspectief — beïnvloed door Balsekar — vertrekt juist vóór de hele discussie over hoe de persoon denkt, spreekt of handelt. Niet omdat dat onbelangrijk zou zijn op het niveau van menselijke interactie, maar omdat het eenvoudigweg niet het niveau is waarop bevrijding plaatsvindt.

De kern waar wij langs elkaar praten:

Jij ziet bevrijding als iets dat de persoon moet cultiveren of realiseren.
Ik zie bevrijding als het inzicht dat er geen persoon is die iets cultiveert of realiseert.

Dat verschil is fundamenteel.
Het verklaart meteen waarom jij voortdurend terugvalt op “wijs handelen”, “onthechten”, “verstandig reflecteren”, “de stroom betreden”, “de eerste keten verbreken”, enzovoort — en waarom ik dat soort concepten niet meer opneem in mijn referentiekader.
1. Over ervaringen: ik claim geen ervaringen.

Je schrijft veel over “ervaringen”, “sferen”, “toestanden”, “eindeloos bewustzijn”, “nietsheid”, “leegte”…
Allemaal prima termen voor wie in meditatie-psychologie geïnteresseerd is, maar:

Ik baseer mijn inzicht niet op een ervaring maar op het verdwijnen van de ervaarder.

Dat is een totaal andere categorie dan de staten waar jij naar verwijst.
Daarom praat ik niet over jhāna’s, sferen, of condities. Het gaat mij niet om inhoud, maar om het instorten van het centrum dat ooit die inhoud claimde.

Dat jij dat reduceert tot “identiteitsvisies verleggen” toont vooral dat je niet begrijpt wat ik bedoel met het wegvallen van het zelfgevoel. Geen verwijt — slechts een aanwijzing.
2. Over leerkrachten en “claimen”:

Je suggereert dat mijn perspectief iets is dat een leraar eerst moet verifiëren.
Dat is prima binnen een traditie die autoriteit belangrijk vindt.

Maar non-duale helderheid werkt net omgekeerd:

Het is precies het inzicht dat niemand iets te claimen kan, omdat niemand de doener is van wat dan ook.

Je blijft praten alsof er een persoon is die verlichting “heeft”, die “bezit”, die “maakt dat het misgaat”. Dat is precies het dualistische raamwerk dat voor mij niet meer actief is.
3. Over sakkāya-diṭṭhi:

Je herhaalt meermaals dat ik “nog altijd een identiteitsvisie zou hebben”.

Maar dat idee — jouw diagnose — berust op de veronderstelling dat er nog iemand aanwezig is die zich ergens mee identificeert.
Dat is het deel waar jij mijn positie verkeerd leest.
Je denkt:

“Ah, hij ziet bewustzijn als iets blijvends, dus dat is gehechtheid.”

Maar mijn punt is precies dat er niemand is die “bewustzijn als bezit” kan claimen.
Dat jij dat niet kunt vatten binnen jouw kader is niet erg, maar het maakt jouw analyse onjuist.
4. Over de Boeddha als moralist:

Je blijft terugkeren naar gedrag: hebzucht, haat, juist handelen, juist spreken, wijsheid in daden…

Allemaal mooi voor een ethisch systeem.

Maar de Boeddha die jij citeert is nog steeds de pedagogische Boeddha uit de Pāli-traditie, die spreekt binnen het kader van conventionele waarheid.

Niet de uiteindelijke.

Zelfs in jouw eigen canon erkent hij dat:

“Sabbe dhammā anattā” —
Geen enkel fenomeen is een zelf.
Ook niet het morele subject dat jij voortdurend centraal zet.

Dat laatste aspect lijkt vaak vergeten te worden.
5. Over “de Waarheid in pacht hebben”:

Je zegt dat wie denkt de Waarheid te hebben, in conflict komt.
Dat is correct voor iemand die nog in het domein van persoonlijke meningen en ervaringen leeft.

Maar ik spreek niet over een persoonlijke waarheid.
Ik spreek over het verdwijnen van de persoon die waarheid als “bezit” kan beschouwen.

Balsekar zou zeggen:

“Waar geen eigenaar is, is ook geen bezit.”

En dus ook geen conflict.
6. Tot slot:

Ik probeer niet jouw pad te corrigeren.
Maar je probeert wél mijn perspectief te reduceren tot een misverstand binnen jouw raamwerk.

Dat lukt je niet, en dat zal je ook niet lukken, omdat mijn perspectief begint waar dat van jou eindigt:

Wanneer het idee ‘ik moet mij onthechten’ zelf instort.
Wanneer het centrum dat zogenaamd ‘wijs’ moet handelen… simpelweg verdwijnt.

Daarover praten is moeilijk.
Niet omdat het geheimzinnig is, maar omdat de woorden die jij gebruikt (“identiteitsvisie”, “zelfkennis”, “stroom”, “beoefening”, “cultiveren”) precies deel zijn van het raamwerk dat wegvalt.

[lang kwaat]

Ik probeer niet jouw pad te corrigeren.
Maar je probeert wél mijn perspectief te reduceren tot een misverstand binnen jouw raamwerk.

Dat lukt je niet, en dat zal je ook niet lukken, omdat mijn perspectief begint waar dat van jou eindigt:

Wanneer het idee ‘ik moet mij onthechten’ zelf instort.
Wanneer het centrum dat zogenaamd ‘wijs’ moet handelen… simpelweg verdwijnt.

Daarover praten is moeilijk.
Niet omdat het geheimzinnig is, maar omdat de woorden die jij gebruikt (“identiteitsvisie”, “zelfkennis”, “stroom”, “beoefening”, “cultiveren”) precies deel zijn van het raamwerk dat wegvalt.

Dit is AI die spreekt toch, en niet jij? Laat je nu echt AI  voor je spreken omdat je dit zelf niet meer kunt (onvermogen de geest te gebruiken..eerlijk zijn graag!)

Jij meent dat als de ik spreek over het einde van hebzucht, haat en begoocheling een soort moralisme bepleit, Maar hebzucht, haat en begoocheling functioneren in het kenproces als vertekenende factoren waardoor iets niet wordt beschouwd en beleeft zoals het werkelijk is. Het zijn eigenlijk neigingen verbonden met percepties, met tekens. Heb je bijvoorbeeld iets of iemand in beeld als aantrekkelijk, mooi, begerenswaardig, dan komt hebzucht op. Maar zitten die tekens bij die persoon of dat object? Zijn het inherente kenmerken van iets of iemand?

Het moment dat je iets of iemand al zo beleeft is al niet meer iets zien zoals het werkelijk is, maar je perceptie. Perceptie zit nooit in de sfeer van hoe iets werkelijk is. Alleen wijsheid kan dat zien. Afkeer, haat, komt op als er een perceptie is van onaantrekkelijkheid, akelig, onaangenaam. En begoocheling staat eigenlijk voor niet in de gaten hebben dat je iets niet ziet zoals het werkelijk is. Dus je gaat helemaal op in je perceptie van iets of iemand maar hebt niet in de gaten dat je zaken al lang niet meer ziet en beleefd zoals het werkelijk i[/b]s. In die zin gaat begoocheling niet alleen maar over denken en beleven in termen van identiteit (iets/iemand IS zus en zo), maar over perceptie niet kennen als maar perceptie.

Het is volgens mij ook allemaal iets heel persoonlijk. Ook bevrijding van haat, hebzucht en deze begoocheling is iets heel persoonlijks. Iets niet zien zoals het werkelijk is komt met lijden. En niet vanwege moraliteit moet dus hebzucht, haat en begoocheling verdwijnen maar om een einde te maken aan lijden. In deze zin moet er ook echt iets veranderen, en dat gebeurde ook bij de Boeddha, voordat ontwaken, verlichting kan worden geclaimd.

Identificatie, hechten en onthechten, werkelijke kennis en visie moet je mijns inziens ook niet theoretisch behandelen maar je moet het gewoon zien aan de hand van wat er echt gebeurt bij je op een bepaald moment. Dus als pijn opkomt, en alles in jezelf vertrekt en raakt gespannen,  dan moet je jezelf niet wijsmaken dat er geen Ik en mijn maken functioneert, geen identificatie. Je moet jezelf DAN al helemaal niet wijsmaken dat het gevoel van iemand die die pijn ervaart werkelijk is ingestort natuurlijk.  Dus wat werkelijk ingestort is kan ook alleen maar blijken uit gedrag.

Kortom, je moet verwezenlijking nooit zoeken in 1 moment of 1 bepaalde ervaring of overal boven staan, er ogenschijnlijk van gescheiden, maar echte verwezenlijkingen blijken uit het gedrag.

De teksten leren dat de volledig verlichte en onthechte niet is te meten of identificeren als dit en dat. Dus OOK niet als het absolute, ook niet als het volledig transcendente, ook niet als een ongeboren gewaarzijn. Het blijven denken en oordelen in termen van identiteit, het willen vastpinnen van wie/wat een Verlichte is, of wie/wat dan ook, lijkt dus op zichzelf een teken van gebrek aan wijsheid en realisatie. Je blijft dan maar denken in termen van atta.

Iedereen kan wel praatjes houden over een raamwerk dat zou zijn weggevallen:

Naar mijn mening geloof jij in een bevrijd zijn alsof dit alleen maar een kwestie is van kennis en niet gedrag. Dat zie ik als een dwaalweg. Dat zal nooit een einde maken aan lijden.

[lang kwaat]

Ik baseer mijn inzicht niet op een ervaring maar op het verdwijnen van de ervaarder.

Dat is een totaal andere categorie dan de staten waar jij naar verwijst.
Daarom praat ik niet over jhāna’s, sferen, of condities. Het gaat mij niet om inhoud, maar om het instorten van het centrum dat ooit die inhoud claimde.

Dat jij dat reduceert tot “identiteitsvisies verleggen” toont vooral dat je niet begrijpt wat ik bedoel met het wegvallen van het zelfgevoel. Geen verwijt — slechts een aanwijzing.

Is dit nou  iets wat je eenmalig hebt beleefd onder invloed van drugs (je hebt eerder verteld over je trip waarin je een ego-dood zou hebben ervaren), of is dit ook iets wat je echt kunt waarmaken in je gewone doen en gewone leven? Ik richt me op dat laatste. Kun je hier eerlijk over zijn en eens vertellen of je dus in je gewone doen, ook echt geen Ik en mijn maken hebt ten aanzien van pijnen, andere gevoelens, neigingen, gedachten, intenties en plannen die in je opkomen, het lichaam of wie/wat dan ook? Je zult wel zien dat ik daar de nadruk op leg omdat dit verwezenlijking is in boeddhisme. Dat verwijst niet naar iets eenmaligs of een bepaalde incident. Verwezenlijking betekent in boeddhisme ook dat er echt zaken veranderen, niet qua identiteit, maar qua lijden, qua emotionele en mentale belasting die je ervaart in je leven.

[ervaringsgetuige]

Ik baseer mijn inzicht niet op een ervaring maar op het verdwijnen van de ervaarder.

Dat is een totaal andere categorie dan de staten waar jij naar verwijst.
Daarom praat ik niet over jhāna’s, sferen, of condities. Het gaat mij niet om inhoud, maar om het instorten van het centrum dat ooit die inhoud claimde.

Dat jij dat reduceert tot “identiteitsvisies verleggen” toont vooral dat je niet begrijpt wat ik bedoel met het wegvallen van het zelfgevoel. Geen verwijt — slechts een aanwijzing.

Is dit nou  iets wat je eenmalig hebt beleefd onder invloed van drugs (je hebt eerder verteld over je trip waarin je een ego-dood zou hebben ervaren), of is dit ook iets wat je echt kunt waarmaken in je gewone doen en gewone leven? Ik richt me op dat laatste. Kun je hier eerlijk over zijn en eens vertellen of je dus in je gewone doen, ook echt geen Ik en mijn maken hebt ten aanzien van pijnen, andere gevoelens, neigingen, gedachten, intenties en plannen die in je opkomen, het lichaam of wie/wat dan ook? Je zult wel zien dat ik daar de nadruk op leg omdat dit verwezenlijking is in boeddhisme. Dat verwijst niet naar iets eenmaligs of een bepaalde incident. Verwezenlijking betekent in boeddhisme ook dat er echt zaken veranderen, niet qua identiteit, maar qua lijden, qua emotionele en mentale belasting die je ervaart in je leven.

Nou, dan zal ik nog maar is herhalen waar ik al meerdere keren over geschreven heb in de voorbij jaren.

Ik ben inmiddels een "oude" man van 65 jaar die rond zijn 26ste in een zware identiteitscrisis terecht kwam. Zoiets gebeurd natuurlijk niet van vandaag op morgen, dat heeft een voorgeschiedenis dus.
Rond mijn 30ste kwam ik dan voor het eerst bij mijn helder-ziende François terecht.
Stanislav Grof's holotrope ademhaling draaide me in die periode binnenste buiten. NLP, Reiki, aura-healing, allemaal gedaan ook toen. En natuurlijk gelezen en nog is gelezen. Ik heb sinds eind jaren '80 een bibliotheek vol met boeken over persoonlijke en spirituele groei verzameld ( die ik nu allemaal aan het weggeven ben want missie afgerond).

En zo gingen er meerdere decennia voorbij met ongeveer om de 10 jaar opnieuw een heftige crisis. Terugkijkend dus rond mijn 30, 40, 50, en 60 jaar.
Mijn crisis van zes jaar geleden was de heftigste, daar kwam ik dan voor het eerst terecht bij wat jij vanuit je orthodox boeddhistische conditionering oneerbiedig drugs noemt.

Het antwoord op jouw vraag "Is dit nou iets wat je eenmalig hebt beleefd onder invloed van drugs" is een volmondig NEE.

En op je vraag: "Is dit ook iets wat je echt kunt waarmaken in je gewone doen en gewone leven?" is mijn antwoord volmondig  JA.

"Mijn" leven was dus een VOORBESTEMD proces van / tot Zelf-realisatie, Zelf-verwezenlijking, of hoe je het maar wil noemen (what's in a name?) en wat in boeddhisme inderdaad betekend dat er ook echt zaken verandert zijn, niet qua identiteit, maar qua lijden, qua emotionele en mentale belasting die je ervaart in je leven.

De ervaarder is hier dus verdwenen.
Hier is geen lijden qua emotionele en mentale belasting meer, hier is alleen maar helderheid.
In Advaita noemen ze dit "het directe zien".
"Het directe zien" in de context van Advaita Vedanta verwijst naar een onmiddellijk en niet-conceptueel inzicht of realisatie van de ultieme werkelijkheid.

Mij is sinds mijn vreselijke ego-dood zes jaar geleden onder invloed van "heilige medicijnen" helder en duidelijk waar alle mystici het over hadden en hebben. En dat heb ik vooral te danken aan Vlaanders beste mysticus, mijn François dus, die me vanaf mijn 30ste ongeveer begeleid heeft en in de "mysteriën" ingewijd heeft.
Tijdens mijn vreselijke ego-dood zes jaar geleden, een week voor mijn 59ste verjaardag, werd me alles wat hij me ooit verteld heeft HELDER.
Gebeurt dit bij iedereen? Absoluut niet!
Waarom bij mij dan wel? Omdat dit voorbestemd was om zo te gebeuren.

[Gouden middenweg & de wilde natuur]

De ervaarder is hier dus verdwenen.

de ervaarder verdwenen en domme praat gaat verder

[Buddha Amitabha]

De ervaarder is hier dus verdwenen.

de ervaarder verdwenen en domme praat gaat verder

Ik heb ook al meermalen aangegeven dat het storend is, dat gezever over het bestaan of niet-bestaan van een zelf, ik, of ego. Maar meneer knijpt zijn neus gewoon dicht en blijft zichzelf oneindig herhalen, met zijn "bewijzen" dat hij zogenaamd voorbestemd was voor de ultieme zelfrealisatie of whatever. De gebruikelijke prietpraat.

Ik zie lang kwaat weer het een en ander posten over het boeddhisme, lijkt me een beter plan. Ik ga het eens doorlezen, misschien kan ik daar wat bijdragen.

[Steve]

Nou, dan zal ik nog maar is herhalen waar ik al meerdere keren over geschreven heb in de voorbij jaren.

Ik ben inmiddels een "oude" man van 65 jaar die rond zijn 26ste in een zware identiteitscrisis terecht kwam. Zoiets gebeurd natuurlijk niet van vandaag op morgen, dat heeft een voorgeschiedenis dus.
Rond mijn 30ste kwam ik dan voor het eerst bij mijn helder-ziende François terecht.
Stanislav Grof's holotrope ademhaling draaide me in die periode binnenste buiten. NLP, Reiki, aura-healing, allemaal gedaan ook toen. En natuurlijk gelezen en nog is gelezen. Ik heb sinds eind jaren '80 een bibliotheek vol met boeken over persoonlijke en spirituele groei verzameld ( die ik nu allemaal aan het weggeven ben want missie afgerond).

En zo gingen er meerdere decennia voorbij met ongeveer om de 10 jaar opnieuw een heftige crisis. Terugkijkend dus rond mijn 30, 40, 50, en 60 jaar.
Mijn crisis van zes jaar geleden was de heftigste, daar kwam ik dan voor het eerst terecht bij wat jij vanuit je orthodox boeddhistische conditionering oneerbiedig drugs noemt.

Het antwoord op jouw vraag "Is dit nou iets wat je eenmalig hebt beleefd onder invloed van drugs" is een volmondig NEE.

En op je vraag: "Is dit ook iets wat je echt kunt waarmaken in je gewone doen en gewone leven?" is mijn antwoord volmondig  JA.

"Mijn" leven was dus een VOORBESTEMD proces van / tot Zelf-realisatie, Zelf-verwezenlijking, of hoe je het maar wil noemen (what's in a name?) en wat in boeddhisme inderdaad betekend dat er ook echt zaken verandert zijn, niet qua identiteit, maar qua lijden, qua emotionele en mentale belasting die je ervaart in je leven.

De ervaarder is hier dus verdwenen.
Hier is geen lijden qua emotionele en mentale belasting meer, hier is alleen maar helderheid.
In Advaita noemen ze dit "het directe zien".
"Het directe zien" in de context van Advaita Vedanta verwijst naar een onmiddellijk en niet-conceptueel inzicht of realisatie van de ultieme werkelijkheid.

Mij is sinds mijn vreselijke ego-dood zes jaar geleden onder invloed van "heilige medicijnen" helder en duidelijk waar alle mystici het over hadden en hebben. En dat heb ik vooral te danken aan Vlaanders beste mysticus, mijn François dus, die me vanaf mijn 30ste ongeveer begeleid heeft en in de "mysteriën" ingewijd heeft.
Tijdens mijn vreselijke ego-dood zes jaar geleden, een week voor mijn 59ste verjaardag, werd me alles wat hij me ooit verteld heeft HELDER.
Gebeurt dit bij iedereen? Absoluut niet!
Waarom bij mij dan wel? Omdat dit voorbestemd was om zo te gebeuren.

Nou, daar komt hij weer hoor: de man die al járen hetzelfde verhaal vertelt alsof het gaat om een verloren hoofdstuk uit de Mahabharata.

Deze "niemand" is inmiddels 65, maar blijft trots herhalen dat "zijn" echte leven eigenlijk begon met een identiteitscrisis op z’n 26ste — want natuurlijk is hij niet zomaar een niemand, nee, hij is een kosmisch project in uitvoering. Zo’n soort spiritueel bouwpakket dat om de tien jaar opnieuw uit elkaar valt.

Rond zijn 30ste kwam hij terecht bij François, volgens hem een “helderziende”, volgens iedereen met gezond verstand gewoon een vriendelijke man met bovengemiddeld geduld. Ondertussen liet hij zich door holotrope ademhaling binnenstebuiten keren en begon hij boeken te verzamelen alsof hij van plan was om de eerste Vlaamse spirituele kringloopwinkel te starten.

Elke tien jaar kwam er dan weer een nieuwe crisis — alsof het universum een soort spiritueel onderhoudscontract had afgesloten met hem. Alsof hij een wasmachine was die om de tien jaar ontkalkt moest worden, maar dan met aura’s en chakras.

De laatste crisis — “de heftigste ooit” — werd uitgelokt door entheogenen, die soms werkellijk wel een glimp kunnen tonen van wat we anders niet durven zien. Maar hij heeft die blik vastgegrepen en tot een heilige relikwie verklaard. Alsof een tijdelijke opening in zijn geest nu het eeuwige bewijs is van zijn kosmische bestemming.

En dan de vragen: was het misschien een eenmalige hallucinatie? Natuurlijk niet! NEE met hoofdletters! En kan hij het ook in het gewone leven waarmaken? Absoluut! JA met evenveel overtuiging. Alsof hij een spirituele demonstratie op de jaarbeurs geeft.

Volgens hem was zijn hele leven “VOORBESTEMD” voor Zelf-realisatie. Alsof het universum al die tijd niets beters te doen had dan zich bezig te houden met dit ene abstracte kunstproject dat hij zelf noemt “mijn geschiedenis”.

Zijn “ego-dood” zes jaar geleden — een week voor zijn 59ste verjaardag, dat detail moet altijd vermeld — werd door hemzelf ervaren als het moment waarop hem alles duidelijk werd. Alles. Waar alle mystici het over hadden. Waar iedereen eeuwenlang naar zocht. Blijkbaar kreeg hij een soort All-Inclusive kosmische uitleg in één tripje.

Waarom juist hij dat kreeg? Waarom niet iemand anders? Simpel: omdat het voorbestemd was. Einde discussie. Kosmisch ticket zonder terugbetaling.

En dan komt de climax: de “ervaarder” is verdwenen. Helemaal weg. Foetsie. Wat er wel is? Helderheid. Uitsluitend helderheid. Alsof wat overblijft een leidend licht is geworden voor heel de wereld.

En zo eindigt deze hele saga "voorlopig" — het verhaal dat eerlijk gezegd voor niemand van belang is, behalve blijkbaar voor de schrijver zelf.
Oh, ironisch genoeg dus toch wél voor “niemand”?

Hopelijk staat er dan toch ook nog een "belang-dood" op til (lees: een "spiritueel-ego"-dood)
Dat zou pas echt einde verhaal zijn.
Dat zou nu eens werkeliijk wel bevrijdend en inspirerend zijn.

[Buddha Amitabha]

Nou, dan zal ik nog maar is herhalen waar ik al meerdere keren over geschreven heb in de voorbij jaren.

Ik ben inmiddels een "oude" man van 65 jaar die rond zijn 26ste in een zware identiteitscrisis terecht kwam. Zoiets gebeurd natuurlijk niet van vandaag op morgen, dat heeft een voorgeschiedenis dus.
Rond mijn 30ste kwam ik dan voor het eerst bij mijn helder-ziende François terecht.
Stanislav Grof's holotrope ademhaling draaide me in die periode binnenste buiten. NLP, Reiki, aura-healing, allemaal gedaan ook toen. En natuurlijk gelezen en nog is gelezen. Ik heb sinds eind jaren '80 een bibliotheek vol met boeken over persoonlijke en spirituele groei verzameld ( die ik nu allemaal aan het weggeven ben want missie afgerond).

En zo gingen er meerdere decennia voorbij met ongeveer om de 10 jaar opnieuw een heftige crisis. Terugkijkend dus rond mijn 30, 40, 50, en 60 jaar.
Mijn crisis van zes jaar geleden was de heftigste, daar kwam ik dan voor het eerst terecht bij wat jij vanuit je orthodox boeddhistische conditionering oneerbiedig drugs noemt.

Het antwoord op jouw vraag "Is dit nou iets wat je eenmalig hebt beleefd onder invloed van drugs" is een volmondig NEE.

En op je vraag: "Is dit ook iets wat je echt kunt waarmaken in je gewone doen en gewone leven?" is mijn antwoord volmondig  JA.

"Mijn" leven was dus een VOORBESTEMD proces van / tot Zelf-realisatie, Zelf-verwezenlijking, of hoe je het maar wil noemen (what's in a name?) en wat in boeddhisme inderdaad betekend dat er ook echt zaken verandert zijn, niet qua identiteit, maar qua lijden, qua emotionele en mentale belasting die je ervaart in je leven.

De ervaarder is hier dus verdwenen.
Hier is geen lijden qua emotionele en mentale belasting meer, hier is alleen maar helderheid.
In Advaita noemen ze dit "het directe zien".
"Het directe zien" in de context van Advaita Vedanta verwijst naar een onmiddellijk en niet-conceptueel inzicht of realisatie van de ultieme werkelijkheid.

Mij is sinds mijn vreselijke ego-dood zes jaar geleden onder invloed van "heilige medicijnen" helder en duidelijk waar alle mystici het over hadden en hebben. En dat heb ik vooral te danken aan Vlaanders beste mysticus, mijn François dus, die me vanaf mijn 30ste ongeveer begeleid heeft en in de "mysteriën" ingewijd heeft.
Tijdens mijn vreselijke ego-dood zes jaar geleden, een week voor mijn 59ste verjaardag, werd me alles wat hij me ooit verteld heeft HELDER.
Gebeurt dit bij iedereen? Absoluut niet!
Waarom bij mij dan wel? Omdat dit voorbestemd was om zo te gebeuren.

Nou, daar komt hij weer hoor: de man die al járen hetzelfde verhaal vertelt alsof het gaat om een verloren hoofdstuk uit de Mahabharata.

Deze "niemand" is inmiddels 65, maar blijft trots herhalen dat "zijn" echte leven eigenlijk begon met een identiteitscrisis op z’n 26ste — want natuurlijk is hij niet zomaar een niemand, nee, hij is een kosmisch project in uitvoering. Zo’n soort spiritueel bouwpakket dat om de tien jaar opnieuw uit elkaar valt.

Rond zijn 30ste kwam hij terecht bij François, volgens hem een “helderziende”, volgens iedereen met gezond verstand gewoon een vriendelijke man met bovengemiddeld geduld. Ondertussen liet hij zich door holotrope ademhaling binnenstebuiten keren en begon hij boeken te verzamelen alsof hij van plan was om de eerste Vlaamse spirituele kringloopwinkel te starten.

Elke tien jaar kwam er dan weer een nieuwe crisis — alsof het universum een soort spiritueel onderhoudscontract had afgesloten met hem. Alsof hij een wasmachine was die om de tien jaar ontkalkt moest worden, maar dan met aura’s en chakras.

De laatste crisis — “de heftigste ooit” — werd uitgelokt door entheogenen, die soms werkellijk wel een glimp kunnen tonen van wat we anders niet durven zien. Maar hij heeft die blik vastgegrepen en tot een heilige relikwie verklaard. Alsof een tijdelijke opening in zijn geest nu het eeuwige bewijs is van zijn kosmische bestemming.

En dan de vragen: was het misschien een eenmalige hallucinatie? Natuurlijk niet! NEE met hoofdletters! En kan hij het ook in het gewone leven waarmaken? Absoluut! JA met evenveel overtuiging. Alsof hij een spirituele demonstratie op de jaarbeurs geeft.

Volgens hem was zijn hele leven “VOORBESTEMD” voor Zelf-realisatie. Alsof het universum al die tijd niets beters te doen had dan zich bezig te houden met dit ene abstracte kunstproject dat hij zelf noemt “mijn geschiedenis”.

Zijn “ego-dood” zes jaar geleden — een week voor zijn 59ste verjaardag, dat detail moet altijd vermeld — werd door hemzelf ervaren als het moment waarop hem alles duidelijk werd. Alles. Waar alle mystici het over hadden. Waar iedereen eeuwenlang naar zocht. Blijkbaar kreeg hij een soort All-Inclusive kosmische uitleg in één tripje.

Waarom juist hij dat kreeg? Waarom niet iemand anders? Simpel: omdat het voorbestemd was. Einde discussie. Kosmisch ticket zonder terugbetaling.

En dan komt de climax: de “ervaarder” is verdwenen. Helemaal weg. Foetsie. Wat er wel is? Helderheid. Uitsluitend helderheid. Alsof wat overblijft een leidend licht is geworden voor heel de wereld.

En zo eindigt deze hele saga "voorlopig" — het verhaal dat eerlijk gezegd voor niemand van belang is, behalve blijkbaar voor de schrijver zelf.
Oh, ironisch genoeg dus toch wél voor “niemand”?

Hopelijk staat er dan toch ook nog een "belang-dood" op til (lees: een "spiritueel-ego"-dood)
Dat zou pas echt einde verhaal zijn.
Dat zou nu eens werkeliijk wel bevrijdend en inspirerend zijn.

Tja, wat moet je hiermee... dat meneer ervaringsgetuige zichzelf uitverkoren acht, dat kan. En als hij dat in alle nederigheid privé voor zich zou houden, oké. En als hij dan anderen een helpende hand zou bieden, het mentale lijden van anderen zou verlichten... prima. Maar zo liggen de kaarten niet. Het gaat enkel en alleen over zijn eigen verworven en voorbestemde geweldigheid. Beetje jammer...

Ik ben zelf 64 jaar oud. Niet voorbestemd voor welke spirituele grootsheid dan ook. Ik ben geen haar beter dan wie dan ook. Misschien nog een graadje minder zelfs. Ik vind het menselijk leven verre van gemakkelijk, maar ik hoop dat ik toch iets van het leven geleerd heb. Dat je medemenselijkheid en nederigheid kunt tonen, de ander kunt troosten in het verdriet van het bestaan. Dat je de ander volledig laat zijn wie hij of zij is. En de ander zijn of haar verhaal laat doen, zonder adviezen te ventileren of te oordelen. Dat je die ander respecteert voor wat hij of zij is. En je de hand van de ander kunt vasthouden, in leed en nood. Zonder jezelf op de borst te kloppen hoe geweldig gerealiseerd je wel niet bent. Want met de eigen gevierdheid kun je de ander niet en nooit bereiken. Alleen met gelijkwaardigheid, een luisterend oor. Je hoeft zelfs niets te zeggen, alleen te horen wat iemand is overkomen...

Uiteraard kan iedereen hier zijn zegje doen. Ik vind het lastig discussiëren met mensen die maar blijven herhalen hoe speciaal ze zijn, hoe bijzonder. En vooral spiritueel gerealiseerd. Maar aan de vruchten (h)erkent men de boom. Ik heb kritiek ja, ik verberg dat niet onder stoelen of banken. En dit is een discussie forum waar de leringen van de Boeddha centraal staan. Gautama de Boeddha is in deze een autoriteit, zijn leringen hebben vrucht gedragen en doen dat nog steeds. Hij heeft bewezen dat zijn boom vruchten draagt. Duizenden zijn Verlicht door zijn wijsheid en richting. Ik vind dat dit forum in het licht dient te staan van Boeddha's leerweg. Natuurlijk zijn er ook andere wegen, die Verlichting kunnen bieden. Ook daar is ruimte voor, mits het inderdaad in het kader staat van leren. Ik ben eigenlijk liever leerling dan leraar. Maar zo denk ik er over.

[ervaringsgetuige]

De ervaarder is hier dus verdwenen.

de ervaarder verdwenen en domme praat gaat verder

Gouden middenweg & de wilde natuur,
het zou mooi zijn als je naam ook je inzicht weerspiegelde:
de middenweg ziet voorbij de persoon,
de wilde natuur maakt geen eigenaar van woorden.

Dat jij ‘domme praat’ hoort, is prima —
maar het is nog altijd een reactie binnen het idee dat er iemand is die praat.
Precies dát is de illusie waar ‘de ervaarder is verdwenen’ op wijst.

[Gouden middenweg & de wilde natuur]

De ervaarder is hier dus verdwenen.

de ervaarder verdwenen en domme praat gaat verder

Gouden middenweg & de wilde natuur,
het zou mooi zijn als je naam ook je inzicht weerspiegelde:
de middenweg ziet voorbij de persoon,
de wilde natuur maakt geen eigenaar van woorden.

Dat jij ‘domme praat’ hoort, is prima —
maar het is nog altijd een reactie binnen het idee dat er iemand is die praat.
Precies dát is de illusie waar ‘de ervaarder is verdwenen’ op wijst.

innerlijke stilte is innerlijke stilte dat maakt  praatjes nog niet wijs.
aanwezigheid is aanwezigheid wil dat daarom zeggen dat er plots niet meer van mens tot mens kan gepraat worden of dat er niets meer te leren valt.

[ervaringsgetuige]

innerlijke stilte is innerlijke stilte dat maakt  praatjes nog niet wijs.
aanwezigheid is aanwezigheid wil dat daarom zeggen dat er plots niet meer van mens tot mens kan gepraat worden of dat er niets meer te leren valt.

Stilte maakt geen praatjes wijs —
maar ze maakt wel zichtbaar vanuit waar er gepraat wordt.

Ik zeg nergens dat er niet van mens tot mens kan worden gesproken,
of dat er niets te leren valt.
Alleen: het spreken gebeurt zonder eigenaar.
De woorden komen, zoals wind door een rietstengel komt.

Jij leest in ‘de ervaarder is verdwenen’ een soort claim van verhevenheid.
Maar het wijst slechts op dit:
dat wat jij ‘aanwezigheid’, ‘stilte’ of ‘leren’ noemt,
niet van iemand is.

Dat is alles.
Praat kan blijven bestaan —
alleen de prater is uit beeld.

[Buddha Amitabha]

Dit is de gebruikelijke vermeende Advaita Vedanta praat. Er zijn teveel heal-goeroes die met deze wazige denkbeelden proberen de ander monddood te maken, enkel en alleen omwille van hun eigen elitaire glorie. Want er valt helemaal niks te halen bij de Advaita Vedanta filosofie. Terwijl de suggestie wordt gewekt dat dit wel zo is. En feitelijk beweert deze van huis uit Indiase stroming (waarbij nogal wat uit de Upanishaden is gejat) helemaal niet dat je een soort niemand bent. Dat is een extreme en zelfs feitelijk onjuiste aanname.

Advaita Vedanta aanhangers beweren dat we er wel degelijk zijn, maar dat we allemaal afkomstig zijn uit dezelfde Bron. Eckhart Tolle gebruikt daar liever het woord "Zijn" voor dan bijvoorbeeld God, omdat aan het woord God volgens hem vaak teveel verkeerde associaties kleven die een helder begrip kunnen verstoren. We zijn allemaal energie, we zijn allemaal één, zo is het idee. Maar wat die Bron dan is, weet niemand precies. Dat kan echter vele pretenties in het leven roepen, persoonlijke spirituele openbaringen of het zogeheten voorbestemd zijn voor de Verlichting etc. Stine Jensen heeft bijvoorbeeld een documentaire gemaakt over het ondergaan van een ayahuasca-ceremonie. Dit wordt vaak aangeprijsd als zeer belangrijk om het non-dualisme daadwerkelijk aan den lijve te kunnen ervaren. Ook meneer ervaringsgetuige prijst dit aan. Dat is echter helemaal niet nodig, omdat dit je wellicht nog veel verder van de realiteit brengt, in plaats van meer inzicht verschaft.

Dit is dus geenzins wat Advaita Vedanta leert. Het wil slechts kanttekeningen zetten bij het dualisme ik versus jij of ik versus de wereld, enzovoort. Onze afgescheidenheid die vanuit ons ik, zelf of ego wordt voorgespiegeld staat ter discussie. Advaita Vedanta stelt dat het afgescheiden zelf een illusie is. Eigenlijk lijkt dit op wat de Boeddha onderwees over het zelf. Alleen wordt de Advaita Vedanta leer vaak gebracht alsof het zoveel anders is. Ik betwijfel of dat waar is. Er zijn helaas teveel hoogvliegers die menen Verlicht te zijn geworden als gevolg van hun zogeheten "gedegen zelfonderzoek", terwijl ze zich tegelijkertijd stellen tegenover degenen waarvan ze menen dat zij onwetend zijn. Dat hebben we op dit forum al uitentreure ervaren. Allemaal lariekoek, omdat (vermeende) Verlichting versus niet-Verlichting opnieuw een dualisme is en dus feitelijk onjuist in het non-dualisme van de Advaita Vedanta.

Eigenlijk is de Advaita Vedanta filosofie simpel gezegd bedoeld om je eigen gedachten die "ontstaan" vanuit een vermeend zelf, ik of ego nader te onderzoeken. Waarbij je tot de conclusie kunt komen, zoals in zoveel Oostere denkwijzen, dat het gedachtenproces inderdaad slechts een proces is, en dat jij dat niet bent. Je gedachten zijn er, maar je hoeft je niet te vereenzelvigen met al die associaties en denkpatromen. Eigenlijk is dit oordeelloos observeren van je eigen gedachten mindful, en is het bijvoorbeeld ook onderdeel van de boeddhistische meditatie.

Advaita Vedanta is dus veel eenvoudiger dan velen beweren. Eigenlijk is het maar een saaie bedoening en volledig gericht op bij jezelf naar binnen kijken. En niet om de grote gevierde Verlichte te komen spelen, want dat is maar een toneelstuk dat vrijwel iedereen kan doorzien.

“De werkelijkheid is slechts een illusie, maar wel een hardnekkige.” - Albert Einstein

[lang kwaat]

Ik blijf er bij...dat ALS je niet kunt vaststellen dat er een soort ziel, entiteit, zelf in een auto zit die alles aanstuurt, regelt, wil, maar er slechts processen gaande zijn die op elkaar inwerken, functies, ...dit NIET betekent dat er geen auto is. Oke, prima, een auto komt in beweging...door ontsteking van benzine, cilinders die gaan bewegen, overbrenging van kracht op wielen en niet omdat het zelf van de auto dit regelt en wilt. In wezen ontstaat en gebeurt alles voorwaardelijk zonder dat er ergens een entiteit of zelf in die auto zit die alles aanstuurt en regelt. Maar er rijdt wel een auto van A naar B. En er is wel een auto die iemand kan doodrijden, die verzekerd moet worden, die eens in elkaar gezet is en eens zal afbreken. Er is wel een overbrengen van activiteit op de wielen en chassis waardoor die auto in beweging komt. Als er geen auto zou zijn, zou dit alles niet eens mogelijk zijn.

Zo gaat het volgens mij ook met levende wezens, en met ons. Je kunt niet zeggen dat bij het ontbreken van een atta, een innerlijke entiteit die alles van binnenuit wil, op gang brengt en regelt, er ook geen lichaam is waar activiteit op wordt overgebracht. En de Dhamma gaat daar wel degelijk over want die overbrenging van activiteit DAT maakt het verschil tussen of lijden veroorzaken of niet. Er kan best een impuls opkomen om iemand te slaan maar er is geen noodzaak dat die impuls ook daadwerkelijk wordt overgebracht op het lichaam en je iemand slaat. We kunnen als mensen trainen om meteen op te vangen wat in ons opkomt en dit met wijsheid behandelen en er voor zorgen dat onheilzame neigingen geen motiverende krachten meer worden.
Tuurlijk gaat het hier ook om bij het einde van lijden. Het is niet dat een atta dit werk doet maar ook dit zijn functies van geest.

Iemand kan zich wel verlicht en wijs voelen als ie weet te zeggen dat er geen eigenaar is van spreken... maar wat stelt dat voor als je spraak draait om liegen, grof is, kwetsend, naargeestig? Wat stelt het voor als je weet dat er geen eigenaar is van lichamelijke activiteit als je iemand doodt, kwelt, verkracht, pijn doet...Het is toch verschrikkelijk en psychopatisch als iemand zich dan geen eigenaar van dat gedrag voelt? Dat ben je niet jofel hoor en de Boeddha zou dit nooit goedkeuren. Het feit dat je bijvoorbeeld iemand slaat, stel, toont aan dat je je wel degelijk een eigenaar voelde van een impuls om te slaan (als voorbeeld).

[ervaringsgetuige]

Dit is de gebruikelijke vermeende Advaita Vedanta praat. Er zijn teveel heal-goeroes die met deze wazige denkbeelden proberen de ander monddood te maken, enkel en alleen omwille van hun eigen elitaire glorie. Want er valt helemaal niks te halen bij de Advaita Vedanta filosofie. Terwijl de suggestie wordt gewekt dat dit wel zo is. En feitelijk beweert deze van huis uit Indiase stroming (waarbij nogal wat uit de Upanishaden is gejat) helemaal niet dat je een soort niemand bent. Dat is een extreme en zelfs feitelijk onjuiste aanname.

Advaita Vedanta aanhangers beweren dat we er wel degelijk zijn, maar dat we allemaal afkomstig zijn uit dezelfde Bron. Eckhart Tolle gebruikt daar liever het woord "Zijn" voor dan bijvoorbeeld God, omdat aan het woord God volgens hem vaak teveel verkeerde associaties kleven die een helder begrip kunnen verstoren. We zijn allemaal energie, we zijn allemaal één, zo is het idee. Maar wat die Bron dan is, weet niemand precies. Dat kan echter vele pretenties in het leven roepen, persoonlijke spirituele openbaringen of het zogeheten voorbestemd zijn voor de Verlichting etc. Stine Jensen heeft bijvoorbeeld een documentaire gemaakt over het ondergaan van een ayahuasca-ceremonie. Dit wordt vaak aangeprijsd als zeer belangrijk om het non-dualisme daadwerkelijk aan den lijve te kunnen ervaren. Ook meneer ervaringsgetuige prijst dit aan. Dat is echter helemaal niet nodig, omdat dit je wellicht nog veel verder van de realiteit brengt, in plaats van meer inzicht verschaft.

Dit is dus geenzins wat Advaita Vedanta leert. Het wil slechts kanttekeningen zetten bij het dualisme ik versus jij of ik versus de wereld, enzovoort. Onze afgescheidenheid die vanuit ons ik, zelf of ego wordt voorgespiegeld staat ter discussie. Advaita Vedanta stelt dat het afgescheiden zelf een illusie is. Eigenlijk lijkt dit op wat de Boeddha onderwees over het zelf. Alleen wordt de Advaita Vedanta leer vaak gebracht alsof het zoveel anders is. Ik betwijfel of dat waar is. Er zijn helaas teveel hoogvliegers die menen Verlicht te zijn geworden als gevolg van hun zogeheten "gedegen zelfonderzoek", terwijl ze zich tegelijkertijd stellen tegenover degenen waarvan ze menen dat zij onwetend zijn. Dat hebben we op dit forum al uitentreure ervaren. Allemaal lariekoek, omdat (vermeende) Verlichting versus niet-Verlichting opnieuw een dualisme is en dus feitelijk onjuist in het non-dualisme van de Advaita Vedanta.

Eigenlijk is de Advaita Vedanta filosofie simpel gezegd bedoeld om je eigen gedachten die "ontstaan" vanuit een vermeend zelf, ik of ego nader te onderzoeken. Waarbij je tot de conclusie kunt komen, zoals in zoveel Oostere denkwijzen, dat het gedachtenproces inderdaad slechts een proces is, en dat jij dat niet bent. Je gedachten zijn er, maar je hoeft je niet te vereenzelvigen met al die associaties en denkpatromen. Eigenlijk is dit oordeelloos observeren van je eigen gedachten mindful, en is het bijvoorbeeld ook onderdeel van de boeddhistische meditatie.

Advaita Vedanta is dus veel eenvoudiger dan velen beweren. Eigenlijk is het maar een saaie bedoening en volledig gericht op bij jezelf naar binnen kijken. En niet om de grote gevierde Verlichte te komen spelen, want dat is maar een toneelstuk dat vrijwel iedereen kan doorzien.

“De werkelijkheid is slechts een illusie, maar wel een hardnekkige.” - Albert Einstein

Ik spreek niet uit Advaita.
Ik spreek vanuit ervaring ...

Voor mij gaat het niet om:

• een Bron,
• energie,
• eenheid,
• of ‘we zijn allemaal niemand’.

Dat is allemaal inhoud.
En inhoud is precies niet wat wegviel.

Wat wegviel was de eigenaar van alle inhoud.
Meer niet, minder niet.

...

Je hoort in mijn woorden een ‘toneelstuk’,
maar een toneelstuk veronderstelt een acteur.

Voor mij was precies dát nu net wat verdween.

En wat daarna overbleef is heel eenvoudig:
leven zonder iemand die het claimt,
zonder iemand die het verdedigt,
zonder iemand die het wil overtuigen.

Dat is geen leer.
Geen filosofie.
Geen doctrine.
En ook geen verhevenheid.

Het is de afwezigheid van degene die iets zou moeten zijn.