Hi Steve,
Er is veel over te zeggen wat je schrijft, maar ik ga het anders doen. Ik wil graag meer tot de kern komen van wat mij hierbij bezig houdt:
Ik kan niet zeggen dat ik zelf het doel van het heilige leven ervaar als een soort volledig en definitief einde van lijden. Ik beleef het zelf meer als een ontplooiing van het potentieel aan goedheid, aan liefde, het edele. Dat bevrijden zeg maar. Dat klinkt ook meteen weer zo hoogdravend maar voor mij zit dit beslist niet in de sfeer van nog meer eigenwaan.
Eigenlijk ervaar ik het ook als het enige veilige, heb ik vastgesteld.
Voor mij hoeft dit ook niet perse te betekenen dat ik onvrede, ontevredenheid, boosheid, wensen en verlangen moet wegnemen.
Ik merk dat het idee van een eindeloos samsara en kringloop van lijden waar je aan moet zien te ontsnappen, voor mij niet echt leeft. Eigenlijk helemaal niet. Misschien is dat wel heel dom en dwaas maar ik kan er niet omheen. Maar ook het idee dat je lijden-vrij kan worden, vind ik niet eens heel erg belangrijk. Eigenlijk gaat mijn hart niet zozeer uit naar lijden en diens totale beëindiging voor mezelf. Ook de afwezigheid van toe-eigening leeft niet echt voor me, hooguit als dit liefde en goedheid meer ruimte geeft, maar niet als doel om niet meer te lijden.
Ik geloof ook dat het de Boeddha wel degelijk ging om meer dan het einde van lijden, namelijk vooral om het edele. Ik zie dat edele ook als een natuurlijk niet aangeleerd gevoel voor goedheid en liefde.
Het streven naar Bevrijding is heel erg gereduceerd tot een soort missie/taak om al het lijden te eindigen. Alsof dat een doel op zich is. Ik geloof dat dit zelfs niet echt in het leven van de Boeddha speelde. Mijn keuze. Naar mijn mening is het streven naar bevrijding meer een missie, taak om iets wat edel is, goedheid en liefde, alle ruimte te geven. Daar recht aan doen.
Het is eigenlijk meer een roeping, vind ik. Het kan best zijn dat ik zo erg afdwaal van wat de sutta's beschrijven maar ik kies er toch voor.
Het aparte vind ik dat de Pali overlevering een Boeddha presenteert die niet zo bewust lijkt dat zijn hele leven een roeping was. De manier waarop hij zou hebben onderwijzen ook niet.
Maar ik ben er van overtuigd dat de Boeddha altijd een gevoel heeft gehad, een gnosis, van het edele. Dit heeft hem doorheen alles geleid volgens mij. Het edele was zijn leraar, zijn onvermijdelijke bestemming ook. Omdat hij edele eerde zag en wist hij ook wat de taak was. Wat te doen en laten.
Het gaat toch om het edele.
Hoe wijs mensen zich ook voelen met hun inzicht in het anicca, dukkha en anatta karakter van alle belevingen. Hoe goed inzicht ook helpt om niet te lijden onder Ziekte, aftakeling, en dood, verlies etc. Hoe rijk we ons ook rekenen met onze mystieke en esoterische ervaringen, ontdekkingen, inzichten, wijsheid, het is allemaal ergens nog armoede als het niet het edele ontbloot.
Het is best wel apart dat de Pali Boeddha wordt geportretteerd als een soort rekenmeester in lijden en de beeidiging van lijden. Een kenner op dit vlak. Alsof alleen lijden hem interesseerde en bijvoorbeeld geen gevoel had voor het edele. Alsof hij volledig ontdaan was van gnosis, van gevoel voor het edele, en dat pas bij zijn ontwaken kreeg ofzo. Dat is een absurd portret volgens mij.
Het edele heeft hem naar mijn smaak altijd geleid. Dat de Boeddha als het ware wordt geportretteerd als iemand zonder meester, zonder leiding, een ultiem rationeel iemand, heel calculerend over wat lijden veroorzaakt en eindigt, een strateeg, en ook alles zijn eigen verdienste was, vind ik ook maar raar.
Het kan ook zo zijn dat ik toch meer een gods-dienstige orientatie heb dan een boeddhistische.
Inmiddels is het in ieder geval wel zover dat veel boeddhisten die ik spreek alleen nog maar een missie hebben, een taak voor zichzelf zien, om lijden te beëindigen. Alsof het niet meer meespeelt om het edele te ontbloten of bevrijden. "Als ik maar niet lijd". Ik vind dat wel wat triest.
Overigens geloof ik ook dat het soort liefde van het edele niet metta is.
- 1 ik geloof niet dat zoveel boeddhisten enkel een taak voor zichzelf zien om lijden te beëindigen.
- 2 Zich proberen te bevrijden van een noodsituatie lijkt me alleszins ook een legitieme doelstelling. Maar ik zie niet dat mensen in het algemeen, ik zeg 75% van de mensen, enkel bezig zijn om hoofdzakelijk hun eigen lijden te beëindigen. Niet mensen in het algemeen, en ook niet boeddhisten in het algemeen.
- 3 Een conclusie die je kunt maken is dat de bevrijding van lijden enkel via het edele, via het heilige kan verlopen.
Zelfs al zou je consequent het pad "beëindiging van lijden, enkel voor jezelf" zou volgen, dan nog zou je op een bepaald moment bij het edele, het heilige uitkomen.
Want ten dele is het lijden een gevolg van hebzucht en egoïsme. Wil je dus minder lijden, dan kom je toch in confrontatie met je hebzucht en egoïsme. En als je daar in blijft hangen, dan is je missie "beëindiging van lijden, enkel voor jezelf" toch ook niet zo effectief.
-4 Blijkbaar heb je het moeilijk met het begrip "beëindiging van lijden", het lijkt me zelfs voor een stuk een verheerlijking. ik lees het als : "Ja, in lijden blijven hangen is edel, is heilig".
Wat dit echter tegenspreekt is het automatische karakter, het gebrek aan vrijheid.
Kies jij echt voor lijden, omdat je buurman je tegenspreekt ? Of als iemand anders een andere opinie heeft dan jij ?
Ben je echt zo vrij, als je op basis van vooringenomenheid, of gebrek aan inzicht, je boos maakt ?
Tussen de lijntjes lijkt het alsof je probeert te zeggen dat kiezen voor lijden een vrije keuze is, dat zie ik niet. Ik zie juist dat het op basis van automatismen gebeurd.
Lijdensreflexen waarvan aan de basis blinde processen liggen. (onwetenheid).
waarvan het heilige, het edele je vrij van maakt. Symbolisch vrij van het kwaad.
Terwijl je tekst : uitstraalt "ik wil niet vrij worden van het kwaad". ik voel me ermee verbonden, mijn hart is er vol van.
En ik volg mijn hart.
En boeddhisme zegt : zoek je toevlucht tot de dharma, heb vertrouwen in de Dharma.
Wat je kunt vertalen als, het verhevene, het edele, het heilige, het wijze.
Voor een stuk is dat een slogan, maar naarmate men meer levensinzichten opdoet, kan een mens dit omarmen als een waardevolle waarheid.
Wil dit zeggen dat men plots kennis heeft ?
Neen, het is een stap in de richting van vrijheid.
Ik heb daarnet een mens in elkaar geklopt om ie boos naar mij keek.
Kijk niet zo boos naar mij, riep ik hem toe.
Uiteindelijk bleef hij stil op de grond liggen.
Zie je wat je gedaan hebt met zo boos naar mij te kijken, zei ik hem.
"Ik keek niet boos, ik ben verdrietig, mijn vrouw is net overleden. "
Ik klopte nog eens op zijn gezicht, eikel riep ik, kon je dat niet eerder zeggen.
Je hebt geluk dat ik boeddhist ben. Een ander had zich ook nog eens boos op jou gemaakt.