Kalmte en Vrede

[lang kwaat]

Ik denk dat er wel verschil is.

Kalmte komt tot stand wanneer lichaam en geest als het ware tijdelijk tot rust komen. Als de modder in het roerige water kan bezinken. Zo ontstaat ook helderheid en kalmte van geest als 'het modder' in onszelf tijdelijk zakt.

Vrede is meer iets van het hart. Vrede heeft te maken met helemaal als persoon afkoelen, met het afnemen van de druk en lading in jezelf. De lading die iets voor je heeft. De druk waaronder je komt te staan. Vrede komt van de combi kalmte en inzicht. Vrede komt van het soort inzicht dat de lading bij wat je ziet, hoort, voelt en kent, vermindert en wegneemt. Het vereist dat je zaken anders gaat zien, je er anders toe gaat verhouden, met minder gretigheid, fanatisme, vuur, drift. Nuchterder. Afgekoeld.

Ik geloof zelf dat je niet teveel moet verwachten van zitmeditatie (volgen van adem) alleen. Dat kan wel kalmte brengen maar het leidt denk ik maar zelden echt tot een soort structurele verandering in de vorm van echt afkoelen, ontnuchteren, minder lading. Terwijl, zonder die verandering, merk je ook geen progressie. Je merkt dan niet dat je vrediger wordt.

Ik weet dat heel wat mensen wachten op een soort allesbeslissende ervaring, incident, doorbraak. Ik denk ook dat dit een valkuil is. Volgens mij kun je het beste onderzoeken en zien wat je hier en nu zo onder druk zet. Wat hier en nu zoveel lading brengt en daarop anticiperen. Het werkelijke oefenmateriaal is wat zich hier en nu aandient. Daar kun je van leren. Daar kun je lading wegnemen door die zaken anders te gaan zien. Dat vraagt niet om de openbaring van het Absolute etc.

Het zuiveren van het hart ben ik meer gaan zien als een diepere zuivering dan de geest. Het hart is zeg maar de opslagplaats van allerlei lurkende neigingen (7 anusaya, 4 asava). Een soort potentieel aan energie en lading . En het is de geest die dit ervaart als het vrijkomt. Met de vermogens van de geest (mindfulness, initiatief, vertrouwen, concentratie en wijsheid) zuiveren we als het ware het hart, dat potentieel aan energie en lading in ons dat kan vrijkomen. Als dat potentieel verdwenen is niet zozeer onze energie verdwenen maar eerder de drift en lading die bij ons is. Het hart is nu vrij van corrupties, en is geen wildernis meer.

We zuiveren niet het hoofd. Het hoofd kan best kalm en helder zijn maar het hart nog een vulkaan, klaar om elk moment uit te barsten.

Om het hart te zuiveren 'moeten' we echt werk maken van zaken die we hier en nu beleven, anders te gaan zien. Dat vergt geen openbaring van het Absolute.
Het vergt wel de erkenning dat er veel drift, lading bij ons is en we zaken hier en nu vaak op een beladen manier ervaren. Dat we daar onder lijden.
Die lading komt echt uit onszelf. Het vergt een actieve inzet hierin een verschuiving te weeg te brengen, want niemand anders kan dit voor ons doen.

Als we echt willen arriveren bij de vrede van Nibbana moeten we volgens mij ook de geest nooit zo toepassen dat het welke bezoedeling dan ook vergoeilijkt/rechtvaardigt.
Als we gaan vinden dat haat, eigendunk, agressie, jaloezie, hebzucht etc. best wel ergens goed voor is, dan ga je natuurlijk dat potentieel in het hart ook nooit doen afzwakken en wegnemen.
Ik geloof nu dat dit ook de betekenis is van ayoniso manasikara.  Al die manieren van toepassing van geest die eigenlijk het ontstaan en blijven bestaan van bezoedelingen rechtvaardigt, zijn een obstakel om de stroom te betreden. Je 'moet'deze toepassing van geest niet toestaan. Voorbeeld: iemand kan denken...zonder begeerte ben ik geen echt mens meer....je kunt wel nagaan dat zulke toepassing van geest nooit richting vrede gaat. MN2 geeft aan: eigenlijk moet je alleen maar de geest zo toepassen dat je gericht bent op lijden, de oorzaak , het einde en de weg.

Ik ben gaan zien dat van alles dit misschien wel het aller moeilijkst is omdat je als mens ook allerlei idealistische veren hebt en zeker niet alleen maar gericht bent op vrede. Hoe vaak vergoelijk je wel niet je eigen onvrede, aangedaanheid, ergernissen etc? Het valt helemaal niet mee om de geest alleen maar zo toe te passen dat alle bezoedelingen eindigen en dat je werkelijk op dat Pad komt, de stroom intreedt en een vrucht realiseert. Yoniso mana sikara is vereiste.

Het is best raar hoe we toch vaak ook maar een vijand en niet bepaald een vriend en licht zijn voor onszelf. Niet bepaald liefdevol ook naar onszelf toe. Niet liefdevol in het altijd maar weer goedpraten/rechtpraten/rechtvaardigen van onze eigen drift, agressie, woeden, hebzucht, eigenwaan waaronder we zelf notabene lijden. Het is toch ergens maar raar allemaal. Raar maar waar.

[ervaringsgetuige]

Het is best raar hoe we toch vaak ook maar een vijand en niet bepaald een vriend en licht zijn voor onszelf. Niet bepaald liefdevol ook naar onszelf toe. Niet liefdevol in het altijd maar weer goedpraten/rechtpraten/rechtvaardigen van onze eigen drift, agressie, woeden, hebzucht, eigenwaan waaronder we zelf notabene lijden. Het is toch ergens maar raar allemaal. Raar maar waar.

Zo raar is dat niet als je weet dat er nogal wat mensen geboren worden met een gevoel van niet welkom te zijn.
"ik ben niet geaard" is dan een andere uitdrukkingswijze voor 'ik mag er niet zijn'.

[ervaringsgetuige]

'Er is absoluut niets wat ik hoef te doen, behalve me overgeven' klinkt makkelijk natuurlijk, dat is het ook in wezen, maar niet voor het verstand (ego), want dat wil alles onder controle houden en aanvaarding van wat is, is zowat het laatste waartoe het bereid is, meestal is het dat gewoonweg niet, maar wordt het ertoe gedwongen zodra je tijd gekomen is om te ontwaken door quasi ondraaglijk lijden.

Ontelbare spirituele leraren hebben al uitgelegd wat de betekenis van overgave is, zo ook Eckhart Tolle. Zie...

         10. De betekenis van overgave
          
          
Aanvaarding van het Nu


Vraagsteller: Je hebt een paar keer het woord ‘overgave’ laten vallen. Ik ben niet echt weg van dat idee. Het klinkt nogal fatalistisch. Als we de dingen altijd nemen zoals ze zijn, spannen we ons niet in om voor verbetering te zorgen. Het lijkt me toe dat het er bij vooruitgang, zowel in ons persoonlijke leven als collectief, vooral om gaat dat we de beperkingen van het heden niet accepteren maar ernaar streven die te overwinnen en iets beters te maken. Als we dat niet hadden gedaan, zouden we nu nog in holen wonen. Hoe verzoen je overgave met dingen veranderen en ervoor zorgen dat er iets gebeurt?


Eckhart Tolle: Voor sommige mensen heeft overgave misschien een negatieve gevoelswaarde, ze denken dan aan nederlaag, opgeven, de uitdagingen van het leven niet aankunnen, lusteloos worden, enzovoort. Werkelijke overgave is echter iets volkomen anders. Het betekent niet dat je je passief schikt in elke situatie waar je in belandt. Het betekent ook niet dat je geen plannen meer maakt of geen positieve actie onderneemt.


   Overgave is de eenvoudige maar tegelijk diepe wijsheid van meegeven met in plaats van je verzetten tegen de stroom van het leven. De enige plek waar je de stroom van het leven kunt ervaren, is het Nu, dus overgave betekent dat je het huidige moment onvoorwaardelijk en zonder voorbehoud accepteert. Het houdt in dat je innerlijk verzet tegen wat is laat varen. Innerlijk verzet is nee zeggen tegen wat is, door een mentaal oordeel en door emotionele negativiteit. Het wordt vooral duidelijk als ‘het misgaat’, wat wil zeggen dat er een kloof is tussen de eisen of starre verwachtingen van je verstand en wat is. Dat is de kloof van de pijn. Als je hier al wat langer bent, weet je wel dat het heel vaak ‘misgaat’. Maar juist op zulke momenten moet je overgave beoefenen als je pijn en verdriet uit je leven wilt bannen. Aanvaarding van wat is bevrijdt je onmiddellijk van de identificatie met je verstand en brengt je dus weer in contact met Zijn. Verzet is het verstand.
         
Overgave is een zuiver innerlijk verschijnsel. Het betekent niet dat je op het uiterlijke niveau niet in actie komt om de situatie te veranderen. Eigenlijk hoef je niet eens de hele situatie te aanvaarden wanneer je je overgeeft, alleen maar het kleine deel ervan dat het Nu heet.
         
Als je bijvoorbeeld ergens vastzit in de modder, zeg je niet: ‘Goed, ik berust erin dat ik vastzit in de modder.’ Berusting is niet hetzelfde als overgave. Je hoeft een onwenselijke of onprettige levenssituatie niet te aanvaarden. Ook hoef je jezelf niet voor de gek te houden door te zeggen dat er niets mis is met vastzitten in de modder. Nee. Je realiseert je volkomen dat je eruit wilt komen. Dan concentreer je je aandacht helemaal op het huidige moment, zonder daar een etiket op te plakken. Dat betekent dat je het Nu niet veroordeelt. Daarom is er ook geen verzet, geen emotionele negativiteit. Je aanvaardt de ‘isheid’ van de situatie. Dan kom je in actie en doe je alles wat in je vermogen ligt om uit de modder te komen. Dat is wat ik positieve actie noem. Het is veel effectiever dan negatieve actie, die voortkomt uit woede, wanhoop of frustratie. Zolang je het gewenste resultaat niet bereikt, blijf je overgave beoefenen door het huidige moment geen etiket op te plakken.
         
Laat me een visuele analogie geven om dit te verduidelijken. Je loopt ’s avonds laat in de dichte mist op een pad. Maar je hebt een sterke zaklantaarn bij je die door de mist snijdt en een smalle, verlichte ruimte voor je maakt. De mist is je levenssituatie, waar heden en verleden deel van uitmaken; het licht van je zaklantaarn is je bewuste aanwezigheid; de lichte ruimte voor je is het Nu.
         
Als je je niet overgeeft, verhardt dat je psychische vorm, de schil van het ego, en het schept zo een sterk gevoel van afgesneden-zijn. Je gaat de wereld om je heen en vooral de mensen als bedreigend zien. Er komt een onbewuste drang bij je op om anderen door je veroordeling te vernietigen, maar ook de behoefte om te wedijveren en te heersen. Zelfs de natuur wordt je vijand en angst bepaalt je waarneming en je interpretatie van wat je ziet. De geestesziekte paranoia is slechts een iets acutere vorm van deze normale maar disfunctionele bewustzijnstoestand.
         
Niet alleen je psychische vorm wordt door dat verzet hard en star, ook je stoffelijke vorm, je lichaam. Er komt spanning op in verschillende delen van je lichaam en je hele lichaam trekt zich samen. De onbelemmerde stroom van levensenergie door je lichaam, van levensbelang voor een gezond functioneren daarvan, wordt ernstig beperkt. Lichaamswerk en bepaalde vormen van lichaamstherapie kunnen deze stroom helpen herstellen, maar als je in het dagelijks leven geen overgave beoefent, kan zoiets alleen tijdelijke verlichting van de symptomen geven omdat de oorzaak – het patroon van verzet – niet opgelost is.


Er zit iets in je dat niet beïnvloed wordt door de voorbijgaande omstandigheden waaruit je levenssituatie bestaat, en alleen door overgave krijg je daar toegang toe. Het is je leven, je Zijn zelf, dat buiten je bestaat in het tijdloze gebied van het heden. Het vinden van dit leven is ‘het enige wat je nodig hebt’ waar Jezus over sprak.


Uittreksel van: Eckhart Tolle. 'De kracht van het nu'.
(© Oorspronkelijke uitgave 1997, 199)