In de spiritualiteit is er vaak het idee van een pad: ik ben hier (onwetend, onvolmaakt) en wat ik zoek is daar (verlichting, God, vrede). Franciscus trekt daar een streep doorheen. Hij stelt dat de drang om te zoeken, de nieuwsgierigheid en het bewustzijn dat de vraag stelt, in essentie hetzelfde is als de bestemming. Het is het Bewustzijn dat zichzelf probeert te herkennen doorheen de menselijke vorm.
De drang om te zoeken komt denk ik voort uit de biologisch of evolutionaire nood aan geruststelling, die al bij de geboorte oersterk is.
We voelen ons niet echt gerust.
Er lijkt een soort ongerustheid die zich op allerlei manieren vertakt en uit.
Ongerust, worden we zoekende. Gaan die ongerustheid willen bestrijden want het is naar.
Als baby moet dit van anderen komen. Ouder geworden vinden we zelf meer manieren om ons gerust te stellen.
Het zoeken hoeft denk ik niet echt in een religieuze hoek geplaatst te worden. De ene neigt meer om geruststelling te zoeken in spullen, in drank en drugs of veel eten. Anderen zoeken geruststelling in relaties en het gevoel krijgen dat anderen je waarderen. Of in gewoonten en rituelen. Een ander zoekt geruststelling in leren, weten, in kennis opdoen over de wereld en zichzelf en anderen. Uiteindelijk dient het hetzelfde volgens mij: geruststelling.
In de regel komen we denk ik niet veel verder dan ongerustheid
bestrijden. Dat is naar mijn smaak de hele onderliggende structuur van zoeken en hechten.
Ik denk ook niet dat dit pas allemaal start als we een duidelijk zelf-besef krijgen. Nee, een baby zoekt al naar geruststelling en heeft dit echt heel hard nodig ook om te overleven.
Maar met pijnlijke ervaringen, met wonden, littekens, kwetsuren, trauma's die opdoen, wordt dat zoeken naar geruststelling wel steeds heviger.
Mensen lijken soms ook erfelijk belast met een sterke ongerustheid.
Ongerustheid ervaar ik als een nogal wezenlijk aspect in mijn leven. Zelfs als er eigenlijk geen directe aanleiding voor is, kan er toch ongerustheid zijn, is mijn ervaring.
Dit gevoel van ongerustheid brengt een zoektocht op gang. Naar aangename zaken die ons even kalmeren bijvoorbeeld. Of we stellen ons gerust met het idee dat de dood het einde is van ons lijden en ellende. Of we stellen ons voor dat er na de dood eeuwig geluk volgt voor ons in een hemel, verzoent met dierbaren oid. Het werkt kalmerend. Geruststellend.
Ik vind het wel goed om te zien dat het zo werkt. Dat er een verschil is tussen je echt niet meer ongerust voelen, omdat de oorzaak er van weg is, EN je geruststellen door dit en dat. Dat laatste is volgens mij wel gewoon menselijk, ook niet slecht vind ik. Ik heb het idee dat het zoeken diep biologisch is en alles te maken heeft met de ongerustheid die al meteen aanwezig is als we ter wereld komen.
Ook spiritualiteit kun je volgens mij wel plaatsen in dit kader van hoe we zoeken naar geruststelling: 'Ik ben God en Eeuwig', 'Ik ben het Absolute', 'alles wat ik niet ben kan vergaan maar niet wat ik ben'...'Ik ben niet Worden maar Zijn'....'Dat Ene dat Ik ben, vergaat niet'..."Ik ben de kosmos'....'Ik ben een gewaarzijn wat niet gegrepen kan worden'...etc.
Vele soorten identiteitsvisies. Iets verstrekkender dan 'Ik ben dit lichaam' en 'Ik ben gevoelens, emoties', etc. maar wezenlijk anders? Ik denk het niet. Ze stellen gerust. Althans dat lijkt de bedoeling.