Op alle vragen een antwoord
Als het om de Dhamma gaat, betekent begoocheling volgens mij niet dat je duizenden vragen hebt en geen antwoorden. Ik denk ook dat de Boeddha heus niet antwoord had op alle vragen. Je hoeft niet wetend te zijn op alle vlakken.
Zien van de Dhamma
Als het om het zien van de Dhamma gaat, gaat het er volgens mij gewoon om dat je ziet en begrijpt dat er in jezelf de neiging is om vast te klampen aan zaken. Je redding, heil, toevlucht, geluk, vrede zoeken in iets en dat najagend. Kan van alles zijn. Ook teksten. Steeds maar weer, en merken dat de honger niet eindigt.
De geest van verslaving.
Je bent wat mij betreft niet meer helemaal begoocheld als je dit ziet en begrijpt dat deze manier niet de weg is naar vrede, bescherming, heil.
Geduld
Maar ook al zie je het vastklampen en najagen van zaken als vruchteloos, als iets wat lijden niet beeindigt, je bent er natuurlijk niet meteen vrij van. Het is een geleidelijk gebeuren volgens de overlevering. Dus je moet ook niet denken dat je er meteen vrij van bent.
Hier en nu zichtbaar
De kunst lijkt me dat we van de Dhamma niet iets verborgens maken, iets waarvan de betekenis voor ons nu heel diep verborgen is en duister, alleen bij ingewijden bekend maar niet bij ons. Iets wat wij niet kunnen zien. Want dan blijf je natuurlijk altijd maar onzeker en vol vragen. Hoe kan die Dhamma hier en nu vruchtbaar zijn die diep verborgen is en eigenlijk duister en onbekend aan onszelf?
Eenvoud
De kunst lijkt me dat we de zaken eenvoudig houden. Direct te zien en begrijpen Dhamma.
Afhankelijkheid
De eenvoud zit hem er in dat het niet moeilijk is om in te zien dat gehechtheid nooit de weg naar vrede kan zijn maar je alleen maar banger en onzekerder maakt, want waar je aan hecht dat verandert, is instabiel en eindigt ook weer. Hoe meer je van iets afhankelijk wordt, hoe meer dat op je gaat drukken. Het zorgt niet voor vrede maar angst en rusteloosheid.
Veranderlijkheid
Het is niet moeilijk te begrijpen dat als je je lichaam steeds op dezelfde manier wilt houden, gezond, sterk, dit niet gaat werken. Je moet je nou eenmaal neerleggen bij veranderlijkheid. Als je dat niet kunt, zie je dan niet hoe je onder die verlangens lijdt? Zo ook met het mentale. Met gevoelens, met stemmingen, mentale staten. Ook het mentale domein kun je niet bevriezen. Je kunt dat wel willen, maar het gaat niet werken. Het is nou eenmaal veranderlijk.
In controle?
Het is niet moeilijk in te zien dat de wens om alles naar je zin te handhaven, lichaam en geest, niet gaat werken, niet innerlijk, niet uiterlijk.
Het is niet moeilijk in te zien dat het zelfs de oorzaak van mentaal lijden is. Je raakt constant aangedaan omdat zaken niet gaan en bestaan zoals je wilt.
Ben je echt zo'n baas in je eigen huis? Ben je echt zo 'in control'?
Onbekende Dhamma beoefenen?
Tuurlijk zijn er wel diepere zaken te ontdekken maar hoe kun je daar nu op een praktische manier mee werken? Hoe kun je de Dhamma beoefenen als je zelf vindt dat die betekenis voor je verborgen is en alleen bij anderen bekend? Hoe kun je een onbekende Dhamma beoefenen? Wat doe je dan? Waar ben je dan mee bezig?
Vier Edele Waarheden
Het lijden zien, de oorzaak, de beeindiging en de weg, dat is het. Als we er vanuit gaan dat dit allemaal esoterisch is en diep verborgen voor domoren als ons, ja, dan diskwalificeren we gewoon onszelf.
Beoefening van de zichtbaar geworden Dhamma
De Dhamma beoefenen betekent vooral die begeerte gedreven zoektocht in jezelf zien die berust op de onwetendheid, de begoocheling, dat dit heil, vrede, blijvend geluk zal brengen. Elk moment dat die begeerte hier en nu ontstaat zien en loslaten. Niet langer voeden. Deze langzaam maar zeker opgeven, wetend dat de belofte die er achter zit, van heil, van welzijn, bescherming, een verkeerde visie is. Naar beste kunnen, met vallen en opstaan.
Mag het?
Mag het zo eenvoudig zijn? Is dit niet diepzinnig genoeg? Doet dit geen recht aan de Drie Juwelen? Moet het gaan over het gezicht voor onze geboorte, het absolute, een ongeboren gewaarzijn, de oerstaat, de grondeloze grond, de allesdoordringende leegte?
Is het niet zo dat dit ons allemaal alleen maar onzeker maakt? Allemaal dingen die we niet kennen. Een eindeloze woordenbrei over al die zaken, die ons alsmaar het idee geven dat we nog niks weten van de Dhamma. Dat de Dhamma voor ingewijden is, en niet bij ons bekend. Is dat zo?
