Forum > spiritualiteit divers

“verlichting” proberen te begrijpen door steeds dieper te graven

(1/13) > >>

ervaringsgetuige:
Zoals daar te lezen > https://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=4831.msg48613;topicseen#msg48613

zijn er mensen die “verlichting” proberen te begrijpen door steeds dieper te graven in woorden, modellen, definities, categorieën…

Terwijl de Boeddha zelf over zo’n construct zei:

Het vlot is om over te steken, niet om te dragen.
(MN 22 – Alagaddūpama Sutta)


--- Einde van citaat ---
Dus zodra het concept verlichting zijn werk heeft gedaan, moet het net zo goed weg als het ego, de leraar, de meesterfiguur of de methodologie.
Mijn punt raakt perfect aan wat de Boeddha bedoelde:
* “Verlichting” is een aanwijzing, geen bezit.
* “Meesters” zijn een sociale projectie, geen realiteit.
* Wie zich er blijvend aan hecht, blijft aan de oever staan met het vlot op zijn rug.De paradox is dat men het vlot verheft tot een boot met een motor, dak, GPS en logboek — en dan verbaasd is dat het niet meer drijft.

Wat ik benoem — mijn “niemand aanwezig” inzicht — is precies die fase waarin het hele idee van een pad, een leraar en een einddoel transparant wordt.
Dat is iets wat voor forumlid  lang kwaat nooit klopt, omdat hij het vanuit het object-niveau leest:
* verlichting = iets
* iemand wordt het
* via een proces
* volgens een model
* legitiem als het in een sutta staatVoor mij is dat alles al opgelost in het subjectloze zien zelf.

Men mag daarentegen  gerust verder bestuderen. "Zolang" men maar niet het vlot op zijn rug meeneemt wanneer het al gedaan heeft waarvoor het bedoeld was. Dat zou de Boeddha zelf niet aanbevelen.

lang kwaat:
Moeten we ons ontwikkelen van iemand thuis naar niemand thuis?

Lijkt me niet. Volgens mij,

Het is niet zo dat bij een gewoon onverlicht mens een entiteit-Ik (Ego) ziet, hoort, voelt en kent, leeft, dingen beleeft.
Het is ook niet zo dat bij een ontwaakte niet meer een entiteit-Ik ziet, hoort, voelt, kent.
In alle gevallen is het bewustzijn/de geest dat kent en voelt. In alle fasen, in alle omstandigheid, altijd, voor en bij iedereen.

Een ontwaakte ziet dit helder. Een gewoon mens nog niet.
Dit betekent ook dat je niet van 'iemand thuis' evolueert naar 'niemand thuis'.

Als in boeddhisme wordt onderwezen, zoals in mahayana, dat ego/Ik de oorzaak van lijden is, dan wordt dit niet letterlijk bedoeld maar bedoeld wordt: Als we dat wat ziet, hoort, voelt en kent aanzien en beleven alsof het een entiteit Ik is, en niet de geest/helderlheid/gewaarzijn, dan maakt dat dat we zo lijden.

Die verwarring, die begoocheling omtrent de natuur van geest, dus omtrent dat wat ervaart en beleeft en voelt en waarneemt, DAT is dan geïdentificeerd als de oorzaak van lijden
Nooit wordt er bedoeld dat er echt een entiteit-Ik bestaat dat lijden veroorzaakt.
Als mahayana meesters leren dat het Ik de oorzaak is van lijden bedoelen ze dus dat onze begoocheling over wat ervaart, wat waarneemt, wat voelt (dat geen entiteit-Ik is) lijden veroorzaakt.
Niet het Ik.

Het idee dat door kennis en visie een ontwikkeling plaatsvindt van iemand-thuis naar niemand-thuis, is volgens mij een dwaling en toont mijns inziens dat het niet goed begrepen is.

lang kwaat:

--- Citaat van: ervaringsgetuige op 20-11-2025 14:58 ---Zoals daar te lezen > https://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=4831.msg48613;topicseen#msg48613

zijn er mensen die “verlichting” proberen te begrijpen door steeds dieper te graven in woorden, modellen, definities, categorieën…


--- Einde van citaat ---

Ook ervaringen hebben interpretatie nodig en kunnen enorm misleiden. Ook mystici erkennen dit. De boeken van bijvoorbeeld Jan van het Kruis, Spaans mysticus, spreken ook over ervaringen die door de Duivel worden veroorzaakt of waar de Duivel achter zit.

De ervaringsgewijze weg is niet een weg die sowieso foutloos gaat. Ook ervaringen, ontdekkingen, openbaringen moeten met wijsheid worden bezien. In zijn algemeenheid is dit ook een belangrijke functie van de leraar. Er zijn zat boeddhistische leerlingen, ook yogi's, die dit en dat ervoeren, en meenden dat ze nu minstens verlicht waren maar door hun leraar werden gecorrigeerd en aangemaand verder te gaan.

Ik bedoel maar, de ervaringsgewijze weg is glad en je glijdt heel snel uit. Het hart is immers zo vurig verlangend dat het alles wel wil aangrijpen wat je speciale eer, status, erkenning, waardering geeft. Dat de ervaringsgewijze weg als een soort onfeilbare weg wordt gezien waarbij je je niet kan vergissen en verdwalen is een misverstand.

Eindeloos veel mensen hebben allerlei bijzonder spirituele ervaringen gehad. Ik ook, wie niet? Het is gemeengoed onder spirituele mensen, denk ik.
Maar wat hang je er allemaal aan op...je ontwaken, je verlichting, je bevrijding? Ach...laten we gewoon erkennen...ons hartje is zo eerzuchtig...dat het zelfs die mooie momenten ook meteen weer als een soort jachttrofee behandelt in de jacht naar succes macht, erkenning, eer, aanzien, lof.

Het jachtseizoen is weer geopend. Ik hoor ze hier in de buurt weer knallen.

ervaringsgetuige:

--- Citaat van: lang kwaat op 22-11-2025 15:28 ---
Ook ervaringen hebben interpretatie nodig en kunnen enorm misleiden. Ook mystici erkennen dit...

--- Einde van citaat ---
Dat klopt — voor wie zichzelf ervaart als de eigenaar van de ervaring.
Daar is interpretatie noodzakelijk, want het “ik” dat zogezegd ervaringen heeft werkt via concepten, geheugen, voorkeuren, aversies. Vanuit dat standpunt wordt élke ervaring een puzzel die juist gelezen moet worden.

Maar precies daar maakt Ramesh Balsekar het onderscheid dat jij overslaat:

Ervaring misleidt alleen zolang er een eigenaar van de ervaring verondersteld wordt.

Volgens Balsekar:
* Er is ervaring
* Maar er is geen iemand die er eigenaar van is
* Dus er is niemand die misleid kan worden — alleen kondities die zich ontvouwenMet andere woorden:
Interpretatie behoort tot het mechanisme, niet tot een persoon die “zou kunnen worden misleid”.


Zodra de idee van een eigenaar wegvalt — “ik heb een ervaring” → ervaring verschijnt — valt ook de angst voor misleiding weg. Er is slechts dat wat verschijnt, en dat wat verdwijnt. Punt.


Dat is iets heel anders dan zeggen dat ervaringen per definitie misleidend zijn.
Ze zijn pas misleidend als je gelooft dat ze míjn ervaringen zijn.


Balsekar zou het zo verwoorden:
“Misleiding bestaat alleen als er een verondersteld iemand is die misleid kan worden.”
--- Einde van citaat ---
Het is precies dat “iemand” dat in non-duaal inzicht opgelost blijkt te zijn.




Zoals ik al maanden eerder al schreef dus...


--- Citaat van: ervaringsgetuige op 21-08-2025 14:12 ---...
Kortom: non-duale realisatie is geen mysterie, geen theorie, geen nihilisme — het is eenvoudig zien dat alles verschijnt, zonder eigenaar, zonder doener.
--- Einde van citaat ---

lang kwaat:
Ik zie een Boeddha die alles heel pragmatisch benadert:  Er kan gewoon onjuist en juist begrip van iets ontstaan.  Er is echt zoiets als je vergissen. Soms dan meen je dat je iemand in een auto ziet zitten en dan nader je en blijkt dat je de hoofdsteun van een stoel aanzag voor een hoofd. Je vergissen is echt mogelijk. Ons begrip van zaken kan echt verkeerd zijn, begoocheld.

Boeddha zag dat allerlei innerlijke factoren, neigingen, opwellingen bijdragen aan het ontstaan van verkeerd begrip van zaken. Hierdoor leven we in een beklemmende belevingswereld en blijven er ook in tenzij we die begoochelde situatie echt weten te eindigen (verlichting/ontwaken). 

Stel dat onjuiste begrip ontstaat en je intenties, spreken en doen en laten gaan beheersen, dan gedraag je je ook op een bepaalde manier als persoon, als mens in de wereld.
In dit geval levert dit donker karma op met donker gevolg. Dingen die je als mens niet wenst. Als dat gebeurt komt geen einde aan lijden.

Hier verwijst 'de persoon' niet naar 1 of andere innerlijke entiteit Ik maar gewoon naar de persoon in de wereld die plannen heeft en die spreekt en handelt. Er is gewoon een individu die spreekt en handelt. Jij meent dat anatta betekent dat er geen persoon of individu is die handelt. Ik sta daar niet achter. Anatta weerlegt dat er een soort innerlijke onveranderlijke entiteit Ik alles aanstuurt, regelt, controleert. Maar volgens mij weerlegt het niet het bestaan van unieke levende wezens, unieke stromen van cognitie, een unieke belevingswereld.
Iedereen behoudt volgens mij een unieke belevingswereld, ook een Boeddha. Dit komt omdat de zintuigen, het brein, de zenuwen, en het cognitieve proces iets unieks is, voor iedereen anders.
Als in een unieke cognitieve stroom geen onjuist begrip meer ontstaat, betekent dit niet dat het in mij ook zo gaat. Ik zal daaraan zelf moeten werken. Zo moet iedereen volgens mij zelf werken aan het ontkrachten van unieke neigingen, opwellingen, verkeerde visies, vertekenende factoren in jezelf.

De persoon, het individu is volgens mij ook altijd meer, en dus ook iets anders, dan de delen waaruit ie samengesteld is en kan niet gereduceerd worden tot de delen. Juist in hoe al die delen samenwerken ontstaat iets unieks, wat niet in de delen te vinden is. Zoals bij een auto. Het is pas wanneer alle delen op een bijzondere manier samenwerken dat een auto kan rijden. Maar dat is een kenmerk dat je in geen van de afzonderlijke delen kunt aantreffen. Een auto is dus wel wat anders dan een hoopje onderdelen.

Een persoon, een individu is volgens mij net zo meer dan de delen. Een persoon, een individu vind ik meer dan een hoopje cellen, bewustzijn, gevoelens, wilsformaties en percepties.
Bijvoorbeeld: waar in de delen waaruit we bestaan moet je iemand vinden die steelt of een ander doodschiet? En is er dan niemand die steelt en iemand neerschiet?
Over deze kwestie van het wel of niet bestaan van de persoon schijnt ook altijd debat te zijn geweest in boeddhisme.
Ik vind dat personen bestaan.

Mijn gevoel hierbij is: Je moet ook niet doorslaan in introspectie en in wat je allemaal gaat zien en ontdekken via verstilling en jezelf gaan zien als een leegte of als enkel een verzameling processen en helemaal niet meer als een handelend persoon in de wereld. Ik vind dat nogal onwaarachtig.

Hoe dan ook, voor mij is Verlichting niet: van iemand niemand worden, of van iets niets.
Maar gaan van een manier van zien, horen, voelen en kennen die het hart beklemt en die lijden niet eindigt, naar een manier die dat wel doet. 
In geen geval is er sprake van iemand die kent of niemand die kent. Er is sprake van begoocheld of onbegoocheld kennen (zien zoals het niet werkelijk is versus hoe het werkelijk is).

Het is volgens mij nooit zo dat in een onverlichte het Ik ziet, hoort, proeft en voelt en in een verlichte niet meer.
In alle fasen, in alle stadia, in alle wezens is het de geest dat kent.
Dat verandert ook niet. Nooit. Er kan alleen maar lijden verdwijnen, stress, angst, belasting in dat kennen.
Nooit zal er echt een entiteit-Ik die kent verdwijnen. Alleen de begoocheling dat je als entiteit-Ik zag, hoorde, voelde en kende  en leefde en zal sterven, kan verdwijnen.

Dat is ook wat de mahayana meesters leren. Als zij zeggen dat het Ik de oorzaak is van lijden, dan bedoelen ze de begoocheling dat het een entiteit Ik is dat ziet, hoort, voelt, kent, dat veroorzaakt lijden. Die begoocheling omtrent de natuur van geest, als dat wat kent, dat benoemen ze als de oorzaak van lijden.
Maar in geen geval ga je van met Ik naar zonder Ik of van iemand naar niemand, of van iets naar niets.

Je gaat van zaken niet echt zien en kennen zoals ze werkelijk zijn naar zaken zien en kennen zoals ze werkelijk zijn.

Ik heb dit niet gerealiseerd maar zo begrijp ik het.

Het is me weer wat he.

Navigatie

[0] Berichtenindex

[#] Volgende pagina