Auteur Topic: Het boeddhisme van Hein Thijssen  (gelezen 220 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde Verzoek
  • *****
  • Berichten: 985
Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Gepost op: 09-04-2020 15:34 »
Beste allen,

Een tijdje geleden heb ik wat geschreven over Hein Thijssen, die in 2003 in het boekje Leeg en bevrijd naar voren kwam met zijn ontwaken. Hij schrijft daarin ook over zijn relatie met het boeddhisme, en daar wou ik het even over hebben, want het is een iets ongewoon.

Hein zegt dat hij een tijdlang op het boeddhisme heeft gestudeerd, maar geen boeddhist is omdat het niet zijn pad was, maar dat het wel heel waardevol voor hem is geweest. Hij zegt ook dat de Boeddha niet zozeer een leer heeft, maar een aantal zeer scherpe observaties heeft gedaan, en dat als je die ter harte kunt nemen, dat je al de commentaren van Oosterse wijsgeren naast je neer kan leggen.

De vier fundamentele observaties: de eerste observatie, wij ervaren het leven als bitter en hard. De tweede observatie, bitterheid en frustratie worden veroorzaakt door het najagen van, het dorsten naar zaken die van voorbijgaande aard zijn en die verslavend werken, gehechtheid kweken en vervolgens vanwege de angst voor verlies, genoemde bitterheid, frustraties, verdriet en spanning veroorzaken. De derde observatie, dit onnatuurlijk streven dat verslaving en gehechtheid veroorzaakt, moet sterven, uitgeblust worden, met andere woorden, losgelaten worden. De vierde observatie, als eenmaal dat onnatuurlijke, die slavernij, dat systeem is uitgeblust en gestorven is, komt de natuur van de mens vrij en kan deze zich harmonisch en op volkomen natuurlijke wijze ontwikkelen, zodat hij vrij en natuurlijk kan handelen. Dit is het einde van alle bitterheid en hardheid, Nirwana.

Hij zegt ook dat de natuurlijke mens leeft in harmonie met de dharma, en eigenlijk niet anders kan, dat de dharma het natuurlijke is. Dat er niet zoiets is als een pad dat een beoefenaar kan bewandelen, maar een staat waarin de succesvolle beoefenaar terecht komt die word beschreven in het ‘achtvoudige pad’. Ook zegt hij dat deugden beoefenen fundamenteel zinloos is met betrekking tot het bereiken van ontwaken, en dat het iets gekunstelds is, iets artificieels.

Ik vond het een heel markant hoofdstukje van het boekje, het is maar kort maar verkondigt toch een heel andere visie op het boeddhisme dan het gewone, maar toch heeft het wel weerklank met andere dingen.

Ik lees graag wat jullie erover te zeggen hebben.

Met heldere voorjaarsgroet,
Bodhiboom
« Laatst bewerkt op: 09-04-2020 16:36 door Bodhiboom »
Bij elke inademing breng ik kalmte tot mijn lichaam;
Bij elke uitademing glimlach ik naar de wereld.

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1510
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #1 Gepost op: 09-04-2020 19:07 »
Ik heb het mijne er al over gezegd:

geeft je de vrijheid om nu eens wijsheid naar voor te schuiven als het meest juiste voor de ene situatie en mededogen naar voor te schuiven als het meest juiste voor een andere situatie en zit je niet meer vast in één van de twee, zoals die ene waarover onlangs geschreven werd dat hij ontdekt had dat hij vastzat in mededogen ontwikkelen alleen, maar nog niet doorheeft dat hij vervolgens vast is komen te zitten in het nut hiervan te verwerpen en vast te zitten in wijsheid alleen.


Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde Verzoek
  • *****
  • Berichten: 985
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #2 Gepost op: 09-04-2020 19:50 »
Vergeef me als ik woorden in je mond leg Dorje, maar doel je niet op je uitspraak dat de ‘enige juiste visie is dat er geen juiste visie is’ uit de draad van bolletje’s dharma vragen? Het is wat cryptisch verwoord hier, maar allee. Dus ik neem aan dat je in Hein’s visie ook aspecten van een juiste interpretatie van de dharma ziet? Dat lijkt mij een zeer interessante stelling voor verdere discussie...
Bij elke inademing breng ik kalmte tot mijn lichaam;
Bij elke uitademing glimlach ik naar de wereld.

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Gevestigde Sangha
  • *
  • Berichten: 539
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #3 Gepost op: 09-04-2020 20:33 »
Ik vind dit te mager. De observaties van de Boeddha gaan veel verder volgens de Pali overlevering. De vier edele waarheden gaan ook niet alleen over de situatie van de mens, maar ook van dieren, en andere wezens in samsara.

Belangrijk vind ik dat de Boeddha zag dat wandaden, ondeugden, leiden tot geboorte in bestaansvormen waar lijden nog veel erger is dan dat van de mens. En goede daden leiden naar hogere geboorten, waar wezens nauwelijks lijden. Het is absoluut niet zo dat de Boeddha onderwijst dat alle levensvormen vol kommer en kwel zijn.

Maar de Boeddha zag volgens de Pali overlevering ook dat wezens die op basis van hun goede daden en visies in groot welzijn leven, na hun leven daar, op basis van hun niet overwonnen slechte neigingen, toch weer in lagere rijken worden wedergeboren. En daar kom je niet of nauwelijks meer uit. Dus de winst van zo'n deugdzaam leven is uiteindelijk, op lange termijn, over meerdere levens bekeken, ook beperkt.

Ik denk dat dit een belangrijke observatie was van de Boeddha. Hij zag zeg maar de beperking of betrekkelijkheid van een deugdzaam leven.

Wat dan te doen? Wat is dan de oplossing? Hoe voorkom je dan dat je ooit weer in lagere rijken en ellende terecht komt? En dan was het antwoord van de Boeddha, kennelijk, zuiver de geest van bepaalde neigingen die geest in de toekomst weer zullen binden aan de lagere rijken.

Hij zag volgens de Pali overlevering dat als de geest tot een bepaald niveau gezuiverd is, dan vindt er nooit meer geboorte plaats in lagere rijken en blijft dat leed je voor altijd bespaard. Dan is er eigenlijk alleen nog maar een weg omhoog. Dit geldt voor iemand die het niveau van sotapanna heeft gerealiseerd.

Niet voor niets wordt de leer zo samengevat:
-doe afstand van het immorele (want dat vermindert de kans op geboorte in ellendige staten)
-ontwikkel het morele (want dat vergroot de kans op geboorte in voorspoedige staten)
-EN zuiver de geest (want dat snijdt geboorte in toekomstige slechte staten helemaal af en bevrijdt van samsara)

Dus, wil je echt een einde maken aan lijden, dan is een deugdzaam leven alleen onvoldoende.
Dan moeten we de geest zuiveren. Hoe zuiver je de geest? Die weg en kennis ontdekte de Boeddha ook.

Ik denk dat het belangrijk is te zien dat de sleutel tot de beëindiging van lijden de zuivering van geest is, van tanha, anusaya, asava, avijja en alle andere bezoedelingen.
Want zolang die bij ons zijn, en ook al worden we na dit leven geboren in een hemel, als de bezoedelingen toch weer opspelen aan het einde van een lang voorspoedig leven, belanden we alsnog weer in lagere rijken en is de kans bijzonder klein dat we daar ooit weer uitkomen.

Dit is ongeveer het plaatje van wat de sutta's schetsen van wat de Boeddha gezien zou hebben.

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1510
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #4 Gepost op: 09-04-2020 21:23 »
Vergeef me als ik woorden in je mond leg Dorje, maar doel je niet op je uitspraak dat de ‘enige juiste visie is dat er geen juiste visie is’ uit de draad van bolletje’s dharma vragen?

Geen probleem. Daar doel ik inderdaad op.
En toen doelde ik met die "ene waarover onlangs geschreven werd dat...", op Hein. Want je had er eerder al over gepost, dit bijvoorbeeld:

Citaat
Hein kwam tot de conclusie dat deugdbeoefening tot niets leidt. De deugden, die wij via meditatie, affirmaties en oefeningen nastreven, blijven aangeleerde trucjes, zolang er niet iets in het ‘(ego)systeem’ omgezet is. Hein had deze deugden – compassie, empathie, menslievendheid, innerlijke rust en harmonie – in zijn levenslange priesterschap hoog in het vaandel staan, maar kwam na 50 jaar van ascese en beoefening tot de ontluisterende slotsom dat het hem niet echt verder gebracht had.

En dus... dat hoewel je vast kan komen te zitten in het ontwikkelen van deugden en mededogen, je ook vast kan komen te zitten in het miskennen hiervan en je enkel te richten op ontwaken (inzicht, wijsheid). Maar ik wil daarbij niet zeggen dat het bij Hein zo is, het kan uit de citaten die aangehaald worden wel zo overkomen.

Dus ik neem aan dat je in Hein’s visie ook aspecten van een juiste interpretatie van de dharma ziet? Dat lijkt mij een zeer interessante stelling voor verdere discussie...

Sterker, ik ben het helemaal met hem eens. Alleen is het voor mij een én én verhaal: deugden beoefenen zonder wijsheid is inderdaad gekunsteld en gekunsteldheid kan nooit leiden tot ontwaken. Maar ontwaken (wijsheid zien) zonder deugdzaamheid ontwikkeld te hebben, kan niet leiden tot verlichting (het samengaan van wijsheid en mededogen).

Ik zeg niet dat het voor Hein zo gelopen is, ik heb die naam nog nooit gehoord, en dus nog nooit iets van hem gelezen, maar ik ervaar wel dat mensen die ontwaken vaak het ene voor het andere inwisselen en dat is jammer. Verlichting heeft beiden nodig: ontwaakt zijn (absoluut inzicht), en het uitzuiveren van neigingen die dit ontwaakt zijn verhinderen belichaamd te worden (relatieve ontwikkeling). 

Ik deel dit gewoon, ik deel mijn mening erover, wil er liever niet in discussie over gaan. Het is maar een mening, mijn mening, en ieder kan er een eigen mening op nahouden.

De groeten,

Dorje.

Offline Bodhiboom

  • Eerwaarde Verzoek
  • *****
  • Berichten: 985
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #5 Gepost op: 10-04-2020 08:30 »
Sterker, ik ben het helemaal met hem eens. Alleen is het voor mij een én én verhaal: deugden beoefenen zonder wijsheid is inderdaad gekunsteld en gekunsteldheid kan nooit leiden tot ontwaken. Maar ontwaken (wijsheid zien) zonder deugdzaamheid ontwikkeld te hebben, kan niet leiden tot verlichting (het samengaan van wijsheid en mededogen).

Ik zeg niet dat het voor Hein zo gelopen is, ik heb die naam nog nooit gehoord, en dus nog nooit iets van hem gelezen, maar ik ervaar wel dat mensen die ontwaken vaak het ene voor het andere inwisselen en dat is jammer.

Hein was 25 jaar lang Katholiek monnik en priester, dus hij heeft wel stevig aan deugd beoefening gedaan, alhoewel hij het achteraf niet hoog aanprijst. Hij was iemand die zijn eigen pad nam, en zich ontdeed van de oude ideeën van het Katholicisme door middel van kritisch denken.

Voor mij haakt dit in zijn geheel in op de eerdere discussie over de vijf voorschriften en de liefde. De positieve vorm van de vijf voorschriften is meer transformerend en bevrijdend dan de negatieve vorm, en is het waard om op te mediteren, maar het je eigen maken van dat is nog altijd deugd beoefening.

Mijn opinie is als het niet van binnen uit komt, dan moet je inzicht proberen te verkrijgen in waarom. Gekunsteldheid is geen goede benadering van het probleem, het resulteert op zijn hoogst in een dunne laag artificieel opgewekt meeleven. Het is beter om meer vanuit je dieptes te opereren. Het zou kunnen dat je vroeger verkeerde conclusies trok uit lessen die je meende te hebben geleerd, of dat je vanwege trauma’s bepaalde blokkades hebt opgelopen. In ieder geval is er iets in je geschiedenis wat je een foutieve weg heeft doen inslaan, want eens was je een puur en onschuldig en meelevend kind.

Ik wou nog even terugkomen op deze zin: “deugden beoefenen zonder wijsheid is inderdaad gekunsteld en gekunsteldheid kan nooit leiden tot ontwaken”, dat kan zeker waar zijn, ik weet niet genoeg van het proces van ontwaken om het met stelligheid te bevestigen of ontkennen. Vraag word dan, waar komt wijsheid vandaan?
Bij elke inademing breng ik kalmte tot mijn lichaam;
Bij elke uitademing glimlach ik naar de wereld.

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1510
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #6 Gepost op: 10-04-2020 09:49 »
Ik wou nog even terugkomen op deze zin: “deugden beoefenen zonder wijsheid is inderdaad gekunsteld en gekunsteldheid kan nooit leiden tot ontwaken”, dat kan zeker waar zijn, ik weet niet genoeg van het proces van ontwaken om het met stelligheid te bevestigen of ontkennen. Vraag word dan, waar komt wijsheid vandaan?

Wijsheid komt voort uit het ontwaakte zien, het ontwaakte zien is het zien (niet door begrijpen, niet via de omweg van het denken, maar als een direct weten/ervaren/zien) dat alles veranderlijk is, niets een zelf heeft en het niet zien hiervan lijden is. Het is een shift in bewustzijn, een ontwaken uit de ik/zelf gerichtheid waarmee de dingen voordien enkel bewust waren, altijd een ik t.o.v. de ander, altijd een steeds veranderlijk proces dat mentaal vastgepind wordt tot een onveranderlijk iets (zelf of essentie) dat geïdentificeerd wordt, mentaal afgescheiden wordt van het geheel en benaderd wordt alsof het werkelijk afgescheiden is.

Geen enkel gekunsteld gedrag kan leiden tot ontwaken, mentaal begrijpen, studie ook niet. Ontwaken kan maar voortkomen uit onderzoek van de werkelijkheid, de werkelijkheid van zowel object en niet te vergeten de werkelijkheid van subject. Waar men tot ontwaakt is dat deze geen absolute werkelijk hebben. Dat is als een.plots zien, een wegvallen van het onderscheid tussen subject en object, er is dan geen subject meer die de werkelijkheid ervaart/kent/ziet, er is dan werkelijkheid die zichzelf kent/ervaart/ziet.

Maar zolang er lichaam is, is er lichaam die dit kennen/zien/ervaren gaat gebruiken om zichzelf in stand te houden. Is er dus identificatie, opdelen.in ik en de ander, ik en de wereld, en ook na het ontwaken gaat dit nog door. Dat is het relatieve. En dit wordt na een ontwaken vaak als beknellend ervaren. Er was eerst geen onderscheid meer tussen ik en de wereld, en dus ook geen lijden meer van een ik, en zelfs niet van een wereld, maar dan eist het lichaam weer dit kennen/ervaren/zien/bewustzijn op omdat het honger krijgt of ziek voelt of er iets moet gebeuren om het in leven te houden. Identificatie is dan weer daar, en wordt vaak als beklemmend ervaren, want met die identificatie is er ook weer lijden en lijden toebrengen (het lichaam zit nog vol neigingen, ontwaken neemt deze niet weg). Vaak is er dan een verwerping van het relatieve, en een gehechtheid aan dit absolute. En waar Boeddha zeer sterk heeft op gewezen is dat zolang dit trekken en afstoten er nog is, er geen vrijheid van kan zijn, dus ook niet na het wegvallen van het lichaam (de dood), als de neiging tot trekken en afstoten niet volledig opgehoffen is, en dit is inclusief de neiging tot het relatieve (samsara/lijden/identificatie/veranderlijkheid) verwerpen en het gehecht zijn aan het absolute (Nirvana/bevrijding/zelfloosheid/de onveranderlijke achtergrond waarin dingen/ietsen/zelven worden onderscheiden en dus verschijnen), zal deze neiging er voor zorgen dat er terug lijden zal voortdoen in een daaropvolgend leven.

En waar kan deze neiging maar opgehoffen worden? In dit relatieve leven, in dit lichaam. Ontwaken is dus niet het einde, niet dat het een begin is, maar het is een nieuw begin, een nieuw begin die voortbouwt op wat men voor het ontwaken aan stabiliteit (mededogen, deugden) al ontwikkeld had, hoewel gekunsteld. Want het is die stabiliteit die nodig is om de neigingen tot op het bot te gaan verwijderen. Heb je die stabiliteit (die deugden) niet opgebouwd, dan is de kans groot dat je gehecht raakt aan het absolute (waar niets moet gebeuren, alles al goed is zoals het is, Nirvana) en het verder ploeteren, evolueren, uitzuiveren van de neigingen, verdere praktijk en ontwikkeling van deugden (wat absoluut ingezien is, nl. dat niets een zelf heeft, alles veranderlijk is en dat dit niet gezien wordt en heel veel lijden geeft dus, van daaruit relatief gaan leven en anderen hierin bijstaan) afgedaan worden als dat wat het absolute juist in de weg zit.

En paradoxaal is juist het tegenovergestelde het geval: het verwerpen van het relatieve, het proces dat men nog doormoet, maakt dat men voortdurend weer uit dit ontwaakte zien valt. En omgekeerd: het verder gaan met het proces, het verder gaan met het ontwikkelen, het in het relatieve leven plaatsen van de deugden, en de neigingen die dit verhinderen weg te nemen (zuiveren), maakt juist dat dit absolute inzicht steeds beter aangehouden kan.worden. Pas als er geen enkele neiging je nog uit dit absolute trekt, ben je in boeddhistische zin verlicht. NL. als het relatieve verschijnen van een zelf-gevoel in een lichaam t.o.v. andere lichamen geen reden meer is om uit het absolute weg te vallen, maar als het relatieve evenzeer deel gaat uitmaken van het absolute (mededogen) pas dan is er sprake van de volledige bevrijding, verlichting die Boeddha aangewezen heeft en zit wat gedaan moest worden er pas op. En dit zit er maar op als het zelfloze van het absolute zich tot in het relatieve uitdrukt in de volledige opheffing van de zelf-gerichtheid daar en dus volledig mededogen, volledige deugdzaamheid.

Vandaar, ontwaken kan je niet forceren, je kan het uitlokken door zelfonderzoek, maar hebt er geen vat op wanneer en.of het zal gebeuren. Maar op die stabiele basis die je nodig hebt na dit ontwaken heb je wel, al is het een gekunstelde, invloed en het is dus zeker waard dit te beoefenen, hoewel ja, erg gekunsteld als dat ontwaakte inzicht er nog niet is.

Alleen.is het goed om te weten dat deze gekunstelde ontwikkeling van deugden niet bijdraagt tot het ontwaken zelf. Deugdzaamheid alleen beoefenen, hoewel niet nutteloos, het heeft sowieso veel nut voor jezelf en de ander, is op zichzelf nutteloos om tot ontwaken te komen, daar is iets anders voor nodig: ongekunsteld inzicht, en dat kan je maar uitlokken door grondige introspectie, onderzoek van jezelf en de wereld op een directe manier, zonder omweg van het verstand/gedachten/meningen.

Het ga jullie goed.
« Laatst bewerkt op: 10-04-2020 11:31 door Dorje »

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Gevestigde Sangha
  • *
  • Berichten: 539
Re: Het boeddhisme van Hein Thijssen
« Reactie #7 Gepost op: 10-04-2020 12:55 »
Ik wou nog even terugkomen op deze zin: “deugden beoefenen zonder wijsheid is inderdaad gekunsteld en gekunsteldheid kan nooit leiden tot ontwaken”, dat kan zeker waar zijn, ik weet niet genoeg van het proces van ontwaken om het met stelligheid te bevestigen of ontkennen. Vraag word dan, waar komt wijsheid vandaan?

Wijsheid, panna, wordt in de teksten behandeld als een vermogen wat in de geest in aanleg aanwezig is, net als het concentratie vermogen, het vermogen om te vertrouwen, het vermogen om je actief in te zetten om onheilzame staten te verdrijven en heilzame te vestigen, en het vermogen om via indachtigheid (mindfulness) te zien en ervaren wat er in je geest opkomt allemaal aan gevoelens, motivatie, mentale formaties, stemmingen en lijfelijke sensaties etc.

Wijsheid behoort tot deze vijf vermogens. Als een vermogen heel sterk wordt, dan wordt het een kracht genoemd.
De sutta's instrueren om de vermogens sterk te maken omdat ze dan leiden naar Nibbana. Het is dus iets wat in aanleg al aanwezig is maar wat door beoefening ontwikkeld moet worden en gecultiveerd.

Het kan zijn dat iemand in aanleg bijvoorbeeld een heel sterk vermogen van wijsheid heeft. Dat zou dan kunnen komen doordat in vorige levens dit al gecultiveerd is.

Of ieder leraar en school hetzelfde denkt over wat ontwaken is, waag ik te betwijfelen. De sutta's lijken het te beschrijven als het indringend besef dat alles wat ontstaat ook  eindigt...wat vermoedelijk betekent dat je ziet dat het geen zin heeft je heil te zoeken in het geconditioneerde domein, geheel samsara. Geluk eindigt, gezondheid eindigt, een bestaan als deva eindigt, alles binnen het geconditioneerde domein eindigt. Kun je daar dan wel toevlucht, heil, welzijn, veiligheid en bescherming van verwachten? Het kan dan bijna niet anders zijn, lijkt me, dat terwijl iemand dit ziet, iemand ook ziet wat wel zinvol is, wat dan wel de weg is, en daar al gevoel voor heeft.

Maar zoals gezegd, of met ontwaken door elke leraar en school hetzelfde wordt bedoeld waag ik te betwijfelen.

 


Laatste berichten

[Controverse en verandering] Re: De betrouwbaarheid van de overlevering by gouden middenweg & de wilde natuur Gisteren om 22:50
[Controverse en verandering] Re: Wat is waar? by Buddha Amitabha Gisteren om 22:00
[Controverse en verandering] Re: Wat is waar? by Siebe Gisteren om 21:57
[Tibetaans Boeddhisme] De Wiekslag van de Garoeda, Dzogchen in liedvorm by Bodhiboom Gisteren om 21:38
[Controverse en verandering] Re: Wat is waar? by Siebe Gisteren om 21:30
Powered by EzPortal