Auteur Topic: Twijfel  (gelezen 2817 keer)

0 leden en 1 gast bekijken dit topic.

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Twijfel
« Gepost op: 26-06-2020 13:30 »
Twijfel (vicikiccha)

Wat fragmenten en info over twijfel uit de Sutta-Pitaka.

Gepaste twijfel


De Kalama’s werden bezocht door vele leraren, allemaal met andere inzichten. Stuk voor stuk schepten ze op over hun eigen leer en misprezen die van anderen. De Kalama’s waren hierdoor aan het twijfelen. Wie spreekt hier nou de waarheid. Wie liegt? (Zijn wij ook niet Kalama’s?)

Dit is een context die ik ben tegengekomen waarin de twijfel van de Kalama’s ook door de Boeddha wordt gezien als terecht of passend en niet als iets verkeerds, hoewel zijn intenties wel het wegnemen van twijfel is.

Ik denk dat je wel kunt zeggen dat de Boeddha deze kwestie uit de sfeer van filosofie haalt en meteen uitlegt wat wijs is: als je zelf weet en ziet dat dingen leiden tot nadeel en leed, doe er dan afstand van, en als je zelf weet dat zaken leiden tot welzijn en geluk, leef er dan in overeenstemming mee, hou ze. Ga niet blind af op overlevering, gedachten, visies, mondelinge overlevering, lineage, logische redeneren, geschriften. Je moet het zelf weten en zien wat heilzaam is etc.

Op aangeven van de Boeddha erkennen de Kalama’s dat een geest in beslag genomen door hebzucht, haat en begoocheling verwikkeld raakt in wangedrag of anderen daartoe aanspoort, en dat leidt tot nadeel en lijden. Ze snappen ook dat een tevreden geest, een liefdevolle geest, een wijze of begripvolle geest tot geluk leidt en voordelig is. Ze zien dus zelf  in wat heilzaam is en onheilzaam, afkeurenswaardig of foutloos, bekritiseerd door wijzen of juist geprezen, handig of onhandig is. Dat is de basis.

Vervolgens leert de Boeddha de vier Brahma vihara’s te ontwikkelen. Als de geest dan vervolgens helemaal vrij is geworden van vijandigheid, kwade wil, onbezoedeld en zuiver, dan zijn er vier zekerheden gewonnen:
1.   Als er wedergeboorte is en vrucht van daden is het mogelijk dat ik na de dood wordt geboren in een hemel
2.   Als er geen wedergeboorte is en geen vrucht van daden, dan nog, ben ik dit leven gelukkig want vrij van vijandelijkheid, kwade wil en moeilijkheden
3.   Veronderstel dat iets slechts iemand overkomt die ook slechte dingen doet, hoe kan lijden me dan kwellen want ik ben vrij van slechte intenties naar wie dan ook
4.   Veronderstel dat degene die kwaad doet geen kwaad oogst, dan zie ik mezelf in beide opzichten gezuiverd.

https://suttacentral.net/an3.65/en/bodhi

Het is best wel een aparte sutta, vind ik, vooral wat die 4 zekerheden betreft. Waarom? Omdat het onderricht ook aangeeft dat je best wel ellende en pijn en lijden kan ontmoeten door eerdere slechte daden ook al ben je nu vrij van slechte intenties en daden. Dus geldt dan 2 en 3 dan wel?
Denk aan Angulimala, inmiddels een arahant, die toch bekogeld werd met stenen.
Die zekerheden van 2 en 3 vind ik toch vreemd, maar misschien zie ik iets over het hoofd. Ik hoor het graag.

Hoe dan ook, in deze sutta zie je dus dat twijfel behandeld wordt als iets wat gepast is. Hoe moet je er uit komen wie nou de waarheid spreekt en wie niet? Welke levensvisie is juist en welke niet? Wat is waar? De Boeddha gaat meteen over tot …wat is wijs? Wat leidt tot voordeel en welzijn en wat leidt tot nadeel en leed?

 Ik vind het toch allemaal niet zo duidelijk. Het vereist toch visie lijkt me, en niet alleen maar ervaring.

Talloze dingen aangaande beoefening en onderricht kunnen leiden tot twijfels. Geleerde en wijze bhikkhu’s zijn er om zulke twijfels weg te nemen. (MN33§22)

Wie herkent het niet? Je bent niet helemaal zeker hoe iets begrepen of beoefend dient te worden. Dit soort twijfel kan weggenomen worden door wijze leraren. Leraren die het liefst al edele zijn, de stroom zijn ingetreden. Dit lijkt me geen sceptische twijfel. Je kan ook sceptische twijfel hebben bij het onderricht. Dat is niet gunstig en komt later nog aan bod.

Als je geest geobsedeerd wordt door twijfel en je kent de ontsnapping daaraan niet, dan moet je een gewaardeerde monnik benaderen en om de Dhamma vragen die afstand doet van twijfel. (AN6.27)

In de volgende post twijfel als hindernis, 1 van de 5 pancanivarana

Offline bolletje

  • Sangha Nieuweling
  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 304
  • Freedom can not be granted. It must be taken
Re: Twijfel
« Reactie #1 Gepost op: 26-06-2020 14:23 »
Twijfel is heilig...

Als je niet durft te twijfelen, ontwikkel jij je niet echt. Twijfel is ook nederigheid. Je geeft toe dat je niet omnipotent bent. Dat is de basis van de wijsheid, de kern van wijsheid. Ik denk dat het zus/zo  is, ik heb een sterk vermoeden dat het zus/zo is, maar honderd procent zeker weet ik het niet. Want er is niets dat je honderd procent zeker weet. Behalve dan misschien de wiskunde.

Twijfel ik aan het boeddhisme ? Ik neem niet alles klakkeloos over, van het boeddhisme. Ik ben immers geen schaap, geen kuddedier, geen sukkel. Want ik ben ik !

Ik denk dat het boeddhisme zeer waardevolle inzichten genereert. Iemand als ik kan er veel aan hebben. Er zit heel veel waarde in het boeddhisme. Toch nemen we iedere boeddhistische stelling eerst in overweging, twijfelen we eraan ,snuffelen we eraan, onderzoeken we het.

We zijn immers niet achterlijk, we zijn geen volgers.

Sektes die zeggen dat je niet mag twijfelen ? Wees op je hoede daarvoor, ze kunnen je opslokken.

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1464
Re: Twijfel
« Reactie #2 Gepost op: 26-06-2020 16:23 »
Want ik ben ik !

Ben je daar zo zeker van?

Misschien eens iets om aan te twijfelen, er aan te snuffelen, het te onderzoeken...
« Laatst bewerkt op: 26-06-2020 16:48 door Dorje »

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel, als Hindernis
« Reactie #3 Gepost op: 26-06-2020 17:23 »
Nadelige twijfel

Twijfel komt in de sutta’s vooral aan bod als een hindernis, 1 van de 5 nivarana’s.
Het is een hindernis om te twijfelen over wat heilzaam is, onheilzaam etc. Dat soort weifelen in het moment. Wat moet ik doen? In het moment niet zien wat in je eigen, andermans en beider voordeel is.

Twijfel wordt dus behandeld als 1 van de vijf hindernissen of corrupties van geest (SN46.33)  samen met sterke zintuiglijke verlangens (kama chanda), sterke afkeer (vyapada), luiheid en traagheid (thina-middha), rusteloosheid en berouw (uddhacca-kukkuca) (DN33§2.1, SN45.177, AN9.64). Er dient afstand van te worden gedaan want ze verzwakken wijsheid.

-“Afstand gedaan van twijfel (als 1 van de vijf hindernissen), verwijlt hij met een geest zonder onzekerheid over welke dingen heilzaam zijn, zijn geest is gezuiverd van twijfel.” (DN2§68, DN25§16, MN39§13, MN51§19, MN107§9, MN125§21, AN5.75, AN9.40)

Dus in dat laatste fragment wordt twijfel in verband gebracht met onzekerheid over welke dingen heilzaam zijn (en niet). En wanneer twijfel weg is, is ook deze onzekerheid over wat heilzaam is, weg.

Als de geest door de vijf hindernissen is overmand, dus ook twijfel, en je weet niet zoals het werkelijk is de ontsnapping aan deze verrezen twijfel, dan weet en zie je op dat moment noch wat goed is voor jezelf, goed voor anderen, en goed voor beiden. Dat is wat de teksten in het algemeen verklaren als het actuele effect van de vijf hindernissen op de geest, waaronder twijfel  (SN46.55, AN5.193). In deze zin verzwakken ze ook wijsheid.

De vijf hindernissen worden ook een ‘hoop van het onheilzame’ genoemd. (SN47.5)

Je kunt ook twijfelen aan lijden, de oorzaak, de beëindiging en de weg. (MN81§18). Maar eigenlijk is deze twijfel aan de vier edele waarheden, volgens mij, hetzelfde als twijfelen over wat heilzaam is.

Bij twijfel als hindernis hoort ook een indeling die ik in een paar sutta’s tegenkwam:

Twijfel wordt een mentale blokkade (ceto-khila) of mentale onvruchtbaarheid/dorheid genoemd als iemand twijfels en aarzelingen heeft:
a.   Ten aanzien van de Leraar, ontevreden is en niet tot een beslissing kan komen. Dus zijn geest neigt niet naar begeestering, devotie, volharding en inspanning
b.   Idem wat betreft de Dhamma. Dus zijn geest neigt niet naar begeestering, devotie, volharding en inspanning
c.   Idem wat betreft de Sangha. Dus zijn geest neigt niet naar begeestering, devotie, volharding en inspanning
d.   Idem wat betreft de training. Dus zijn geest neigt niet naar begeestering, devotie, volharding en inspanning
e.   Hij is boos en ontevreden over zijn makkers in het heilige leven, hij voelt zich somber en negatief naar hen toe. Dus zijn geest neigt niet naar begeestering, devotie, volharding en inspanning. (DN33§2.1, AN5.205, AN10.14)

Dezelfde opsomming in MN16§3-8. Hier wordt het “een wildernis in het hart genoemd”.

Dit lijkt me eerder een sceptisch soort twijfel. Je hart staat er niet volledig achter. Je aarzelt en bent hierdoor niet volledig toegewijd.

Dus twijfel kan er zijn aangaande wat heilzaam is, wat laakbaar is, wat de wijzen aanbevelen en bekritiseren etc. maar twijfel kan ook gaan over of de Boeddha wel de ware leraar is, een goede leraar is, of twijfels aangaande diens leer, gemeenschap en makkers in het heilige leven. Al dit soort twijfel is ongunstig volgens de sutta’s. Er dient afstand van te worden gedaan om bevrijding te realiseren.

Natuurlijk is het ook wel normaal dat vertrouwen iets is wat moet groeien, maar het is wel aan te voelen, lijkt me, dat als je ergens wel of niet volledig achter staat, dat verschillende gevolgen zal hebben. 

In de volgende post twijfel als keten en onderliggende neiging.

Offline Bodhiboom

  • Sangha Ouderling
  • *****
  • Berichten: 889
Re: Twijfel
« Reactie #4 Gepost op: 26-06-2020 19:28 »
Hoe de Boeddha twijfel onder de Kalamas wegneemt is wel interessant. Hij legt uit op een redelijke manier wat de factoren zijn die meespelen in een besluit, en laat dus de diepte van zijn visie zien. Heel correct.

Een beetje twijfel is goed voor de mens, maar je kan er makkelijk te ver in gaan.
Bij elke inademing breng ik kalmte tot mijn lichaam;
Bij elke uitademing glimlach ik naar de wereld.

Offline bolletje

  • Sangha Nieuweling
  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 304
  • Freedom can not be granted. It must be taken
Re: Twijfel
« Reactie #5 Gepost op: 27-06-2020 11:51 »
Twijfel is heilig.

Als je niet twijfelt, blijf je een meeloper, een schaap, een kuddedier en dus een sukkel.

Je twijfel versterkt je geloof in iets. Het fundeert het meer. Je geloof ergens in, dan ga je twijfelen, die twijfel elimineer je, waardoor je geloof sterker wordt. Maar als je nooit twijfelt, neem je zaken dus klakkeloos over.

Twijfel ik aan het boeddhisme ?

Soms wel en dat mag. Waarom mag het ? We kennen de analogie met de goudkorrel.



Offline bolletje

  • Sangha Nieuweling
  • Sangha lid
  • ****
  • Berichten: 304
  • Freedom can not be granted. It must be taken
Re: Twijfel
« Reactie #6 Gepost op: 27-06-2020 11:52 »
Ik ben ik ? Ben ik daar zeker van

Vandaag ben ik de ik, die ik vandaag ben :)

Morgen is mijn ik weer een beetje anders. Mijn ik is aan het verikken.

Ik word steeds ikker.

( en dikker )



Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel
« Reactie #7 Gepost op: 27-06-2020 13:14 »
Ik ben ik ? Ben ik daar zeker van

Vandaag ben ik de ik, die ik vandaag ben :)

Morgen is mijn ik weer een beetje anders. Mijn ik is aan het verikken.

Ik word steeds ikker.

( en dikker )

 :)

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1464
Re: Twijfel
« Reactie #8 Gepost op: 27-06-2020 13:26 »
Mijn ik is aan het verikken.

Dat is ie duidelijk, ja.
Maar of dat nu het meest zinvolle is?
;)

Hij zou ook kunnen ont-ikken, maar dat is natuurlijk wel het meest onzinvolle en onlogische wat een ik zou kunnen doen. Daarom de vraag: ben je wel zeker dat je die "verikkende ik" bent?



Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel, als Keten en Onderliggende Neiging
« Reactie #9 Gepost op: 27-06-2020 13:40 »
Twijfel is ook een keten (samyojana of sannojanna)

Iets wordt een keten genoemd als het een gewoonte is geworden en niet ontworteld is. (MN64§5)

Samen met identiteitsvisies (sakkaya ditthi’s), en gehechtheid aan regels en rituelen (silabbata paramasa) wordt twijfel beschreven als 1 van de drie lagere ketens  (DN33§1.10, DN33§3.3) waarvan afstand dient te worden gedaan door zien. (MN2§11)
Zien zou hier verwijzen naar sotapanna magga, waar de eerste glimp van Nibbana wordt opgevangen. De drie hogere paden (sakadagami -anagami-arahant) worden de paden van ontwikkeling (bhavana) genoemd omdat ze het zicht van Nibbana ontwikkelen tot het punt waarbij alle bezoedelingen zijn ontworteld. (MN, noot 35)

De geest van een sotapanna is volledig vrij van sakkaya ditthi, twijfel en silabbata paramasa. Wat twijfel aangaat, zo iemand heeft geen aarzelingen meer ten aanzien van de Drie Juwelen en weet wat heilzaam is (en onheilzaam). Zo'n persoon is ook zelf-leidend, zijn eigen gids en licht.
De eerste drie ketens zijn volledig verbroken en ook is zintuiglijk verlangen en afkeer in hevigheid afgezwakt. Hierdoor is de geest zover gezuiverd dat geboorte in ellendige staten voorgoed is afgesloten. Die persoon is nu verzekerd van bevrijding binnen een bepaalde termijn.

Twijfel, identiteitsvisie en verkeerd begrip van regels en rituelen vormen aangevuld met zintuiglijk verlangen en kwade wil ook de vijf lagere ketens. (SN45.179, AN9.67)
Deze vijf lagere ketens zijn al latent aanwezig bij een zuigeling. (MN64§3)
Als er afstand is gedaan van alle vijf lagere ketens is de vrucht van anagami, van niet meer terugkeren naar de kama loka, gerealiseerd. Dus de vijf lagere ketens zorgen voor geboorten in de kama-loka, de eerste 11 bestaanssferen van samsara waar het lijden intenser is dan in hogere ijlere sferen.

Twijfel is ook onderliggende neiging, anusaya

Twijfel is 1 van 7 anusaya samen met zintuiglijke wellust (kama raga), boosheid (patigha), verkeerde visies (ditthi), eigenwaan (mana), begeerte naar bestaan (bhava raga), onwetendheid (avijja) (DN33§2.3, SN45.175, AN7.11)

Anusaya verwijst volgens mij naar het bestaan van bezoedeling op een nog niet actieve manier. Neem boosheid. Dat is natuurlijk niet altijd actief aanwezig in de geest. Is het dan afwezig?  De sutta's erkennen dat er dan een latente neiging tot boosheid nog is in iemands aanleg. Het is slapend, als het ware. Om bevrijding te realiseren dient ook dit sluimerend karakter van bezoedelingen te worden ontworteld of te verdwijnen. Dit schijnt de functie te zijn van sotapanna magga, sakadagami magga, anugami magga en arahattamagga. Dit schijnen elk unieke momenten te zijn waarin de geest tot op dit niveau wordt gezuiverd. Sotapanna magga ontwortelt ditthi anusaya en vicikicchi (twijfel) anusaya. Zie voor een overzicht: https://www.boeddhaforum.nl/index.php?topic=2120.0
Dus een sotapanna heeft geen vicikiccha meer.

Waarom is zuivering tot op het niveau van anusaya belangrijk? Dat heeft denk ik te maken met Boeddha's inzichten in wedergeboorte. Anusaya vertegenwoordigen een bepaald wilspotentieel, energie en dat wordt een basis voor een nieuw wedergeboorte bewustzijn. https://suttacentral.net/sn12.38/en/bodhi

Stel dat je na de dood als deva wordt geboren, maar je geest is niet gezuiverd van de neiging tot boosheid, haat, vijandigheid, en je verdienste is tijdelijk verbruikt als je levensduur als deva eindigt,  dan zal een onverdienstelijke neiging zich manifesteren, zoals vijandelijkheid of boosheid, en diens aard zorgt dan voor een geboorte in lagere werelden. Daarom dat de Boeddha ook niet onderwijst dat deugd alleen bevrijd van lijden. Je kunt nog zo lief, warm en deugdzaam leven, zolang er in jezelf neigingen bestaan tot vijandigheid, boosheid, agressie, ben je eigenlijk om bovenstaande reden niet echt veilig. Je komt weer in lagere werelden. Dit in tegenstelling tot de sotapanna, wiens geest al in die mate gezuiverd is in dit leven dat nooit meer geboorte maar zal plaatsvinden in lagere werelden. Dat lijken de sutta's te onthullen.

Daarom betekent zuivering van geest niet alleen een actuele afwezigheid van bezoedelingen, maar het betekent het ontwortelen van neigingen tot op dit diepe niveau in je (mentale) aanleg. Bij een arahant zijn alle 7 anusaya’s volgens het onderricht ontworteld. Hierdoor is er ook niks meer wat de geest kan binden ergens in samsara en zorgen voor een nieuwe geboorte.

In de volgende post wat fragmenten over het ontstaan van twijfel en diens beëindiging.
« Laatst bewerkt op: 27-06-2020 13:47 door Siebe »

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel, Ontstaan van Twijfel
« Reactie #10 Gepost op: 28-06-2020 13:46 »
Hoe ontstaat twijfel?

Algemeen

Als we door zelfonderzoek moeten bevestigen dat we vaak geplaagd worden door sterke zintuiglijke verlangens, sterke afkeer, starheid en luiheid, rusteloosheid en berouw, twijfel, boosheid en bezoedeld zijn in de geest, lui, met een geagiteerd lichaam, ongeconcentreerd, dan dienen we volgens de sutta’s een enorme energie, inspanning en ijver, mindfulness en helder begrip op te wekken om afstand te doen van deze slechte onheilzame staten, net als wanneer je eigen kleding in brand zou staan en je ook vol energie en ijver bent om dat meteen te doven.
Als we op basis van zelfonderzoek vaststellen dat de geest niet vaak geplaagd wordt door de bezoedelingen, dan kunnen we ons baseren op de heilzame staten die er dan zijn, en ons verder inspannen om een einde te maken aan de asava’s. (AN10.51/55)

Hoe ontstaat twijfel?

Zoals het lichaam wordt onderhouden door voedsel zo worden ook de vijf hindernissen, dus ook twijfel, onderhouden door voedsel, beschrijven de sutta’s. Dit betekent dat er condities zijn waaronder de vijf hindernissen ontstaan en aangroeien en sterk worden.
Eigenlijk is het algemene principe hierachter heel eenvoudig, namelijk, als je bijvoorbeeld iets als aantrekkelijk blijft zien voedt dat zintuiglijk verlangen, en als je op die manier aandacht blijft geven, wordt het alleen maar sterker. Dus de manier waarop je aandacht aan dingen geeft is hier voedend.

Wat is het voedsel voor het ontstaan van nog niet ontstane twijfel en voor het toenemen van reeds ontstane twijfel? “Er zijn, monniken, dingen die een grond zijn van twijfel: regelmatig op een onzorgvuldige aandacht daaraan besteden is de voedsel voor het ontstaan van nog niet verrezen twijfel en voor de toename en uitbreiding van reeds ontstane twijfel. (SN46.2, SN46.23/24, SN46.51)

Dus door onzorgvuldige aandacht te besteden aan zaken die grond van twijfel zijn, ontstaat twijfel en neemt toe. (SN46.35, AN1.15)

Er wordt niet genoemd wat dan die dingen zijn die een basis zijn voor twijfel. Misschien speculatieve opvattingen? Bestaat de Tathagata na de dood? Bestaat ie niet? Misschien visies als ben Ik of ben ik niet?
 
Misschien heeft iemand een idee wat hier bedoeld wordt.

In de volgende post hoe twijfel eindigt volgens de sutta’s.

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel, Hoe Eindigt Twijfel?
« Reactie #11 Gepost op: 29-06-2020 12:12 »
Hoe eindigt twijfel?

Juiste aandacht

Door zorgvuldige aandacht ontstaat twijfel niet en neemt eenmaal ontstane twijfel niet toe (AN1.20)

Dit is een heel belangrijk principe in de training van de geest. Zorgvuldige aandacht geven aan zaken betekent eigenlijk dat bezoedelingen niet opkomen, en dat toch eenmaal opgekomen bezoedelingen niet aangroeien.
Als je naar iemand kijkt en er ontstaat een hekel, dan is er al onzorgvuldige aandacht. En als je dan ook nog zo blijft aandacht geven dat die hekel alleen maar groeit en overgaat in gescheld, slaan, doden, dan is duidelijk dat onzorgvuldige aandacht een groot obstakel tot bevrijding is. Zorgvuldige aandacht is 1 van de voorwaarden om überhaupt de stroom te betreden.  (SN55.50, DN33§1.11(13)).

Zorgvuldige aandacht (yoniso manasikara) betekent dat je alles wat je via de zintuigen ervaart beschouwt als anicca (niet naar je zin te handhaven), dukkha (onbevredigend, het kan niet duurzaam geluk teweegbrengen) en anatta (niet onder directe controle, niet jezelf).

Als neigingen zoals wellust of haat of eigenwaan alleen maar sterker worden, doordat je ze door onzorgvuldige aandacht voedt, dan is het evident dat zulke neigingen ook steeds makkelijker je denken, spreken en doen kunnen gaan beheersen. Dus dat leidt niet naar bevrijding.

“En wat monniken is de onthouding van voeding (denourishment) dat voorkomt dat nog niet ontstane twijfel ontstaat en verrezen twijfel niet toeneemt en uitbreidt? Er zijn, monniken, heilzame en onheilzame staten, afkeuringswaardige en foutloze staten, inferieure en superieure staten, donkere en heldere staten met hun tegendelen: regelmatig aandacht aan hen geven is het onthouden van voedsel dat voorkomt dat nog niet ontstane twijfel ontstaat en ontstane twijfel niet doet toenemen” (SN46.51)

Ik vermoed dat hier bedoeld wordt dat je regelmatig in herinnering brengt wat heilzame en onheilzame factoren etc. zijn en zo twijfels hierover wegwerkt.

Openen Dhamma-oog

Als de smetteloze visie van de Dhamma ontstaat, het stofloze Dhamma-oog: “alles wat onderhevig is aan ontstaan, is ook allemaal onderhevig aan beeindiging”, en de Dhamma wordt gezien, de Dhamma wordt begrepen en doorgrond, gerealiseerd…dan gaat iemand voorbij twijfel, voorbij perplexiteit, verwerft onverschrokkenheid, en wordt onafhankelijk van anderen in de leraars dispensatie. (MN74§15, MN91§36, AN8.12, AN8.21)

Dit lijkt me wel de diepste en definitieve ontworteling van twijfel. Hier wordt twijfel door zien ontworteld. Als onderliggende neiging, als anusaya, verdwijnt het dan volledig.

In iemand verwezenlijkt in visie komen de volgende zaken niet meer op: sakkaya ditthi, twijfel, verkeerd begrip van gedrag en praktijken, wellust die leidt naar de ellendige staten, haat die leidt naar de ellendige staten. (AN6.91). De laatste twee verwijzen naar hevige wellust en hevige haat die je helemaal verblindt.

Zorgvuldige aandacht, een juist pad en mentale vlotheid

Zonder afstand te doen van sakkaya ditthi, twijfel en verkeerd begrip van voorschriften en praktijken ben je niet in staat om afstand te doen van hebzucht, haat en begoocheling.
En je kunt geen afstand doen van sakkaya ditthi, twijfel en verkeerd begrip van voorschriften en praktijken met onzorgvuldige aandacht, door het volgen van een verkeerd pad en mentale traagheid.  (AN10.76)

Onzorgvuldige aandacht opgeven kan door zorgvuldige aandacht te ontwikkelen, d.w.z. alles wat je via de zintuigen ervaart zien als anicca, dukkha en anatta. Zorgen dat onheilzame staten niet ontstaan en als ze ontstaan niet toenemen. Zorgen dat heilzame staten ontstaan en blijven.
Het volgen van een verkeerd pad kan opgegeven worden door het volgen van een juist pad, het edele achtvoudige pad.
Mentale traagheid kan worden opgegeven door jezelf te activeren, initiatief te ontplooien, in actie komen. En ook door de perceptie van licht te verkrijgen.

Dit besluit de info over twijfel, vicikiccha.

« Laatst bewerkt op: 29-06-2020 13:25 door Siebe »

Offline marcel

  • wat is dit
  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3132
  • een goed voorbeeld is van onschatbare waarde
Re: Twijfel, Hoe Eindigt Twijfel?
« Reactie #12 Gepost op: 29-06-2020 12:50 »
[...]“En wat monniken is de onthouding van voeding (denourishment) dat voorkomt dat nog niet ontstane twijfel niet ontstaat ,...[...]

volgens mij klopt het niet wat hier staat
klopt dat?
niks is wat het lijkt

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel, Hoe Eindigt Twijfel?
« Reactie #13 Gepost op: 29-06-2020 13:24 »
[...]“En wat monniken is de onthouding van voeding (denourishment) dat voorkomt dat nog niet ontstane twijfel niet ontstaat ,...[...]

volgens mij klopt het niet wat hier staat
klopt dat?

even kijken, het originele fragment is:

“And what, bhikkhus, is the denourishment that prevents unarisen doubt from arising ....?

"En wat, bhikkhu's, is de onthouding van voeding dat voorkomt dat nog niet opgekomen twijfel ontstaat...

Ja, dus Eén keer teveel "niet"

Ja, had ik verkeerd vertaald. Bedankt marcel. Ik zal het aanpassen.

Offline marcel

  • wat is dit
  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3132
  • een goed voorbeeld is van onschatbare waarde
Re: Twijfel
« Reactie #14 Gepost op: 29-06-2020 13:27 »
...twas een
kleine twijfel....
niks is wat het lijkt

Offline Siebe

  • aanvraag voor lidmaatschap
  • Sangha lid
  • *
  • Berichten: 378
Re: Twijfel
« Reactie #15 Gepost op: 29-06-2020 13:54 »
Wel goed gelezen.

Twijfel heeft ook vele gezichten, lijkt me. Je kunt volgens mij best wel zeker zijn dat hebzucht, haat en begoocheling onheilzame wortels zijn, bijvoorbeeld, maar toch ook best kunnen twijfelen of je nou die, of toch die andere, wasmachine zal kopen, of twijfelen of je hier of daar wel goed aan hebt gedaan. Ook een arts zal best wel eens twijfelen of ie nou de juiste diagnose heeft gesteld en juiste behandeling inzet. Dat soort alledaagse twijfels behandelen de teksten niet.



Offline marcel

  • wat is dit
  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 3132
  • een goed voorbeeld is van onschatbare waarde
Re: Twijfel
« Reactie #16 Gepost op: 29-06-2020 14:38 »
ik zie wel een twijfel die onheilzaam is:
de twijfel die leidt tot besluiteloosheid

ergens aan twijfelen als basis voor onderzoek,
zie ik als heilzame twijfel,
is eigenlijk soort zorgvuldige aandacht (marcelisme)
« Laatst bewerkt op: 29-06-2020 14:40 door marcel »
niks is wat het lijkt

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1464
Re: Twijfel
« Reactie #17 Gepost op: 29-06-2020 14:52 »
Mijn ik is aan het verikken.

Dat is ie duidelijk, ja.


Toch nog even verduidelijken, voor dat het misschien verkeerd (als een verwijt) wordt opgevat.
Het is namelijk heel normaal dat we allemaal verikken.

Mocht het je interesseren: in de Yogacara Boeddhistische filosofie is dit verikken (Manas-vijnan) één van de 8 functies van bewustzijn, de zevende om precies te zijn, het is dus "niet" iets wat je bent, maar het is gewoon een functie.

Het probleem schuilt erin dat het meer als een identiteit gaat gezien worden dan als een functie: "dit ik is wat ik ben, dit ik is mijn, dit ik is mijn zelf", met alle gevolgen van dien...

En die identiteit er weer uit halen is wat ik in deze context ont-ikken noem. Het ik, als functie hoeft namelijk niet weg, wat wel op een gegeven moment best kan uitdoven is de identificatie met dit wat louter een functie is, dan verliest het zijn functionaliteit niet, iets wat ook de Boeddha nodig had om zijn leer te verkondigen en andere levende wezens te helpen en begeleiden, maar neemt het wel de basis voor verder lijden weg (verkeerde visie, onwetendheid).

M.a.w. zo gezien is "ik ben ik" eerder een illusie, een verkeerde visie, een basis voor lijden en dus misschien toch wel eerder iets waar je eens over kan twijfelen..., want zoals je zelf zegt: "twijfel is heilig". Wat deze hardnekkige overtuiging ('ik ben ik") betreft, zou dan wel eens kunnen kloppen.

Het ga je goed bolletje!
Snuffel ze...

« Laatst bewerkt op: 29-06-2020 14:54 door Dorje »

Offline Dorje

  • Eerwaarde
  • ******
  • Berichten: 1464
Re: Twijfel
« Reactie #18 Gepost op: 29-06-2020 15:00 »
ik zie wel een twijfel die onheilzaam is:
de twijfel die leidt tot besluiteloosheid

Of de twijfel die leidt tot niet onderzoeken (te sterk twijfelen aan waar boeddha en andere grote leraren toe aanmanen en dus ook het verdere onderzoek verwerpen). Dan kan je beter trouw blijven aan je twijfel en aan het voordeel er van: beter dan te blijven twijfelen, of te verwerpen, kan ik zelf op zoek gaan wat er nu van aan is en wat niet. Dat wordt twijfel dan weer heilzaam:


ergens aan twijfelen als basis voor onderzoek,
zie ik als heilzame twijfel,
is eigenlijk soort zorgvuldige aandacht (marcelisme)

 


Laatste berichten

[Algemeen] Re: Boeddhist zijn zonder traditie by Dorje Gisteren om 21:20
[Algemeen] Re: Boeddhist zijn zonder traditie by Ujukarin Gisteren om 20:46
[Algemeen] Re: Boeddhist zijn zonder traditie by bolletje Gisteren om 19:56
[Algemeen] Re: Boeddhist zijn zonder traditie by Siebe Gisteren om 19:22
[Algemeen] Re: Boeddhist zijn zonder traditie by Dorje Gisteren om 17:22
Powered by EzPortal