De Behoefte aan Verbondenheid

[lang kwaat]

De kern van alle hartstocht, hechten lijkt me ons intens diepe (maar toch bijkomstige) verlangen naar verbondenheid (verbinding met iets).
Een baby heeft dit al.

De oplossing die de Boeddha zag, volgens mij, is dat we sowieso niet bestaan als geïsoleerd eiland en zeker niet als een onverbonden-entiteit-Ik.

Verlangen en begoocheling laat ons toch een onverbondenheid beleven, dat wel. Maar dit is een soort perceptuele illusie die berust op ons geloof in een Atta of zelf of entiteit-Ik.
Ik zie daar wel waarheid in.

Openheid, de natuur van geest, houdt zich niet met bezig met het dramatische spel van verbondenheid en isolement/afgescheidenheid, zou Tilopa (mahamudra meester) gezegd kunnen hebben, denk ik. 

Ik nog wel hoor!

De behoefte aan verbondenheid, hoe normaal en menselijk ook (een baby heeft het al), houdt je in de greep als mens, vind ik. En Hoe!  Dat zie ik nu wel bij mezelf.

De behoefte aan verbondenheid zit als een pijl in ons hart en is ook niet los te zien van het geloof in een zelfstandig bestaand Ik.

Ik geloof dat de Boeddha gelijk heeft en dat ook  dit verlangen naar verbondenheid niet Ik is, niet van-mij, niet mijn-zelf.

Ik wil het niet veroordelen. Alles is normaal menselijk.

Maar ik zie wel hoe de behoefte aan verbondenheid, lichaam en geest teistert, een gesel is voor lichaam en geest.

Ik durf de bewering wel aan dat hoe psychologischer we zelf worden in verklaren, beschouwen, analyseren, beleven, en/of hoe psychologischer onze omgeving wordt, (ook al gebeurt dat met goede bedoelingen om mensen te helpen), die gesel alleen maar zal toenemen. Het kan nooit de uitweg uit lijden zijn. Daarvoor moeten we zien dat geest geen entiteit-Ik is, lijkt me.

[ervaringsgetuige]

Het kan nooit de uitweg uit lijden zijn. Daarvoor moeten we zien dat geest geen entiteit-Ik is, lijkt me.

Stel je voor dat jij plots ziet dat geest geen entiteit-Ik is, houdt je hart dan op met wildernis te zijn?
Ben je dan eindelijk een waarlijk licht voor jezelf en anderen?

Boeddha's wereld is een wereld van een hart dat geen haat, hebzucht en waanideeën meer voortbrengt. Bevrijd. Iedereen bij wie het hart nog niet echt bekoeld is, zoals ik, zal ook nog hebzucht, haat en begoocheling uitzenden in de wereld want dat hangt niet af van het bewustzijn of wat je met die formaties doet. Zo iemand, als Ik, is nog geen waarlijk licht voor zichzelf en anderen. Hoe vredig ie uiterlijk ook mag lijken zijn hart is een wildernis. Zo ben Ik. Iemand die oprecht is, weet dit ook. Mensen leren van jongsafaan allerlei manieren aan om maar vredig over te komen maar hun hart is een wildernis. Mijn hart is ook nog een wildernis. Genoeg.

[ervaringsgetuige]

Zie wat ik drie jaar geleden al citeerde van mijn helder-ziende François...

Wat met de zondeval bedoelt word is dat we vanaf onze geboorte vatbaar zijn voor verleiding! (Mara )

Als wij konden geboren worden als appeltjes die van de bomen vallen, en nooit geen zoogtijd moesten doormaken, dan bestond er geen erfzonde.
De erfzonde wordt doorgegeven met de moedermelk en de begeerte wordt aangewakkerd door de moedermelk.
Want de baby, tijdens het zogen, begint te genieten van de melk die hij binnenkrijgt. Niet alleen van de melk die hij binnenkrijgt begint hij te genieten, maar ook van de tepel waar hij aan zuigt.
Daar begint het. Dat mag, dat is niet negatief voor onze baby’s. Het negatieve is dat later, mensen van die emotie heel hun leven slachtoffer blijven.
Dat is het gevaarlijke. Op een bepaald moment moet je gaan beseffen dat de melk, de melk waardoor je levend kan blijven, dat je die levensmelk in je draagt. Dat je na evolutie de moederborst in jezelf draagt.

[lang kwaat]

De basis van gehechtheid lijkt me onze behoefte of diep verlangen naar verbinding. Naar mijn smaak besprak de Boeddha dit als de pijl in het hart.
We worden er mee geboren naar mijn smaak, want een baby heeft dit al.

Je niet-verbonden voelen gaat gelijk op met een beleving dat je als een soort psychologische entiteit-Ik bestaat. Niet zozeer een Ego-besef want het draait bij dat Ik-besef niet altijd om protserigheid maar de beleving dat je als psychologische entiteit-Ik bestaat, kan ook draaien om je klein voelen, bescheiden, eenzaam, onderdeel van iets groters etc.
Het zijn allemaal gevoelens die berusten op een notie van scheiding.
De beleving dat je als psychologische entiteit-Ik bestaat, komt altijd wel met een soort besef van Ik hier, jij daar, van binnen en buiten, van subject en object, van begrenzing, scheiding.
Als dat hevig wordt, wordt dat des te pijnlijker.

Daarom storten mensen zich ergens op volgens mij. Op seks, in religie/op God, sport, op boeddhisme, een relatie, activisme, een hobby, werk etc. Want dan vergeet je even die druk en pijn van scheiding. Is dat liefde? Dat denk ik niet. Het is denk ik hartstocht.

Ik geloof dat de Boeddha begreep, zag en realiseerde dat onze diepe behoefte aan verbinding, de kern is van het zoekend, belastend, bezwarend, lijdend, strijdend bestaan van ons mensen. Het jaagt de mens steeds maar voort. Alsof ook verbinding voelen weer tijdelijk even werkt en daarna is het ook weer uitgewerkt. 
Alsof je toch steeds weer op jezelf teruggeworpen wordt en weer de druk voelt, de eenzaamheid, het beleven dat je als psychologische entiteit-Ik bestaat.
Een belevingswereld  die draait om scheidingen.

Ik denk wel dat je kunt zeggen dat  de Boeddha ook een weg leert van onverbondenheid naar verbondenheid.
Vooral in het zien dat we dit soort lijden met elkaar delen.
Maar in de kern overstijgt de Dharma de kwestie van onverbondenheid versus verbondenheid, mijns inziens.

Alles valt of staat met hoe we onszelf beleven. Wat is de geest? Bestaan we wel als een eiland? Bestaan we wel als psychologische entiteit-Ik? Is dat er wel echt of is dat ook maar een cognitieve constructie? Een indruk die tijdelijk wordt gevormd door processen? Als het maar een indruk is dat we als psychologisch-Ik bestaan, is de beleving van een onverbondenheid dan wel waarachtig?

Ik zie het zo dat de Boeddha door inzicht wijzer geworden, de pijl er uit heeft getrokken. Ik denk dat hij zag dat onverbondenheid noch verbodenheid een soort ware staat zijn. Beide zijn tijdelijke belevingen die voorwaardelijk ontstaan.
In de natuurlijke lege en heldere openheid van hart en geest speelt dit niet. Dat zag de Boeddha volgens mij. En daar ligt volgens mij ook de uitweg.

Hoe sterk de behoefte of verlangen ook is naar verbinding (al bij een baby) ik denk dat de Boeddha zag dat het toch ook maar bijkomstig is.

Boeddha veroordeelde volgens mij niks. Alles is gewoon menselijk. Je onverbonden voelen, eenzaam, geïsoleerd. Net als het zoeken naar uitwegen. Of je storten op zaken om het gevoel als Ik te bestaan tijdelijk te verliezen in een activiteit, sport, seks, werk, etc.  Even de druk niet voelen van psychologisch bestaan als Ik, als subject, met een verdeelde geest.
Je verbonden voelen is ook menselijk. Je later niet meer verbonden voelen ook. 
In de kern zijn het allemaal 'maar' belevingen die komen en gaan en geconstrueerd worden. Niet een ware staat ofzo.

Maar we kunnen wel zien volgens mij dat we steeds weer worden teruggeworpen op onszelf. De dukkha van de beleving dat je als entiteit-Ik ziet, hoort, voelt en kent en bestaat blijft zich voordoen ook al kan het tijdelijk even weg zijn.

Boeddha nodigt volgens mij uit er van te leren en belichaamt het overstijgen van dukkha.
Overal kunnen we van leren.

[lang kwaat]

Zie wat ik drie jaar geleden al citeerde van mijn helder-ziende François...

Wat met de zondeval bedoelt word is dat we vanaf onze geboorte vatbaar zijn voor verleiding! (Mara )

Als wij konden geboren worden als appeltjes die van de bomen vallen, en nooit geen zoogtijd moesten doormaken, dan bestond er geen erfzonde.
De erfzonde wordt doorgegeven met de moedermelk en de begeerte wordt aangewakkerd door de moedermelk.
Want de baby, tijdens het zogen, begint te genieten van de melk die hij binnenkrijgt. Niet alleen van de melk die hij binnenkrijgt begint hij te genieten, maar ook van de tepel waar hij aan zuigt.
Daar begint het. Dat mag, dat is niet negatief voor onze baby’s. Het negatieve is dat later, mensen van die emotie heel hun leven slachtoffer blijven.
Dat is het gevaarlijke. Op een bepaald moment moet je gaan beseffen dat de melk, de melk waardoor je levend kan blijven, dat je die levensmelk in je draagt. Dat je na evolutie de moederborst in jezelf draagt.

Ik benader het wat anders. Wat de baby heel erg nodig heeft is een soort geruststelling. Een gevoel van een band, verbinding met anderen. Je kunt haar wel melk geven maar dat schijnt niet voldoende te zijn. Een baby heeft vooral ook genegenheid nodig, nestwarmte, koestering. Kennelijk voelt het zo verbinding. En zelfs als volwassenene kun je merken dat een gevoel van verbinding ontspant, kalmeert, spanning wegneemt. Het schijnt dat een baby echter zoveel stress krijgt als haar behoefte aan verbinding niet wordt vervuld dat ze er aan onderdoor gaat.
Ik zie dit allemaal als conditioneringen, instinctieve processen, als dit dan dat. Geen bewuste keuzes.

Een baby zal vast van de smaak van de melk genieten of het gevoel van een speen en tepel in de mond. Maar ik zoom in op dat gevoel van verbinding dat ze zo hard nodig heeft om te overleven.

Psychologen leren dat er nogal het een en ander kan misgaan als we ook later niet voldoende verbinding voelen. Een kind kan dat gaan overcompenseren en bijvoorbeeld gaan pleasen, zichzelf wegcijferen, als een idioot willen presteren om de trots van de ouders op te wekken, overdreven zich richten op anderen en daarvoor gaan zorgen, heel hulpvaardig worden, extreem aanpassen en afstemmen op anderen etc. Het kind probeert verbinding te voelen en wil dat blijven voelen en ontwikkelt zulke strategieën. Ik vind dit nogal herkenbaar.

Ik kan op basis van eigen ervaring wel zeggen we dit kind tot ver in de volwassenheid kunnen meedragen, en misschien wel tot in het graf meenemen.

Op deze manier wordt de behoefte aan verbinding een soort start van nogal wat drama omdat verbinding best een beladen gevoelsmatige zaak is. Kijk, als in je interactie met mensen verbinding als het ware steeds de inzet is, dan is de inzet nogal hoog steeds. De strategieën die je ontwikkelt, vervullen ook niet, en ergens voel je ook wel aan dat het niet echt authentiek of waarachtig is, vind ik.

Als je wat ouder wordt, meer bewust, kun je dit soort dingen signaleren bij jezelf en anderen.
Als de behoefte aan verbinding zich concreet uitwerkt in wat toch eigenlijk wel geforceerd gedrag is, dan vind ik wel dat je kunt zeggen dat dit ons onvrij maakt.

Ik geloof zelf dat er niet echt een ontsnapping aan lijden is binnen een psychologische belevingswereld waarin het erg draait om Ik en mijn en mijn zelf. En ook om gevoelens van het verbonden-Ik en onverbonden-Ik. Ook al kalmeert een gevoel van verbondenheid, het is ook kwetsbaar, tijdelijk, afhankelijk, voorwaardelijk. Het kan ook zo omslaan.

Ik denk dat het psychologiseren zelf ook een manier is om verbinding te zoeken.

[ervaringsgetuige]

De basis van gehechtheid lijkt me onze behoefte of diep verlangen naar verbinding. Naar mijn smaak besprak de Boeddha dit als de pijl in het hart.

"Wie de pijl uit het hart verwijdert, kent vrede." – Saṃyutta Nikāya 36.6

Dat sutta (SN 36.6) wordt vaak de “Pijl-sutta” genoemd, en gaat erover dat de ongetrainde mens twee pijlen voelt (lichamelijke pijn + mentale pijn), maar de wijze slechts één.


De eerste pijl is de lichamelijke of feitelijke pijn. Het is de onvermijdelijke prikkel van het leven: ziekte, ouderdom, een harde klap, of het horen van slecht nieuws.
   

   In de Sutta: Zowel de wijze (de Arahant) als de ongetrainde mens worden door deze eerste pijl geraakt. De wijze is geen robot; het zenuwstelsel registreert de pijn en de biologische reactie is er.




De tweede pijl is de mentale reactie op die pijn. Het is het emotionele verzet, de paniek, de frustratie, en de existentiële kramp: "Waarom overkomt mij dit? Dit mag niet zo zijn! Hoe kom ik hier zo snel mogelijk vanaf?"
   
   In de Sutta: Dit is de pijl die de ongetrainde mens zichzelf bovenop de eerste pijl toediende. Het is het mentale lijden (dukkha) dat we zelf creëren door ons verzet.


Het verwijderen van de pijl

De wijze wordt dus wel geraakt door de eerste pijl, maar weigert de tweede pijl af te schieten. Doordat het innerlijke verzet ontbreekt, blijft alleen de pure, onpersoonlijke ervaring van de eerste pijl over. De situatie mag er zijn.

Wie de tweede pijl (de pijl uit het hart) weglaat of verwijdert, ervaart dat de dualiteit van het leven geen pijn meer doet in de zin van psychologisch lijden. Er is onmiddellijk vrede, simpelweg omdat het gevecht met de realiteit is gestaakt.

[ervaringsgetuige]

Boeddha veroordeelde volgens mij niks.

Ja, ik geloof vast dat de Boeddha en Jezus niks en niemand veroordeelden.
Dat veel van hun volgelingen het tegenovergestelde deden en doen, ondanks intense studie van wat hun grote leraars leerden daar ben ik ook van overtuigd. De geschiedenis staat vol bewijs van veroordeling van andersdenkenden.


Boeddhisme predikt non-violence, niet veroordelen, maar wanneer het een persoonlijke identiteit wordt  kan het net zo exclusief en gewelddadig worden als andere religies. Het oordeel verschuift dan van “persoonlijke gehechtheid” naar “de ander bedreigt ons Dharma / volk / cultuur”.

[Gouden middenweg & de wilde natuur]

Zie wat ik drie jaar geleden al citeerde van mijn helder-ziende François...

Wat met de zondeval bedoelt word is dat we vanaf onze geboorte vatbaar zijn voor verleiding! (Mara )

Als wij konden geboren worden als appeltjes die van de bomen vallen, en nooit geen zoogtijd moesten doormaken, dan bestond er geen erfzonde.
De erfzonde wordt doorgegeven met de moedermelk en de begeerte wordt aangewakkerd door de moedermelk.
Want de baby, tijdens het zogen, begint te genieten van de melk die hij binnenkrijgt. Niet alleen van de melk die hij binnenkrijgt begint hij te genieten, maar ook van de tepel waar hij aan zuigt.
Daar begint het. Dat mag, dat is niet negatief voor onze baby’s. Het negatieve is dat later, mensen van die emotie heel hun leven slachtoffer blijven.
Dat is het gevaarlijke. Op een bepaald moment moet je gaan beseffen dat de melk, de melk waardoor je levend kan blijven, dat je die levensmelk in je draagt. Dat je na evolutie de moederborst in jezelf draagt.

Ik benader het wat anders. Wat de baby heel erg nodig heeft is een soort geruststelling. Een gevoel van een band, verbinding met anderen. Je kunt haar wel melk geven maar dat schijnt niet voldoende te zijn. Een baby heeft vooral ook genegenheid nodig, nestwarmte, koestering. Kennelijk voelt het zo verbinding. En zelfs als volwassenene kun je merken dat een gevoel van verbinding ontspant, kalmeert, spanning wegneemt. Het schijnt dat een baby echter zoveel stress krijgt als haar behoefte aan verbinding niet wordt vervuld dat ze er aan onderdoor gaat.
Ik zie dit allemaal als conditioneringen, instinctieve processen, als dit dan dat. Geen bewuste keuzes.

Een baby zal vast van de smaak van de melk genieten of het gevoel van een speen en tepel in de mond. Maar ik zoom in op dat gevoel van verbinding dat ze zo hard nodig heeft om te overleven.

Psychologen leren dat er nogal het een en ander kan misgaan als we ook later niet voldoende verbinding voelen. Een kind kan dat gaan overcompenseren en bijvoorbeeld gaan pleasen, zichzelf wegcijferen, als een idioot willen presteren om de trots van de ouders op te wekken, overdreven zich richten op anderen en daarvoor gaan zorgen, heel hulpvaardig worden, extreem aanpassen en afstemmen op anderen etc. Het kind probeert verbinding te voelen en wil dat blijven voelen en ontwikkelt zulke strategieën. Ik vind dit nogal herkenbaar.

Ik kan op basis van eigen ervaring wel zeggen we dit kind tot ver in de volwassenheid kunnen meedragen, en misschien wel tot in het graf meenemen.

Op deze manier wordt de behoefte aan verbinding een soort start van nogal wat drama omdat verbinding best een beladen gevoelsmatige zaak is. Kijk, als in je interactie met mensen verbinding als het ware steeds de inzet is, dan is de inzet nogal hoog steeds. De strategieën die je ontwikkelt, vervullen ook niet, en ergens voel je ook wel aan dat het niet echt authentiek of waarachtig is, vind ik.

Als je wat ouder wordt, meer bewust, kun je dit soort dingen signaleren bij jezelf en anderen.
Als de behoefte aan verbinding zich concreet uitwerkt in wat toch eigenlijk wel geforceerd gedrag is, dan vind ik wel dat je kunt zeggen dat dit ons onvrij maakt.

Ik geloof zelf dat er niet echt een ontsnapping aan lijden is binnen een psychologische belevingswereld waarin het erg draait om Ik en mijn en mijn zelf. En ook om gevoelens van het verbonden-Ik en onverbonden-Ik. Ook al kalmeert een gevoel van verbondenheid, het is ook kwetsbaar, tijdelijk, afhankelijk, voorwaardelijk. Het kan ook zo omslaan.

Ik denk dat het psychologiseren zelf ook een manier is om verbinding te zoeken.

Een woord dat vaker in de boeddhistische wereld rondcirkelt is het woord ontwaken.
Van het blinde naar het wakkere.
Van het onbewuste naar het doelgerichte.

Emancipatie, volwassenheid. zelfredzaamheid. In staat zijn tot.

In de kinderlijke fase ben je afhankelijk, groei voert naar zelfredzaamheid.
De honger in de kinderlijke fase zoekt de oplossingen  fysiek. Het kind is minder in staat tot spirituele behoefte bevrediging, is niet zelf in staat.

Naarmate de ontwikkeling verder gaat is de mens beter in staat. De behoefte bevrediging moet niet noodzakelijk fysiek zijn, maar kan ook innerlijk spiritueel, geestelijk veroorzaakt zijn.
We moeten toch allemaal leren dat de wereld niet om ons draait, en dat ook niet erg is, meer zelf, dat het een last is dat wegvalt. Dat het spirituele pad een verrijking is en geen verarming.

De behoefte aan verbondenheid is een noodtoestand, terwijl de spirituele vervulling ook de honger verdrijft, de verbondenheid hoeft niet noodzakelijkerwijs fysiek zijn, of zich manifesteren zoals ik het wil.

het woord religare is opnieuw verbinden.
de taak van de religie is dan ook de mens begeleiden in  zijn stap van zijn honger naar fysieke verbintenis in een transformatie naar geestelijke vervulling.
De honger is zo groot dat de vervulling nooit volledig in het fysieke te vinden is, dat is onmogelijk. De fysieke behoeftebevrediging verdrijft de honger maar kortstondig. de fysieke behoeftebevrediging zoekt de vervulling buiten onszelf.
Terwijl spirituele, geestelijke vervulling juist uit onszelf komt, maar waarbij het woord onszelf breder is dan enkel ik gerichtheid, dus eerder als deelnemer van het grotere geheel, waarbij het grotere geheel een deel is van onszelf.

[ervaringsgetuige]

@lang kwaat:

Een woord dat vaker in de boeddhistische wereld rondcirkelt is het woord ontwaken.
Van het blinde naar het wakkere.
Van het onbewuste naar het doelgerichte.

Emancipatie, volwassenheid. zelfredzaamheid. In staat zijn tot.

In de kinderlijke fase ben je afhankelijk, groei voert naar zelfredzaamheid.
De honger in de kinderlijke fase zoekt de oplossingen  fysiek. Het kind is minder in staat tot spirituele behoefte bevrediging, is niet zelf in staat.

Naarmate de ontwikkeling verder gaat is de mens beter in staat. De behoefte bevrediging moet niet noodzakelijk fysiek zijn, maar kan ook innerlijk spiritueel, geestelijk veroorzaakt zijn.
We moeten toch allemaal leren dat de wereld niet om ons draait, en dat ook niet erg is, meer zelf, dat het een last is dat wegvalt. Dat het spirituele pad een verrijking is en geen verarming.

De behoefte aan verbondenheid is een noodtoestand, terwijl de spirituele vervulling ook de honger verdrijft, de verbondenheid hoeft niet noodzakelijkerwijs fysiek zijn, of zich manifesteren zoals ik het wil.
...

lang kwaat tracht zich een uitweg uit het lijden te denken, door erover te filosoferen, maar dat is éénzijdig, dat werkt niet zonder de andere helft.

ik ben nu een "verlichte" gepensioneerde die tot zijn 59ste vastzat in een Ongezonde Moeder-Zoon verstrengeling.

Niemand kan mij nog iets vertellen over verbondenheid.
Vooral niet zij die zelf nooit die diepte van onvervuldheid hebben gevoeld. Echte wijsheid hierin komt zelden uit abstracte doctrines, maar uit erkenning van de pijn zélf, wat de andere helft is.

Mij moet een boeddhist of wie dan ook dus geen theorieën vertellen over een behoefte aan verbondenheid omdat ik het grootste deel van "mijn" leven een onvervulde behoefte aan symbiotische intensiteit had, en dat is emotioneel lijden van jewelste.

Een onvervulde behoefte aan symbiotische intensiteit — dat gevoel van totale, versmeltende verbondenheid — is een van de zwaarste vormen van emotioneel lijden die er bestaat. Het is geen "gewoon" alleen-zijn; het voelt als een gat dat nooit gevuld raakt, een honger die aan je vreet.

Wat is het antwoord op dat emotioneel lijden van jewelste? Je eigen vader en moeder worden. En daar doe je een leven lang over en velen bereiken het nooit.

Je  eigen vader en moeder worden betekent dat je die symbiotische intensiteit die je nooit gekregen hebt, zelf moet leren geven aan het kind in jou dat er nog steeds naar snakt. Niet als vervanging (want die vroege wond blijft vaak voelbaar), maar als een langzame, onhandige, soms wanhopige vorm van zelf-holding.

Het is het werk van:

• Je eigen pijn serieus nemen als was het het huilen van een kind dat niemand hoorde.

• Grenzen stellen tegen je eigen innerlijke criticus alsof je een ouder bent die een kind beschermt.

• Je eigen behoeftes leren zien en voeden in plaats van ze alleen maar bij anderen te zoeken.

• Tegen jezelf zeggen: “Ik zie je. Ik blijf bij je. Je bent niet te veel.” — en dat niet één keer, maar duizenden keren, tot het iets van een bodem begint te vormen.

Veel mensen beginnen eraan, weinigen maken het echt af. Want het vraagt een enorme moed om telkens weer terug te keren naar die oude pijn in plaats van te vluchten in relaties, werk, verslavingen of spiritualiteit die “loslaten” belooft.

[ervaringsgetuige]

De basis van gehechtheid lijkt me onze behoefte of diep verlangen naar verbinding. Naar mijn smaak besprak de Boeddha dit als de pijl in het hart.
We worden er mee geboren naar mijn smaak, want een baby heeft dit al.

Ja, een baby heeft dat verlangen naar verbinding absoluut — dat intense, symbiotische ‘niet alleen willen zijn’, vastgehouden en veilig gevoeld willen worden. Dat is geen abstract ‘verlangen’ (taṇhā), dat is een oerbehoefte.

Voor mij is dat geen theorie. Ik heb dat 36 jaar lang door rebirthing en holotropisch ademwerk, en later ook met psychedelica-therapie in veilige begeleide omgeving, heel diep in mijn lichaam en pre-verbale lagen gevoeld. Het is geen pijl die je er zomaar uit ‘denkt’ of door inzicht oplost. Het is een wond die in het lichaam en zenuwstelsel zit.

De Boeddha (of de sutta) spreekt over de tweede pijl: de extra pijn die we onszelf aandoen door verzet, rumineren of vasthouden. Dat snap ik. Maar de eerste pijl — die rauwe, existentiële honger naar verbondenheid die we van bij de geboorte meekrijgen als die niet goed vervuld wordt — die kun je niet zomaar ‘zien als niet-zelf’ en weg hebben.

Voor mij werkt filosoferen en soetra’s ontleden daar onvoldoende voor. Het blijft mentale gymnastiek. Het echte werk zit in het lichaam en in jarenlang leren om jezelf die ouder te worden die je nooit gehad hebt.

[ervaringsgetuige]

het woord religare is opnieuw verbinden.

Dat is één van de twee belangrijke taalkundige routes.

De etymologische oorsprong van het woord religie (en het Latijnse religio) is een van de boeiendste taalkundige discussies uit de oudheid. Al in het Romeinse Rijk verschilde men van mening over de exacte bron. Twee grote Romeinse denkers stonden hierin recht tegenover elkaar, en beide verklaringen werpen een heel ander licht op de betekenis van het concept.

Dit zijn de twee belangrijkste taalkundige routes:

1. Re-legere: Opnieuw lezen, nauwgezet overwegen

De beroemde Romeinse staatsman en filosoof Cicero (106 – 43 v.Chr.) leidde het woord af van het Latijnse werkwoord relegere.

• Re- betekent 'opnieuw' en legere betekent 'lezen', 'verzamelen' of 'overwegen'.

• Volgens Cicero betekende religio oorspronkelijk het nauwgezet en met grote zorgvuldigheid herlezen en uitvoeren van rituelen. Het stond voor plichtsbesef, scrupuleus handelen en het zorgvuldig in acht nemen van de cultus.

• Het tegenovergestelde hiervan was neglegere (verwaarlozen/nalaten). Wie religieus was, verwaarloosde de goden en de rituelen dus niet, maar overpeinsde ze keer op keer.

2. Re-ligare: Samentrekken, verbinden

Eeuwen later gaf de christelijke auteur Lactantius (ca. 250 – 325 n.Chr.) een andere verklaring, die later vurig werd overgenomen door de invloedrijke kerkvader Augustinus. Zij leidden het woord af van religare.

• Re- betekent 'opnieuw' of 'terug' en ligare betekent 'binden' of 'knopen' (denk ook aan ons woord ligament voor een gewrichtsband).

• In deze opvatting staat religie voor de verbondenheid. Het is de band die de mens enerzijds terugbindt aan God, en anderzijds mensen onderling met elkaar verbindt in een geloofsgemeenschap.

De historische verschuiving

Hoewel taalkundigen vandaag de dag vermoeden dat Cicero's afleiding (relegere) grammaticaal het dichtst bij de oorspronkelijke Romeinse betekenis lag (die heel erg draaide om de juiste uitvoering van formele rituelen), heeft de betekenis van Lactantius en Augustinus (religare) de westerse cultuur het meest gevormd.

Door de opkomst van het monotheïsme verschoof de focus van "het nauwgezet uitvoeren van plichten" naar "een diepe, existentiële relatie en verbinding tussen de schepper en de creatie".

Samengevat: De oorsprong van het woord schommelt tussen aandachtige vroomheid (Cicero) en heilige verbondenheid (Augustinus).

de taak van de religie is dan ook de mens begeleiden in  zijn stap van zijn honger naar fysieke verbintenis in een transformatie naar geestelijke vervulling.
De honger is zo groot dat de vervulling nooit volledig in het fysieke te vinden is, dat is onmogelijk. De fysieke behoeftebevrediging verdrijft de honger maar kortstondig. de fysieke behoeftebevrediging zoekt de vervulling buiten onszelf. Terwijl spirituele, geestelijke vervulling juist uit onszelf komt, maar waarbij het woord onszelf breder is dan enkel ik gerichtheid, dus eerder als deelnemer van het grotere geheel, waarbij het grotere geheel een deel is van onszelf.

Het is fascinerend om zien hoe de betekenis van het woord religare in het hedendaagse, westerse spirituele discours een heel eigen, psychologische en transcendente invulling heeft gekregen.
Waar de vroege kerkvaders met dat "opnieuw verbinden" vooral een uiterlijke, dogmatische trouw aan de institutionele God en de gemeenschap bedoelden, gebruikt de moderne spirituele zoeker het als een metafoor voor een innerlijk transformatieproces.

Voor veel westerlingen die de traditionele, dogmatische kerkstructuren hebben losgelaten, biedt deze specifieke interpretatie van religare een perfecte brug. Het stelt hen in staat om de diepe menselijke behoefte aan transcendentie en mystiek te behouden, zonder de ballast van uiterlijke moraalwetten of een oordelende godheid buiten zichzelf. Het maakt van religie een synoniem voor bewustwording — het herstellen van de verbinding met de Universele Bron, die we onderweg (door de conditionering van het ego en de materiële wereld) schijnbaar waren kwijtgeraakt.


De massale toestroom van westerlingen naar het boeddhisme (en in het verlengde daarvan mindfulness en oosterse filosofie) sinds de tweede helft van de 20e eeuw is geen toeval. Het is een directe reactie op het vacuüm dat het loslaten van de traditionele kerkstructuren heeft achtergelaten.
Wanneer mensen het geloof in een uiterlijke, dogmatische God verliezen, verliezen ze namelijk niet automatisch hun existentiële honger of hun behoefte aan transcendentie. Het boeddhisme biedt hier een antwoord dat perfect aansluit bij de moderne, kritische westerse geest.

Maar er zit wel een ironische schaduwzijde aan deze westerse adoptie. Veel westerlingen benaderen het boeddhisme aanvankelijk met dezelfde consumentengeest waarmee ze de materiële wereld tegemoet treden: ze 'shoppen' naar spirituele ervaringen, rust of wellness om het ego te kalmeren (het zogenaamde spiritueel bypassen).
De echte oosterse tradities gaan echter veel verder dan louter stressvermindering. Ze vragen om een radicale deconstructie van de zoeker zelf. Het gaat er niet om dat het 'ik' een mooiere, rustigere ervaring krijgt, maar om het inzicht dat het 'ik' dat rust zoekt, de bron is van de onrust.


Voor de westerling die bereid is voorbij de oppervlakte te kijken, biedt het boeddhisme — net als de non-duale filosofie — de ultieme vervulling van religare: het herontdekken dat de afscheiding tussen binnen en buiten, tussen de zoeker en het gezochte, nooit echt heeft bestaan.

Met 'non-duale filosofie' verwijs ik hier in de eerste plaats naar Advaita Vedanta, de eeuwenoude Indiase traditie die letterlijk 'niet-tweeheid' betekent.

Hoewel de term 'non-dualisme' tegenwoordig breed wordt gebruikt voor verschillende mystieke stromingen, is Advaita Vedanta de meest radicale en systematische uitwerking van dit inzicht. Waar het boeddhisme vaak begint bij het analyseren en deconstrueren van de ervaring (om te eindigen bij de leegte van een permanent zelf, anatta), pakt Advaita het vanaf de andere kant aan: het wijst direct naar de bron, het onveranderlijke Bewustzijn (Brahman of Atman).

De link met de moderne westerse zoektocht en die specifieke invulling van religare is bij Advaita zonneklaar:

• Geen tweeheid: Er is geen God ginds boven en een schepping hier beneden. Er is alleen de Totaliteit. De scheiding tussen de zoeker en het gezochte is een misverstand van het verstand.

• Het einde van het 'doenerschap': Zolang er een 'ik' is dat denkt de verbinding te moeten maken of te moeten verdienen, blijft de dualiteit in stand. Advaita doorprikt de illusie dat er een onafhankelijke entiteit is die de touwtjes in handen heeft. De echte 'wederverbinding' is simpelweg het doorzien dat je nooit los van het Geheel hebt gestaan.

Westerlingen die de dogma's van de kerk achter zich laten maar wel de diepte in willen, stuiten daarom bijna onvermijdelijk op Advaita. Het vraagt niet om een geloof in het bovennatuurlijke, maar om een radicale verschuiving in hoe je kijkt naar wat er hier en nu al is.

[lang kwaat]

Of je nu spreekt over geestelijke behoefte of geestelijke oer-behoefte, ik denk dat iedereen de beklemming er van wel kan voelen. De noodtoestand die het is.

Ik geloof niet dat de Boeddha leerde dat er een permanent soort vervulling is.
Vervulling is een beleving en die zijn allemaal tijdelijk.
Belevingen worden opgebouwd, bestaan uit bouwstenen. Elk opgebouwd bouwwerk zal echter ook weer desintegreren.
Een permanent soort beleving willen van eenheid, van geluk, vrede, vervulling, verwondering, euforie is een onmogelijkheid volgens mij.
Daar wijst de Boeddha volgens mij ook op met zijn onderricht over anicca, dukkha en anatta karakter van alle gevoelens en bewustzijnsmomenten.
Duurzaamheid verwachten waar het niet is, is verwikkeld zijn in onjuiste visie.

Maar wat wel duurzame kwaliteiten kan bezitten is volgens mij wat niet opgebouwd is.
Dat wat geen beleving is.
Naar mijn smaak wil de Boeddha ons de ogen er voor doen openen.

Ik vind zelf de gelijkenis van de vis erg mooi.
De vis heeft geen weet dat ie in water leeft.
Niet omdat het water er niet is en ook niet omdat water iets geheel onbekends is voor de vis, maar juist omdat ie het water te goed kent, door en door vertrouwd er mee is.
Daarom valt het de vis niet op dat er water is. Door de innige vertrouwdheid er mee, negeert de vis het.

Men zegt dat het de onbelaste natuur van geest net zo is.
Het is niet onbekend in de zin van iets wat we helemaal niet kennen.
We kennen het juist te goed. Het is zo vanzelfsprekend in ons leven dat we het eigenlijk negeren.

Dit gaat denk ik dus ook niet over onverbonden zijn of verbonden zijn of her-verbinden met een Totaliteit.

[lang kwaat]

Ten diepste lijkt een baby een grote nood te hebben aan geruststelling.
Je kunt dat een oer-behoefte noemen aan symbiose, liefde, genegenheid, koestering, verbinding.
Maar de praktische functie van dit alles lijkt dat het geruststelt.
Het is heel nuchter, heel praktisch. Heel functioneel om te overleven.

Ik geloof dat dit ook zo blijft in het leven van een mens als we ouder worden.
Ook volwassenen zoeken in wezen hun hele leven naar geruststelling.

Stelt zintuiglijk genot niet gerust of alleen al het vooruitzicht? Al is het maar voor even. Even de nood weg via het genot van wat je ervaart?
Stelt het de lijdende persoon niet gerust dat met de dood eindelijk diens lijden definitief en voorgoed eindigt?
Stelt het het zwoegende persoon niet gerust dat na de dood het geluk van de hemel komt? Dat er toch een soort zin is in diens lijden, en uiteindelijk alles toch goed komt?

Er is in iedereen een heel diep verlangen naar geruststelling, volgens mij. Terugvoerend naar de machteloze positie waarin je al als baby zit. Dus heel diep.
Dat overlevingssysteem raakt elke keer getriggerd als je met machteloosheid wordt geconfronteerd. Het is dan alsof de baby in jezelf weer ontwaakt.
Hoe machtelozer je je voelt, hoe meer je neigt naar vastklampen aan ideeën, visies, vooruitzichten op geluk of einde van dat machteloze gevoel.

Ik geloof dat zolang we er van overtuigd zijn dat er echt een voeler is van gevoelens, een belever van belevingen, een kenner van het gekende, een machtige of onmachtige, of zolang we ons een eigenaar voelen (van het leven bijvoorbeeld), er sowieso sprake is van begoocheling. Want zulke belevingen berusten op identiteitsvisies en de eigenwaan "Ik besta" (als voeler, als eigenaar, als kenner, als waarnemer).

Volgens mij is er geen ontsnapping aan dit alles mogelijk binnen de psychologische belevingswereld die altijd maar weer in het teken staat van "Ik, mijn en mijn-zelf".

[ervaringsgetuige]

 

[ervaringsgetuige]

Ik geloof niet dat de Boeddha leerde dat er een permanent soort vervulling is.
Vervulling is een beleving en die zijn allemaal tijdelijk.

Toch echt wel geinig die AI hé. 
Zie weer...

[lang kwaat]

De basis van gehechtheid lijkt me onze behoefte of diep verlangen naar verbinding. Naar mijn smaak besprak de Boeddha dit als de pijl in het hart.
We worden er mee geboren naar mijn smaak, want een baby heeft dit al.

Ja, een baby heeft dat verlangen naar verbinding absoluut — dat intense, symbiotische ‘niet alleen willen zijn’, vastgehouden en veilig gevoeld willen worden. Dat is geen abstract ‘verlangen’ (taṇhā), dat is een oerbehoefte.

Voor mij is dat geen theorie. Ik heb dat 36 jaar lang door rebirthing en holotropisch ademwerk, en later ook met psychedelica-therapie in veilige begeleide omgeving, heel diep in mijn lichaam en pre-verbale lagen gevoeld. Het is geen pijl die je er zomaar uit ‘denkt’ of door inzicht oplost. Het is een wond die in het lichaam en zenuwstelsel zit.

De Boeddha (of de sutta) spreekt over de tweede pijl: de extra pijn die we onszelf aandoen door verzet, rumineren of vasthouden. Dat snap ik. Maar de eerste pijl — die rauwe, existentiële honger naar verbondenheid die we van bij de geboorte meekrijgen als die niet goed vervuld wordt — die kun je niet zomaar ‘zien als niet-zelf’ en weg hebben.

Voor mij werkt filosoferen en soetra’s ontleden daar onvoldoende voor. Het blijft mentale gymnastiek. Het echte werk zit in het lichaam en in jarenlang leren om jezelf die ouder te worden die je nooit gehad hebt.

Volgens mij zag en begreep de Boeddha het zo: Of mensen nou heilzaam, onheilzaam, gestoord, ziekelijk, gezond, evenwichtig, onevenwichtig, goedig, kwaaiig, vervuld of onvervuld gedrag vertonen, dat komt niet omdat er in iemand een heilzaam, onheilzaam, gestoord, ziekelijk, gezond, evenwichtig of onevenwichtig, goeiig of kwaaiig, vervuld of onvervuld wezentje zit.

Er zijn wel hele onheilzame neigingen, er zijn wel behoeften, en er zijn wel acties en reacties, wel conditioneringen. De mate waarin verschilt.
Maar er is geen innerlijk wezentje dat onvervuld of vervuld kan zijn. Er is geen eigenaar van die behoeften, verlangen, neigingen, etc.

Door omstandigheden kunnen wel sterke neigingen ontstaan die onheilzaam uitpakken. Die belasten. Daar kunnen we wat aan doen.
Maar laten we niet doen alsof er een heel of onheel-Ik is, vervuld of onvervuld-Ik etc.

Het klinkt misschien wat koud maar als je computer raar doet, veronderstel je toch ook niet dat het wezentje in de computer raar doet?
Ik geloof dat de Boeddha ook zo naar het gedrag van mensen keek.
Er zit niet een innerlijk wezentje aan de knoppen. Niet als initiatiefnemer van het goede noch van het kwade.
Noch van het gezonde noch van het ziekelijke. Noch van het wijze noch van het dwaze.

[lang kwaat]

het woord religare is opnieuw verbinden.
de taak van de religie is dan ook de mens begeleiden in  zijn stap van zijn honger naar fysieke verbintenis in een transformatie naar geestelijke vervulling.
De honger is zo groot dat de vervulling nooit volledig in het fysieke te vinden is, dat is onmogelijk. De fysieke behoeftebevrediging verdrijft de honger maar kortstondig. de fysieke behoeftebevrediging zoekt de vervulling buiten onszelf.
Terwijl spirituele, geestelijke vervulling juist uit onszelf komt, maar waarbij het woord onszelf breder is dan enkel ik gerichtheid, dus eerder als deelnemer van het grotere geheel, waarbij het grotere geheel een deel is van onszelf.

De teksten spreken over 'de ontsnapping' (nissarana) aan de khandha's. De ontsnapping verwijst naar het volledig eindigen van het verlangen, de begeerte, de dorst, de honger naar de khandha's, naar welk gevoel dan ook, naar welke tijdelijke beleving dan ook. Geestelijke vervulling is ook maar tijdelijk volgens mij.

Juist als we vertrouwen, vervulling, veiligheid, geluk, vrede, ons heil, bevrijding etc. blijven zoeken in beleving, dus zien als een beleving, falen we. Want beleving is altijd tijdelijk.
Een beleving van vervulling kan natuurlijk nooit duurzaam zijn als belevingen tijdelijk zijn.

Zolang de zoektocht binnen beleving blijft, zoekend naar de fysieke of geestelijk beleving van vervulling, blijven we ronddolen, spreekwoordelijk, mijns inziens, aan deze oever.
Een eindeloze lijdenspiraal die maar nooit eindigt omdat we ons heil blijven zoeken en laten afhangen van onze beleving.

Juist dat we niet goed zien dat elke beleving altijd van de natuur is van ontstaan en eindigen, maakt dat we ons heil maar blijven zoeken in belevingen.

-“There is, monks, an unborn, unbecome, unmade, unconditioned. If, monks there were not that unborn, unbecome, unmade, unconditioned, you could not know an escape here from the born, become, made, and conditioned. But because there is an unborn, unbecome, unmade, unconditioned, therefore you do know an escape from the born, become, made, and conditioned.”
(Udana 8.3)

Volgens mij zou je dit zo kunnen lezen: Als er alleen maar belevingen zijn, gemaakt, geconditioneerd, voortgebracht, geboren vanuit oorzaken en condities,  dan is er ook geen ontsnapping aan.
Maar dat er is wel want er is...

Dus, we worden mijns inziens gewezen op iets wat anders is dan een tijdelijke beleving. En daar lijkt de ontsnapping te liggen. Volgens mij zijn woorden verder misleidend. Woorden als vrede, vervulling, verwondering, geluk, stilte, gevoel van veiligheid etc. omdat dit eigenlijk alleen maar betekenis heeft binnen de belevingswereld, als beleving. Ze zijn ongeschikt als aanduidingen van wat geen beleving is.

De ellende is, (ik ga dit eindelijk wat beter zien geloof ik zelf:-), we blijven maar zoeken naar de beleving van vrede, beleving van vervulling, verwondering, geluk, bevrijding etc maar zo komen we er nooit uit. We zadelen onszelf op met een mission impossible door ons heil te zoeken in belevingen, welke dan ook. Alles wat de natuur heeft van ontstaan, heeft ook de natuur van eindigen

[Gouden middenweg & de wilde natuur]

het woord religare is opnieuw verbinden.
de taak van de religie is dan ook de mens begeleiden in  zijn stap van zijn honger naar fysieke verbintenis in een transformatie naar geestelijke vervulling.
De honger is zo groot dat de vervulling nooit volledig in het fysieke te vinden is, dat is onmogelijk. De fysieke behoeftebevrediging verdrijft de honger maar kortstondig. de fysieke behoeftebevrediging zoekt de vervulling buiten onszelf.
Terwijl spirituele, geestelijke vervulling juist uit onszelf komt, maar waarbij het woord onszelf breder is dan enkel ik gerichtheid, dus eerder als deelnemer van het grotere geheel, waarbij het grotere geheel een deel is van onszelf.

De teksten spreken over 'de ontsnapping' (nissarana) aan de khandha's. De ontsnapping verwijst naar het volledig eindigen van het verlangen, de begeerte, de dorst, de honger naar de khandha's, naar welk gevoel dan ook, naar welke tijdelijke beleving dan ook. Geestelijke vervulling is ook maar tijdelijk volgens mij.

Juist als we vertrouwen, vervulling, veiligheid, geluk, vrede, ons heil, bevrijding etc. blijven zoeken in beleving, dus zien als een beleving, falen we. Want beleving is altijd tijdelijk.
Een beleving van vervulling kan natuurlijk nooit duurzaam zijn als belevingen tijdelijk zijn.

Zolang de zoektocht binnen beleving blijft, zoekend naar de fysieke of geestelijk beleving van vervulling, blijven we ronddolen, spreekwoordelijk, mijns inziens, aan deze oever.
Een eindeloze lijdenspiraal die maar nooit eindigt omdat we ons heil blijven zoeken en laten afhangen van onze beleving.

Juist dat we niet goed zien dat elke beleving altijd van de natuur is van ontstaan en eindigen, maakt dat we ons heil maar blijven zoeken in belevingen.

-“There is, monks, an unborn, unbecome, unmade, unconditioned. If, monks there were not that unborn, unbecome, unmade, unconditioned, you could not know an escape here from the born, become, made, and conditioned. But because there is an unborn, unbecome, unmade, unconditioned, therefore you do know an escape from the born, become, made, and conditioned.”
(Udana 8.3)

Volgens mij zou je dit zo kunnen lezen: Als er alleen maar belevingen zijn, gemaakt, geconditioneerd, voortgebracht, geboren vanuit oorzaken en condities,  dan is er ook geen ontsnapping aan.
Maar dat er is wel want er is...

Dus, we worden mijns inziens gewezen op iets wat anders is dan een tijdelijke beleving. En daar lijkt de ontsnapping te liggen. Volgens mij zijn woorden verder misleidend. Woorden als vrede, vervulling, verwondering, geluk, stilte, gevoel van veiligheid etc. omdat dit eigenlijk alleen maar betekenis heeft binnen de belevingswereld, als beleving. Ze zijn ongeschikt als aanduidingen van wat geen beleving is.

De ellende is, (ik ga dit eindelijk wat beter zien geloof ik zelf:-), we blijven maar zoeken naar de beleving van vrede, beleving van vervulling, verwondering, geluk, bevrijding etc maar zo komen we er nooit uit. We zadelen onszelf op met een mission impossible door ons heil te zoeken in belevingen, welke dan ook. Alles wat de natuur heeft van ontstaan, heeft ook de natuur van eindigen

Er is een waarheid dat we verouderen, ziek worden, en ten laatste sterven.
Toch is dat enkel vanuit een ik-perspectief bekeken.

Tegelijkertijd is er een waarheid dat ook na onze dood de ik ervaring weder tot lichaam komt.
Kijk maar naar jezelf, boeddha is gestorven, en jij die zich als ik-ervaart is geboren.
En het logische gevolg : ook als jij sterft, daarna zullen er ik-ervaringen geboren worden.

Een mens identificeert zich als die ik als unicum, uniek, op zichzelfstaand, onafhankelijk.
Maar in werkelijkheid is er geen uniek op zichzelf staand onafhankelijk ik geboren. Maar wel een wederverschijnen van de ik-ervaring.
Maar nog meer in detail, het wederverschijnen van de ik-ervaring in een toestand van onwetendheid/blind omtrent zichzelf.

er is helemaal geen ik geboren, maar enkel een wederverschijnen van de ik-ervaring.
De mens in onwetendheid identificeert zich met ik-siebe, ik dorje, ik klaartje, ik poetin.
De mens die zich identificeert met ik-poetin zit gevangen in een gedachten en gevoelswereld van afstand, breuk, vijandigheid tov al die anderen waar net dezelfde verschijning heeft plaatsgevonden van de ik-ervaring.

De gevangen ik-poetin veroorzaakt een keten van gevolgen, en wie is de erfgenaam van deze keten van gevolgen , toch ook alweer het wederverschijnen van de ik-ervaring in een toestand van onwetendheid/blind omtrent zichzelf.
Een keten van gevolgen gekenmerkt door afstand, breuk, vijandigheid enz.

Het grote verschil tussen verbonden of niet verbonden is toch juist dat je verantwoordelijkheid ervaart voor je daden, gevolgen van daden die de zogenaamde andere  zal moeten onder ondergaan maar die helemaal geen andere is.
In boeddhistische context, mededogen met al wat leeft.

Je spreekt over verbondenheid in termen dat het klinkt als een lekkernij. Maar je kunt er ook over spreken in termen als een kracht die afstand, breuk, vijandigheid ontstijgt/overstijgt.
Niet als lekkernij, maar als motivatie.

Toch wil dit niet zeggen dat men kunstmatig het innerlijk lijden dat men ervaart door afstand, breuk, vijandigheid in stand moet houden.

In mijn ogen probeer je poorten te sluiten die niet gesloten moeten worden.
Het lijkt alsof je wil zeggen dat een mens die in staat is om de innerlijke vrede te herstellen en te bewaren, dat dit een kwalijk gegeven zou zijn. want "Ze zijn ongeschikt als aanduidingen van wat geen beleving is"

Het klinkt als : liever het innerlijk lijden blijvend vasthouden omdat dit echter zou zijn als aanduiding van wat geen beleving is.
Maar je hoeft toch niet kunstmatig het innerlijk lijden blijven vasthouden.

Voor alle duidelijkheid.
Ik  heb geen honger of verlangen naar "wat geen beleving is".
Laat ik eerst maar de innerlijke vrede herstellen en bewaren, daarna zie ik wel waar het naar voert.
Wat ik zie is dat de aanwezigheid helemaal geen bevrijdings nood heeft, het constateert gewoon en is daardoor het vredige. En soms constateert het onvrede. Maar zelf ondergaat het geen verandering.

Ik vrees dat de woorden "wat geen beleving is" inderdaad is zoals je het ziet, maar ik denk wel dat je het moet vervangen door "wat zelf geen beleving heeft", en door "altijd zichzelf".

[ervaringsgetuige]

De ellende is, (ik ga dit eindelijk wat beter zien geloof ik zelf:-), we blijven maar zoeken naar de beleving van vrede, beleving van vervulling, verwondering, geluk, bevrijding etc maar zo komen we er nooit uit. We zadelen onszelf op met een mission impossible door ons heil te zoeken in belevingen, welke dan ook. Alles wat de natuur heeft van ontstaan, heeft ook de natuur van eindigen

Ramesh Balsekar zou waarschijnlijk eerst zeggen dat je hier iets fundamenteels begint te zien: namelijk dat het najagen van voortdurende spirituele staten zelf onderdeel van de gevangenschap is.
Hij zou vermoedelijk instemmend knikken bij:

“We blijven maar zoeken naar de beleving van vrede, vervulling, geluk…”

Want volgens Balsekar is precies dát de kern van de menselijke conditionering: het idee dat “ik” via ervaring uiteindelijk permanent geluk of blijvende verlichting kan bezitten.
Maar daarna zou hij wellicht een subtiele draai maken die typisch is voor hem.
Hij zou zeggen:

“Wie is het die uit die zoektocht wil geraken?”

Voor Balsekar ligt het probleem niet in ervaringen zelf, maar in de identificatie met een persoonlijke zoeker die denkt:

• “ik moet bevrijd raken,”
• “ik moet een stabiele staat bereiken,”
• “ik mag geen onrust meer ervaren.”

Hij zou zeggen dat vrede geen permanente ervaring is die iemand kan vasthouden. Elke ervaring verschijnt en verdwijnt — ook vrede, stilte, extase of eenheidsbewustzijn.
Maar het echte misverstand volgens hem is:
dat er een afzonderlijke persoon zou bestaan die die ervaringen bezit of controleert.
Dus waar jij zegt:

“We moeten ophouden heil te zoeken in ervaringen”

zou Balsekar mogelijk antwoorden:

“Ook het ophouden met zoeken gebeurt of gebeurt niet. Er is geen individuele doener die daarin slaagt.”

Dat is typisch Balsekar: hij verlegt de focus van de inhoud van de ervaring naar het doorzien van persoonlijke auteurschap.
Hij zou waarschijnlijk ook waarschuwen voor een verborgen val:
dat de afwijzing van ervaringen zelf opnieuw een spirituele strategie wordt.
Dus:

• eerst zoekt men extase,
• daarna zoekt men “geen behoefte meer hebben aan extase,”
• maar beide blijven bewegingen van de denkbeeldige zoeker.

Balsekar zou daarom misschien zeggen:

“De zoeker probeert zichzelf te vernietigen om verlichting te bereiken. Maar de zoeker is zelf slechts een concept.”

En dan komt zijn centrale punt:
bevrediging ligt niet in permanente gelukservaringen, maar in het verdwijnen van de psychologische weerstand tegen wat verschijnt.
Hij noemde dat vaak:

“peace of mind.”

Niet als voortdurende bliss,
maar als het wegvallen van innerlijk conflict met het leven zoals het zich ontvouwt.


Dus zelfs verdriet, frustratie of lichamelijke pijn sluiten bevrijding niet uit.


Dat verschilt ook subtiel van sommige boeddhistische interpretaties die sterk focussen op het uitdoven van verlangen. Balsekar zou eerder zeggen:
verlangen verschijnt spontaan volgens conditionering; daar is niemand persoonlijk verantwoordelijk voor.
De bevrijding zit volgens hem niet in het manipuleren van de menselijke ervaring,
maar in het diepe besef:

“Alles gebeurt. Niemand doet het.”

En precies daarom zou hij wellicht ook mild glimlachen om Siebe’s “mission impossible”, en antwoorden:

“Ja. Voor het ego ís verlichting een mission impossible. Want verlichting is juist het inzicht dat er nooit een afzonderlijke entiteit was die verlicht moest worden.”

[lang kwaat]

Je spreekt over verbondenheid in termen dat het klinkt als een lekkernij. Maar je kunt er ook over spreken in termen als een kracht die afstand, breuk, vijandigheid ontstijgt/overstijgt.
Niet als lekkernij, maar als motivatie.

Ik word blij als ik mensen zie die plezier hebben. Dus, als Andre Rieu op tv komt, krijgt Siebe de Zelf-Kicker zin om te kijken en die lekkernij te proeven. Smullie, Smullie.
Zo had ik ook een tijd dat muziek me diep kon raken. Tot huilie huilie toe. Dat vond ik lekker smaken. Een zalige lekkernij.

Wat staat straks op mijn menu?

Ik denk een voorafje van spirituele vervoering. Een nagerecht van zingeving. Ik denk ook dat ik mijn brood smeer vandaag met wat empathie. Dat smaakt ook altijd wel goed. Misschien bestrooi ik het geheel met wat warme gevoelens van mede menselijkheid? Die vind ik ook altijd zo heerlijk.
Ik smul daar altijd zo van.

Wat staat er op het menu?

[lang kwaat]

Een mens identificeert zich als die ik als unicum, uniek, op zichzelfstaand, onafhankelijk.
Maar in werkelijkheid is er geen uniek op zichzelf staand onafhankelijk ik geboren. Maar wel een wederverschijnen van de ik-ervaring.
Maar nog meer in detail, het wederverschijnen van de ik-ervaring in een toestand van onwetendheid/blind omtrent zichzelf.

Maar zijn belevingen niet altijd individueel van aard? Is er niet sprake een uniek en lokaal bestaand brein dat zintuiglijke info verwerkt (ook uniek en lokaal), en samen met de geest een unieke en lokale belevingswereld vormt waarin ook een perceptie functioneert dat je als entiteit-Ik ziet, hoort, voelt en kent?

Is de uniekheid van het brein, de brein-geest combinatie, van de cognitie, van beleving, niet gewoon een soort natuurlijk gegeven?

[lang kwaat]

Je spreekt over verbondenheid in termen dat het klinkt als een lekkernij. Maar je kunt er ook over spreken in termen als een kracht die afstand, breuk, vijandigheid ontstijgt/overstijgt.
Niet als lekkernij, maar als motivatie.

Toch wil dit niet zeggen dat men kunstmatig het innerlijk lijden dat men ervaart door afstand, breuk, vijandigheid in stand moet houden.

In mijn ogen probeer je poorten te sluiten die niet gesloten moeten worden.
Het lijkt alsof je wil zeggen dat een mens die in staat is om de innerlijke vrede te herstellen en te bewaren, dat dit een kwalijk gegeven zou zijn. want "Ze zijn ongeschikt als aanduidingen van wat geen beleving is"

Het klinkt als : liever het innerlijk lijden blijvend vasthouden omdat dit echter zou zijn als aanduiding van wat geen beleving is.
Maar je hoeft toch niet kunstmatig het innerlijk lijden blijven vasthouden.

Voor alle duidelijkheid.
Ik  heb geen honger of verlangen naar "wat geen beleving is".
Laat ik eerst maar de innerlijke vrede herstellen en bewaren, daarna zie ik wel waar het naar voert.
Wat ik zie is dat de aanwezigheid helemaal geen bevrijdings nood heeft, het constateert gewoon en is daardoor het vredige. En soms constateert het onvrede. Maar zelf ondergaat het geen verandering.

Ik vrees dat de woorden "wat geen beleving is" inderdaad is zoals je het ziet, maar ik denk wel dat je het moet vervangen door "wat zelf geen beleving heeft", en door "altijd zichzelf".

Soms helpt het wellicht wat extra woorden er aan te wijden?

Volgens mij willen wij mensen altijd maar in een bepaalde, liefst aangename, staat zijn. Maar welke samengestelde, ontstane, opgebouwde, gewilde, voortgebrachte staat dan ook, is eindig. Dus het duurzame van een staat blijft sowieso uit.

Ik vind dit een hele krachtige les. Het laat je stilstaan bij waar je eigenlijk mee bezig bent. 
Want hoe reeel is het nou eigenlijk dat je altijd in een staat wilt zijn waarin je je zeker voelt, veilig, vertrouwen ervaart, gelukkig voelt, vervuld voelt, verbinding voelt?
Het is niet mogelijk.

Dit zien koelt wel af. Je moet dat soort gevoelens niet zien als je ware staat ofzo. Dat maakt alles alleen maar erger.

Ik ben nogal ontspoord qua vertrouwen, al weer een tijd geleden. Heb langdurig gezocht naar een duurzame beleving van vertrouwen. Ik wilde weer vertrouwen voelen!
Het was helaas gedoemd te mislukken, besef ik nu.

Maar wat niet gedoemd is te mislukken, zie ik nu als wat voorbij de beleving van wantrouwen en vertrouwen gaat.  Het loslaten van toe-eigeningen, het uitdoven van dorst naar bepaalde staten en gevoelens. Hoe menselijk het ook is te streven naar aangename gevoelens en staten (lekkernijen) daar zit heus wel een nadeel aan vast.

Dat is de context waarin ik het schreef. Met het promoten van vasthouden aan lijden heeft dit niks te maken. Meer met op een realistische manier zien wat kan en nooit zal lukken.
Klinkt het zo beter?

[Gouden middenweg & de wilde natuur]

Je spreekt over verbondenheid in termen dat het klinkt als een lekkernij. Maar je kunt er ook over spreken in termen als een kracht die afstand, breuk, vijandigheid ontstijgt/overstijgt.
Niet als lekkernij, maar als motivatie.

Ik word blij als ik mensen zie die plezier hebben. Dus, als Andre Rieu op tv komt, krijgt Siebe de Zelf-Kicker zin om te kijken en die lekkernij te proeven. Smullie, Smullie.
Zo had ik ook een tijd dat muziek me diep kon raken. Tot huilie huilie toe. Dat vond ik lekker smaken. Een zalige lekkernij.

Wat staat straks op mijn menu?

Ik denk een voorafje van spirituele vervoering. Een nagerecht van zingeving. Ik denk ook dat ik mijn brood smeer vandaag met wat empathie. Dat smaakt ook altijd wel goed. Misschien bestrooi ik het geheel met wat warme gevoelens van mede menselijkheid? Die vind ik ook altijd zo heerlijk.
Ik smul daar altijd zo van.

Wat staat er op het menu?

Geplaatst door: lang kwaat

De Boeddha leert volgens mij ook dat vooral het positieve karma van het opwekken van liefde, mededogen, gelijkmoedigheid, medevreugde nu heel belangrijk is in het vagevuur.

[ervaringsgetuige]

Is de uniekheid van het brein, de brein-geest combinatie, van de cognitie, van beleving, niet gewoon een soort natuurlijk gegeven?

Ik vermoed dat Stanislav Grof zou antwoorden: ja én nee. :-)

Ja, natuurlijk is iedere brein-geest configuratie uniek. Iedereen heeft een uniek zenuwstelsel, unieke conditioneringen, herinneringen, trauma’s, associaties enzovoort. Dat ontkent Grof helemaal niet.

Maar Grof zou tegelijk zeggen dat het een enorme sprong is om daaruit te besluiten dat bewustzijn dus volledig geproduceerd wordt door die unieke brein-geest combinatie.

Door zijn onderzoek naar LSD-therapie, holotropisch ademwerk en andere buitengewone bewustzijnstoestanden kwam hij juist tot de conclusie dat bewustzijn zich soms gedraagt alsof het niet opgesloten zit in het individuele brein. Mensen rapporteren ervaringen waarin persoonlijke grenzen oplossen, waarin men zich één voelt met andere mensen, de natuur, archetypische lagen of zelfs iets tijdloos.

Dus volgens Grof bestaat de individuele psyche zeker, maar dat betekent nog niet dat bewustzijn daartoe gereduceerd kan worden. Het brein zou eerder een soort ontvanger/interface van bewustzijn kunnen zijn dan de uiteindelijke producent ervan.

En ik denk dat Grof ook zou zeggen dat de vraag zelf nog volledig vertrekt vanuit het gewone ego-bewustzijn: “mijn unieke cognitie”, “mijn beleving”, “mijn geest”. Terwijl in transpersoonlijke ervaringen juist die vanzelfsprekende afgescheidenheid tijdelijk kan wegvallen.

Maar Grof was tegelijk ook geen radicale Advaita-figuur die het persoonlijke niveau gewoon wegwuifde. Hij vond juist dat psychologische integratie belangrijk blijft. Dus niet: “het individu bestaat niet”, maar eerder: het individu is waarschijnlijk niet het volledige verhaal.

[lang kwaat]

Is de uniekheid van het brein, de brein-geest combinatie, van de cognitie, van beleving, niet gewoon een soort natuurlijk gegeven?

Ik vermoed dat Stanislav Grof zou antwoorden: ja én nee. :-)

Ja, natuurlijk is iedere brein-geest configuratie uniek. Iedereen heeft een uniek zenuwstelsel, unieke conditioneringen, herinneringen, trauma’s, associaties enzovoort. Dat ontkent Grof helemaal niet.

Maar Grof zou tegelijk zeggen dat het een enorme sprong is om daaruit te besluiten dat bewustzijn dus volledig geproduceerd wordt door die unieke brein-geest combinatie.

Door zijn onderzoek naar LSD-therapie, holotropisch ademwerk en andere buitengewone bewustzijnstoestanden kwam hij juist tot de conclusie dat bewustzijn zich soms gedraagt alsof het niet opgesloten zit in het individuele brein. Mensen rapporteren ervaringen waarin persoonlijke grenzen oplossen, waarin men zich één voelt met andere mensen, de natuur, archetypische lagen of zelfs iets tijdloos.

Dus volgens Grof bestaat de individuele psyche zeker, maar dat betekent nog niet dat bewustzijn daartoe gereduceerd kan worden. Het brein zou eerder een soort ontvanger/interface van bewustzijn kunnen zijn dan de uiteindelijke producent ervan.

En ik denk dat Grof ook zou zeggen dat de vraag zelf nog volledig vertrekt vanuit het gewone ego-bewustzijn: “mijn unieke cognitie”, “mijn beleving”, “mijn geest”. Terwijl in transpersoonlijke ervaringen juist die vanzelfsprekende afgescheidenheid tijdelijk kan wegvallen.

Maar Grof was tegelijk ook geen radicale Advaita-figuur die het persoonlijke niveau gewoon wegwuifde. Hij vond juist dat psychologische integratie belangrijk blijft. Dus niet: “het individu bestaat niet”, maar eerder: het individu is waarschijnlijk niet het volledige verhaal.

Jij lijkt te veronderstellen dat afgescheidenheid ontstaat doordat je iets als mijn-ziet of tot 'mijn' verklaart.
Maar is dat wel zo?

Als ik een huis als mijn-huis zie, en later niet meer omdat ik verhuisd ben, verandert dat echt wat aan de bestaanswijze van dat huis?
Maakt het voor de bestaanswijze van dat huis wel wat uit of ik het zie als mijn of niet-mijn?
Lijkt me niet. Het blijft een uniek huis, afgescheiden van de rest, opgebouwd uit andere zaken dan anderen huizen, met een geheel eigen geschiedenis etc.

Als we een waarneming of gevoel niet beleven als mijn-gevoel of mijn-waarneming, maakt dat dan wat uit voor de bestaanswijze van die waarneming of dat gevoel?
Verandert het opeens van individueel naar niet- of boven-individueel? Dat lijkt mij niet.  Er verandert eigenlijk niks aan het lokale, unieke, individuele karakter er van, volgens mij.

Wat mijmeringen over beleving. Zijn gevoelens en waarnemingen zelf belevingen? Of moet je zeggen dat beleving eigenlijk ontstaat op het moment dat die waarnemingen en gevoelens een bepaalde betekenis voor je krijgen en hebben? Bijvoorbeeld; er ontstaat een aangenaam gevoel? Is dat al beleving? Of is beleving het moment dat je bijvoorbeeld dat gevoel beleefd als 'dit ben Ik, dit is van mij'? Gaat beleving niet zozeer over waarnemen en voelen maar meer over interpretatie, betekenis? Wanneer is er eigenlijk sprake van beleving?
Kan er sprake zijn van gevoelens en waarnemingen maar geen beleving er bij?

[lang kwaat]

Voor alle duidelijkheid.
Ik  heb geen honger of verlangen naar "wat geen beleving is".
Laat ik eerst maar de innerlijke vrede herstellen en bewaren, daarna zie ik wel waar het naar voert.
Wat ik zie is dat de aanwezigheid helemaal geen bevrijdings nood heeft, het constateert gewoon en is daardoor het vredige. En soms constateert het onvrede. Maar zelf ondergaat het geen verandering.

Ik vrees dat de woorden "wat geen beleving is" inderdaad is zoals je het ziet, maar ik denk wel dat je het moet vervangen door "wat zelf geen beleving heeft", en door "altijd zichzelf".

De menselijke gewoonte is om in reactie op akelige belevingen, aangename belevingen te willen en zorgen dat je ze krijgt.
Voorbeeld: als je iets meemaakt wat je vertrouwen erg heeft aangetast, verlang je naar een duurzame beleving van vertrouwen.
Het euvel is alleen dat belevingen niet duurzaam zijn en worden.
Dus je heil zoeken in andere belevingen, aangename, prettige, leuke, gezellige, compenserende etc. werkt ook nooit echt.

Tilopa zegt in het lied van Mahamudra denk ik iets belangrijks hierover:

..." de geest die wanhopig verlangt naar ervaringen op andere bewustzijnsniveaus of andere sferen, negeert onbewust het heldere licht dat alle ervaringen doordrenkt"...(voor de leesbaarheid iets aangepast, vertaling van den Bogaert)

Het werkt gewoon niet als je hart maar verwachtingsvol blijft. Vol van de hoop dat het iets moois, inspirerends, aangenaams etc mag ervaren en vol vrees dat dat verdwijnt of dat er nare ervaringen ontstaan. Het is natuurlijk menselijk ten top om verwachtingsvol te leven maar het houdt je ook gevangen in steeds weer hetzelfde patroon van hoop en vrees.

Tilopa wijst een andere weg. In mijn eigen woorden: verlang niet naar bepaalde belevingen maar ontwaak aan het heldere licht dat alle belevingen doordringt.

De Pali sutta's gaan ook duidelijk naar ontnuchteren, en voorbij hoop en vrees gaan, harstochtloos worden, afkoelen. Hoe menselijk ook, het helpt gewoon niet zo te verlangen naar een duurzame beleving van veiligheid en bescherming, duurzame beleving van geluk, een duurzame beleving van vertrouwen, van verwondering, van verbinding,  van vervulling, van eenheid, non-dualiteit etc. Belevingen zijn gewoon niet duurzaam. Het blijft iets tijdelijks.

De soort vrede van Nibbana moeten we volgens mij ook niet zien als een duurzame beleving van vrede.

Eigenlijk moeten we beschouwen: wat is eigenlijk beleving?

[ervaringsgetuige]

Jij lijkt te veronderstellen dat afgescheidenheid ontstaat doordat je iets als mijn-ziet of tot 'mijn' verklaart.
Maar is dat wel zo?

Als ik een huis als mijn-huis zie, en later niet meer omdat ik verhuisd ben, verandert dat echt wat aan de bestaanswijze van dat huis?
Maakt het voor de bestaanswijze van dat huis wel wat uit of ik het zie als mijn of niet-mijn?
Lijkt me niet. Het blijft een uniek huis, afgescheiden van de rest, opgebouwd uit andere zaken dan anderen huizen, met een geheel eigen geschiedenis etc.

Als we een waarneming of gevoel niet beleven als mijn-gevoel of mijn-waarneming, maakt dat dan wat uit voor de bestaanswijze van die waarneming of dat gevoel?
Verandert het opeens van individueel naar niet- of boven-individueel? Dat lijkt mij niet.  Er verandert eigenlijk niks aan het lokale, unieke, individuele karakter er van, volgens mij.

Wat mijmeringen over beleving. Zijn gevoelens en waarnemingen zelf belevingen? Of moet je zeggen dat beleving eigenlijk ontstaat op het moment dat die waarnemingen en gevoelens een bepaalde betekenis voor je krijgen en hebben? Bijvoorbeeld; er ontstaat een aangenaam gevoel? Is dat al beleving? Of is beleving het moment dat je bijvoorbeeld dat gevoel beleefd als 'dit ben Ik, dit is van mij'? Gaat beleving niet zozeer over waarnemen en voelen maar meer over interpretatie, betekenis? Wanneer is er eigenlijk sprake van beleving?
Kan er sprake zijn van gevoelens en waarnemingen maar geen beleving er bij?

Het wegvallen van het label "mijn" verandert op zichzelf niets aan het object. Een huis blijft een huis, of ik het nu "mijn huis" noem of niet. Evenzo blijft een gevoel een gevoel en een waarneming een waarneming.

Maar ik vermoed dat Grof vervolgens een onderscheid zou maken tussen de inhoud van de ervaring en de identiteit van de ervaarder.

De vraag is volgens hem niet zozeer of een gevoel of waarneming individueel blijft. Natuurlijk blijft die ervaring een concrete, unieke gebeurtenis. De vraag is eerder: wordt die ervaring noodzakelijk beleefd vanuit het perspectief van een afgescheiden individu?

In veel holotropische en transpersoonlijke ervaringen verdwijnen gevoelens en waarnemingen niet. Vaak worden ze juist intenser. Wat verandert, is het referentiepunt van waaruit ze worden beleefd.

Iemand kan nog steeds pijn voelen, emoties ervaren of waarnemen, maar tegelijk de ervaring hebben dat hij niet uitsluitend dit lichaam, deze geschiedenis of deze persoon is.

Daarom zou Grof jouw vraag vermoedelijk iets anders formuleren. Niet:

"Verdwijnt het individuele karakter van een ervaring wanneer het niet meer als mijn ervaring wordt beleefd?"

maar:

"Is een afzonderlijk individu werkelijk de enige mogelijke drager of context van ervaring?"

Zijn onderzoek naar buitengewone bewustzijnstoestanden bracht hem ertoe te denken dat het antwoord op die laatste vraag niet vanzelfsprekend ja is.

Dat betekent niet dat de individualiteit ontkend wordt. Wel dat individualiteit volgens Grof mogelijk niet de uiterste grens van bewustzijn vormt.

[ervaringsgetuige]

Voor alle duidelijkheid.
Ik  heb geen honger of verlangen naar "wat geen beleving is".
Laat ik eerst maar de innerlijke vrede herstellen en bewaren, daarna zie ik wel waar het naar voert.
Wat ik zie is dat de aanwezigheid helemaal geen bevrijdings nood heeft, het constateert gewoon en is daardoor het vredige. En soms constateert het onvrede. Maar zelf ondergaat het geen verandering.

Ik vrees dat de woorden "wat geen beleving is" inderdaad is zoals je het ziet, maar ik denk wel dat je het moet vervangen door "wat zelf geen beleving heeft", en door "altijd zichzelf".

De menselijke gewoonte is om in reactie op akelige belevingen, aangename belevingen te willen en zorgen dat je ze krijgt.
Voorbeeld: als je iets meemaakt wat je vertrouwen erg heeft aangetast, verlang je naar een duurzame beleving van vertrouwen.
Het euvel is alleen dat belevingen niet duurzaam zijn en worden.
Dus je heil zoeken in andere belevingen, aangename, prettige, leuke, gezellige, compenserende etc. werkt ook nooit echt.

Tilopa zegt in het lied van Mahamudra denk ik iets belangrijks hierover:

..." de geest die wanhopig verlangt naar ervaringen op andere bewustzijnsniveaus of andere sferen, negeert onbewust het heldere licht dat alle ervaringen doordrenkt"...(voor de leesbaarheid iets aangepast, vertaling van den Bogaert)

Het werkt gewoon niet als je hart maar verwachtingsvol blijft. Vol van de hoop dat het iets moois, inspirerends, aangenaams etc mag ervaren en vol vrees dat dat verdwijnt of dat er nare ervaringen ontstaan. Het is natuurlijk menselijk ten top om verwachtingsvol te leven maar het houdt je ook gevangen in steeds weer hetzelfde patroon van hoop en vrees.

Tilopa wijst een andere weg. In mijn eigen woorden: verlang niet naar bepaalde belevingen maar ontwaak aan het heldere licht dat alle belevingen doordringt.

De Pali sutta's gaan ook duidelijk naar ontnuchteren, en voorbij hoop en vrees gaan, harstochtloos worden, afkoelen. Hoe menselijk ook, het helpt gewoon niet zo te verlangen naar een duurzame beleving van veiligheid en bescherming, duurzame beleving van geluk, een duurzame beleving van vertrouwen, van verwondering, van verbinding,  van vervulling, van eenheid, non-dualiteit etc. Belevingen zijn gewoon niet duurzaam. Het blijft iets tijdelijks.

De soort vrede van Nibbana moeten we volgens mij ook niet zien als een duurzame beleving van vrede.

Eigenlijk moeten we beschouwen: wat is eigenlijk beleving?

Ik vermoed dat Stanislav Grof het grotendeels eens zou zijn met wat je hier schrijft.

Hij zou waarschijnlijk zeggen dat veel menselijk lijden inderdaad voortkomt uit het najagen van bepaalde ervaringen en het vermijden van andere. Geluk willen vasthouden, pijn willen vermijden, vertrouwen willen bestendigen, angst willen laten verdwijnen: dat is een patroon dat zichzelf eindeloos in stand houdt.

Ook Grof zag dat buitengewone bewustzijnservaringen geen eindstation zijn. In zijn werk waarschuwde hij zelfs voor wat hij "spiritueel materialisme" zou noemen: het verzamelen van indrukwekkende ervaringen alsof die op zichzelf bevrijding brengen.

Waar hij mogelijk een nuance zou aanbrengen, is bij de vraag wat beleving precies is.

Ik vermoed dat Grof zou zeggen dat het probleem niet de ervaring zelf is, maar de identificatie ermee. Niet de aanwezigheid van vreugde, angst, eenheid, extase of verdriet, maar het idee: "dit moet blijven" of "dit moet verdwijnen".

Tegelijk zou hij waarschijnlijk niet helemaal meegaan in een tegenstelling tussen beleving enerzijds en een soort onveranderlijk "helder licht" anderzijds.

Uit zijn onderzoek concludeerde hij juist dat sommige ervaringen zó diepgaand kunnen zijn dat ze de gebruikelijke grenzen van het ego tijdelijk doen wegvallen. Niet omdat er geen ervaring meer is, maar omdat de ervaring niet langer uitsluitend vanuit een afgescheiden zelf wordt beleefd.

Misschien zou hij daarom zeggen:

"Zoek niet naar bijzondere ervaringen, maar wijs ervaringen ook niet af. Onderzoek eerder wie of wat er ervaart."

Want zelfs de ervaring van eenheid, leegte, vrede of het heldere licht is uiteindelijk nog steeds een ervaring. De vraag die Grof bleef fascineren was niet welke ervaring de juiste is, maar wat bewustzijn eigenlijk is dat al die verschillende ervaringen kan bevatten.

In die zin zou hij vermoedelijk instemmen met Tilopa's waarschuwing tegen hoop en vrees, maar er tegelijk aan toevoegen dat sommige ervaringen juist een venster kunnen openen op dimensies van bewustzijn die in het gewone dagelijkse bewustzijn verborgen blijven.

Typisch Stanislav Grof: Hij was het eens met de mystici dat je geen heil moet zoeken in ervaringen, maar hij vond tegelijk dat sommige ervaringen — zoals mystieke eenheidservaringen, bijna-doodervaringen of holotropische staten — wel degelijk een diep onthullende waarde kunnen hebben. Dat is een verschil met sommige boeddhistische stemmen die vrijwel elke ervaring als uiteindelijk irrelevant beschouwen.

[lang kwaat]

Typisch Stanislav Grof: Hij was het eens met de mystici dat je geen heil moet zoeken in ervaringen, maar hij vond tegelijk dat sommige ervaringen — zoals mystieke eenheidservaringen, bijna-doodervaringen of holotropische staten — wel degelijk een diep onthullende waarde kunnen hebben. Dat is een verschil met sommige boeddhistische stemmen die vrijwel elke ervaring als uiteindelijk irrelevant beschouwen.

Een opmerking: Ik geloof dat het wel zo eerlijk en integer zou zijn dat je in je posten duidelijk maakt dat je niks zelf schrijft en je reacties AI gegenereerd zijn. Nu wek je de indruk dat je zelf alles bedenkt en schrijft. Dit is niet eerlijk en integer. Of vindt je van wel?

Over diep onthullende waarde. In de sutta's kun je terugzien hoe de Boeddha eigenlijk leert om elk verlangen naar wat tijdelijk is op te geven.

Ik zie in de sutta's een Boeddha die vooral oog had voor de uitwerking van belevingen/ervaringen op jezelf als die belevingen al weer geeindigd zijn. De kans is natuurlijk heel groot dat bepaalde bijzondere belevingen je het hoofd en hart nog doller maken dan ie al is. Dat begoocheling eerder toeneemt dan afneemt.

Ik heb zelf wel wat het gevoel (maar ik heb dit niet zo helder) dat beleving eigenlijk wel identificatie vereist.
Voorbeeld: Als je pijn beleeft of een beleving hebt van pijn, dan ben je er volgens mij wel bij betrokken op een manier van 'Ik voel die pijn, die pijn is van-mij'.
Ik heb wel het idee dat beleving dat vereist. Ik wil dit nog wat beter in beeld krijgen.

[lang kwaat]

De vraag is volgens hem niet zozeer of een gevoel of waarneming individueel blijft. Natuurlijk blijft die ervaring een concrete, unieke gebeurtenis. De vraag is eerder: wordt die ervaring noodzakelijk beleefd vanuit het perspectief van een afgescheiden individu?

Ik vind dit wel een interessante kwestie.

Ik neig naar:

Dat hoort bij beleving denk ik. Als iets wordt beleefd, is het denk ik ook eigengemaakt. En als het eigengemaakt is, is er ook het perspectief van iemand die beleeft.
In die zin spreekt de Boeddha denk ik ook in deze termen:

“And since for you, Bāhiya, in what is seen there will be only what is seen, in what is heard there will be only what is heard, in what is sensed there will be only what is sensed, in what is cognized there will be only what is cognized, therefore, Bāhiya, you will not be with that; and since, Bāhiya, you will not be with that, therefore, Bāhiya, you will not be in that; and since, Bāhiya, you will not be in that, therefore, Bāhiya, you will not be here or hereafter or in between the two—just this is the end of suffering.” (Udana 1.10)

Zodra je als een soort Ik/subject aanwezig bent, dus ook als waarnemer van iets, als voeler van iets, als kenner van iets, als getuige van iets, als stille getuig vane..., als lege getuige..., als vredige..., als kalme, als het vormloze er bent, als leegte er bent, als bevrijde, als onthechte, op welke manier je er ook bent, dan is er ook een perceptie of mentale indruk van een afgescheiden individu, en dan is er ook geen einde aan lijden.

Zolang er zeg maar de indruk is van een innerlijk iemand/entiteit die ziet, hoort, voelt en kent en aanwezig is.

Maar dan nog...die indruk is ook maar een indruk. Dus waarschijnlijk ben je er nooit echt op die manier waarop je jezelf aanwezig voelt en als aanwezig beleeft.

Dat brengt de vraag weer terug naar: ook al beleef je jezelf als zus en zo aanwezig, is dat hoe je echt bestaat en aanwezig bent?

[ervaringsgetuige]

De vraag is volgens hem niet zozeer of een gevoel of waarneming individueel blijft. Natuurlijk blijft die ervaring een concrete, unieke gebeurtenis. De vraag is eerder: wordt die ervaring noodzakelijk beleefd vanuit het perspectief van een afgescheiden individu?

Ik vind dit wel een interessante kwestie.

Ik neig naar:

Dat hoort bij beleving denk ik. Als iets wordt beleefd, is het denk ik ook eigengemaakt. En als het eigengemaakt is, is er ook perspectief van iemand die beleeft.
In die zin spreekt de Boeddha denk ik ook in deze termen:

“And since for you, Bāhiya, in what is seen there will be only what is seen, in what is heard there will be only what is heard, in what is sensed there will be only what is sensed, in what is cognized there will be only what is cognized, therefore, Bāhiya, you will not be with that; and since, Bāhiya, you will not be with that, therefore, Bāhiya, you will not be in that; and since, Bāhiya, you will not be in that, therefore, Bāhiya, you will not be here or hereafter or in between the two—just this is the end of suffering.” (Udana 1.10)

Zodra je als een soort Ik/subject aanwezig bent, dus ook als waarnemer van iets, als voeler van iets, als kenner van iets, als getuige van iets, als stille getuige..., als lege getuige..., als vredige er bent..., als kalme, als het vormloze er bent, als leegte er bent, als bevrijde, als onthechte, op welke manier je er ook bent, dan is er ook een perceptie of mentale indruk van een afgescheiden individu, en dan is er ook geen einde aan lijden.

Zolang er zeg maar de indruk is van een innerlijk iemand die ziet, hoort, voelt en kent en aanwezig is.

Maar dan nog...die indruk is ook maar een indruk. Dus waarschijnlijk ben je er nooit echt op die manier waarop je jezelf aanwezig voelt en als aanwezig beleeft.

Dat brengt de vraag weer terug naar: ook al beleef je jezelf als dit en dat, is dat hoe je echt bestaat en aanwezig bent?

Ik denk dat Stanislav Grof je hier grotendeels zou volgen, maar vervolgens een andere vraag zou stellen.

Je schrijft:

"Zodra je als een soort Ik/subject aanwezig bent, dus ook als waarnemer van iets, als voeler van iets, als kenner van iets, als getuige van iets, als stille getuige..., als lege getuige..., als vredige er bent..., als kalme, als het vormloze er bent, als leegte er bent, als bevrijde, als onthechte, op welke manier je er ook bent, dan is er ook een perceptie of mentale indruk van een afgescheiden individu."

Volgens Grof is dat een belangrijke observatie binnen het gewone bewustzijn, maar zijn onderzoek naar mystieke ervaringen, bijna-doodervaringen en transpersoonlijke bewustzijnstoestanden bracht hem tot de conclusie dat het menselijke bewustzijn veel flexibeler is dan ons dagelijks taalgebruik suggereert.

In veel van die ervaringen verdwijnt niet alleen de identificatie met gedachten, gevoelens en het persoonlijke levensverhaal, maar zelfs het gevoel een afzonderlijke waarnemer te zijn. Toch blijft er ervaring aanwezig.

Daarom zou Grof waarschijnlijk voorzichtig zijn met de stelling dat beleving noodzakelijk een eigenaar vereist.

De vraag wordt dan niet zozeer:

"Wie beleeft dit?"

Maar:

"Is een afzonderlijke belever werkelijk een noodzakelijke voorwaarde voor beleving?"

Ook op je laatste vraag:

"Ook al beleef je jezelf als dit en dat, is dat hoe je echt bestaat en aanwezig bent?"

zou Grof vermoedelijk antwoorden:

"Dat is precies de grote vraag. Maar die vraag laat zich volgens mij niet uitsluitend oplossen door filosofische analyse. Zij vraagt om onderzoek van het bewustzijn zelf, inclusief de uitzonderlijke bewustzijnstoestanden waarin de gebruikelijke grenzen van identiteit tijdelijk verdwijnen."

Wat Grof daarbij steeds benadrukt, is dat zulke ervaringen niet automatisch bewijzen hoe de werkelijkheid metafysisch in elkaar zit. Maar ze laten wel zien dat het gewone gevoel van "ik ben deze persoon die hier waarneemt" niet de enige mogelijke vorm van bewustzijn is.

Daarom zou hij vermoedelijk zeggen dat de vraag niet alleen is wat er overblijft wanneer de belever verdwijnt, maar ook wat zulke ervaringen ons onthullen over de werkelijke reikwijdte van het menselijk bewustzijn.

[ervaringsgetuige]

Typisch Stanislav Grof: Hij was het eens met de mystici dat je geen heil moet zoeken in ervaringen, maar hij vond tegelijk dat sommige ervaringen — zoals mystieke eenheidservaringen, bijna-doodervaringen of holotropische staten — wel degelijk een diep onthullende waarde kunnen hebben. Dat is een verschil met sommige boeddhistische stemmen die vrijwel elke ervaring als uiteindelijk irrelevant beschouwen.

Een opmerking: Ik geloof dat het wel zo eerlijk en integer zou zijn dat je in je posten duidelijk maakt dat je niks zelf schrijft en je reacties AI gegenereerd zijn. Nu wek je de indruk dat je zelf alles bedenkt en schrijft. Dit is niet eerlijk en integer. Of vindt je van wel?

Over diep onthullende waarde. In de sutta's kun je terugzien hoe de Boeddha eigenlijk leert om elk verlangen naar wat tijdelijk is op te geven.

Ik zie in de sutta's een Boeddha die vooral oog had voor de uitwerking van belevingen/ervaringen op jezelf als die belevingen al weer geeindigd zijn. De kans is natuurlijk heel groot dat bepaalde bijzondere belevingen je het hoofd en hart nog doller maken dan ie al is. Dat begoocheling eerder toeneemt dan afneemt.

Ik heb zelf wel wat het gevoel (maar ik heb dit niet zo helder) dat beleving eigenlijk wel identificatie vereist, maar kennis van aanwezigheid van iets niet.
Voorbeeld: Als je pijn beleeft of een beleving hebt van pijn, dan ben je er volgens mij wel bij betrokken op een manier van 'Ik voel die pijn, die pijn is van-mij'.
Ik heb wel het idee dat beleving dat vereist. Maar weten dat pijn aanwezig is, vereist die manier van betrokkenheid volgens mij niet perse.
Ik wil dit nog wat beter in beeld krijgen.

Wat je inhoudelijke punt betreft, vind ik vooral je onderscheid tussen beleving en het weten van aanwezigheid interessant.

Je schrijft:

"Als je pijn beleeft, dan ben je er volgens mij wel bij betrokken op een manier van: ik voel die pijn, die pijn is van mij. Maar weten dat pijn aanwezig is vereist die manier van betrokkenheid volgens mij niet per se."

Dat doet mij denken aan iets waar Stanislav Grof waarschijnlijk ook op zou wijzen.

In veel mystieke ervaringen, bijna-doodervaringen en transpersoonlijke toestanden rapporteren mensen namelijk dat er nog steeds pijn, angst, vreugde, licht, liefde of andere fenomenen aanwezig zijn, maar dat het gevoel van een afzonderlijke eigenaar ervan sterk verminderd is of zelfs volledig verdwenen lijkt.

Dat roept precies de vraag op die jij stelt:

Vereist beleving noodzakelijk identificatie?

Of kan er ook een vorm van beleven zijn waarin de gebruikelijke gedachte "dit overkomt mij" afwezig is?

Misschien is het onderscheid uiteindelijk niet zozeer tussen beleving en geen beleving, maar tussen:

"Ik beleef dit"

en

"Dit wordt beleefd."

Dat lijkt een klein verschil in taal, maar het verwijst mogelijk naar een fundamenteel andere manier waarop bewustzijn zich kan manifesteren.