Doel?

[lang kwaat]

Stelling: Het spirituele of religieuze leven heeft niet als doel het wereldlijke leven te vergemakkelijken of soepeler te laten verlopen.
Ook de inzichten van de Boeddha niet. Het spirituele leven is gebaseerd op andere waarden, andere visies, andere levensdoelen.
De lessen gebruiken opdat je een makkelijker wereldlijk leven leidt, is misschien wel menselijk maar niet hoe de lessen bedoeld zijn, lijkt me.

[lang kwaat]

Boeddha was volgens de overlevering praktisch gezien bezit- en thuisloos.
Niet alleen in de geest maar ook in de praktijk van hoe hij leefde.
En zou dat nou helemaal niks uitmaken? Maakt het echt niet uit hoe je leeft? 

Inmiddels leven we in een samenleving waarin we allemaal zoveel persoonlijke belangen hebben. Zoveel ballen om in de lucht te houden. Zoveel bezit. Zoveel verplichtingen. Zoveel dat elke dag maar weer geregeld moet worden want anders loopt alles in de soep. Zoveel zaken waar we ook echt afhankelijk van zijn (pinpas, smartphone, werk, computer etc). Zoveel zaken die letterlijk moeten gebeuren. Zoveel zaken die als we die niet doen, alleen maar problemen geven. En dat neemt niet af ook, toch? De samenleving wordt alleen maar ingewikkelder.  Veel mensen kunnen het niet bijhouden ook. Ik vind het zelf een soort gouden kooi.

Als je in de praktijk dan van zoveel zaken echt afhankelijk bent opdat je leven niet ontspoort en geen bende wordt, hoe kun je dan bijvoorbeeld je niet zorgen maken, je vrij voelen, niet geketend zijn? Vrij in geest maar ondertussen eigenlijk van alle kanten gebonden? Is dat bevrijding?
Dat is toch ook geen realistische manier om naar onthechting en bevrijding te kijken of naar het heilige leven?

Is onthechting, bevrijding, het heilige leven dan alleen maar iets mentaals? Alleen maar iets als: In het moment mentaal loslaten wat in het moment mentaal is vastgegrepen?
Ik geloof dat niet. Dat is geen heilig leven. Meer een techniek.

Mensen als Boeddha en Jezus brachten dat niet in de praktijk volgens mij. Ze verkozen vooral een eenvoudig leven, bezitloos, thuisloos. 
Een leven volledig in dienst van waarheid of puurheid volgens mij.
Ik zie daar de kern van bevrijding.
Bevrijding is niet iets wat je er even naast of bij kan doen. Het is niet een hobby.
Ook al verkiezen wij niet te leven in dienst van waarheid en puurheid, ik geloof wel dat het goed is te zien de Heiligen dat wel deden.

Ik geloof zelf dat het niet zo realistisch is om te streven naar ontnuchtering, hartstochtloosheid, onaangedaanheid, innerlijke vrede, afkoeling, ontstressen binnen een wereldlijk leven.
Als ik in allerlei lastige toestanden beland als ik mijn pinpas kwijt ben of mijn smartphone kapot gaat of computer crasht, is het dan niet ook heel gewoon  dat ik aangedaan raak als dit soort dingen gebeuren? Of dat ik op mijn hoede ben dat dit soort dingen niet gebeuren? Tuurlijk. Moet ik dat kwijt? Zijn de instructies van de Boeddha werkelijk bedoeld om nu onaangedaan te blijven?

Ik zeg...Nee.
Boeddha zou denk ik ook zeggen dat het heel normaal is onder deze omstandigheden aangedaan te raken, zoals hij ook tegen de Karmapa's zei dat het heel normaal is te twijfelen over wat heilzaam is Als verschillende spirituele leraren er andere ideeen over hebben en deze als waarheid verkondigen.

Ik snap wel dat iemand het liefst koel en vredig is onder alle omstandigheden, want aangedaan raken is naar, maar ik geloof dat de instructies van de Boeddha niet zo bedoeld zijn dat we ons wereldlijk leven met wereldlijke doelen, gewoon voortzetten, en zelfs des te beter en makkelijker met de instructies van de Boeddha.
Nee, we moeten toch ook vooral waarheid en puurheid voorop gaan stellen, volgens mij.
Dat is eigenlijk de te maken ommekeer volgens mij.

De Dhamma dient mijns inziens niet om een beter, vrediger, productiever, efficiënter, leuker, wereldlijk leven te leiden.
De Dhamma op die manier aan de man brengen, klopt ook niet volgens mij.
De Dhamma stelt het leven van het heilige leven voorop, het dienen van de waarheid en puurheid.
Alleen maar een leuker en beter en vrediger wereldlijk leven willen leiden met de Dhamma als houvast, ter inspiratie, als vlot, dat klopt ergens niet.

Voelen jullie dit ook zo aan?

[ervaringsgetuige]

“Wie zoekt er eigenlijk een beter wereldlijk leven? Wie heeft last van die ‘gouden kooi’?

Het is altijd dezelfde denkende entiteit — het ego, de ‘ik’-gedachte — die zich gevangen voelt en hoopt dat spiritualiteit hem een soepeler, minder pijnlijke versie van datzelfde wereldlijke leven gaat geven. Maar dat is precies de valkuil.

De Boeddha leefde bezitloos, niet omdat bezitloosheid op zichzelf heilig is, maar omdat er bij hem geen persoonlijke ‘doener’ meer was die nog iets nodig had of iets moest beschermen. Er was geen centrum meer dat een beter verhaal voor zichzelf wilde schrijven.

De Dhamma is geen zelfhulptechniek om de persoon efficiënter, gelukkiger of minder gestrest door het leven te loodsen. Ze is een radicale uitnodiging om te zien dat er helemaal geen afzonderlijke persoon ís die een beter leven moet leiden.

Zolang er nog een ‘ik’ is die zegt ‘ik wil minder last hebben van deze complexe maatschappij’, blijft men in de illusie. De realisatie waar de Boeddha over sprak maakt een eind aan die ‘ik’, niet aan de complexiteit van het leven zelf. Het leven mag dan complex blijven — er is alleen niemand meer die ertegen vecht of eronder lijdt op dezelfde persoonlijke manier.

Dus ja, het is heel menselijk om de Dhamma te willen gebruiken als houvast voor een beter wereldlijk leven. Maar op een bepaald moment wordt duidelijk dat echte vrijheid ligt in het loslaten van dat hele project — inclusief de wens om een ‘betere versie’ van jezelf in deze wereld te zijn.

Het wonder is: wanneer de persoonlijke claim verdwijnt, kan het leven (hoe ingewikkeld ook) gewoon doorstromen zonder dat er iemand is die er voortdurend tegenaan bokst.

[ervaringsgetuige]

De Dhamma is geen handleiding voor een 'leuk' leven, maar ook niet voor een 'heilig' leven. Het is een vinger die wijst naar de realiteit achter al die labels. Zodra je 'puurheid' nastreeft, wijs je de huidige, schijnbaar 'onpure' realiteit af. En is dat niet precies de bron van het lijden waar de Boeddha naar wees?


Wanneer je stelt dat de Dhamma niet dient voor een 'wereldser/leuker' leven, maar voor een 'heilig' leven van 'puurheid', ben je fundamenteel aan het kiezen. Je splitst de organische realiteit op in twee kampen: het 'onzuivere wereldse' versus het 'zuivere heilige'. Dat is de essentie van dualisme.
Je verklaart de oorlog aan de ene helft van de realiteit ten gunste van de andere helft.


Balsekar voegde daar wezenlijk aan toe: de wijze leeft in de dualiteit, en de dualiteit accepteren is verlichting.


Dualiteit is simpelweg de onvermijdelijke natuur van de manifestatie: warm en koud, plezier en pijn, de marktplaats en de tempel. De wijze probeert de dualiteit niet te ontvluchten in een bedacht 'heilig leven'. De wijze ziet dat de stroom van het leven beide polen bevat, en verzet zich tegen geen van beide. Er is geen 'doener' meer die een voorkeur hoeft te hebben voor puurheid boven alledaagsheid.


Zodra je 'het heilige' boven 'het wereldse' stelt, leef je niet in de waarheid, maar in een spiritueel concept. De ware Dhamma heft het dualisme op; het nodigt je uit om te rusten in wat is, zonder de dwangmatige behoefte om het leven te labelen of te corrigeren.

[ervaringsgetuige]

De vraag is alleen waar kies je voor? Waar neem je je toevlucht toe? Welk belang stel je voorop in je leven?
(...)
Het heilige leven en het wereldlijke zijn ook geen concepten maar verwijzen naar een manier van leven die gewoon anders is. Het heilige leven stelt waarheid, het zuivere, het ongekunstelde voorop, en eert dat van alles het meest.

Dit specifieke fragment legt exact de vinger op de zere plek van wat ik spiritueel dualisme noem.

Je stelt de vraag: 'Waar kies je voor?' Dit verraadt de hele dynamiek van de zoeker. Er is in jouw optiek een autonome 'ik' (de doener) die een belang moet gaan kiezen en de boel moet gaan sturen. Je splitst het organische leven hier direct op in twee gescheiden wegen: de 'wereldse weg' en de 'heilige weg'.

Dit is precies wat Ramesh Balsekar bedoelde toen hij zei: 'De doorsnee mens leeft in dualisme, en dualisme betekent kiezen.' Zodra je de 'heilige weg' boven de 'wereldse weg' stelt, ben je aan het kiezen. Je verklaart de oorlog aan de alledaagse realiteit (met al zijn winst, verlies, pijn en plezier) ten gunste van een verheven spiritueel ideaal. Je zoekt een steriele, zuivere werkelijkheid waarin de modder van het dagelijks leven niet mag bestaan.

Je betoog over het 'innerlijke licht' en een 'roeping tot het heilige leven' klinkt prachtig romantisch, maar het is psychologisch dualisme in een religieus jasje. Alsof puurheid alleen te vinden is als je het wereldse leven opgeeft.

De wijze, aldus Balsekar, leeft in de dualiteit, en de dualiteit accepteren is verlichting. De ware non-duale realisatie is dat de marktplaats met al zijn reuring net zo 'heilig' en puur is als de tempel. Het spirituele pad is geen prestatiesport waarin je moet kiezen voor puurheid; het is het doorzien dat die hele innerlijke strijd van jou om 'puur te zijn' het ultieme entertainment is van het ego dat zichzelf in stand probeert te houden.

[lang kwaat]

Ga je het nu opeens hebben over de ware Dharma...@ervaringsgetuige?

Sommige mensen hebben gewoon gevoel voor het pure, waarachtige, ongekunstelde.
Niet als concept, niet als dualiteit, niet als categorie van het verstand. Ze hebben er gewoon gevoel voor.
In mystiek spreken ze over contact met en leven vanuit de ziel.

Er zijn gewoon mensen die het heilige leven willen leven, een bezield leven.
Ze willen in hun leven prioriteit geven aan wat ze aanvoelen als zuiver, waarachtig, ongekunsteld.

Het heeft allemaal niks te maken met wat jij schrijft, nul komma nul.
Voor die mensen is er geen sprake van dualisme maar van het niet negeren van hun innerlijk licht, of gnosis.
Ze verkiezen het heilige leven dat geen prioriteit geeft aan pijn-plezier, winst-verlies, lof-kritiek, schande en roem, zoals in het wereldlijk leven.
Hun doelen zijn anders.

Dualiteit is een totaal verzonnen zaak en bestaat nergens anders dan in iemands hoofd.
Het idee dat iemand in dualiteit leeft is waanzin, net als het idee dat iemand in non-dualiteit leeft.

Je kunt veel beter praten, vind ik, over een bezield leven en niet-bezield.
Er zijn gewoon mensen die gevoel hebben voor de wijsheid van de ziel. Gnosis.
Niet aangeleerd. Niet eigen verdienste.

Bezielde spirituele beleving gaat wat mij betreft niet over dualiteit en non-dualiteit.
Dat gaat over dienen. Over wat je dient in jezelf. Dien je je neigingen? Welke belangen dien je?
Het gaat over luisteren, over roeping en gehoor geven aan. Waar luister je naar in jezelf?
Het gaat niet over een wereldlijk leven zien als verderfelijk of slecht of laag.
Het gaat over waar je je geroepen toe voelt. Het gaat niet over veroordelen maar trouw zijn aan innerlijk licht.
Het gaat niet over imiteren en andermans leven nabootsen, maar over bezieling.
Het gaat niet om onaanraakbaar worden, onaangedaan. Zelfs niet om het einde van lijden.
Het gaat niet om alles op een rijtje hebben of helderheid van geest.
Het leven mag ook best verwarrend zijn.
Het verklaart niks de oorlog en daarom is het bezield.

Je voelt het of wellicht niet.